Biodiversiteitsfestival Gemeente Rotterdam - Kees Vink

Biodiversiteitsfestival 29 augustus 2023

Hoogste tijd voor natuurinclusiviteit de noodzaak van natuur (in de stad)

Prof.dr. C. (Kees) Vink Head of Department Life Sciences, EUC, Erasmus Universiteit Houder Netwerkleerstoel Natuurhistorisch museum Voorzitter Publieksplatform Biodiversiteit Rotterdam Lid Adviescommissie Dierenwelzijn en stadsnatuur

De natuurcrisis De vervuilingscrisis

De klimaatcrisis

• De huidige natuurcrisis "is misschien wel de ernstigste

milieubedreiging voor het voortbestaan van de beschaving, omdat het onomkeerbaar is" en de versnelling ervan "is zeker vanwege de nog steeds snelle groei van het aantal mensen en de consumptiecijfers" Ceballos et al. (2020). PNAS 117 (24), 13596–13602.

Wat houdt de natuurcrisis eigenlijk in ? Erasmus Univerity College

Natuurcrisis = het verlies van biodiversiteit en -daarmee- het verlies van ecosystemen

Wat is biodiversiteit? • Biodiversiteit (of biologische diversiteit) = de totale verscheidenheid van alle levende organismen op aarde

Bacteriën

Schimmels

Planten

Dieren

Wat is biodiversiteit? • Biodiversiteit (of biologische diversiteit) = de totale verscheidenheid van alle levende organismen op aarde ➢ Dit betreft zowel de variatie in soorten, alsook de genetische variatie binnen soorten, en de variatie aan levensgemeenschappen of ecosystemen

Ecosysteem ➢ Ecosysteem = een biologische gemeenschap van op elkaar inwerkende organismen en hun fysieke omgeving

Waarom zijn biodiversiteit en ecosystemen eigenlijk belangrijk (voor ons)?

Erasmus Univerity College

Gezonde, biodiverse ecosystemen zijn essentieel voor ons • De mens is volledig afhankelijk van gezonde en levendige ecosystemen voor ons water, voedsel, medicijnen, kleding, brandstof, onderdak en energie

Ecosysteemdiensten ➢ 'Diensten' die aan ons worden geleverd door de natuurlijke omgeving en gezonde ecosystemen

Bron: Graadmeter Diensten van Natuur, Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), Wageningen UR (2014)

Wat is de staat van de biodiversiteit en ecosystemen?

e Beleven we de 6

massa-extinctie? • De wereldwijde 'Living Planet Index' (LPI) laat een gemiddelde afname van 69% zien in populaties van gewervelde dieren tussen 1970 en 20181

1 WWF (2022) Living Planet Report 2022 – Building a nature-positive society. Almond, R.E.A., Grooten, M., Juffe Bignoli, D. & Petersen, T. (Eds). WWF, Gland, Switzerland.

Globaal holt de biodiversiteit achteruit • Sinds 1900 zijn de extincties 100-1000 keer zo hoog als de achtergrond extinctie1,2,3 • ~1 miljoen dier- en plantensoorten worden nu met uitsterven bedreigd4

1 Pimm et al. (2014). The biodiversity of species and their rates of extinction, distribution, and protection. Science 344 (6187), 1246752. 2 De Vos et al. (2014). Estimating the normal background rate of species extinction. Conservation Biology 29 (2), 452-462. 3 Lamkin and Miller (2016). On the challenge of comparing contemporary and deep-time biological-extinction rates. BioScience 66: 785–789. 4 https://news.un.org/en/story/2019/05/1037941.

Hoe gaat het met de ecosysteemdiensten?

Ecosysteemdiensten staan onder druk

• Nederlandse ecosystemen voldoen niet meer aan de volledige vraag van het land1

1 Graadmeter Diensten van Natuur, PBL, Wageningen UR (2014)

Ecosysteemdiensten staan onder druk • Wereldwijd gaat 60% van de ecosysteemdiensten achteruit omdat ze niet duurzaam worden gebruikt ➢ we putten de aarde uit: het is alsof we leven van 1,56 aardes1,2

1 WWF (2020) Living Planet Report 2020 -Bending the curve of biodiversity loss. Almond, R.E.A., Grooten M. and Petersen, T. (Eds). WWF, Gland, Switzerland.https://livingplanet.panda.org/en-us/ 2 Global Footprint Network. (2020). Calculating Earth overshoot day 2020: Estimates point to August 22nd. Lin, D., Wambersie, L., Wackernagel, M., and Hanscom, P., editors. Global Footprint Network, Oakland

Wat zijn de belangrijkste bedreigingen voor biodiversiteit en ecosystemen?

Belangrijkste bedreigingen voor de biodiversiteit

Afbraak/verlies van habitats Overexploitatie Invasieve soorten en ziekte Vervuiling Klimaatverandering (Data uit Europa and Centraal-Azië)1

1Westveer, J, Freeman, R., McRae, L., Marconi, V., Almond, R.E.A, and Grooten, M. (2022) A Deep Dive into the Living Planet Index: A

Technical Report. WWF, Gland, Switzerland.

Overexploitatie van onze planeet • Ongeveer 75% van het land en 66% van de oceanen zijn aanzienlijk veranderd door mensen, grotendeels aangedreven door landbouw1

1. https://ipbes.net/news/Media-Release-Global-Assessment

De verstedelijking neemt toe • Meer dan 70% van de Europese bevolking woont in steden, en dit percentage neemt nog steeds toe1

➢ Verstedelijking vermindert natuurlijke habitats en bedreigt daarmee rechtstreeks de biodiversiteit en ecosysteemdiensten ➢ Inclusie van natuur in de stad wordt dus steeds belangrijker 1https://drift.eur.nl/topics/urban-transitions/

Wat is het belang van stadsnatuur?

De waarde van natuur in de stad Natuur in de stad vormt een meerwaarde voor1,2: • een betere klimaatbestendigheid: • verminderen van het 'hitte-eilandeffect'

1 De transitie naar een natuurinclusieve stad, Dijkshoorn-Dekker et al., Wageningen University & Research (2020); https://edepot.wur.nl/522462. 2 https://www.frontiersin.org/research-topics/26684/urban-nature-based-solutions-and-green-infrastructure-as-strategies-forclimate-change-adaptation

Het hitte-eiland effect

De waarde van natuur in de stad Natuur in de stad vormt een meerwaarde voor1,2: • een betere klimaatbestendigheid: • verminderen van het 'hitte-eilandeffect' • afvoer van water bij extreme regenval • Welzijn en leefbaarheid (een aantrekkelijkere leef- en werkomgeving) • grotere biodiversiteit 1 De transitie naar een natuurinclusieve stad, Dijkshoorn-Dekker et al., Wageningen University & Research (2020); https://edepot.wur.nl/522462. 2 https://www.frontiersin.org/research-topics/26684/urban-nature-based-solutions-and-green-infrastructure-as-strategies-forclimate-change-adaptation

Wat moeten we nationaal en lokaal doen? o Monitoren: de toestand en ontwikkeling van natuur en biodiversiteit in kaart brengen

o Bewustwording kweken over het belang van biodiversiteit bij bevolking en beleidsmakers (educatie, en participatie van de bevolking bij monitoring: burgerwetenschap)

Bewustwording over biodiversiteit vergroten • Educatie en activiteiten, via het Publieksplatform Biodiversiteit Rotterdam

Erasmus University College

Bewustwording over biodiversiteit vergroten • Het betrekken van burgers bij biodiversiteit-gerelateerd onderzoek, zoals monitoring • Bewustwordingscampagnes: • 'De 10 van 010'

• Nationaal Park Rotterdam https://duurzaam010.nl/thema/10-van-010/

Wat moeten we nationaal en lokaal doen? o Monitoren: de toestand en ontwikkeling van natuur en biodiversiteit in kaart brengen

o Bewustwording kweken over het belang van biodiversiteit bij bevolking en beleidsmakers (educatie, en participatie van de bevolking bij monitoring: burgerwetenschap) o Natuurbehoud- en bevordering serieus aanpakken, waaronder: • Het versterken van groene en blauwe netwerken in de stad, zodat planten en dieren zich kunnen verplaatsen en uitbreiden • natuurinclusieve bouw en (her)inrichting van de stad en daarmee het verbeteren van vestigingscondities voor planten en dieren

Rotterdamse nieuwbouw 'thecooltower.nl': o '''...alle faciliteiten zijn altijd dichtbij'

➢ Maar waar is de natuur?

Bron: https://thecooltower.nl/

Denk en doe natuurinclusief!

Natuurinclusief bouwen: o SAWA, het eerste volledig houten woongebouw van 50 meter hoog aan de Lloydpier in Rotterdam Bron: https://woneninsawa.nl/

Denk en doe natuurinclusief!

Dank!