[26bb009260] Annotatie Concept - begroting 2027 en tweede herziening 2026
Tekst van het document
Annotatie Van: | E.P.Peterse (commissiegriffier), A.T. Oudejans (commissiegriffier) Telefoon: | 06 30 88 14 89 E-mail: | ep.peterse@griffie.rotterdam.nl Ons kenmerk: | 26bb009260 Datum: | 16 oktober 2026 Aan: | Commissie Onderwijs & Samenleven Betreft: | Conceptbegroting 2027 en tweede herziening 2026 Vergadering: | 28 oktober 2026 Over de bespreking Doel | Het college biedt de raad uiterlijk op 30 september van het jaar dat voorafgaat aan het begrotingsjaar de ontwerpprogrammabegroting ter vaststelling aan. De Begroting is een instrument conform artikel 4 van de financiële verordening en legt bij besluitvorming de keuzes voor de komende jaren financieel vast. Wat willen we bereiken, Wat gaan we daarvoor doen en Wat gaat het kosten, zijn op hoofdlijnen de te beantwoorden vragen (zie hiervoor ook rapport Rekenkamer). Een raadslid toetst daarbij of de begroting reëel (kloppen de aannamen) en structureel (vier jaar voorruit) in evenwicht is. Meer hierover kunt u lezen in het GTK Gemeente 2026. Wijze van | De begrotingsbehandeling in commissie Onderwijs & Samenleven zal gesplitst bespreking | plaatsvinden.
U ontvangt de wethouders in onderstaande volgorde: - | Wethouder Nunnely (Samenleven) - | Wethouder Postma (Onderwijs) - | Wethouder Harika (Werk & Inkomen, armoedebestrijding & schulden) - | Wethouder Kockelkoren (NPRZ en EU-arbeidsmigratie) Stukken | Om digitaal overzicht te generen in het aantal te betrekken stukken is er een Onderwerpdossier concept-begroting 2027 en tweede herziening 2026 . Bij ontvangst van nieuwe te betrekken stukken wordt dit onderwerpdossier aangevuld, houd deze pagina dus in de gaten. • | Raadsvoorstel van 29-09-2026 over concept-begroting 2027 en tweede herziening 2026 (26bb008084 met bijlage 26bb008122) • | Collegebrief van 29-09-2026 over concept-begroting 2027 en tweede herziening 2026 (26bb008085) Bij de begrotingsbehandeling in de commissie Onderwijs & Samenleven worden hierbij betrokken: - | Wethoudersbrief Versnel over Uitspraken hoger beroep BUIG 2023 en beroep BUIG 2024 en 2025 (26bb005831) - | Toezegging Jaarstukken 2025 – nadere duiding BUIG-risico (26bb004429) - | Brief Ombudsman Rotterdam Rijnmond over aandachtspunten bij de voorgenomen wijzigingen in het gratis openbaar vervoer voor ouderen (26bb006202) - | Collegebrief over Monitor Werk & Inkomen, 2e tertaal 2026 (26bb008766 met bijlagen 26bb008765, 26bb008764, 26bb008767) - | Brief van Rekenkamer Rotterdam over het rapport Rode draden: Begroting 2027’ (26bb009087 met bijlage
26bb009088) - | Collegebrief over Voortschrijdende Indicatieve Meerjaren InvesteringsPlanning (VIMIP) 2026 (26bb004377 met bijlage 26bb004378) Moties en | Zie bijlage 1, 2, en 3; bij twijfel over de inzet van instrumenten kunt u altijd hulp toezeggingen | vragen aan de griffie. Pagina 2 van 9 Beeldvorming | - | Vanaf woensdag 30 september tot en met vrijdag 9 oktober 2026 (12.00 uur) kunnen via info@griffie.rotterdam.nl technische vragen over de concept- begroting 2027 en concept-tweede herziening 2026 en eventuele wensen van raadsleden rondom de behandeling worden ingediend (denk bijvoorbeeld aan hoe over bepaalde besluiten wordt gestemd, vanwege veel deelbesluiten is het prettig als de griffie dit vooraf technische in systemen kan klaarzetten). - | Op woensdag 14 oktober is het inspreekmoment voor burgers, instellingen en wijkraden over de Kaderbrief en concept-begroting 2027 en tweede herziening 2026 in de Suze Groenewegzaal. N.B. dit is de enige inspreekmogelijkheid; er is bij de commissiebesprekingen en raadsvergadering geen gelegenheid tot inspreken. Vervolg | Op dinsdag 10 november en donderdag 12 november 2026 vindt de raadsbehandeling van de conceptbegroting 2027 en tweede herziening 2026 plaats in 2 termijnen. Het college reageert op de inbreng van de gemeenteraad. Aansluitend aan het debat wordt er op 12 november 2026 gestemd.
Het geheel uitgeschreven proces kunt u hier teruglezen. Context - | Dit is de eerste begroting waarin het coalitieakkoord is verwerkt. De gemeenteraad heeft nooit gestemd over het coalitieakkoord, er wordt wel gestemd over voorliggende conceptbegroting.; - | De begroting 2026 is besproken en vastgesteld tijdens de raadsvergaderingen van 11 en 13 november 2025. In de eerste herziening 2026 (vastgesteld 16 juli 2026) staat de financiële stand van zaken voor het lopende boekjaar. Bij deze tweede herziening 2026 wordt deze financiële stand van zaken geactualiseerd. - | U kunt het besluit amenderen, de griffie kan ondersteunen om dit op juiste wijze te verwerken. Zie bijlagen 1, 2 en 3 voor de werkwijze en formats met betrekking tot amendementen en moties. Aandachtspunten - | In het raadsvoorstel wordt gevraagd de begroting 2027 en de tweede herziening 2026 vast te stellen. De besluiten 4 en 7 vragen een andere werkwijze ten aanzien van (bestemming)reserves, weerstandvermogen en risicobeheersing. Onduidelijk is hoe deze zaken zich verhouden tot bijvoorbeeld artikel 13 van de financiële verordening artikel 13 (lid 2, 4 en lid 7). Eerder is door de COR gevraagd deze bepaling in de verordening waarnaar wordt verwezen over te hevelen naar de Kadernota reserves en voorzieningen. De financiële verordening moet voor 1 januari 2027 op dit punt gewijzigd zijn.
- | Er is een verschil in zoekresultaten tussen de website en de pdf, waarbij de pdf meer hits geeft. - | De conceptbegroting 2027 en tweede herziening 2026 wordt in alle commissies besproken per voor de betreffende commissie relevante portefeuille of onderwerp. Voor u betekent dit dat u tijdens de bespreking: o | Toetst of de plannen en de daarbij begrote middelen (naast wenselijk) realistisch en voor de afgesproken looptijd begroot zijn. (Structureel en reëel begrotingsevenwicht op langere termijn); o | Signaleert waar bijstelling of sturing nodig is; o | Richting geeft aan de begrotingsvoorbereiding via moties of amendementen. o | Met de concept-begroting 2027 en tweede herziening 2026 worden ook de volgende stukken ter besluitvorming aangeboden: ▪ | Nieuwe programma indeling (NB: het budgetrecht van de raad zit op programmaniveau) ▪ | Beleidsnota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ▪ | Belastingverordeningen • | Raadsinformatiebrief • | Ontwerpbesluiten belastingverordeningen - verordening A t/m T A. Verordening onroerendezaakbelastingen (OZB) 2027; B. Verordening belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten 2027; Pagina 3 van 9 C. Verordening precariobelasting 2027; D. Algemene legesverordening 2027; E. Verordening logiesbelasting 2027; F. Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2027; G. Verordening afvalstoffenheffing 2027; H.
Verordening bedrijfsreinigingsrecht 2027; I. Verordening rioolheffing 2027; J. Verordening parkeerregulering en parkeerbelasting 2027 (zie ook 26bb007109) ; K. Verordening rechten markten 2027; L. Verordening precario standplaatsen 2027; M. Retributieverordening Openbare werken 2027; N. Verordening lijkbezorgingsrechten 2027; O. Verordening leges Burgerzaken Rotterdam 2027; P. Verordening liggeld woonschepen 2027; Q. Legesverordening Omgevingswet 2027; R. Verordening logiesbelasting cruiseschepen 2027; S. Verordening Zero-emissiezone Rotterdam 2027. T. Verordening reclamebelasting 2027 (NB Dit jaar is verordening C. Verordening precario- en reclamebelasting 2026 gesplitst in: C. Verordening precariobelasting 2027 en T. Verordening reclamebelasting 2027. Verordening T is dus geen "nieuwe" Verordening.) • Bijlage I: Ontwikkeling van de tarieven 2026-2027 ▪ Kadernota lokale lasten • Raadsinformatiebrief • Kadernota Lokale Lasten 2027-2030 ▪ Tekstuele wijziging in de verordening leges Burgerzaken.
• Raadsinformatiebrief • Ontwerpbesluit wijziging Verordening leges Burgerzaken Rotterdam 2026 Op de website houden we deze stukken bij elkaar in het onderwerpdossier “concept-begroting 2027 en tweede herziening 2026” • Grote projecten en stadsprojecten: In de commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën wordt over de projecten op hoofdlijnen integraal gesproken, met in het bijzonder aandacht voor de (financiële) impact van de projecten in relatie tot de P&C-cyclus. Inhoudelijke vragen over specifieke projecten kunt u bij de behandeling van de jaarstukken in de vakcommissies aan de betrokken wethouder stellen. Het specifieke project dat in Onderwijs en Samenleven aan bod kan komen, is: Onderwijslocatie Rotterdam-Zuid. Aandachtspunten programma’s: • Armoede en schulden: - Het rekenkamerrapport (p. 20) toetst tot in hoeverre antwoord wordt gegeven op de vier w- vragen in het programma ‘Armoede en schulden’. De rekenkamer stelt dat de doelen binnen het programma voortvloeien het aflopende beleidskader (23bb004630). In de eerste helft van 2027 volgt een nieuw vierjarig beleidskader. De effect- en prestatie-indicatoren hebben dan ook nog geen ambitieniveaus voor 2027 en later. Het rekenkamerrapport noemt verder een aantal aandachtspunten rondom de effect- en prestatie-indicatoren, de acties om doelen te bereiken en de betrokken partijen.
- Met betrekking tot de financiën schrijft de rekenkamer in de brief dat kosten van het programma ‘stedelijke ontwikkeling’ zijn verschoven naar het programma ‘armoede en schulden’. Dit is naar aanleiding van het afschaffen van het gratis OV voor AOW’ers De besparing binnen het programma ‘stedelijke ontwikkeling’ bedraagt €6,1 mln, bij het programma ‘armoede en schulden’ wordt €2,8 mln ingeboekt. Dit houdt een totale besparing van €3.3 mln n in. Op 16 oktober heeft u een collegebrief afschaffing gratis OV voor AOW’ers en voor kinderen (26bb009199) ontvangen, waarin wordt aangegeven dat het begrotingsprogramma armoede en schulden € 0,1 mln extra bijdraagt. Pagina 4 van 9 - De voortgangsrapportage armoede en schulden (26bb003621) geeft een stand van zaken van de uitvoering van het beleidskader. • Onderwijs: - Het nieuwe onderwijsbeleid moet nog worden uitgewerkt. Dit wordt begin 2027 aan de gemeenteraad aangeboden. De maatregelen en effect- en prestatie-indicatoren worden opgenomen in het eerste P&C product na vaststelling van het nieuwe onderwijsbeleid. - De begroting bevat een positieve financiële bijstelling voor het stoppen van de aanpak van het lerarentekort. De begroting noemt dat voor de medewerkers van Rotterdam Inclusief een passende oplossing wordt gezocht, maar niet wanneer u daarover geïnformeerd wordt.
- Het huidige Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) (24bb000382) loopt tot 2027. De voorbereidingen voor een nieuw IHP (2028-2031) zijn gestart. - Om u een overzicht van de verwachte oplevering van projecten voor de komende 5 jaar en de uitputting van het investeringskrediet te geven, wordt jaarlijks de voortschrijdende indicatieve meerjaren investeringsplanning (VIMIP) met u gedeeld. In tegenstelling tot wat in de begroting beschreven wordt heeft u de VIMIP 2026 (26bb00437) al ontvangen. • Samenleving en inburgering - Het beleidskader Basisvaardigheden (22bb007748) loopt tot en met 2026. In het najaar wordt een nieuw beleidskader ontwikkeld, dat in 2027 in werking treedt. - Het actieplan samenleven in Een stad (23bb006042) loopt tot 2027. Jaarlijks wordt u geïnformeerd over de voortgang, de meest recente voortgangsrapportage stamt uit februari 2026 (26bb000873). De volgende voortgangsrapportage kunt u begin 2027 verwachten. In 2027 wordt gewerkt aan een nieuw plan voor Inclusie en discriminatiebestrijding, wat in 2028 in werking treedt. - De streefwaarden voor de effect- en prestatie-indicatoren voor 2027 en daarna zijn op het moment van opstellen van de begroting nog niet bekend en worden omschreven als ‘nieuw college’. • Werk en inkomen: - De voortgang van het beleid kunt u bespreken aan de hand van de monitor Werk & Inkomen, 2e tertaal 2026.
- Aan u is toegezegd om wijzigingen in het risico van de BUIG op te nemen in de tertaalmonitor (26bb004429). Meer informatie over het BUIG-saldo vindt u op pagina 7 van de tertaalmonitor. Daarnaast wordt ook in de begroting (p. 424 en 425) verder ingegaan op het BUIG-budget. - In de collegebrief Monitor Werk & Inkomen 2e tertaal 2026 wordt u meegenomen in updates over het bijstandsvolume, de evaluatie van het actieplan Bijstandsafhankelijkheid Jongeren (welke sinds 1 juli 2026 is afgelopen) en wijzigingen van de indicatoren in de monitor W&I. - De streefwaarden voor de effect- en prestatie-indicatoren voor 2027 en daarna zijn nog niet bekend. Deze worden toegevoegd in het eerstvolgende P&C-product. - In de collegebrief wordt voorgesteld een aantal toezeggingen af te doen. Als u niet akkoord gaat met de afdoening(en), dan kunt u dit in uw termijn aangeven. • NPRZ: - De begroting gaat vanaf p. 572 in op NPRZ en de pijlers: thuisbasis op orde, school, werk, veilig en wonen. De pijler wonen wordt besproken in commissie Bouwen & Wonen. - De voortgangsrapportage NPRZ wordt op 4 november besproken, gezamenlijk met de commissie Bouwen & Wonen. - Het Uitvoeringsplan NPRZ loopt tot 2027. In 2026 heeft het Burgerberaad op Zuid een advies gegeven aan de hand van de vraag: “Hoe zorgen wij samen voor meer kansen op werk waarvan je rond kan komen als inwoner op Zuid?”.
De uitkomsten van het burgerberaad worden betrokken bij de uitvoeringsprogramma’s 2027 en verder van de partners van NPRZ. - De begroting neemt u mee in de verschillende beschikbare vanuit het Rijk en de middelen die beschikbaar zijn gesteld door het coalitieakkoord ten behoeve van NPRZ. Op p. 578 vindt u een uitsplitsing van de middelen per pijler. Algemeen financieel (Leeswijzer) Pagina 5 van 9 Als er zaken zijn die je opvallen en waarvoor je geen toelicht in de stukken kan vinden of de toelichting onduidelijk vindt; maak hier dan een technische vraag van. Deze vragen kun je tot en met vrijdag 9 oktober 2026 (12.00 uur) indienen via info@griffie.rotterdam.nl Het raadsvoorstel is leidend, de website en de brief zijn daar een toelichting op. Het eerst lezen van het raadsvoorstel geeft structuur (waarover wordt een besluit gevraagd/genomen) - In het raadsvoorstel worden onder Bijlage 3 een aantal nieuwe kredietvoorstellen voorgesteld. - Er wordt ook een nieuwe programma indeling voorgesteld, het budgetrecht van de raad zit op programmaniveau. Website - Op pagina 3 van de website is een samenvatting gegeven van de grootste ontwikkelingen, let hier op de verschillen in de laatste kolom van de tabel met de verschillen; - Structureel exploitatiesaldo: Het structureel exploitatiesaldo betreft het verschil tussen de structurele lasten (kosten) en de structurele baten (opbrengsten).
Indien de begroting niet structureel in evenwicht is, kan de Provincie Zuid-Holland de gemeente onder verscherpt toezicht plaatsen. De Provincie heeft hier een signaal over afgegeven. De ontwikkeling in de verhouding van de baten en de lasten in de tijd is hierin belangrijk. U kunt dit ook zien in het overzicht van baten en lasten. Als het percentage u niets zegt kunt u ook kijken naar het EMU-saldo per jaar: Positief EMU- saldo → de gemeente heeft per saldo een overschot, negatief EMU-saldo → de gemeente heeft per saldo een tekort. Gezien de rol van een raadslid cf. Gemeentewet kunt u de volgende vagen stellen: Is het structureel exploitatiesaldo meerjarig in evenwicht? Worden reëel begrote structurele lasten gedekt door structurele inkomsten? - Netto schuldquote: Deze tabel geeft snel inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Hierin is een neerwaartse trend waarneembaar dat te zien is in een hoger percentage. Tot de 90% is er geen signaalwaarde. - Op de Balans kunt u in één oogopslag de ontwikkelingen zien per balanspost zoals de vaste schulden (Vreemd Vermogen) maar ook het bezit (vaste activa) en dit eventueel vergelijken met hetzelfde beeld in de begroting van 2026 (subtotalen zijn bij 2027 niet vet gedrukt, maar let hier wel op).
- Op de pagina overzicht met bijstellingen ziet u de belangrijkste bijstelling samengevat met daaronder per programma (met pulldown menu) De toelichting zou terug te lezen moeten zijn op de pagina van het programma. Het verdient de aanbeveling om bij de voor u relevante beleidsonderwerpen de bijstellingen te bekijken op de tab “Financiën” per programma, hier worden ook de toelichtingen gegeven. Alle “Ramingsbijstellingen vermijdbaar” zijn te beïnvloeden middels een amendement. U kunt een makkelijk overzicht creëren door met de Excel bijvoorbeeld 1 jaar te selecteren. Van de categorie “coalitieakkoord” is niet duidelijk of deze vermijdbaar is. - De wijkplannen (Jaar Actie Plannen) 2026 staan hier opgenomen. - De door de GRJR aangegeven lastenstijging over het jaar 2026 à € 4.624.257,- (26bb007602) ziet u verwerkt in de begroting. - De pagina collegetargets geeft een verwijzing naar de toekomst, maar is niet geheel duidelijk ten aanzien van besluitvorming hierover.
Overige relevante informatie - Brief Rekenkamer Rotterdam (26bb009087) - Collegebrief over afschaffing Gratis OV voor AOW’ers en voor kinderen (26bb009199) - Het gehele behandelproces van de Planning and Control (P&C)-cyclus in 2026 is te vinden in de brief over behandeling P&C-producten 2026 [26bb003511] - Zie voor uitleg belastingdruk, zie: https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten/ - Findo.nl is een Iv3-vraagbaak (Iv3 is de standaard waarin gemeenten hun financiële gegevens rapporteren aan het Rijk en het CBS), dashboard voor kengetallen, baten en lasten en gemeentefonds en databank waarin alle data zijn te bekijken en te downloaden. Daarnaast is een vergelijkingstool toegevoegd, waarmee gemeenten en provincies hun baten en lasten Pagina 6 van 9 kunnen vergelijken met andere gemeenten/provincies. Ook kunnen verschillen worden geanalyseerd in begrote en gerealiseerde standen. Pagina 7 van 9 Bijlage 1 – Werkwijze met betrekking tot amendementen en moties • Een amendement is een wijziging van het ontwerpbesluit, waarbij het idee is dat het ontwerpbesluit dusdanig geamendeerd wordt zodat de strekking helder is en daarbij ook de relevante tabellen de programma’s worden gewijzigd. Het aanpassen van het raadsbesluit wordt daarna zo snel mogelijk vormgegeven.
Met een amendement kunt u zowel inhoudelijk als financieel aangeven wat u belangrijk vindt, waarbij de voorwaarde is dat zowel de verhoging als verlaging expliciet worden benoemd. Zie hiervoor het format in bijlage 2 van deze annotatie. • Het format voor een (financiële) motie is te vinden in bijlage 3 van deze annotatie. • Wilt u vooraf technisch advies inwinnen over een amendement of een motie, dan kunt u daartoe contact opnemen met de betreffende commissiegriffier. De commissiegriffiers zijn u hierbij graag van dienst. Pagina 8 van 9 Bijlage 2 – Format amendement Ieder raadslid heeft het wettelijke recht om een amendement in te dienen, werkwijze conform artikel 47 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Rotterdam 2025. Een amendement is een voorstel tot wijziging van een ontwerpverordening of ontwerpbesluit, naar de vorm geschikt om daarin direct te worden opgenomen. Raadsvergadering d.d.: Onderwerp/Agendapunt: Besluit de voorjaarsnota als volgt te wijzigen: Technische vereisten financieel amendement • Noem de programma’s en de bedragen. Geef hierbij aan hoe groot de verhoging (baten of lasten, niet beide) en verlaging van de (lasten of baten, niet beide) moet zijn. • Een amendement dient dekkend te zijn (+ en – even groot). • De dekking dient met deze wijziging in het alleen voorliggende ontwerpbesluit uitvoerbaar te zijn.
Toelichting: Ondertekening en naam: (art 47 RvO: één naam is verplicht) Pagina 9 van 9 Bijlage 3 – format (financiële) motie Ieder raadslid heeft het wettelijke recht om moties in te dienen, werkwijze conform artikel 44 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Rotterdam 2025. Een motie is een korte en gemotiveerde verklaring over een onderwerp waarmee een oordeel, wens of verzoek wordt uitgesproken. Wijze van indienen van een motie: Een motie moet ter vergadering, om in behandeling genomen te kunnen worden, schriftelijk bij de voorzitter worden ingediend na een duiding in de vergadering. Raadsvergadering d.d.: Onderwerp/Agendapunt De gemeenteraad van Rotterdam, gehoord de beraadslaging, - overwegende - van oordeel dat* - van mening dat* * Keuze maken De gemeenteraad: - verzoekt het college van b&w* - roept het college van b&w op* - dringt aan* - spreekt uit* - nodigt uit* - constateert* en gaat over tot de orde van de dag. * Keuze maken Technische vereisten financiële moties • Geef concreet aan binnen welk programma, product of activiteit het budget dient te worden verhoogd en waar het budget precies binnen ditzelfde programma dient te worden verlaagd (de dekking). Met concrete bedragen. • Dit dient dekkend te zijn. • De dekking dient uitvoerbaar te zijn. Ondertekening en naam: (Art 44 RvO: één naam is verplicht)