[25bb007481] Presentatie Gemeente Rotterdam over ontwerp waterhuishouding

Technische sessie funderingen - Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte 1.

Funderingsproblematiek en mogelijke maatregelen

Dhr. Frank van Lier Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF)

2.

Lokale samenwerking: voorbeeld Bewonersorganisatie Kleiwegkwartier

Dhr. Remco Bruinsma Bewonersorganisatie Kleiwegkwartier

3.

Ontwerp waterhuishouding

Dhr. Corjan Gebraad Gemeente Rotterdam – Stedelijk Beheer/Water

4.

Peilbeheer en peilbesluiten

Dhr. Anne Mollema Waterschap Hollandse Delta

1

Ontwerp waterhuishouding

Technische sessie funderingen - Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte - 15 oktober 2025

Corjan Gebraad – Strategisch Adviseur Stedelijk Beheer / Water

Toelichting ontwerp waterhuishouding 1.

Belang en verantwoordelijkheden waterhuishouding

2.

Hoe komt een rioleringsplan tot stand?

3.

Beleids- en ontwerpuitgangspunten riolering

4.

Uitvoeringspraktijk: afwegingen met dilemma’s

Technische sessie funderingen - Toelichting ontwerp waterhuishouding | 15 oktober 2025

3

Belang en verantwoordelijkheden waterhuishouding (1) Ieder heeft belang bij een goede stedelijke waterhuishouding ▪ Waarborgen volksgezondheid ▪ Voorkomen/beperken van overlast en schade door, teveel of te weinig, water ▪ Beschermen van het (leef)milieu door goede waterkwaliteit Verdeelde verantwoordelijkheden ▪ Rijk: hoofdwatersysteem (o.a. rivieren) ▪ Waterschappen: regionaal/lokaal watersysteem (o.a. singels) + afvalwaterzuivering ▪ Gemeenten: rioleringssysteem (o.a. riolering) ▪ Particuliere eigenaren: water op/van eigen vastgoed en terrein Omgevingswet: watertaken gemeente ▪ Afvalwater: inzameling en transport naar afvalwaterzuivering ▪ Hemelwater: verwerking hemelwater van openbaar terrein en bieden aansluitmogelijkheid voor particuliere percelen ▪ Grondwater: voorkomen structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand door maatregelen in het openbaar gebied ▪ Oppervlaktewater: baggeren watergangen Stedelijk waterbeheer | Informatiepunt Leefomgeving

4

Belang en verantwoordelijkheden waterhuishouding (2) Lokale instrumenten om watertaken goed te kunnen uitvoeren ▪ Gemeente: o.a. gemeentelijk rioleringsplan, klimaatadaptatieplan, hemelwaterverordening ▪ Waterschap: o.a. waterbeheerprogramma, peilbesluiten, (dijken)legger

Doelmatigheid: zorgvuldig omgaan met publieke middelen ▪ Inzet financiële middelen (o.a. rioolheffing, watersysteemheffing) voor het wettelijke doel ▪ Inzet gericht op robuust, duurzaam en goed te beheren systeem voor waterhuishouding Dilemma’s in de praktijk: → Lokaal maatwerk in de waterhuishouding kan systeem kwetsbaarder (minder robuust), minder duurzaam en kostbaarder maken → Inzet middelen voor ander doel limiteert middelen voor primaire doel (waterhuishouding in openbaar gebied) Voorbeelden: ▪ Verschillen in maaiveldpeil, bijv. door afwijken van uitgiftepeil, of toename aantal pompen maakt een gebied kwetsbaarder voor wateroverlast ▪ Bekostiging middelen voor verhogen/verlagen grondwaterstand t.b.v. particulier eigendom

5

Hoe komt een rioleringsplan tot stand? Onderzoek gebiedskenmerken: - plangebied: bebouwing, verharding etc. - ondergrond: opbouw, zetting, kabels en leidingen etc. - Riolering en watersysteem - Klimaatrobuustheid - Andere opgaven

Ontwerpuitgangspunten (beleid): - huishoudelijk afvalwater - hemelwater - grondwater - toets klimaatrobuustheid / risico wateroverlast - Kwalitatieve toets kosten/doelmatigheid

Voorkeursvariant

Variantenonderzoek (t.a.v. systeemopzet)

Functioneel Advies Water

Voorbereiding Project(en)

keuzemoment

Inventarisatiefase

Beeld van gebiedskenmerken en de toekomstige waterhuishouding

Ontwerp op systeemniveau → Advies voorkeursvariant* + eventuele maatwerkoplossingen op pandniveau

Ontwerpadvies dat voldoet aan ontwerpuitgangspunten Projectplan(nen) + bestek

*waterhuishoudkundig maatwerk is onderdeel van voorkeursvariant

6

Beleids- en ontwerpuitgangspunten riolering Doel: een robuust, duurzaam en beheerbaar rioolstelsel voor alle Rotterdammers Instrument: Programma van eisen water (Programma van eisen water | rotterdam.nl) → Hoe moet het functioneren? → Hoe moet het ontworpen worden om het zo te laten functioneren? Functionele ontwerpeisen voor o.a.: - Levensduur → gemiddeld 60 jaar - Maakbaarheid en vervangbaarheid → o.a. ligging t.o.v. bomen, kabels e.d. - Beheerbaarheid en inspecteerbaarheid → o.a. toegankelijkheid - Voorkomen van schade → o.a. gronddekking - Afvoercapaciteit → geen water op straat bij regenbui die 1x per 2 jaar voorkomt (ontwerpnorm bepaalt buisdiameters) - Berging → bij gemaalstoring: max. 24 uur; overstort max. 2 x per jaar - Afschot (‘vrij verval’) → 1:300 t/m 1:1000 Toets op (hemel)wateroverlast en effect op grondwater

7

Afvoer via vrij verval (zwaartekracht): “glijbaan” voor het afvalwater Genoeg dekking op riool ivm bescherming tegen verkeersbelasting en nodig voor maken rioolaansluitingen

Ophogen verzakt maaiveld tot uitgiftepeil om afschot en dekking te kunnen realiseren

Buizen groot genoeg om voldoende water te kunnen afvoeren

Bestaand onderheid collecteurriool of gemaal

verzakt maaiveld

‘ontwerp ruimte’

Rioolput Afschot: riool moet voldoende schuin liggen om afvalwater goed te laten wegstromen

Rioolput Pendel: opvangen zettingsverschil tussen niet onderheid riool en onderheid collecteurriool Riool aansluiten op onderheid collecteurriool: aansluithoogte is vast gegeven

‘Ontwerpruimte’ in de ondergrond bepaalt robuustheid en levensduur van rioolstelsel

8

Hemelwaterriool staat in open verbinding met singel en staat meestal vol

9

Beleids- en ontwerpuitgangspunten riolering Doel: een robuust, duurzaam en goed te beheren rioolstelsel voor alle Rotterdammers Voorbeelden risico’s bij afwijken ontwerpuitgangspunten • Te weinig afschot → afvalwater blijft (te lang) staan: risico volksgezondheid, materiaalaantasting • Te laag straatpeil → eerder water op straat • Te groot verschil tussen straatpeil en vloerpeil woning → (afval)water kan woning instromen; bij heel veel neerslag vormt woning/perceel laag punt waar water zich verzamelt • Meer gemaaltjes → kans op disfunctioneren riolering wordt groter en beheer duurder

Voorbeelden waterhuishoudkundige maatwerkoplossingen In openbare ruimte (gemeente)

In particuliere ruimte (perceeleigenaar)

Extra waterberging in openbare ruimte → in dichtbebouwde wijken minder kansrijk

Terugslagklep in huisaansluiting en pompje (in huis) om afvalwater af te voeren Pompje (op het perceel) om op het perceel hemelwater af te voeren of grondwater te verlagen → Beide: grotere kans op storingen; vraagt meer onderhoud door particulier; is begrensd

Lokaal lager straatpeil → risico op wateroverlast neemt toe → dekking op riolering kan te klein worden Titel van deze presentatie | Naam Achternaam | Datum Plaats.

NB. maatwerk heeft tot doel lokale knelpunten in de waterhuishouding op te lossen en is geen structurele oplossing. Bodem en panden blijven immers zakken. Bij verdergaande daling van bodem en panden neemt het risico op niet/slecht functionerende riolering toe. Toepassen van dergelijk maatwerk maakt de riolering minder robuust, verkort de levensduur en is kostbaarder in beheer 10

Uitvoeringspraktijk: afwegingen met dilemma’s Constateringen • De hoogteligging van publiek en privaat terrein bepalen de speelruimte voor het ontwerp van de riolering • Afwegingen zijn divers: afvoer afvalwater, droge voeten, invloed verkeer, doelmatige inzet middelen (veel ontwerpuitgangspunten) • Een dalende bodem beperkt de speelruimte voor ontwerp van een rioolstelsel dat goed werkt en lang mee gaat (60 jaar) in toenemende mate • Maatwerk kan lokaal oplossing bieden, maar doet concessies aan kwaliteit rioolstelsel • Inzet financiele middelen (rioolheffing) is gericht op hoofddoelen rioleringszorg en ontwerp van riolering die voldoende lang mee gaat Dilemma’s • Robuust en duurzaam rioolstelsel versus kwetsbaarder stelsel met kortere levensduur → maatwerk begrenst de levensduur (<60 jaar) en kwaliteit van de riolering • Investeren in vastgoed/woningen versus investeren in waterhuishoudkundig maatwerk → levensduur oplossingen verschilt • Belang voor stad versus belang voor deelgebieden → toenemend maatwerk in hele stad maakt het rioleringsbeheer kostbaarder

11

Dank voor uw aandacht

Technische sessie funderingen - Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte - 15 oktober 2025

Corjan Gebraad – Strategisch Adviseur Stedelijk Beheer / Water