[25bb007479] Presentatie Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) over funderingsproblematiek en mogelijke maatregelen

Presentatie commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte

Frank van Lier Don Zandbergen 15 oktober 2025

Introductie – Wat is het KennisCentrum Aanpak Funderingsproblematiek • Landelijke onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk • Initiatief 2012, vanuit diverse belangengroepen en overheden en steun Tweede Kamer

• Verzamelen en verbeteren van de beschikbare kennis omtrent funderingsproblemen en de overdracht en verspreiding hiervan, bijvoorbeeld onderzoeksmethodes, technische oplossingen, financiering, wijze van aanpak • Samenwerking met diverse instellingen, TU’s, hogescholen, kenniscentra, gemeenten, waterschappen, enz. • Doen door helpen: Projecten, pilots, onafhankelijke begeleiding en advies • Landelijk en lokale klachtenloketten: funderingsloket.nl • Zichtbaarheid/bewustwording vergroten

• Kwaliteitsborging

Introductie KCAF – Nationaal Funderingsloket Nationaal Funderingsloket Particulieren en professionals kunnen bij het KCAF terecht met meldingen over schade of vragen met betrekking tot funderingsproblematiek. Het KCAF beantwoordt deze vragen via het webformulier, telefonisch of tijdens een online sessie.

Ondersteuning bij lokale loketten Naast het landelijke loket zet het KCAF ook lokale loketten op of ondersteunt deze, vaak in samenwerking met gemeenten. Deze lokale loketten bieden dezelfde ondersteuning, maar bieden vaak meer mogelijkheden door de directe samenwerking met lokale overheden en betrokken partijen.

Introductie – Wat is het KennisCentrum Aanpak Funderingsproblematiek Per 2025:

• Samenwerking met KBF, NAF en RVO. • Per 1-8-2025 gehuisvest in Gouda, gezamenlijk met het KBF • KCAF voor Funderingen • KBF voor Bodemdaling • Financiële ondersteuning overheid

Aandacht – o.a. in droge zomers

Funderingsproblematiek – Aanpak tot nu toe Vanaf begin deze eeuw • Selecte groep gemeentes: aanpak houten palen problematiek. Sinds 2010 • Meer klachten uit overig NL, vooral bij funderingen op staal. • Oprichting kenniscentra KCAF en KBF. • Instellen Fonds Duurzaam Funderingsherstel. • Ontwikkeling innovatie bij funderingsonderzoek onderzoek, begeleiding, verbeter- en monitoringsmethodes. • Opbouw database van funderingsgegevens (KCAF/FunderMaps). • Banken, makelaars/taxateurs/NWWI, verzekeraars, Vereniging Eigen Huis en Aedes worden actief. • Coalitie Deltaplan lobby bij Rijk voor regie. • Advies Raad voor de leefomgeving 2024. • Rapport De Olifant onder de kamer. • Nieuwe kabinet, doet eerste stapje met FDF landelijk toegankelijk maken in 2025.

Funderingsproblematiek – Dilemma’s • Eigenaar is verantwoordelijk, maar kan er vaak niets zelf aan doen? • Eigenaar moet het in bouwblokken samen oplossen: moeilijk proces. • Huidig tempo herstel is 1000 woningen per jaar: bij 425.000 risico panden : ruim 400 jaar bezig als we niets doen aan preventie en innovatie. • Landelijke registratie van risicogebieden en hotspots: voor iedereen toegankelijk? Wat biedt je dan als perspectief? • Wie is verantwoordelijk voor funderingsschade door grondwaterfluctuaties en bodemdalingseffecten? • Wat is de rol van woningcorporaties, het Rijk, Provincies, gemeentes en waterschappen? • Wat is de rol van de bankensector en verzekeringswereld? • Wat is invloed van klimaateffecten in de toekomst?

Stand van het Land – Prognose omvang schade 2025 Aantal panden in Nederland 10,2 miljoen (Fysieke gebouwen) Aantal adressen in Nederland 8,1 miljoen woningen 1,7 miljoen niet-woningen (kantoren, winkels, scholen) Aantal panden in Nederland met daarin woningen 6,4 miljoen Daarvan panden met Houten paal fundering 370.000 panden Daarvan panden met ondiepe fundering 3,65 miljoen Daarvan panden met een verhoogd funderingsrisico 487.000 - 537.000 panden Schadeherstel raming 2050: tot 55 miljard Preventie mogelijk voor 25 tot 30 procent Reeds herstelde panden 28.750

Verhouding funderingstype naar betrouwbaarheid Betonpaal

Houten paal

Ondiepe fundering

Ondiepe fundering

Houten paal, oplanger

Hersteld

Betonpaal

Model

Va stg est eld

Afgeleid Houten paal

Model Afgeleid

Vastgesteld

Vastgestel d Model

Afg elei d

Houten paal, oplanger Model

Vas… H e Afg… r

Stand van het Land – Prognose omvang schade 2025 Meldingen in 2024: • Meer dan 70% over panden met een ondiepe fundering. • Daarvan 30% bodemdaling gerelateerd. • En 40% grondwater gerelateerd. In 2024 zagen wij een: • aanzienlijke stijging in bewustwording en vragen vanuit de financiële sector. • stijging van particuliere en makelaars die data op vragen. De vragen worden niet tot meldingen gerekend.

De stand van het land – ”Goed Gefundeerd”

Innovatie KCAF-KBF- TKI

Huidige reactie rapport: Geen extra geld, geen toekomstvisie, Kamerdebat na verkiezingen 29-10-2025. 56 mio beschikbaar voor 4 jaar

Funderingsproblematiek - in Rotterdam • 120.000 woningen op houten palen: hoeveel risico? 20.000 tot 40.000? FunderMaps • Funderingsloket • Subsidie funderingsonderzoek • Deelname Fonds Duurzaam Funderingsherstel • Actief beleid “fase 0” voorlichting • Gratis procesbegeleiding particulieren • Prestatieafspraken met corpo’s • Deelname Code Oranje i.s.m. KCAF • Actief handhaven/aanschrijven

Maatregelen funderingsproblematiek

Fundering op staal / ondiepe fundering Een ondiepe fundering, ook wel fundering op staal genoemd, is een verbrede gemetselde voet of betonvoet onder de dragende muren. Deze fundering rust direct op de draagkrachtige ondergrond. In Nederland bestaat zo’n draagkrachtige laag meestal uit zand.

Fundering op staal / ondiepe fundering Preventie: • Actief Grondwaterpeilbeheer (AGPB) via de landelijke KCAF-werkgroep GOP. • QuickScan voor het tijdig signaleren van risico’s. • Bodemverbetering. • Gewichtsbesparing (omgeving, woning) • Afdekken bodem Soorten funderingsherstel: • Tafelfundering. • Randbalken/voorspanbalken. • In de muur geplaatste palen VDM. • Micro-paal. • Pers-/ Schroefinjectie methode. ----------------------------------• Voorgespannen betonvloeren. • Bodeminjectie. • Glasvezel versterkt schuimbeton -----------------------------------• Sloop/vervangende nieuwbouw.

Fundering op staal / ondiepe fundering Preventie: • Actief Grondwaterpeilbeheer (AGPB) via de landelijke KCAF-werkgroep GOP. • QuickScan voor het tijdig signaleren van risico’s. • Bodemverbetering. • Gewichtsbesparing (omgeving, woning) • Afdekken bodem Soorten funderingsherstel: • Tafelfundering. • Randbalken/voorspanbalken. • In de muur geplaatste palen VDM. • Micro-paal. • Pers-/ Schroefinjectie methode. ----------------------------------• Voorgespannen betonvloeren. • Bodeminjectie. • Glasvezel versterkt schuimbeton -----------------------------------• Sloop/vervangende nieuwbouw.

Fundering op staal / ondiepe fundering Aandachtspunten preventie (en herstel): • Niet alle oplossingen zijn overal mogelijk. Is afhankelijk van situatie • Betreft maatwerk! • O.a. grondwaterpeilbeheer, lastig te implementeren (Meerdere partijen, bodem, wateraanvoer, etc.). Niet altijd het goede resultaat. Samenwerking gemeente en eigenaren. Gezamenlijke verantwoordelijkheid met eigen onderdelen (openbaar vs. privaat terrein).

Fundering op palen Een fundering op palen, ook wel een paalfundering genoemd, is een funderingsmethode waarbij palen in de grond worden geheid, geboord of geschroefd om het gewicht van een constructie over te brengen op een dieper gelegen, draagkrachtige (zand)grondlaag.

Fundering op palen Preventie: • Conserveren van houten palen met injectietechnieken, elektromagnetische straling, suikerwater. • Actief Grondwaterpeilbeheer (AGPB) via de landelijke KCAF-werkgroep GOP. • QuickScan voor het tijdig signaleren van risico’s. • Conserveren paalkoppen met injectietechnieken, koolstof, inkapselen.

Fundering op palen Preventie: • Conserveren van houten palen met injectietechnieken, elektromagnetische straling, suikerwater. • Actief Grondwaterpeilbeheer (AGPB) via de landelijke KCAF-werkgroep GOP. • QuickScan voor het tijdig signaleren van risico’s. • Conserveren paalkoppen met injectietechnieken, koolstof, inkapselen.

Fundering op palen Soorten funderingsherstel: • Tafelfundering. • Randbalken/voorspanbalken. • In de muur geplaatste palen VDM. • Micro-paal. • Pers-/ Schroefinjectie methode. -----------------------------------• Sloop/vervangende nieuwbouw.

Maatregelen funderingsproblematiek Aandachtspunten Grondwater/ bodemdaling: (zie latere presentaties/Waterwet) • Grondwaterzorgplicht is een gezamenlijk probleem • Grondwaterzorgplicht betreft een inspanningsverplichting van de gemeente • Eigenaar is zelf verantwoordelijk voor kwaliteit van zijn fundering/ grondwater onder zijn woning. Maar kan er zelf niet veel aan doen!

Voorbeelden: • Land van Valk • Grondwater op Peil • Centrum Gouda

Maar ook klimaat/droogte:

Voorbeeld: • Arnhem

NK Tegelwippen _ Samen de toekomst.html

Maatregelen funderingsproblematiek Aandachtspunten Wat kan met zelf o.a. doen (niet voldoende voor oorzaak): • Water vasthouden (o.a. waterzak in kruipruimte) • Hemelwater afkoppelen • Tegels uit tuin

Winterhalfjaar (wateraanbod)

Voorbeeld Land van Valk

Start proefproject actief grondwaterpeil beheer in Land van Valk in 2000 1 2 3 4

1 en 3: fundering op staal | 2 en 4: fundering op palen

Woning op staal naast woning op palen Woning op staal 70 cm gezakt

Verschillende grondwater niveaus handhaven Scheiding gebieden door kleidam

Source: Bing Maps

In 2000 is met het vervangen van de riolering als proef tevens een grondwater infiltratie leiding aangelegd om droogstand van funderingen te voorkomen

Werkenmondestraat

Infiltratiepomp en niveauregeling

Heijsterbachstraat

Krommedijk

Grondwater toevoersysteem (infiltratie) voor woningen op palen

Instelniveau infiltratiesysteem

Infiltratie leiding Riool

Grondwaterpeil

Twee grondwaterpeil beheer initiatieven door bewoners Heijsterbachstraat Infiltratie onder woningen in kruipruimte, 10 woningen

Krommedijk Infiltratie in de tuinen achter de woningen, 11 woningen

Succesvol grondwater infiltratie project Heijsterbachstraat, woonblok 11 woningen

Project Heijsterbachstraat, blok 11 woningen • Infiltratie leiding in kruipruimte door bewoners zelf aangelegd, lage kosten ca € 300,- per woning

• Ondergrond klei, opvulling kruipruimten met zand/schelpen, goede water toevoer • Infiltratie niveau gemeente voldoende om palen onder water te houden, geen pomp nodig • Geen last van waterlekkage naar rioleringen

• Systeem werkt al 10 jaar zonder problemen

Blokkade van grondwater toevoer uit het infiltratiesysteem van de gemeente door kleiophoping hoogst waarschijnlijk oorzaak droogstand Heijsterbachstraat

Project grondwater infiltratie Krommedijk, woonblok 10 woningen

Grondwater infiltratie systeem Krommedijk, woonblok 10 woningen

Grondwater herstel pilot Krommedijk 217-237

waterkering

Grondwater infiltratieleiding en waterkering achtertuinen

Pompput voor regeling infiltratie

waterkering en toevoer leiding

Grondwater infiltratieleiding gemeente

Voorbeeld Centrum Gouda

Staal vs.

Paal

+

= Bodemdaling accepteren

3 varianten

Voorbeeld Arnhem (wijk Malburgen)

De eerste Conclusies na onderzoek funderingen Malburgen in samenwerking met de gemeente (start project) Samenvatting van het onderzoek 145 quickscans in Malburgen ▪ Nergens direct herstel nodig. ▪ De fundering is momenteel niet volledig geschikt voor de specifieke grondsoort vanwege het krimp- en zwelgedrag. ▪ Er is monitoring nodig bij een groot ( 75%) deel van de woningen om het krimp- en zwel gedrag in de gaten te houden en zettingen te meten

Vervolgstappen ▪ Monitoringsplan: Plaatsen van meetpunten o.a. op de blokken met een monitoringsadvies en woningbouwcoöperatie, inzicht in zettingen ▪ Loketfunctie voor eigenaren ▪ Spreekuren voor eigenaren ▪ Subsidie voor funderingsonderzoek ▪ Kijken naar beleid gemeente, waarbij ieder bouwblok een andere aanpak kan krijgen

Aandacht voor “gemengde” funderingen.

Beleidskeuzes maken! Bij keuze voor “situatie A” ondersteuning en handelingsperspectief bieden aan “situatie B”

Gespikkeld bezit • Gespikkeld bezit betreft straten of wijken waar huurwoningen en koopwoningen door elkaar staan. • In het verleden zijn woningen door woningcorporaties “as is” verkocht. • Deze woningen hebben vaak slechte energie labels en zijn relatief goedkoop (€70.000 – €200.000). • De doelgroep bestaat veelal uit bewoners met een laag inkomen en beperkte investeringsruimte. • De bewoners zijn sociaal gezien vaak kwetsbaar. • Bij gespikkeld bezit is maatwerk essentieel. Een procesbegeleider biedt hierbij coördinatie en ondersteuning gedurende het funderingsproces.

Aandachtspunten • Situatie goed in beeld brengen aan de hand van: • Risicofactoren (bouwjaar, type fundering en ondergrond) • QuickScan • Funderingsonderzoek • Oplossing verschilt per bouwblok, maatwerk is noodzakelijk. • Bied inwoners handelingsperspectief en passende ondersteuning. • Het proces kost veel tijd. • Procesbegeleiding zorgt voor coördinatie en ondersteuning gedurende het funderingsproces. • Wie betaald wat. • Samenwerking eigenaren en overheden • Betreft vaak gestapelde opgave Kwaliteitsborging: De kwaliteit van quickscans, funderingsonderzoeken, funderingsherstel en procesbegeleiding wordt geborgd via de erkenningsregeling van het KCAF. Deze regeling waarborgt dat alle betrokken partijen werken volgens vastgestelde richtlijnen en kwaliteitsstandaarden

Bedankt voor uw aandacht. Zijn er nog vragen ?