7. Bijlage bij raadsvoorstel Jaarrekening 2022: Jaarverslag en Jaarrekening 2022

De centrumgemeenteconstructie is formeel op 1-1-2022 geëindigd, maar gemeenten moeten hierbij regionaal blijven samenwerken. BW is één van de zorgvormen waarvoor de VNG Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) geldt. Deze is voor Centraal Gelderland vastgelegd in de regiovisie ’Samenwerking en opdrachtgeverschap Jeugd, WMO en Beschermd wonen’, in onze gemeente vastgesteld in de raad van 8 februari 2022. In 2022 heeft Rozendaal, evenals de negen andere gemeenten van Centraal Gelderland, ook de regionale kadernota ‘Samen aan zet 2022’ vastgesteld, als basis voor de regionale samenwerking en transformatie opgave van beschermd wonen naar beschermd thuis. In 2022 had deze decentralisatie overigens nog geen directe financiële gevolgen. Wel worden over 2021 en 2022 aanvullende ambulantiseringsmiddelen over de verschillende gemeenten verdeeld. Voor 2021 gaat het bij deze middelen, bedoeld voor zorg en ondersteuning van zelfstandig wonende BW-cliënten, voor Rozendaal om € 3.839. Voor 2022 gaat het om substantiële bedragen: € 165.900 voor onze gemeente (opgebouwd uit basisbudget € 150.000 en € 15.900 objectief budget (=o.b.v. het objectieve verdeelmodel beschermd wonen). Rozendaal ontvangt hierbij overigens geen middelen voor zogeheten secundaire kosten (€ 6.000 per cliënt BW) omdat onze gemeente geen cliënten BW heeft.

De middelen 2021 en 2022 zijn overigens nog niet door centrumgemeente Arnhem beschikbaar gesteld, maar dienen direct of indirect te worden ingezet voor de doelgroep.

23

Meld- en adviespunt Kindermishandeling en Huiselijk Geweld Veilig Thuis Gelderland Midden (VT) is als zelfstandige stichting ondergebracht bij VGGM. De rol van VT is in 2019 uitgebreid op grond van de herziene Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit heeft geleid tot oplopende kosten en een toename van de financiële bijdrage aan Veilig Thuis. De gemeentelijke bijdrage is grotendeels gebaseerd op aantal inwoners en voor nog geen 10% op ‘productie’ (daadwerkelijk aantal casussen). De begroting 2022 past grotendeels binnen de beschikbare middelen. Wel valt nog niet in te schatten of de coronamaatregelen (zoals de sluiting van scholen) op langere termijn invloed hebben op het aantal meldingen. Als gemeente ontvangen wij middelen om de gevolgen van corona op te vangen. Voor 2022 is een subsidie verleend van € 11.532. Eind 2022 zijn we akkoord gegaan met een verhoging met € 717. Het totale bedrag komt hiermee op € 12.240. Jeugdhulp inclusief geëscaleerde zorg De uitvoering van de Jeugdwet is aan de gemeente Rheden gemandateerd. Het Meerjarenbeleidskader Sociaal Domein is het vigerende beleidskader. De afgelopen jaren is het aantal jeugdigen dat een beroep deed op jeugdhulp landelijk en ook in Rozendaal toegenomen. En relatief gezien in Rozendaal zelfs harder toegenomen.

Waar het jeugdzorggebruik voor Rozendaal in 2015 nog 2,9% onder het landelijk gemiddelde van 10% lag, was dit in 2019 toegenomen tot slechts 0,3% onder het landelijk gemiddelde van 12,3% (bron: waarstaatjegemeente.nl). Deze toename ging gepaard met stijgende uitgaven, waarvoor de gemeenten vanuit het Rijk niet voldoende middelen toegekend kregen. In 2021 is door Rijk en VNG overeengekomen dat er structureel meer geld naar de gemeenten gaat, om de tekorten op de uitgaven te dekken. Om besparingen in de Jeugdhulp te realiseren, moeten gemeenten steeds meer regionaal samenwerken. Op 1 januari 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel ingevoerd. De gemeente van herkomst blijft verantwoordelijk voor de kosten die hierbij gemaakt worden. De coronapandemie heeft de problematiek van kwetsbare jeugdigen verscherpt. We zien dat in 2020 en 2021 terug in zwaardere en langere trajecten en daarmee hogere uitgaven. De verscherpte problematiek zal bij een aantal kwetsbare jongeren mogelijk nog enkele jaren doorwerken. Wij gaan er vanuit dat dit voor onze gemeente geen extra risico’s met zich meebrengt, naast de al bestaande risico’s vanwege onze kleine aantallen. Lokale ontwikkelingen Jeugdhulp: In 2021 is de opdracht ‘lokaal maatwerkdiensten jeugdhulp’ gestart (uitvoering door acht jeugdhulporganisaties).

Daarnaast zijn de ondersteuners Jeugd en Gezin (OJG, ook bekend als POH’ers (praktijkondersteuners huisartsen) gestart. Hiervoor zijn in eerste instantie middelen ingezet vanuit het regionale Transformatieplan Jeugd, voor het versterken van de lokale toegang. De Rozendaalse middelen zijn hierbij samengevoegd met die van Rheden en ingezet voor de financiering van een ondersteuner Jeugd en Gezin (praktijkondersteuner), gerelateerd aan de huisartsen in Velp. (De OJG werkt vanuit buurthuis ‘De poort’ in Velp-Zuid.) De pilot, opgezet t/m mei 2022, is voortgezet. De ondersteuner Jeugd en Gezin biedt laagdrempelige hulp en vormt een voorliggende voorziening. Deze brengt kosten met zich mee maar levert naar verwachting een besparing op, met name op uitgaven Jeugd GGZ. Echter, wij zien in 2022 een grote toename van de uitgaven aan jeugdhulp, zoals een verdubbeling bij de acht door de gemeente Rheden op basis van Lumpsumbekostiging gecontracteerde aanbieders. Gezien de kleine aantallen was het niet wenselijk voor Rozendaal met lumpsum bekostiging te werken. Er wordt binnen de lumpsumbedragen van Rheden, met onze gemeente afgerekend op basis van prijs x aantal. Rheden spreekt per aanbieder een lumpsum bedrag af, waarbij achteraf de prijs per traject wordt bepaald en geschoven kan worden tussen aanbieders.

De aantallen Rozendaal zijn bekend, maar de trajectprijs en daarmee de kosten voor Rozendaal, kan pas achteraf worden vastgesteld. De toename van de uitgaven zal extra aandacht en inzet vragen in 2023.

24

Als resultaten voor de begroting 2022 beogen wij: - Een afname met vijf van het aantal jeugdigen dat een beroep doet op jeugdhulp. In 2021 waren er 53 unieke jeugdigen met jeugdhulp en in 2022 waren dat er 50. Er is dus sprake van een afname met drie. In een tabel over de laatste vijf jaar: Gemeente Rozendaal

2018 36

2019 46

2020 54

2021 53

2022 50

- Een afname met vijf van het aantal doorverwijzingen door huisartsen. Aantal trajecten per doorverwijzer Gecertificeerde instelling Gemeentelijke toegang Huisarts Jeugdarts Medisch specialist Rechter, Raad van de kinderbescherming of Officier van Justitie Zelfverwijzer Eindtotaal

2018 3 22 37 2 4 2

2019 0 15 46 1 1 0

2020 0 44 33 0 1 1

2021 1 30 10 1 7 2

2022 0 36 16 3 4 1

0 70

1 64

2 81

6 57

3 63

Er is geen sprake van afname ten opzichte van 2021. Maar ten opzichte van jaren daarvoor is het aantal nog steeds minder. 2021 is een bijzonder jaar, waarin sprake was van de nieuwe opdracht (lumpsum aanbieders Jeugdhulp) met een overgangsperiode. Daarnaast is in 2021 de POH-jeugd gestart, wat naar verwachting zal leiden tot minder verwijzingen via huisartsen. In vergelijking met 2020 en de jaren daarvoor, is het aantal verwijzingen door huisartsen fors verminderd. - Een afname van de uitgaven aan individuele (niet vrij toegankelijke) voorzieningen Jeugdhulp. Een afname van de uitgaven aan individuele (niet vrij toegankelijke) voorzieningen jeugdhulp is niet gerealiseerd. Net als in 2021 speelt dat er sprake is van een/ enkele casussen met verblijfszorg, jeugdbescherming/ jeugdreclassering, hoog-specialistische jeugd-ggz. Uitgaven op deze posten zijn substantieel hoger in 2021 en 2022 dan daarvoor. Er is sprake van enkele jeugdigen die zwaardere vormen van zorg nodig hebben, en daarmee ook gepaard gaand hogere uitgaven met zich mee brengen.

25

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2022

Begroting na wijziging 2022

Werkelijk

Saldo

2022

2022

Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18totaal baten

0 0 50.000 0 0 0 3.000 0 0 0 53.000

0 0 50.000 0 0 0 3.000 0 0 0 53.000

56.364 0 77.917 0 0 20.464 5.586 0 0 0 160.331

56.364 0 27.917 0 0 20.464 2.586 0 0 0 107.331

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18totaal lasten

49.500 0 81.250 57.500 1.000 94.661 141.617 202.150 0 0 627.678

49.500 0 81.250 63.500 1.000 94.661 141.617 202.150 0 0 633.678

52.720 0 206.141 68.202 185 63.646 176.219 431.520 0 0 998.632

-3.220 0 -124.891 -4.702 815 31.015 -34.602 -229.370 0 0 -364.954

Saldo van baten en lasten

-574.678

-580.678

-838.301

-257.623

7.000 0 7.000

7.000 0 7.000

0 0 0

-7.000 0 -7.000

-567.678

-573.678

-838.301

-264.623

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

Toelichting Bij taakveld 6.1 zijn inkomsten ontvangen inzake inburgering en de eerste kosten ten behoeve van de opvang van ontheemde Oekraïners. Ook zijn hier de kosten van vluchtelingenwerk verantwoord. Bij taakveld 6.3 is sprake van hogere kosten door een forse toename van de kosten voor bijstand (uitkeringen en uitvoeringskosten). Ook zijn hier de kosten van de energietoeslag verantwoord. Verder zijn de kosten voor vervoersvoorzieningen en huishoudelijke hulp hoger uitgevallen dan begroot. De kosten voor jeugdhulp zijn zeer fors gestegen door de noodzakelijke duurdere zorg en het hoger aantal dat gebruik heeft gemaakt van ambulante jeugdhulp. Bij taakveld 6.6 is sprake van een rijksbijdrage inzake aanpak van energiearmoede. In totaal overschrijden we daarmee fors het budget binnen dit programma. Het betreft over de volle breedte de uitvoering van open einde regelingen waar we beperkt invloed op hebben.

26

Programma 7: Volksgezondheid en milieu Wat wilden we bereiken? - Werken aan het brede begrip duurzaamheid. - Het beheren en onderhouden van de begraafplaats. - Uitvoering geven aan inentingsprogramma’s. Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Energietransitie Uitvoeringsagenda Rozendaal Energieneutraal 2050 Op 13 september (B&W) en op 27 september (gemeenteraad) is de uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2050, inclusief bijbehorende budgetten vastgesteld. Met deze uitvoeringsagenda voor de planperiode 2023-2025 wordt ingezet op voortzetting van de ingezette werklijnen richting een Energieneutraal Rozendaal in 2050 en is de uitvoering daarvan voor de komende periode (begrotingstechnisch) geborgd. Start opstellen buurtuitvoeringsplannen warmte Vanuit de in 2021 vastgestelde Transitievisie warmte zijn we in 2022 gestart met het proces voor het opstellen van buurtuitvoeringsplannen voor de wijken Delhoevelaan, Leermolens Enk en Moestuin. Samen met bewoners brengen we in beeld hoe woningen aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Dit proces wordt vervolgd in 2023. Regionale Energie Strategie Binnen de regionale samenwerking in de Groene metropool regio is een regionale Energie Strategie 1.0 opgesteld. Vooruitlopend op het opstellen van een milieueffectrapportage voor de RES 2.0 is een notitie ‘reikwijdte en detailniveau (NRD)’ opgesteld.

Onze zienswijze op het NRD is op 13 december 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Riolering In 2022 is door uw raad het geactualiseerde verbreed gemeentelijk Rioleringsplan 2023 t/m 2027 (vGRP) vastgesteld, dat als basis zal dienen voor een beleidsmatige aanpak water(berging). In 2022 zijn er voorzieningen getroffen om meer hemelwater te bergen in Rozendaal. Dit betreft een aantal voorzieningen in de omgeving van de Kapellenberglaan. Afvalstoffenbeheer In 2022 is een onderzoek ingesteld naar de doelmatigheid van onze huidige milieustraat en afvalverwerking en wordt een plan gemaakt voor het kunnen opvangen van de verschillende milieustromen eventueel met andere gemeenten. Begraafplaatsen en crematoria In het voorjaar van 2022 zijn de eerste 25 bomen langs de oude oprijlaan ondergronds bemeste en belucht. Het heeft tijd nodig voordat de verrichtte inspanning zichtbaar wordt in de vorm van een gezonde vitale boom. Door de hoeveelheid en de vaak oude papieren waar de papieren begraafplaats administratie uit bestaat loopt het digitaliseren van deze administratie door in 2023. Volksgezondheid In onze Nota Publieke Gezondheid 2017-2020 wordt onder meer de relatie tussen publieke gezondheid en de Omgevingswet benoemd. Deze relatie wordt met de verdere implementatie van de Omgevingswet verder uitgewerkt. De nota is in 2021 verlengd.

In 2022 is nog geen nieuwe Nota opgesteld maar hebben we met de gemeente Rheden samengewerkt bij het Lokaal Preventieakkoord. Uit de Specifieke Uitkering (SPUK) hiervoor zijn in 2022 onder meer de activiteiten VierVitaal en Fiets door je gemeente betaald.

27

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2022

Begroting na wijziging 2022

Werkelijk

Saldo

2022

2022

Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal baten

10.000 159.975 202.569 0 80.000 452.544

10.000 159.975 202.569 0 50.000 422.544

11.224 210.820 192.932 0 58.100 473.075

1.224 50.845 -9.637 0 8.100 50.531

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal lasten

67.500 135.763 188.000 170.000 21.255 582.518

67.500 135.763 188.000 377.750 29.755 798.768

74.782 157.734 151.684 118.376 44.745 547.321

-7.282 -21.971 36.316 259.374 -14.990 251.447

Saldo van baten en lasten

-129.974

-376.224

-74.246

301.978

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

166.733 0 166.733

269.483 0 269.483

97.237 48.295 48.942

-172.247 -48.295 -220.541

Geraamd resultaat

36.759

-106.741

-25.304

81.437

Toelichting De baten en lasten bij riolering laten een afwijking te zien. Dit wordt veroorzaakt door een investering die conform het BBV (administratie voorschriften) verwerkt is en hier deze afwijkingen veroorzaakt. De opbrengsten bij afval vallen lager uit doordat het recyclebare afval minder heeft opgebracht. De opbrengst bij de begraafplaats is hoger uitvallen door een subsidie die wij hebben binnengehaald waarmee we extra werkzaamheden op de begraafplaats hebben kunnen doen. Het gaat hier om een bedrag van € 13.171. De reguliere opbrengsten zijn nog verder teruggevallen dan eerder gemeld. De kosten bij milieubeheer vallen lager uit dan begroot. Dat wordt mede veroorzaakt door de component die wij binnen het gemeentefonds hebben ontvangen (€ 105.000) voor de energietransitie. In de tweede Turap hebben we dit op deze begrotingspost geboekt met als doel dit bedrag te reserveren bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo. Daarnaast was er reeds € 120.000 aan budget in de primitieve begroting opgenomen (en onttrokken) ten behoeve van dit doel. Bij de kredietaanvraag is hier geen rekening mee gehouden zodat dit budget door de toekenning van het krediet niet meer nodig was.

28

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat wilden we bereiken? - Uitvoering geven aan taken binnen de Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening. - Zorg dragen voor een prettig woon- en leefklimaat. - Voorbereiding op de Omgevingswet. - Het eenduidig registreren van basisgegevens over gebouwen en adressen. Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Ruimtelijke ontwikkeling Om de Omgevingswet tijdig te implementeren werken we eraan om: 1. Het beleidsinstrumentarium (omgevingsvisie, programma’s en omgevingsplan) conform de wet vorm te geven. Daarbij zal ook aandacht moeten zijn voor een veranderde verhouding overheid-burger leidend tot nieuw inspraakbeleid en participatieprocessen; 2. De processen voor het afhandelen van initiatieven, conform de nieuwe wettelijke standaarden te brengen. Een belangrijk aspect daarvan is de aanpak voor het digital stelsel Omgevingswet (DSO). Voor de concrete aanpak die we hanteren om in het gewenste tempo de Omgevingswet te implementeren wordt verwezen naar eerdere raadsbesluitvorming hieromtrent en de raadsinformatiebrief van maart 2022. Gelijktijdig met de Omgevingswet is ook de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voorzien. Onder de Wkb blijft de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de bestaande bouw en omgevingsveiligheid.

De vergunninghouder legt onder de Wkb inhoudelijk verantwoording af aan het bevoegd gezag (gemeente) voor de start van de bouw. Het bevoegd gezag beoordeeld de aangeleverde gegevens bij het uitvoeren van de toezichthoudende en eventueel handhavende taak. Doordat de toezichthoudende taak voor de gemeente Rozendaal door de toezichthouders van de gemeente Rheden wordt uitgevoerd wordt de invoering van de Wkb in samenwerking met Rheden voorbereid. Planschade De herziening van het bestemmingsplan die de bouw van IKC Dorpsschool Rozendaal planologisch mogelijk maakt is aanleiding geweest voor een aantal omwonenden om een verzoek om planschade in te dienen. Deze verzoeken worden op grond van de procedureverordening voor advisering tegemoetkoming planschade afgehandeld. Inmiddels is duidelijk dat er voor een aantal omwonenden sprake is van planschade. Hiervoor heeft de raad ook krediet beschikbaar gesteld. De planschade die het gevolg is van de bouw van de IKC Dorpsschool Rozendaal wordt in lijn met de daarvoor gestelde kaders uitgekeerd. De termijn om verzoeken in te dienen is op 31 januari 2023 geëindigd. Vanaf dat moment is duidelijk hoeveel verzoeken er zijn ingediend. Op dat moment is nog niet duidelijk wat de definitieve hoogte van de planschade is en wanneer deze definitief wordt vastgesteld. Dit is mede afhankelijk van juridische procedures.

Kosten voor de eventueel te vergoeden planschade en daarbij horende kosten voor onder meer juridische ondersteuning worden in lijn met staande kaders gedekt uit de algemene reserve. Basisregistraties ruimtelijk domein In 2022 zijn de taken in het kader van de BAG, BGT en aanpalende zaken, zoals gegevensbeheer voor de WOZ belegd bij De Connectie. De uitvoering daarvan verloopt conform afspraken. Leefomgeving We willen als regio ‘groeien in balans’: groei in woningen, wegen, fietspaden en werkgelegenheid, in balans met groei van de kwaliteit van onze leefomgeving (natuur, landschap, cultuur, toerisme en recreatie). Om hier invulling aan te geven zijn als onderdeel van de Opgave Ontspannen regio de kansen voor het versterken van ‘het groen en blauw’ (simpel gezegd: de droge en natte natuur) in kaart gebracht in een zogenaamde groen-blauw raamwerk. Soms gaat het om kansen om natuur uit te breiden, soms om kansen door het slim combineren van natuur en landschap met bijvoorbeeld waterberging of duurzame energieopwekking. Het resultaat hiervan is het 29

rapport ‘Vervlochten Regio’ dat in 2022 is afgerond. De inhoud van dit rapport is meegenomen in de gebiedsuitwerkingen van de Verstedelijkingsstrategie, die de raad in het najaar van 2022 heeft vastgesteld. Het rapport brengt kansen in beeld voor versterking van natuur, landschap, water en erfgoed in onze regio. De kansen worden in het vervolg uitgewerkt tot concrete voorstellen, waarover (lokaal) besloten kan worden. In het rapport worden dus geen keuzes gemaakt en geen besluiten genomen. In 2023 wordt de raad hierover nader geïnformeerd. Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2022

Begroting na wijziging 2022

Werkelijk

Saldo

2022

2022

Baten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal baten

0 0 50.000 50.000

0 0 50.000 50.000

0 545.675 49.350 595.025

0 545.675 -650 545.025

Lasten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal lasten

24.860 0 60.120 84.980

229.860 0 60.120 289.980

93.159 284.751 67.577 445.487

136.701 -284.751 -7.457 -155.507

Saldo van baten en lasten

-34.980

-239.980

149.537

389.517

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

15.000 0 15.000

220.000 0 220.000

70.275 0 70.275

-149.725 0 -149.725

Geraamd resultaat

-19.980

-19.980

219.812

239.792

Toelichting Op taakveld 8.1 zijn de kosten lager dan begroot doordat een aantal beschikbaar gestelde kredieten nog niet zijn verbruikt. Daarbij gaat het om het krediet omgevingswet en planschades. Daarnaast is de grondexploitatie op De Del afgesloten. De afsluitende winst zal worden toegevoegd aan de reserve kapitaallasten ten behoeve van de dekking van de afschrijvingslasten van de school. Begroting na wijziging 2022

Werkelijk

Saldo

2022

2022

Baten - verkoop kavels (excl steenhoek)

0

544.734

544.734

Lasten - kosten bouw- en woonrijp maken - overheveling balans (-/- boekwaarde) totaal lasten

0 0 0

15.272 269.479 284.751

-15.272 -269.479 -284.751

tussentijdse winstneming'

259.983

30

Bijlage wettelijke beleidsindicatoren

Per programma worden de verplicht voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen. De informatie die het CBS hanteert is niet in alle gevallen actueel, accuraat (bijvoorbeeld naar peildatum), of adequaat (naar referentiegegevens). Waar mogelijk wordt de informatie in perspectief geplaatst.

Programma 0 Bestuur en ondersteuning Indicator Formatie (fte per 1.000 inwoners) Bezetting (fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (€ per inwoner) Externe inhuur (% van de totale loonsom) Externe inhuur (de totale kosten inhuur externen) Overhead (% van totale lasten)

Begroting Rozendaal 2022

Rekening Rozendaal 2022

7 7 925 13% 191.596 23%

7 7 1.070 16% 214.374 28%

Toelichting: Voor deze indicatoren zijn geen landelijke cijfers bekend. Een vergelijking met bijvoorbeeld gemeenten < 25.000 is dan ook niet op basis van deze informatie te maken. T.a.v. de post overhead wordt een nadere uitwerking gegeven in de paragraaf 5 Bedrijfsvoering.

Programma 1 Veiligheid

In onderstaande tabellen presenteren we de meest recente informatie zoals die door het CBS is aangeleverd via waarstaatjegemeente.nl. De landelijk beschikbare informatie onderschrijft het beeld van Rozendaal als zeer veilige gemeente. In 2019 was er een piek in het aantal verwijzingen naar Halt. We zien dit als een incidentele omstandigheid.

Op het vlak van misdrijven scoort Rozendaal bijzonder goed.

31

Programma 2 Verkeer en vervoer

Er zijn geen voorgeschreven beleidsindicatoren die betrekking hebben op dit programma.

Programma 3 Economie

Hieronder staat de verhouding tussen banen en woningen. Dat varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Het betreft de zogeheten functiemenging. Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Het relatief hoge aantal vestigingen wordt beïnvloedt door het hoge aantal zzp’ers dat Rozendaal rijk is.

Programma 4 Onderwijs

De onderstaande gegevens laten zien in hoeverre er in Rozendaal sprake is van schoolverzuim. Absoluut verzuim heeft betrekking op de schoolplichtigen en/of kwalificatieplichtigen in Rozendaal die niet staan ingeschreven bij een school (absoluut). Relatief verzuim betreft de vraag in hoeverre een schoolplichtige wel staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde periode lessen/praktijk verzuimt.

Onderstaande tabel geeft weer in hoeverre er sprake is van voortijdig schoolverlaten in Rozendaal, afgezet tegen het gemiddelde in Nederland

Programma 5 Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie

In Rozendaal wordt door een relatief hoog aantal inwoners gesport (volgens de definitie van het CBS). De landelijke trend is dat er steeds minder gesport wordt. In Rozendaal is het percentage niet-sporters min of meer gelijk gebleven.

32

Programma 6 Sociaal domein

De netto arbeidsparticipatie drukt uit welk percentage van de potentiële beroepsbevolking daadwerkelijk werkzaam is.

33

Programma 7 Volksgezondheid en milieu

We zien een afname in het huishoudelijk afval onder het nationale niveau. kg).

34

Programma 8

Het CBS hanteert de volgende beschrijving van demografische druk: het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder, per honderd personen van 20 tot 65.

35

Paragrafen Inleiding Naast programma’s zijn er in de begroting ook financiële paragrafen opgenomen. Waar programma’s direct gericht zijn op de burger, geven de paragrafen een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan, worden gebundeld in een overzicht, waardoor de raad een goed inzicht krijgt. Gezien de raad in het stelsel van dualisme kaders stelt en controleert, is het van belang dat de raad inzicht heeft in en overzicht heeft over deze onderwerpen. De raad legt in de paragrafen de beleidslijnen vast met betrekking tot de beheersmatige aspecten. Daarnaast zijn de verplichte paragrafen bedoeld om de raad en het college de financiële positie van de gemeente beter te laten beheersen. Vanaf 1 januari 2004 zijn de volgende zeven paragrafen verplicht voorgeschreven: -

lokale heffingen; weerstandsvermogen en risicobeheersing; onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen (externe samenwerking); grondbeleid; openbaarheidsparagraaf Woo.

Daaraan is een paragraaf Informatieveiligheid (en privacy) toegevoegd. Deze is wettelijk niet verplicht, maar de grote bewegingen op dit terrein, vervlochten met andere bedrijfsvoering aspecten én met alle inhoudelijke programma’s, maken dat we hier vanaf de jaarrekening 2017 apart aandacht aan besteden.

36

Paragraaf 1 Lokale heffingen In de jaarrekening wordt ingegaan op de begrote en werkelijke opbrengsten ten aanzien van de lokale heffingen. Het beleid, en eventuele wijzigingen daarin, komen aan de orde in de begroting evenals relevante kengetallen en vergelijkingen. Uitgangspunten tarieven Uitgangspunten voor de lokale heffingen in de begroting 2022 waren als volgt: - We corrigeren jaarlijks OZB-tarieven met het inflatiepercentage, voor 2022 was dat 1,5%. - Het tarief voor afvalstoffenheffing is gebaseerd op 100% kostendekkendheid. Het tarief voor rioolheffing is gebaseerd op 100% kostendekkend (begrotingsbasis). Op de leges is eveneens het inflatiepercentage van 1,5% toegepast (behoudens producten waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden). Begroot 2022

Werkelijk 2022

Saldo 2022

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Leges

450.708 202.569 159.975 134.915

452.402 192.932 158.840 144.639

1.694 -9.637 -1.135 9.724

Totaal

948.167

948.813

646

OZB en Wet waardering onroerende zaken (WOZ) In 2022 zijn in het kader van de wet WOZ 741 objecten beschikt waarop in totaal 29 bezwaarschriften zijn ingediend. In 16 gevallen (objecten) is de WOZ-waarde verlaagd. Het percentage gegrond verklaarde bezwaarschriften ten opzichte van het totaal aantal WOZ-objecten komt daarmee uit op 2,2 %. Afvalstoffenheffing Per saldo vallen de opbrengsten van afval € 9.600 lager uit. Dit wordt veroorzaakt door de lage opbrengsten van recyclebaar afval. Rioolheffing Geen bijzonderheden ten aanzien van deze heffing. Leges Hieronder vallen de opbrengsten op basis van de legesverordening, zoals: - Producten van burgerzaken; - (Omgevings)vergunningen; - Huwelijken; - Grafrechten; - Overige leges. Vooral de opbrengsten van de begraafplaats zijn in 2022 lager geweest dan geraamd. De leges voor huwelijken en bouwen komen redelijk in de buurt van het begrote bedrag. Kwijtschelding De kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling kwijtschelding. Kwijtschelding kan worden aangevraagd door particuliere belastingplichtigen voor de volgende belastingen: - Onroerende zaakbelasting; - Afvalstoffenheffing; - Rioolheffing. In 2022 hebben er in totaal 7 huishoudens kwijtschelding ontvangen. 37

Kostendekkendheid van tarieven Onderstaande tabel toont de mate van kostendekkendheid die in 2022 is gerealiseerd. Begroot baten 2022

Werkelijk baten 2022

202.569 159.975

192.932 158.840

subtotaal

362.544

subtotaal

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Retributies Rijbewijzen/reisdocumenten Huwelijken/Burg stand APV-vergunningen Begraafrechten Omgevingsvergunning

Totaal

Saldo

Werkelijk lasten 2022

Dekkingspercentage 2022

-9.637 -1.135

192.098 149.663

100% 106%

351.772

-10.772

341.761

103%

15.165 18.550 1.200 50.000 50.000 134.915

19.781 17.033 376 58.100 49.350 144.639

4.616 -1.517 -825 8.100 -650 9.724

40.445 57.844 6.500 118.163 51.636 274.588

49% 29% 6% 49% 96% 53%

497.459

496.411

-1.048

616.349

81%

2022

Ten aanzien van afvalstoffenheffing en rioolrecht wordt de kostendekkendheid van de tarieven (100%) berekend op basis van de begroting. Afwijkingen op realisatie worden als onderdeel van het rekeningresultaat beschouwd en niet verrekend met een egalisatiereserve. Verder geldt dat door de kleine schaal van Rozendaal een groot aantal leges niet kostendekkend is te krijgen. Dit geldt met name voor de rijbewijzen/reisdocumenten en de APV-vergunningen. Daarnaast is er door die kleine schaal soms ook sprake van een uitschieter naar boven (> 100%), in 2022 is daarvan geen sprake. Lokale lastendruk In onderstaande tabel is te zien hoe de lokale lastendruk zich heeft ontwikkeld, ook ten opzichte van de andere gemeenten. De gemeente op rang 1 heeft de laagste gemeentelijke woonlasten. Te zien is dat Rozendaal ten opzichte van andere gemeenten steeds goedkoper wordt waardoor wij stijgen op de ranglijst. De relatief slechte klassering voor de lasten van woningeigenaren heeft te maken met de hoge woningwaarde in Rozendaal. De cijfers zijn ontleend aan de atlas lokale lasten van Coelo. Jaar

Eigen woning Huurwoning eenpersoons- meerpersoons- Ranglijst eenpersoons- meerpersoons- Ranglijst huishouden huishouden Coelo huishouden huishouden Coelo 2020 982 1011 365 226 255 2021 1005 1036 350 244 275 2022 1052 1084 314* 251 283

45 37 37*

* hoogste in rang is 349 respectievelijk 354

De cijfers zijn ontleend aan de atlas lokale lasten van Coelo (Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden).

38

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Voldoende weerstandsvermogen gaat over twee vragen: 1. Welke risico’s lopen we? 2. Wat is de beschikbare weerstandscapaciteit? Risico’s Een risico is de kans op het optreden van een gebeurtenis met een negatief gevolg voor de gemeente. Een gemeente loopt tal van risico’s die we in meer of mindere mate kunnen inschatten en beheersen. Gemeentelijke risico’s kunnen voortkomen uit de politiek, de aansprakelijkheid, de strategie, financiële samenwerking, het bedrijfsproces en het milieu. Daarnaast zijn zaken als verbonden partijen, open einde regelingen en grondexploitaties bekende onderwerpen waar de gemeente belangrijke risico’s loopt. Risicoprofiel Er zijn meer methoden om een gekwantificeerd risicoprofiel op te stellen, uiteenlopend van meer wetenschappelijke methoden tot meer praktische modellen. Voor alle methoden geldt dat ze geen 100% garantie bieden op volledigheid. Het gaat er immers om risico’s zo goed mogelijk te benoemen waar nog niet op één of andere manier in is voorzien.

De eigenschap van een risico is echter dat men niet weet wat, wanneer of hoe het zich aandient. Voor deze paragraaf kiezen we voor een pragmatische aanpak. Basis voor het risicoprofiel is een organisatie brede inventarisatie van risico’s die twee maal per jaar plaatsvindt (begroting en rekening). Deze hebben we zo goed mogelijk gekwantificeerd en voorzien van een risicoscore (kans x impact), op basis van de volgende tabellen. Kans Gering (minder dan 1 x per 4 jaar) Gemiddeld (ongeveer 1 x per 4 jaar) Hoog (minimaal 1 x per jaar)

Score 1 3 5

Financieel gevolg Gering (< 0,1% omzet = < € 4.000 Beperkt (> 0,1% omzet < 0,5 % omzet = tussen € 4.000 en € 20.000) Groot (> 0,5 % omzet = > € 20.000)

Score 1 2 3

Omzet: lasten programma’s Rozendaal (begroting 2022: afgerond structureel € 4,6 miljoen) De risicoscore komt tot stand door de kans te vermenigvuldigen met de impact. Hoe hoger de score hoe groter het risico. De uitkomst zetten we af tegen de volgende tabel: Ranking Scores >= 10 5 < Scores < 10 Scores < 5

Gevolg Hoog risico. Als het een financieel risico betreft dient weerstandsvermogen aanwezig te zijn. Beperkt risico. Als het een structureel financieel risico betreft wordt deze voor 25% meegeteld voor het aanhouden van een weerstandsvermogen (spreiding over 4 jaar). Een incidenteel risico wordt voor 50% meegenomen. Gering risico. Voor zover het financiële gevolgen betreft worden die geacht binnen de reguliere bedrijfsvoering gedragen te kunnen worden.

39

De risicoscore houdt ook rekening met het feit dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen. Wanneer hiermee geen rekening wordt gehouden is de kans groot dat een behoorlijk deel van het vermogen (ofwel algemene reserve) onnodig geblokkeerd wordt. Structureel of incidenteel Van belang is onderscheid te maken tussen risico’s met structurele en incidentele effecten, in het profiel is dit onderscheid ook aangebracht. Risico’s met structurele effecten hangen meestal samen met de bedrijfsvoering zoals rente of hogere kosten vanwege een hoger aantal bijstandontvangers. Wanneer dit soort risico’s zich voordoen dienen ook structurele maatregelen genomen te worden door ze mee te nemen in het financieel meerjarig perspectief. Het kan zijn dat het perspectief hiervoor op korte termijn geen ruimte biedt en dat moet worden omgebogen binnen de begroting. Om die reden wordt het risico voor 100% meegenomen wanneer het hoog is en voor 25% wanneer het beperkt is om het eerste jaar eventueel te overbruggen met behulp van het weerstandsvermogen. Wanneer zich een incidenteel risico voordoet dient deze in principe ineens ten laste van de weerstandscapaciteit gebracht te worden, wanneer deze niet kan worden opgevangen in het rekeningresultaat. Uit het profiel valt op te maken dat op verschillende manieren rekening wordt gehouden met de verschillende risico’s.

Wanneer met alle risico’s voor 100% rekening gehouden zou worden zou een gemeente een onevenredig deel van haar reserves moeten blokkeren, het is immers niet reëel dat alle risico’s zich gelijktijdig voordoen. Weerstandscapaciteit Voor een oordeel over ons weerstandsvermogen is naast het risicoprofiel ook een inschatting van onze weerstandscapaciteit nodig, ook hierbij wordt in principe onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele middelen. Bronnen van weerstandscapaciteit zijn de algemene reserve, vrij aanwendbare bestemmingsreserves, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorziene uitgaven. Stille reserves kunnen hierbij ook een rol spelen. Het betreft eigendommen die lager zijn gewaardeerd (boekwaarde) dan de waarde in het economisch verkeer (bij gebouwen is uitgegaan van de WOZ-waarde met peildatum 1-1-2022). Omdat deze niet onmiddellijk in een feitelijk dekkingsmiddel kunnen worden omgezet, laten we deze bij de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beschouwing. We benoemen deze wel zoals voorheen. Omschrijving

Kerklaan 1 en 3 Werf Obligaties Totaal

Boekwaarde 31-12-2022 0 0 142.941

Economische waarde 1.304.000 147.000 144.070

Stille reserve

1.304.000 147.000 1.129 1.452.129

Er is nog maar beperkt sprake van stille reserves. Het gebouw aan de Kerklaan en de Werf zijn immers nodig voor de ‘bedrijfsvoering’ en zijn zodoende niet eenvoudig te gelde te maken. Structureel Dit wordt met name gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit (en dan met name OZB aangezien er al voor 100% dekking is gekozen voor afval en riool) en het bedrag voor onvoorzien. De onbenutte belastingcapaciteit kan berekend worden door aansluiting te zoeken bij artikel 12 van de financiële verhoudingswet. Artikel 12 Bij een eventuele ‘artikel 12-aanvraag’ geldt ook een normtarief voor de OZB als één van de toelatingseisen. In dat geval dient een gemeente minimaal 20% meer OZB te heffen dan het landelijk gemiddelde. Op basis van die norm bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit voor de gemeente Rozendaal ongeveer € 360.000. Echter, de feitelijke hoogte van de onbenutte belastingcapaciteit (behoudens een artikel 12-aanvraag) is vooral een politieke keuze. Op basis van het gewenste financiële beleid (OZB verhoging zoveel mogelijk beperken tot 40

inflatiestijging) is er feitelijk geen onbenutte belastingcapaciteit. Om die reden wordt voor de bepaling van de structurele weerstandscapaciteit alleen het bedrag voor onvoorzien meegenomen. Incidenteel De incidentele weerstandscapaciteit wordt bepaald door de som van alle reserves waaraan nog geen specifieke bestemming is gegeven en eventuele bestemmingsreserves zonder concrete verplichting die daardoor herbestemd kunnen worden. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit beperken we ons tot de algemene reserve. De overige reserves hebben in principe allemaal een bestemming waarvan het niet wenselijk is om deze opnieuw te bestemmen. Het genoemde bedrag betreft de stand per ultimo 2022 (balansdatum). Structureel Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien subtotaal structureel

0 10.000 10.000

Incidenteel Algemene reserve

4.321.436

Totale weerstandscapaciteit

4.331.436

Risicoprofiel De onderstaande tabel betreft de risico-indicatie zoals gehanteerd bij begroting en jaarrekening 2022. Deze inventarisatie wordt vanaf 2022 twee keer per jaar herzien.

41

Risico Onderwerp

Risico/oorzaak

Beheersmaatregel

K I

Bedrag

score

%

Bedrag

WWB

Meer aanvragen

Geen, conjunctuurgevoelig

3 2

15.000

6

25%

3.750

WMO

Meer aanvragen

3 2

30.000

6

25%

7.500

Jeugdzorg

Meer aanvragen

Geen, wel optie om beleid aan te passen Geen, wel optie om beleid (gedeeltelijk) aan te passen

3 3

50.000

6

100%

50.000

Leerlingenvervoer

Meer aanvragen

Geen

3 3

15.000

9

25%

3.750

Open einde regelingen

Overige risico's met structureel effect Algemene uitkering

Samen trap af

Geen

3 3

100.000

9

25%

25.000

Renterisico (uitgaven)

Schommelingen op de geld- en kapitaalmarkt

1 1

0

1

0%

0

Renterisico (inkomsten)

Daling van rentevergoeding over uitgezette eigen middelen

Op dit moment geen lening en anders wordt dit risico afgedekt via de renterisiconorm Feitelijk geen gezien de verplichting tot schatkistbankieren. Momenteel lage rentevergoeding

1 1

0

1

0%

0

Kapitaalgoederen

Onvoorzien en onverwacht onderhoud Actuele beheerplannen en periodiek aan gebouwen of wegen inspectie

3 3

50.000

9

25%

12.500

Verduurzaming vastgoed/tractie Verplichtingen tot verduurzaming Anticiperen op regelgeving en 3 3 kunnen aanzienlijke kosten ontwikkelingen meenemen in de veroorzaken begroting Klimaat/droogte Door verandernd klimaat ontstaan er Anticiperen op wetgeving en 3 3 problemen met vegetatie, riool en ontwikkelingen en meenemen in de water begroting Kortleven pensioen Het vroegtijdig overlijden van een (ex) Verzekeren danwel opvangen binnen 1 3 wethouders bestuurder kan financiele weerstandsvermogen consequenties hebben (verzekerbaar)

50.000

9

25%

12.500

100.000

9

25%

25.000

50.000

3

0%

0

90.000

6

25%

22.500

Wachtgeldverplichtingen bestuurders

Bij mutaties in het college kunnen wachtgeldverplichtingen ontstaan

Juridische procedures

Bewaren en rechtszaken bij projecten Binnen projectplannen en en/of belsissingen aandacht voor Het algemeen bestuur kan besluiten besluitovrming Feitelijk niet aanwezig nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de constructie gehouden is Lastig vervulbare vacatures waardoor Aantrekkelijke werkgever blijven externe inhuur noodzakelijk is

Gemeenschappelijke regelingen

Personeel

Veranderende wetgeving Aanpassing in wetgeving leveren kosten op die niet altijd voldoende worden gecompenseerd

Risico's met incidenteel effect Ramp c.q. groot incident Gemeente wordt door bijvoorbeeld het ministerie niet volledig gecompenseerd voor de kosten die gemaakt zijn Rechtspositionele Binnen elk bedrijf kunnen situaties consequenties aan de orde zijn waarbij er kosten optreden voor besluiten met rechtspostionele consequenties. De gemeente is hiervoor eigen-risicodrager. Personeel Langdurige uitval door ziekte ICT Schades

Planschade

Verzekeren danwel opvangen binnen 2 3 weerstandsvermogen

Anticiperen op ontwikkelingen

3 2

15.000

6

25%

3.750

5 3

50.000

15

100%

50.000

3 3

50.000

9

25%

12.500

3 3

50.000

9

25%

12.500

subtotaal structureel

241.250

Feitelijk niet aanwezig

3 3

50.000

9

50%

25.000

Voorziening voor treffen dan wel opvangen binnen weerstandsvermogen

3 3

75.000

9

50%

37.500

Goede begeleiding zieke werknemers Hacks, privacyissues, uitval systemen Beveiliging op orde, bewustwording

3 3

50.000

9

25%

12.500

3 3

100.000

9

25%

25.000

Schade door eigendommen van de In principe geldt hiervoor de gemeente (bijvoorbeeld door bomen) aansprakelijkheidsverzekering van de gemeente, echter er is altijd een risico dat het niet past binnen de voorwaarden, bijvoorbeeld het niet uitvoeren van inspecties Niet binnen de Feitelijk niet aanwezig exploitatieovereenkomst af te dekken planschaden

2 3

30.000

6

50%

15.000

2 3

25.000

6

50%

12.500

subtotaal incidenteel

127.500

Totaal

368.750

42

Weerstandsratio Deze confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. Het vervolgens gepresenteerde overzicht geeft aan hoe de ratio gewaardeerd kan worden. Weerstandsvermogen Structureel Incidenteel Totaal

Beschikbaar A C E

Structureel (A/B) Incidenteel (C/D) Totaal (E/F)

Ratio > 2,0 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

10.000 4.321.436 4.331.436

Benodigd B D F

241.250 127.500 368.750

0,04 33,89 11,75

Waardering uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Conclusie De weerstandsratio van 11,75 is meer dan uitstekend, waarbij de stille reserves niet in de berekening zijn meegenomen. De gemeente Rozendaal is hiermee uitstekend in staat om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau in gevaar uitkomt. Bij materiële tegenvallers van structurele aard is er zodoende ook voldoende tijd om de maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om een structureel evenwicht tot stand te brengen. Daarnaast is voor financiële tegenvallers binnen het sociaal domein nog steeds een afzonderlijke bestemmingsreserve van ruim € 280.000 aanwezig waarmee in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening is gehouden.

43

Staat van Reserves en Voorzieningen (inclusief toelichting op mutaties) Overzichtstabel Saldo 1-1-2022

Onttrekkingen

Toevoegingen

Saldo 31-12-2022

Claims

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve

4.219.491

362.527

464.471

4.321.435

757.815

subtotaal A

4.219.491

362.527

464.471

4.321.435

757.815

B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Reserve gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie

25.959 132.644 89.253 164.358 145.706 92.187 18.913 4.320.722 216.575

5.000 48.682

0 0 0 28.666 63.264 0 0 4.875.332 137.152

subtotaal B

190.327 79.424

744.937 0

20.959 283.962 95.939 61.024 63.264 95.408 18.913 4.875.332 137.152

5.206.317

509.208

954.844

5.651.952

5.104.413

925.000 352.793

48.295 22.880

99.295 2.216

976.000 332.129

0 0

subtotaal C

1.277.793

71.174

101.510

1.308.129

0

Totaal

10.703.601

942.910

1.520.825

11.281.516

5.862.228

C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening pensioenen wethouders

200.000 6.686

103.334 82.442 3.221

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve Doel Weerstandsvermogen en dekking van incidentele kosten c.q. projecten. Claim Niet alle besluiten die ten laste komen van de algemene reserve zijn op 31 december 2022 volledig uitgevoerd. Voor het restant daarvan rust er nog een claim op een aantal reserves. Het gaat om een totaalbedrag van € 942.000 dat beschikbaar is gesteld voor verschillende kredieten. De voornaamste kredieten zijn: bijdrage Openluchttheater De Pinkenberg, fietspad Kluizenaarsweg, planschades en een aantal kredieten inzake ruimtelijke ordening. Mutatie In 2022 is de uitvoering van diverse raadsbesluiten ten laste van de algemene reserve gebracht. Het gaat hierbij zowel om besluiten uit 20212als eerdere jaren. Naast de toevoeging van het resultaat 2021 ad € 464.471 was in 2022 sprake van de volgende onttrekkingen: Digitale agenda Routebureau wandelnetwerk Pannaveld Plantvakken Steenhoek Planschades Partiele herziening bestemmingsplan dorpscchool Bestemmingsplan Dorpsschool Omgevingswet Fietspad kluizenaarsweg Totaal 44

95.829 (Pr. 0) 6.000 (Pr. 2) 4.723 (Pr. 4) 13.750 (Pr. 5) 66.053 (Pr. 8) 1.139 (Pr. 8) 758 (Pr. 8) 2.125 (Pr. 8) 171.950 (Pr.2) 362.527

B. Bestemmingsreserves 1. Reserve monumenten Doel Claim Mutatie

Bekostiging van verleende subsidies aan inwoners ten behoeve van monumentenzorg. N.v.t. In 2022 is één monumentensubsidie verleent voor een bedrag van € 5.000.

2. Reserve sociaal domein Doel Claim Mutatie

Opvang van eventuele tegenvallers in het sociaal domein en/of egalisatie van de kosten voor de WWB. N.v.t. Een deel van het jaarrekening resultaat 2021 is toegevoegd aan deze reserve. De onttrekking van€ 48.682 betreft de kosten voor de inhuur op het sociaal domein.

3. Reserve gemeentelijke gebouwen Doel Claim Mutatie

Opvang van kosten van vervanging van inventaris, (ICT)apparatuur. Daarnaast worden voortaan de kosten van het schilderwerk en overig groot onderhoud voor het gemeentehuis aan deze reserve onttrokken. N.v.t. De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk. De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk.

4. Reserve digitalisering Doel Claim Mutatie

Opvang van kosten/investeringen op het gebied van digitalisering (basisregistraties, digitale ontsluiting van gegevens, koppelingen met landelijke registraties e.d., geen hardware) De eerdere claim met betrekking tot een investering voor de invoering van het DMS (Document management system) De kosten voor het DMS zijn onttrokken (€ 103.334)

5. Reserve fietspaden Doel Claim

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud fietspaden. Dit betreft het krediet voor het fietspad Kluizenaarsweg zoals dat in de raad van december 2021 beschikbaar is gesteld. Mutatie Er is een onttrekking gedaan van € 82.442. Dit betreft kosten voor het fietspad Kluizenaarsweg. 6. Reserve wegen Doel Claim Mutatie

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen. N.v.t. De toevoeging betreft de jaarlijkse dotatie ten behoeve van het wegenonderhoud van geasfalteerde wegen.

45

7. Reserve begraafplaats Doel Claim Mutatie

Opvang van kosten voor het op peil houden van de begraafplaats en het onderhoud van de paden. N.v.t. N.v.t.

8. Reserve dekking kapitaallasten Doel

Claim Mutatie

Bij de invoering van het BBV is de systematiek van dekking van afschrijvingen gewijzigd. Voorheen werden sommige investeringen direct uit een reserve/voorziening gedekt. Conform de voorschriften moet eerst worden geactiveerd. Vervolgens worden de afschrijvingslasten van een investering (die t.l.v. een reserve is gebracht) uit de reserve geboekt. Deze reserve is in feite de som van de toekomstige afschrijvingen. In feite zijn alle middelen in deze reserve een claim voor de toekomstige afschrijvingslasten. In 2022 is er ruim € 544.000 toegevoegd aan deze reserve ten behoeve van de toekomstige afschrijvingslasten van het fietspad Kluizenaarsweg en de investeringen in riolering (relining en goot). Tevens is uit het jaarrekeningsaldo 2021 een bedrag van € 442.250 toegevoegd. Daar wordt met de resultaatbestemming van deze jaarrekening nog € 259.000 aan toegevoegd (winst De Del). De onttrekkingen betreffen de afschrijvingen van investeringen die eerder zijn gedaan. De grootste daarvan betreft de nieuwe Dorpsschool. De totale onttrekking voor de egalisatie van die kapitaallasten bedraagt € 190.000.

9. Reserve energietransitie Doel

Claim Mutatie

De reserve kan worden ingezet voor een breed aantal maatregelen met als doel Rozendaal op lange termijn klimaatneutraal. Wanneer de plannen (en hoogte van de investeringen) meer concreet zijn vindt een dotatie vanuit de algemene reserve plaats. Die storting kan worden aangevuld met aanvullende middelen die het rijk beschikbaar stelt om bij te dragen vanuit het Interbestuurlijk Programma. De claims betreffen het krediet voor de uitvoering van de energietransitie in 2022 en het restant van het beschikbaar gestelde budget voor de klimaatsubsidies. In 2022 bedragen de programmakosten afgerond € 47.000 en de verstrekte subsidies € 32.000. Beide bedragen zijn ten laste van deze reserve gebracht.

C. Voorzieningen Voorziening riolering Deze voorziening dient ter dekking van kosten groot onderhoud en vervanging. Op basis van het verbrede gemeentelijk rioleringsplan. Jaarlijks wordt er gestort conform het vGRP. Betreft de jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor de toekomstige rioolinvesteringen op basis van het rioleringsplan (hiermee is in het tarief rekening gehouden). Voorziening pensioen wethouders De toekomstige pensioenverplichtingen en wachtgeldverplichtingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Naast storting van ingehouden pensioenpremies, heeft de jaarlijkse berekening uitgewezen dat er een bedrag van € 22.800 moest worden vrijvallen om de voorziening op het juiste peil te brengen. De rekenrente verklaard de onttrekking.

46

Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten met ingang van het begrotingsjaar 2016 een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente. Financiële kengetallen

Rekening Begroting 2022 2022 Netto schuldquote -107% -128% Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen -107% -128% Solvabiliteitsratio 79% 81% Kengetal grondexploitatie 0% 0% Structurele exploitatieruimte 10% -2% Belastingcapaciteit 120% 120% * ter vergelijking gemiddelde van Gelderland toegevoegd, betreffen begrotingscijfers 2022

Rekening Gelderland* 2021 -100% 67% -100% 59% 79% 29% 5% 6% -12% 1% 123% 103%

Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen. Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende categorieen aangeduid: Categorie A Categorie B Categorie C Voldoende Matig Onvoldoende Netto schuldquote < 90% 90%-130% >130% Netto schuldquote voor alle verstrekte < 90% 90%-130% >130% leningen Solvabiliteitsratio >50% 20%-50% <20% Kengetal grondexploitatie <20% 20%-35% >35% Structurele exploitatieruimte Begr en Mrj >0% Begr of Mrj >0% Begr en Mrj <0% Belastingcapaciteit <95% 95%-105% >105% Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Beide zijn voor Rozendaal gelijk omdat er geen door verstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone, het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen.

In Rozendaal is de schuldquote onverminderd uitstekend, de lagere score ten opzichte van de begroting komt door vertraging in de ontvangsten voor de kavels op De Del. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen, ook deze is onverminderd hoog. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor Rozendaal. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. In het kengetal zijn alleen de daadwerkelijk gerealiseerde cijfers opgenomen. Ten opzichte van vorige jaren is dit kengetal verbeterd omdat nu de inkomsten binnen komen en de boekwaarde daalt. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden. Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie. 47

Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal. De gemiddelde WOZ waarde in Nederland bedroeg in 2021 € 368.000 en in Rozendaal € 612.000. Dat is dan ook de voornaamste reden voor het hoge percentage. Dit zegt dus niets over de uiteindelijke belastingcapaciteit. Zoals elders in deze paragraaf aangegeven is dat een politieke keuze (gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ bedraagt die capaciteit ongeveer € 360.000). Berekening van de kengetallen Kengetal

Rekening 2022

Begroting 2022

Rekening 2021

A B C D E F G H

1A Netto Schuldquote (incl. verstrekte leningen) Vaste schulden (cf art 46 BBV) Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV) Overlopende passiva (cf art.49 BBV) Financiële activa (cf. art 36 lid d, e en f) Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen (cf.art 40 BBV) Overlopende activa (cf art. 40a BBV) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves) Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

0 1.005.976 389.078 1.943.101 5.086.286 41.813 205.269 5.480.135 -107%

0 700.000 75.000 1.693.486 4.445.719 25.000 50.000 4.262.071 -128%

0 1.058.038 398.765 1.638.449 5.269.929 35.703 374.226 5.874.732 -100%

A B

2. Solvabiliteitsratio Eigen vermogen (cf art 42 BBV) Balanstotaal Solvabiliteit (A/B) x 100%

10.421.769 13.124.952 79%

9.177.324 11.372.788 81%

10.532.530 13.267.126 79%

A B C

A B C D E

A B C D E F

Kengetal grondexploitatie Niet in exploitatie genomen bouwgronden (cf art 38 lid a punt 1 BBV) Bouwgronden in exploitatie Totale baten cf art 17 lid c BBV (excl mut.reserves) Grondexploitatie (A+B)/C x 100%

0

0

0

0 5.480.135 0%

0 4.262.071 0%

269.479 5.874.732 5%

Structurele exploitatieruimte Structurele lasten Structurele baten Totale structurele toevoegingen aan reserves Totale structurele onttrekkingen aan reserves Totaal baten Structurele exploitatieruimte (((B-A)+(D-C))/E x 100%

5.322.687 5.699.044 9.907 190.326 5.480.135 10,2%

4.359.432 4.198.071 96.742 178.979 4.262.071 -1,9%

5.386.578 4.605.106 83.558 179.889 5.874.732 -11,7%

581 220 283 0

517 220 283 0

536 220 244 0

1084 905

1020 852

1000 810

120%

120%

123%

Belastingcapaciteit, woonlast meerpersoonshuishouden OZB lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde Rioolheffing voor een gezin Afvalstoffenheffing voor een gezin Eventuele heffingskorting Totaal woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin in 2019* Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor (E/F) x 100%

48

De berekende woonlast (F) wordt gepresenteerd vanuit het perspectief van de belastingbetaler, het betreft immers ook de feitelijke aanslag. Binnen de algemene uitkering wordt er echter (via een korting gebaseerd op de WOZ-waarde) vanuit gegaan dat een gemeente met een gemiddelde hoge WOZ-waarde in staat is meer eigen inkomsten te genereren via de OZB (hier bestaat een relatie met de onbenutte belastingcapaciteit). Om die reden komt het percentage hoog uit, wanneer het OZB-% vergeleken zou worden met het OZB-% van andere gemeenten ligt dat onder het landelijk gemiddelde.

49

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Rozendaal beslaat een oppervlakte van 2.795 hectare. Hier wonen, werken en recreëren mensen waarvoor een aantal zogenaamde kapitaalgoederen nodig zijn. In deze paragraaf geven we inzicht in de onderhoudstoestand en de kosten van onze belangrijkste groepen kapitaalgoederen (wegen, riolering/water, openbare verlichting, groen en gebouwen). Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting. Een goed overzicht is daarom van belang voor een juist inzicht in de financiële consequenties ervan. De lasten hiervan komen in verschillende programma’s tot uitdrukking. Beleid voor beheer kapitaalgoederen Voor het onderhoud hanteerden we in 2022 de volgende plannen: Nota Onderhoudsinventarisatie wegen (2015 -2024) Onderhoudsplan riolering (2023 - 2027) Groenvisie

Jaar van vaststelling/beoordeling 2018 2022 2022

Wegbeheer Als uitvloeisel van het coalitieakkoord is in 2018 besloten om op het moment van onderhoud voor de binnenwegen het asfalt te vervangen door klinkers. Dat betekent dat die kosten voortaan geactiveerd worden en als kapitaallast in de meerjarenbegroting worden opgenomen. Voordat tot daadwerkelijke uitvoering van het wegbeheer wordt overgegaan wordt ook het riool geïnspecteerd om te beoordelen of er ‘werk met werk’ gemaakt kan worden en voorkomen we dat niet veel later diezelfde weg weer open moet voor periodiek onderhoud aan het riool. In 2022 is er het groot onderhoud voor het fietspad Kluizenaarsweg uitgevoerd. Tevens zijn afrondende werkzaamheden uitgevoerd op de Kerklaan. Financieel Exploitatie (zie ook programma 2) Primitieve begroting 2022 Programma 2 2.1 Verkeer en vervoer

Begroting na wijziging 2022

132.253

Werkelijk

Saldo

2022

2022

135.253

166.947

-31.694

Investeringen (zie ook overzicht investeringen en kredieten) Jaar

Krediet*

Uitgegeven Uitgegeven Totaal t/m 2021

in 2022

Werkelijk

uitgegeven beschikbaar (3 + 4)

1

Verwachte

Nog

uitgaven

beschikbaar

(2 - 5)

Dekking

(6 - 7)

2

3

4

5

6

7

8

Verkeersveiligheid

2020

27.500

9.385

0

9.385

18.115

0

18.115

Masterplan Veluwezoom

2021

30.000

5.000

0

5.000

25.000

25.000

0

Programma 2

Riolering In 2022 is het laatste verbreed rioleringsplan (vGRP) 2023 - 2027 vastgesteld. Dit plan is de uitvoering van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsplan moet hebben. In dit plan zijn de normen bepaald voor de kwaliteit van het onderhoud en milieu en wordt aangegeven welke investeringen jaarlijks nodig zijn om aan de gestelde voorwaarden uit het plan te voldoen. De hieruit voortvloeiende lasten zijn in de begroting verwerkt. Als blijkt dat investeringen niet direct noodzakelijk zijn, dan zullen deze investeringen worden uitgesteld.

50

Verder hebben metingen uitgewezen dat wij voldoen aan de basisinspanning (afkoppelen) zoals deze is opgelegd door de Provincie. Dit is vastgelegd in het BRP (Basis rioleringsplan) en getoetst door het waterschap Rijn&IJssel. Door de invoering van de Wet gemeentelijke watertaken zijn gemeenten vanaf 2008 verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing van maatregelen die de waterbeheerder betreft. Daarnaast kent de wet drie zorgplichten toe aan gemeenten: afvalwater, hemelwater en grondwater. In het vGRP is met deze zorgplichten rekening gehouden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de verplichting voor het opstellen van een GRP vervallen. De zorgplichten worden wel overgenomen in de Omgevingswet. Naast het opstellen en periodiek herzien van het vGRP (vooral ook bedoeld om tijdig de kosten voor riolering in beeld te hebben) wordt er jaarlijks zo’n 1500 meter riolering geïnspecteerd. Daaruit volgen aanbevelingen voor onderhoud dan wel herstel/vervanging zodat die activiteiten op het juiste moment worden uitgevoerd en er ook geen onnodige kosten worden gemaakt. In 2022 is een drempelgoot en relining uitgevoerd aan de riolering. Financieel Primitieve begroting 2022 Programma 7 7.2 Riolering

135.763

Begroting na wijziging 2022 135.763

Werkelijk

Saldo

2022

2022

157.734

-21.971

Bij riolering is sprake van een nadeel van € 22.000. Dit wordt mede veroorzaakt door de administratie verwerking van de genoemde investering van € 48.000 zoals toegelicht bij programma 7. Gemeentegebouwen Om het benodigde onderhoud uit te kunnen voeren is jaarlijks per gebouw een budget in de begroting opgenomen. Om deze budgetten te kunnen bepalen is een onderhoudsplanning gemaakt waarbij gebruik is gemaakt van ervaringscijfers. De budgetten in de begroting waren toereikend voor het noodzakelijke onderhoud, Onderdeel

Budget 2022

Huisvesting (energie, water, aankoop niet duurzame goederen en diensten, specifieke verbruiksgoederen, huren, verzekeringen, afschrijving), per saldo

Werkelijk 2022

39.280

27.826

Saldo 2022

11.454

Zie ook paragraaf Bedrijfsvoering voor een nadere toelichting. Groenvisie Op 31 mei 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met de voorgelegde groenvisie. Echter is er ook toegezegd dat er in 2023 een geactualiseerd plan opgesteld wordt. In dit plan is voor de lange termijn aangegeven waar het openbaar groen verbeterd of aangepast kan worden. Hieraan is gevolg gegeven door uitvoering van een groot aantal zaken. Primitieve begroting 2022 Programma 5 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie