CConstaterende datRotterdam
Koppel je AI →
Document · PDF

[26bb007313] Presentatie Funderingen en bodemdalingsproblematiek

Commissie Bouwen & Wonen 9 september 2026, gemeente RotterdamBij agendapunt: Inwerksessie funderingsproblematiek5.370 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Technische sessie funderingen Commissie Bouwen en Wonen 9 september 2026

Technische sessie funderingen - | Commissie Bouwen en Wonen 9 september 2026 BLOK 1 9:30-10:00 | Rotterdamse funderingsopgave en -aanpak | Dhr. John van Dijk en mevr. Hanke Haagsma , Gemeente 10:00-10:15 | Vragen | Rotterdam – Stadsontwikkeling/Bouw-en woningtoezicht 10:15-10:35 | Perspectief woningscorporaties | Dhr. Deniz Boran, Woonstad Rotterdam , Dhr. Tjerron Boxem, 10:35-10:50 | Vragen | Havensteder Pauze BLOK 2 | Dhr. Corjan Gebraad, Gemeente Rotterdam – | Stadsbeheer 11:00-11:25 | Relatie met riolering, buitenruimte en waterbeheer | Dhr. Sieger | Burger, Hoogheemraadschap Schieland en de 11:25-11:40 | Vragen | Krimpenerwaard BLOK 3 11:40-12:05 | Afdoeningsvoorstel motie ‘Aandacht voor preventie’ en programmaplan op hoofdlijnen | Mevr. Hanke Haagsma en dhr.

Corjan Gebraad, Gemeente 12:05-12:20 | Vragen | Rotterdam Pauze BLOK 4 12:30-13:30 | Inspreekmoment 2 Aard en omvang problematiek John van Dijk en Hanke Haagsma Gemeente Rotterdam 4 Inwerksessie Funderingsproblematiek ‘tussen stedelijk behoud en | De opgave stedelijke | vernieuwing | ’ | een toekomstbestendige woningvoorraad funderingsproblematiek buitenruimte en infrastructuur energietransitie verduurzaming achterstallig onderhoud klimaatadaptatie • Aantal | woningen | in Rotterdam | ruim | 320.000 • Aantal | woningen | met | kwetsbare | fundering | 120.00 | - Rotterdam | - 1918 | 150.000 ⚬ 100.000 | - 120.000 op | houten | palen , 20.000 | - 30.000 | niet - onderheid ⚬ Verdeling | 50% particulier, 50% | corporatie Inwerksessie Funderingsproblematiek | 5 Funderingstypen 6 Inwerksessie Funderingsproblematiek Funderingshout moet onder water staan oorzaken gevolgen scheefstand cascoschade lekkages instortingsgevaar houten palen droogstand (paalrot) overbelasting 10 niet - onderheid (grond)wateroverlast vocht en schimmel leidingbreuk scheefstand cascoschade volksgezondheidsissues bodemdaling klimaatverandering Inwerksessie Funderingsproblematiek Praktijk 8 Inwerksessie Funderingsproblematiek Inwerksessie Funderingsproblematiek 9 Incident Margrietstraat 2014 1. Ontruiming (2014) 2. Veiligstellen (2014) 4. Sloop nieuwbouw (2018) 5. Buitenruimte en infra (2019) 6.

Vanaf 2020 volledig bewoonbaar 3. Gerechtelijke uitspraak (2017) houten paalfundering Inwerksessie Funderingsproblematiek niet - onderheide fundering 7 fundering op ‘staal’ of ondiepe fundering Relatie buitenruimte en infra Riolering Aansluiten op hoofdriool soms niet meer mogelijk en schade potentieel Bodemdaling Natuurlijk aanhoudend proces Funderingsaanpak Rotterdam 10 Wateroverlast ontstaan ‘ afvoerputten ’ en beperking ontwateringsdiepte Energietranistie De ruimte voor aanvullende infrastructuur is er soms niet Hoogteverschillen De toegankelijkheid gaat achteruit tegengestelde belangen De Rotterdamse Funderingsaanpak John van Dijk en Hanke Haagsma Gemeente Rotterdam Inwerksessie Funderingsproblematiek 19 mail website funderingskaart Inwerksessie Funderingsproblematiek 20 Funderingsloket gesprekken bijeenkomsten adviesrapporten intern/extern subsidie procesbegeleiding korting WOZ Subsidie voor funderingsonderzoek • 75% van de kosten tot een maximum van €5.000 • tegenprestatie = publicatie • QuickScan 2026 pilot Beleid Handhaving funderingsonderzoek • eerst minnelijk overleg met subsidie • anders handhaving zonder subsidie Procesbegeleiding funderingsherstel • kosteloze procesbegeleiding van A - Z • inclusief directievoering maar exclusief bouwtoezicht Handhaving funderingsherstel • indien de fundering binnen 5 jaar hersteld moet zijn • als 50% van eigenaren welwillend is

Funderingsloket Inwerksessie Funderingsproblematiek 22 gericht op bewustwording en het stimuleren van woningeigenaren om funderingsonderzoek te laten uitvoeren instrumenten: communicatie, procesbegeleiding en subsidie Wijkgericht en bloksgewijs funderingsonderzoek Programma 23 gericht op het bloksgewijs uitvoeren van funderingsherstel instrumenten: procesbegeleiding en handhaving Bloksgewijs funderingsherstel gericht op het verplichten van funderingsonderzoek van de snelst zakkende panden met een houten paalfundering instrumenten: procesbegeleiding en handhaving Urgente aanpak sinds 2015 zijn de eigenaren van ruim 40.000 woningen benaderd Inwerksessie Funderingsproblematiek Funderingsherstel 24 houten paalfunderingen complexiteit = hoog technisch juridisch sociaal financieel Inwerksessie Funderingsproblematiek Funderingsherstel 25 inzet procesbegeleiding en handhaving Situatie 10 panden x 3 bouwlagen = 30 woningen €60.000 per woning = €180.000 per pand = €1.800.000 projectkosten 2 4 6 8 1 0 1 2 1 4 1 6 1 8 20 A B C €180.000 Inwerksessie Funderingsproblematiek Funderingsherstel 26 inzet procesbegeleiding en handhaving Conclusie zonder inzet van procesbegeleiding, financiering en handhaving is het bijna onmogelijk om bloksgewijs funderingsherstel te realiseren 2 4 6 8 1 0 1 2 1 4 1 6 1 8 20 A B C €180.000 Inwerksessie Funderingsproblematiek Funderingsherstel 27 niet - onderheide

fundering huidig maaiveld maatwerkpeil? uitgiftepeil bodemdaling €180.000 €200.000 €220.000 Inwerksessie Funderingsproblematiek Toekomstbestendig wonen? 28 €200.000 Exclusief kosten funderingherstel Inwerksessie Funderingsproblematiek 29 Haalbaarheid van herstel houten paalfundering niet - onderheid economisch verantwoord technische uitvoerbaarheid meestal wel meestal niet gunstig ongunstig sociaal juridisch €200.000€200.000 + kosten herstel overige investeringen Inwerksessie Funderingsproblematiek Funderingsaanpak Rotterdam Zoeken naar oplossingen... 27 Gebiedsgerichte Leeraanpak Bloemhof 2026 - 2028 ‘tussen stedelijk behoud en stedelijke vernieuwing’

Inwerksessie Funderingsproblematiek 19 Perspectief Woningcorporaties Deniz Boran - Woonsta d Rotterdam Tjerron Boxem – Havensteder mede namens Hef Wonen en Woonbron ‘tussen stedelijk behoud en stedelijke vernieuwing’

Inwerksessie Funderingsproblematiek 19 Riolering en buitenruimte Corjan Gebraad Gemeente Rotterdam - Stadsbeheer 26 Toelichting stedelijke waterhuishouding 1. Belang en verantwoordelijkheden waterhuishouding 2. Hoe werkt de riolering? 3. Knelpunten in gebieden met bodemdaling en kwetsbare funderingen 4. Uitvoeringspraktijk: afwegingen met dilemma’s 9 september 2026 27 Belang en verantwoordelijkheden waterhuishouding (1) Ieder heeft belang bij een goede stedelijke waterhuishouding ▪ Waarborgen volksgezondheid ▪ Voorkomen/beperken van overlast en schade door, teveel of te weinig, water ▪ Beschermen van het (leef)milieu door goede waterkwaliteit Verdeelde verantwoordelijkheden ▪ Rijk: hoofdwatersysteem (o.a. rivieren) ▪ Waterschappen: regionaal/lokaal watersysteem (o.a. singels) + afvalwaterzuivering ▪ Gemeenten: rioleringssysteem (o.a.

riolering) ▪ Particuliere eigenaren: water op/van eigen vastgoed en terrein Omgevingswet: watertaken gemeente ▪ Afvalwater: inzameling en transport naar afvalwaterzuivering (zorgplicht afvalwater) ▪ Hemelwater: verwerking hemelwater van openbaar terrein en bieden aansluitmogelijkheid voor particuliere percelen (zorgplicht hemelwater) ▪ Grondwater: voorkomen structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand door maatregelen in het openbaar gebied (zorgplicht grondwater) ▪ Oppervlaktewater: baggeren watergangen Info: Stedelijk waterbeheer | Informatiepunt Leefomgeving

28 Belang en verantwoordelijkheden waterhuishouding (2) Lokale instrumenten ▪ Gemeente: o.a. gemeentelijk rioleringsplan, klimaatadaptatieplan, hemelwaterverordening ▪ Waterschap: o.a. waterbeheerprogramma, peilbesluiten, (dijken)legger Doelmatigheid ▪ Inzet financiële middelen (o.a. rioolheffing, watersysteemheffing) voor het wettelijke doel ▪ Inzet gericht op robuust, duurzaam en goed te beheren systeem voor waterhuishouding Beleids- en ontwerpuitgangspunten riolering ▪ Doel: een robuust, duurzaam en beheerbaar rioolstelsel voor alle Rotterdammers ▪ Instrument: programma van eisen water ▪ Hoe moet het functioneren? ▪ Hoe moet het ontworpen worden om het zo te laten functioneren? Voorbeelden ontwerpeisen ▪ Levensduur → gemiddeld 60 jaar ▪ Voorkomen van schade → o.a.

gronddekking ▪ Afvoercapaciteit → geen water op straat bij regenbui die 1x per 2 jaar voorkomt ▪ Afschot (‘vrij verval’) → 1:300 t/m 1:1000 Hoe werkt de riolering? Rioolwaterzuivering (met palen) Vrij verval riool (zonder palen) Gemaal (met palen) Afvalwater en regenwater stromen via huisaansluitingen naar riool Via grote verzamelriolen stroomt het water door de zwaartekracht naar gemalen en wordt doorgepompt naar de zuivering(en) Afvalwater en bodemdaling Door bodemdaling zakt het maaiveld Niet onderheid riool en woningen zakken mee • Afvalwater wordt onvoldoende afgevoerd • Riool scheurt en lekt • Riool kan niet meer afdoende lozen op gemaal Daarom na 40-60 jaar rioolvervanging met ophoging ✓ Riool kan weer lozen (met dekking) ❖ Probleem met verzakte panden: afvalwater kan onvoldoende of niet meer afstromen Startsituatie bij aanleg met palen zonder palen riolering gemaal zuivering Regenwater en bodemdaling Door bodemdaling zakt het maaiveld Singelpeilen blijven ongewijzigd Niet paalgefundeerde panden zakken mee • Woningen en buitenruimte komen lager te liggen en kunnen niet of minder regenwater lozen • Er kan water vanuit de buitenruimte afstromen naar woningen • Er kan water vanuit de singels afstromen naar woningen ! met palenzonder palen Singel met vast streefpeil Startsituatie bij aanleg Grondwater en bodemdaling Door bodemdaling zakt het maaiveld Niet paalgefundeerde

panden zakken mee Grondwaterstand blijft gelijk (relatie met singels) Grondwateroverlast bij verzakte panden (schimmel, natte kruipruimten en kelders) Grondwater opbolling Grondwater opbolling 33 Knelpunten in gebieden met kwetsbare funderingen Woningen • Huishoudelijk afvalwater en regenwater kan na rioolvervanging (cf ontwerpuitgangspunten) niet of onvoldoende afstromen naar riolering • Regenwater kan woning instromen vanuit de buitenruimte of de singel (woning is laagste punt) • Grondwater in kruipruimte en vochtige muren/vloeren Riolering en buitenruimte (bij afwijken van ontwerpuitgangspunten = maatwerk) • Afvalwater wordt onvoldoende afgevoerd → risico volksgezondheid, materiaalaantasting • Eerder water op straat bij hevige neerslag → wateroverlast, overstromingsrisico • Toenemend risico op disfunctioneren riolering en duurder beheer → bij toevoegen meer gemalen • Hoogteverschillen in buitenruimte nemen toe → minder veilige en goed beheerbare buitenruimte In openbare ruimte (gemeente) In particuliere ruimte (perceeleigenaar) Extra waterberging in openbare ruimte → in dichtbebouwde wijken minder kansrijk Lokaal lager straatpeil → risico op wateroverlast neemt toe → dekking op riolering kan te klein worden Terugslagklep in huisaansluiting en pompje (in huis) om afvalwater af te voeren Pompje (op het perceel) om op het perceel hemelwater af te voeren of grondwater te

verlagen → Beide: grotere kans op storingen; vraagt meer onderhoud door particulier; is begrensd Bij verdergaande daling van bodem en panden neemt het risico op niet/slecht functionerende riolering toe. Voorbeelden waterhuishoudkundige maatwerkoplossingen NB. maatwerk heeft tot doel lokale knelpunten in de waterhuishouding op te lossen en is geen structurele oplossing. Bodem en panden blijven immers zakken.

34 Uitvoeringspraktijk: afwegingen met dilemma’s • Bodemdaling en klimaatverandering (droogte) kunnen woningen kwetsbaar maken voor wateroverlast of –tekort • Vasthouden aan ontwerpuitgangspunten is nodig voor een goede waterhuishouding; hoogteligging buitenruimte is bepalend • Aanpassen waterhuishouding kan watersysteem kwetsbaarder (minder robuust), minder duurzaam en kostbaarder maken • Dilemma: herstel fundering (structureel) of aanpassen waterhuishouding (eindig) • Maatwerk kan lokaal oplossing bieden, maar doet concessies aan kwaliteit rioolstelsel en is eindig • Inzet financiele middelen (rioolheffing) is gericht op hoofddoelen rioleringszorg en ontwerp van riolering die voldoende lang mee gaat Inwerksessie Funderingsproblematiek 19 Waterbeheer Sieger Burger Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Afbeelding invoegen Klik op het afbeelding- pictogram en voeg de juiste afbeelding in.

Afbeelding schalen Wanneer je een ingevoegde afbeelding wil schalen, dubbelklik je op de afbeelding. Bovenin verschijnen de opties om een afbeelding te bewerken. Klik vervolgens op het icoon ‘bijsnijden’ Het is belangrijk dat je de foto nu gaat schalen en niet gaat bijsnijden. ✗ ✓ Dit doe je door de witte blokjes te gebruiken. Waterbeheer in relatie tot funderingen Een opgave voor gemeente en waterschap Sieger Burger - 9 september 2026 Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. 1. Wat doen de waterschappen 2. Hoe werkt het oppervlaktewaterbeheer 3. Waar gaat het knellen Inhoud WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt.

Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Rotterdam heeft door zijn ligging te maken met 3 waterschappen: - Hoogheemraadschap van Delfland - Waterschap Hollandse Delta - Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Rotterdam en waterschap WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”.

In de basis hebben de waterschappen drie hoofdtaken: - Waterveiligheid: we zorgen voor veilige dijken, zodat we beschermd zijn tegen overstromingen; - Waterkwantiteit: we voorkomen wateroverlast enzorgen voor voldoende water; we handhaven het waterpeil, zodat het niet te hoog of te laag staat; - Waterkwaliteit: we zorgen voor schoon water in sloten, kanalen en grachten; we zuiveren het afvalwater in onze afvalwaterzuiveringen; Wat doet het waterschap? WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Wie doet wat bij: - Afvalwaterketen - Oppervlaktewaterbeheer - Grondwaterbeheer Gemeente versus waterschap – wie doet wat? 40 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt.

Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Verantwoordelijkheden bij afvalwaterketen 41 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Verantwoordelijkheden bij oppervlaktewater 42 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’.

Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Verantwoordelijkheden bij grondwater 43 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Voor alle taken (waterveiligheid, -kwantiteit en -kwaliteit) krijgen de waterschappen eisen/normen mee: • overstromingsnormen voor de dijken; • waterkwaliteitseisen voor onze zuiveringen; • eisen voor zwemwater en oppervlaktewater (o.a. Kader Richtlijn Water). • normen voor wateroverlast voor stedelijk gebied, en voor landelijk gebied; We controleren continu: voldoen we nog? - Er zijn heel veel ontwikkelingen die invloed hebben.

- We verzamelen heel veel data van het watersysteem - We analyseren met behulp van modellen of we aan de normen voldoen Waar we niet voldoen, zijn aanpassingen nodig Waterbeheer is sturen op normen 44 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Maaiveld Drooglegging Gehanteerd polderpeil Waterberging Doel is droge voeten houden In alle watergangen is vastgelegd welk waterpeil hier wordt aangehouden Dit wordt vastgelegd in een peilbesluit Het proces van peilbesluiten is een brede belangenafweging op basis van een gebiedsproces De ruimte bovenop het gehanteerde peil is beschikbaar voor waterberging Wateroverlast norm gaat dus over beschikbare ruimte bovenop het ingestelde peil Oppervlaktewaterbeheer & peilbesluiten 45 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt.

Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. - Het aanpassen van waterpeilen (verhogen of verlagen) heeft consequenties voor het gehele stedelijke watersysteem en de buitenruimte. - Riolering, drainage, uitgiftepeilen, beschoeiingen etc. zijn erop gebaseerd. - Daarom komen peilaanpassingen (peilbesluiten) in de bestaande stad zelden voor Oppervlaktewaterbeheer & peilbesluiten 46 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Maaiveld Uitgiftepeil Drooglegging Gehanteerd polderpeil Waterberging Grondwaterstand Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”.

Mogelijke systeemaanpassingen om aan de norm te voldoen 47 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Mogelijke systeemaanpassingen om aan de norm te voldoen 48 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Mogelijke systeemaanpassingen om aan de norm te voldoen 49 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt.

Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Afbeelding invoegen Klik op het afbeelding- pictogram en voeg de juiste afbeelding in. Afbeelding schalen Wanneer je een ingevoegde afbeelding wil schalen, dubbelklik je op de afbeelding. Bovenin verschijnen de opties om een afbeelding te bewerken. Klik vervolgens op het icoon ‘bijsnijden’ Het is belangrijk dat je de foto nu gaat schalen en niet gaat bijsnijden. ✗ ✓ Dit doe je door de witte blokjes te gebruiken. Mogelijke systeemaanpassingen om aan de norm te voldoen Hoe gebruiken we die twee knoppen? - Vergroten van het volume om water te bergen: - Bredere of nieuwe watergangen (in de haarvaten) - Grootschalige piekberging (vooral voor het hoofdwatersysteem) - Verlagen van het waterpeil (vaak geen duurzame oplossing) - Het water sneller afvoeren: - Duikers vergroten – flessenhals eruit - Capaciteit van de gemalen vergroten (kan maar zeer beperkt i.v.m.

geldende bemalingsrichtlijnen) 50 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Naast de ontwikkelingen die er spelen, kunnen knelpunten ook ontstaan door: - Veranderend klimaat Het veranderend klimaat (heftigere neerslag) is veelal op te lossen door de twee beschikbare knoppen, maar wordt wel steeds lastiger. - Daling van de bodem al dan niet in combinatie met zakkende woningen Bodemdaling treedt veelal op daar waar de bodem bestaat uit slappe grond (vooral veen). Deze bodems verdwijnen (oxideren) als ze droog komen te liggen. Verlaging van het peil zorgt daardoor voor verdere daling van de bodem.

Vaak kan het maaiveld op peil worden gehouden door op te blijven hogen, maar als woningen blijven zakken is dat niet altijd mogelijk Maar er verandert meer 51 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Ongefundeerde woningen. Na decennia van zakken van woningen, zijn de twee genoemde knoppen (bergen en afvoeren) niet meer voldoende om nog aan de normen voor wateroverlast te voldoen. Isoleren (apart peilvak) is een optie, maar: • Robuustheid – Er wordt een heel klein peilvak gemaakt en een klein systeem is niet robuust • Kosten - maatwerk is duur, is dit dus ook doelmatig? • Het grotere systeem - past het ook binnen het gemeentelijk systeem? • Lange termijn – door isoleren wordt het probleem van de zakkende woning niet opgelost Daarbij: wateroverlast vanuit oppervlaktewater gaat bij deze woningen vaak samen met hoge grondwaterstanden (schimmel) en problemen met riolering.

Kan het echt gaat knellen? (1) 52 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Drooglegging Gehanteerd polderpeil Waterberging Waterberging Drooglegging Gehanteerd polderpeil Daling Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Op houten palen gefundeerde woningen. • Woningen op houten palen gebouwd vanaf de jaren 20 van 20e eeuw tot vlak na WOII. • Paalrot treedt op als ze droog komen te staan. • Hoe vaker de palen droog komen te staan, hoe groter de kans dat ze gaan falen. • Een stabiele hoge grondwaterstand (boven de paalkoppen) is gewenst. • Een optie is water aanvoeren om grondwaterstand lokaal te verhogen, maar waterbeschikbaarheid vanuit de Rijn en het gehele watersysteem knelt steeds vaker. => Gegarandeerde waterbeschikbaarheid bestaat helaas niet.

• Wateraanvoer is geen structurele oplossing, maar een levensduurverlengende maatregel Kan het echt gaat knellen? (2) 53 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt. Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. Ongefundeerd en houten palen fundering naast elkaar • Waar ongefundeerd en houten palen naast elkaar staan is isoleren (bijna) niet meer mogelijk • Hoe meer maatwerk, hoe minder robuust (beheersbaar) het stedelijke watersysteem • Ook kan op enig moment niet meer worden voldaan aan wateroverlast normen (ongefundeerde woningen) Kan het echt gaat knellen? (3) 54 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen Tekstniveaus Ga naar de tab ‘Start’ en vind onderstaande knoppen onder ‘Alinea’ Niveau omlaag Niveau omhoog 1 Titel (28 pt.

Verdana) 2 Tussenkop (18 pt.) 3 Basistekst (18 pt.) 4 Bullet 1 (18 pt.) 5 • Bullet 2 (14 pt.) 6 Ondertitel of datum (14 pt.) 7 Ondertitel (8 pt.) Tekst plakken Wanneer je een gekopieerde tekst wilt plakken dien je te kiezen voor ‘alleen tekst behouden’. Dia invoegen Voeg een nieuwe dia in door te klikken op het onderste deel van de knop “Nieuwe dia”. • Peilverlaging in stedelijk gebied is vrijwel nooit een optie • Voor op hout gefundeerde woningen is gegarandeerde wateraanvoer voor grondwaterbeheer niet mogelijk • Bij ongefundeerde woningen wordt droge voeten garanderen steeds lastiger • Inzet op structurele maatregelen is gewenst, levensduurverlengende maatregelen kunnen tijdelijke oplossing bieden • Voor deze complexe problematiek is samenwerking tussen gemeente, waterschap en woningeigenaren nodig Concluderend 55 WaterschappenOppervlaktewaterbeheerKnellen ‘tussen stedelijk behoud en stedelijke vernieuwing’

Inwerksessie Funderingsproblematiek 19 Afdoeningsvoorstel motie ‘Aandacht voor preventie’ Programmaplan op hoofdlijnen ‘Goed Gefundeerd wonen’ Hanke Haagsma en Corjan Gebraad Gemeente Rotterdam Toelichting motie 40 Inwerksessie Funderingsproblematiek

Wat ligt voor – Programmaplan op hoofdlijnen • Een plan gericht op stadsbreed kunnen coördineren van vragen en aanpak rondom funderingsproblematiek: o gefaseerde aanpak, stapsgewijs keuzes maken; o t/m 2029 focus op verdiepende analyse, rolneming en versterken handelingsvermogen gemeente, woningeigenaren en andere betrokken organisaties; o noodzakelijke stap om funderingsopgave beheersbaar, rechtvaardig en toekomstbestendig aan te pakken; o uitwerking van de organisatorische en financiële consequenties; o huidige funderingsaanpak loopt door en wordt geïntensiveerd. • Dekking van het programmaplan op hoofdlijnen ontbreekt • De motie verzocht voor april 2026 ten behoeve van de formatie van een nieuw college te rapporteren naar de raad • Met het afdoeningsvoorstel wordt de raad gevraagd akkoord te gaan met het tijdig aanleveren van een uitwerking van een plan; • De raad wordt nu niet gevraagd akkoord te gaan met het plan zelf 36 Inwerksessie Funderingsproblematiek Aanleiding (waarom) • Huidige aanpak is onvoldoende voor aard, omvang en toenemende urgentie van de funderingsproblematiek in Rotterdam. • Inzicht in lokale situatie - funderingsproblematiek en opgaven beheer en inrichting openbare ruimte - is onvoldoende om urgentie te bepalen en op basis daarvan te kunnen prioriteren over de hele stad.

• Onvoldoende inzicht in (tijdelijke) alternatieven voor funderingsherstel (‘preventieve maatregelen’) • Aanpak gebieden met grote stapeling van opgaven nog te veel reactief in plaats van proactief. • Middelen en menskracht bij alle betrokken partijen zijn beperkt; dat vereist op het juiste moment de juiste ingreep doen en waar mogelijk tijd kopen door vertragen van de eindingreep. Daarvoor is stadsbrede prioritering nodig. 36 Inwerksessie Funderingsproblematiek Doel (wat) • Inzicht in de specifieke funderingskwetsbaarheden per gebied; • Keuzes in de funderingsaanpak met perspectieven voor korte en lange termijn (structureel, tijdelijke maatregelen); • Randvoorwaarden – geld, tijd, capaciteit – in beeld om (gefaseerd) tot uitvoering te kunnen komen; • Eigenaren en bewoners betrekken en ondersteunen met duidelijke handelingsperspectieven; • Samenwerking met partners op lokaal, regionaal en nationaal niveau. 36 Inwerksessie Funderingsproblematiek Visie en aanpak (hoe) 4 leidende principes: • Behouden wat kan, veranderen waar nodig • Gedeelde verantwoordelijkheid en gezamenlijke aanpak • Perspectief voor iedereen en doelmatige inzet van middelen • Van analyseren naar activeren 37 Inwerksessie Funderingsproblematiek

Levensduurverlengende maatregelen Inwerksessie Funderingsproblematiek 38 • Naast funderingsherstel maatregelen t.b.v. levensduurverlenging en risicobeheersing mogelijk (motie spreekt over ‘preventieve maatregelen’) • Noties: → Kan risico’s op schade verlagen of levensduur fundering verlengen (uitstel) → Niet overal mogelijk: lokale omstandigheden sterk bepalend (maatwerk) → Geen structurele oplossing, want toepassing eindig (lange termijn) → Maakbaarheid en stuurbaarheid begrensd (geen garanties) → Nog beperkte ervaring bij niet-onderheide woningen → Kosten – baten afweging • Zorgvuldige afweging per lokatie nodig: technisch haalbaar? Zinvol gezien vastgoedwaarde? → Is onderdeel van analyses in programmaplan • Voorbeelden: → Openbare ruimte: lokaal aangepast maaiveld, grondwater af- en/of aanvoerleiding, waterberging → Privaat terrein: drainage i.c.m.

pompje, regenwater benutten, wateraanvoer Bouwstenen en acties programmaplan (wat) • Participatie en communicatie (onderdeel f) • Verdiepende analyse problematiek (onderdelen a en b) • Afwegingskader en prioriteren (onderdeel c) • Perspectief per gebied: fysiek en sociaal (onderdeel d) • Leren en monitoren (onderdeel e) • Transparantie naar nieuwe eigenaren (onderdeel g) 40 Inwerksessie Funderingsproblematiek Participatie en communicatie • Inzet expertisegroep(en)/bewoners met adviesrol richting het programma o op het niveau van het programmaplan (schaal van de stad) o bij uitwerking van het handelingsperspectief voor gebieden • Plek voor individuele en collectieve belangen • Plek voor behoeften op korte(re) en lange(re) termijn • Communicatie en/of omgevingsmanagement bij wijkaanpak is geen onderdeel van het stedelijke communicatie en participatieplan Resultaat: Stedelijke communicatie- en participatiestrategie met differentie op basis van inhoud, boodschap en typen eigenaren en bewoners 46 Inwerksessie Funderingsproblematiek Verdiepende analyse problematiek • Stadbrede analyse: o Bestaande kennis en inzichten houten palen benutten; ondiepe funderingen toevoegen aan het overzicht o Inzicht in waar grootste risico’s zijn, kansen voor tijdig ingrijpen en onzekerheden zijn waar nader onderzoek nodig o Basis voor eerste prioritering gebieden, communicatie en nadere analyses

Resultaat 1: Overzicht – over hele stad – van de kwetsbaarheid van funderingen en gekoppelde buitenruimte opgaven Resultaat 2: prioritering gebieden voor nader onderzoek (vanuit perspectief bedreigingen en kansen) • Locatie specifieke analyses en onzekerheden reduceren; dit kan zijn: o archiefonderzoek, inventarisatie bodemkenmerken, analyse grond- en oppervlaktewater etc. Resultaat: Opgave voor specifieke lokaties is bekend 41 Inwerksessie Funderingsproblematiek Afwegingskader toekomstbestendigheid • Ontwikkelen afwegingskader met set aan criteria om afwegingen te kunnen maken: o Per (geselecteerd) gebied afweging maatregelen die bijdragen aan toekomstbestendig wonen o Onderscheid in voorkomen van schade, levensduurverlenging, herstel en transformatie o Aandacht voor aspecten als monumenten en beschermd stadgezicht o In samenhang met alle opgaven in panden én openbare ruimte o Centraal staan collectieve belang en langere termijn (2075/ 2100) o Op basis van inzichten participatie en transparante communicatie o Aandacht voor ieders verantwoordelijkheid Resultaat: Afwegingskader toekomstbestendigheid gebieden 43 Inwerksessie Funderingsproblematiek Kaders voor handelingsperspectief • Doelmatig en rechtvaardig zijn principes van het perspectief • Kaders geven transparantie en duidelijkheid over inzet en rol: o informatie, advies en procesbegeleiding o ondersteuning bij collectieve

trajecten o voorbereiding op transformatie • Financiering van uitvoering zowel private als publieke maatregelen • Al dan niet met specifieke regelingen vanuit Nationale overheid • Aandacht voor verschillende typen eigenaren (eigenaar-bewoners, verhuurders, VvE’s) • Differentie naar vermogen (organisatorisch en financieel) Resultaat: Duidelijkheid over wat er nodig is voor alle partijen om de funderingsopgave in een gebied aan te pakken 44 Inwerksessie Funderingsproblematiek Praktijkervaring, leren en monitoren • Verkennen en beproeven van (nieuwe) maatregelen en werkwijzen: o technische mogelijkheden in private en openbare ruimte o gericht op risico’s beheersen en reduceren, schadeherstel en transformatie o kleine schaal; individueel pand, bouwblok of kleine buurt o meekoppelkansen stedelijke ontwikkeling en (private) investeringen • Ontwikkelen van instrumenten om handelen te bevorderen • Monitoring: gegevens verzamelen en effecten toetsen • Monitoring: verantwoording aanpak richting bestuur en samenleving Resultaat: Duidelijkheid over mate waarin maatregelen werken en inzicht in de effecten 45 Inwerksessie Funderingsproblematiek Daarnaast: Proces bij woningtransactie • Doorontwikkelen informatievoorziening Funderingsloket • Actief informatie delen met betrokken partijen bij woningtransacties • Rotterdamse afspraken mbt staat fundering bij verkoop door woningcorporaties en

gemeente • Actief participeren in ontwikkelen nieuw instrumentarium: o als partner in de Nationale Aanpak Funderingen (NAF) o met toepassing voor de Rotterdamse context Resultaat: Transparantie bij aan- en verkoop van woningen: o ter voorkoming van doorschuiven funderingsprobleem naar volgende generaties o ten behoeve van kunnen handelen van nieuwe eigenaren 47 Inwerksessie Funderingsproblematiek Fasering Tot en met 2029 • Doorzetten en intenseveren huidige funderingsaanpak • Doorzetten gebiedsgerichte leeraanpak NAF en aanpak Bloemhof • In gesprek met wijk Kralingseveer • Verdieping kwetsbaarheden en rolneming • Ontwikkeling instrumenten en samenwerking • Aanscherpen aanpak, participatie en communicatie • Ervaring met uitvoeringsgerichte maatregelen en monitoring Na 2029 • Voorstel in 2029 naar bestuur over rol, tempo, schaal, inzet en middelen • Aanpak en uitvoering voor periode 2030 – 2035 en verder 48 Inwerksessie Funderingsproblematiek Financiën 2027 t/m 2029 (fase 1) en verder • Capaciteit € 2.700K/jaar: ⚬ funderingsloket Rotterdam, advies bouwstenen, intensivering inzet NAF ⚬ Stadsbeheer: advies bouwstenen, inzet voor maatwerkoplossingen ⚬ participatie, omgevingsmanagement en communicatie ⚬ monitoring, lerend evalueren en informatievoorziening ⚬ programmaorganisatie funderingsaanpak • Materiele kosten € 600K/jaar, totaal: o 400K locatiespecifieke analyse en onzekerheden

reduceren o 1.000K praktijkervaring, leren en monitoring o 400K overige activiteiten Totaal € 3,3mln/jaar structureel, naast gem. € 2,4 mln/jaar voor huidige funderingsaanpak 49 ‘tussen stedelijk behoud en stedelijke vernieuwing’

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rotterdamraad.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7447819d-5fc3-40e3-b2ac-8c1ccc9d9f6e?agendaItemId=291febc3-5885-45a9-b990-54a2e973b2e8