[25bb003834] Presentatie Domeinoverstijgend samenwerken aan (mentaal) welzijn en veerkracht

Cultuur voor plezier en perspectief Domeinoverstijgend samenwerken aan (mentaal) welzijn en veerkracht a Commissie Zorg, Cultuur, Welzijn & Sport gemeente Rotterdam Claudia Marinelli, 28 mei 2025

Met wie zijn we hier? • Wat doe je graag in je vrije tijd? • Wat brengt dat jou?

Intuïtief, kwalitatief en kwantitatief •

Intuïtief weten we dat het werkt

•

Kwalitatief onderzoek is er veel gedaan (duizenden studies)

•

Kwantitatief vooral door analyseren vele onderzoeken (door World Health Organisation & Health Evidence Network)

Ø kunst kan een rol spelen in de preventie van psychische en lichamelijke aandoeningen (vanwege sociaal contact en je kunnen uiten) Ø kunst kan een rol spelen in de behandeling of beheersing van acute en chronische ziekten (bijvoorbeeld Dansen door mensen met Parkinson) Ø kunst kan een kosteneffectieve oplossing bieden, omdat gebruik gemaakt wordt van bestaande middelen (maar hier meer onderzoek over nodig)

Relatie kunst en gezondheid •

Mentaal Meer veerkracht, zelfvertrouwen; omgaan met uitdagingen en veranderingen; zingeving

•

Sociaal Helpt bij opbouwen relaties; sociale vaardigheden; verbinden aan andere perspectieven; sociale ongelijkheid terugdringen

•

Fysiek Muziek, theater, dansen, tekenen: goed voor lichaam en hersenen

Ondersteund door bevindingen van o.a. neurowetenschapper Erik Scherder en wetenschapsjournalist Mark Mieras

Arts in Health Arts in Health in Groningen

•

Nieuw type professional

•

Zorgverzekeraars zien te interesseren

•

Onderzoek begeleidt de projecten

•

Culture for Health EU

Janine Stubbe

bijzonder hoogleraar Arts and Well-being Erasmus & Codarts “Het is heel gek, we zien overal dat de effecten van muziek, theater, dans, beeldende kunst op het leven groot zijn, zowel bij actief als passief participeren, en toch is er vaak discussie over. Mensen zeiden na mijn benoeming: ha, fijn, eindelijk onderzoek. Maar er zijn wereldwijd al ongeveer 3.000 onderzoeken gedaan die de wetenschappelijke basis voor de evidentie onomstotelijk bewijzen!” Voorbeeld: El Sistema uit Venezuela (navolging = Leerorkesten in Nederland), kinderen uit alle sociale klassen krijgen gratis muzieklessen, waardoor hun sociale ontwikkeling en mentale welzijn is versterkt.

Rotterdamse/Rijnmondse voorbeelden •

Rotterdam Vakmanstad uitdagende lesprogramma’s die de brede ontwikkeling van kinderen stimuleert met bewezen effect

•

Cultuur dichtbij via Cultuurregisseurs van Cultuur Concreet slaat een brug tussen de leefwereld van Rotterdammers en de systeemwereld van gemeente, instanties en instellingen

•

Quardin talentontwikkeling en mentale kracht versterken van jongeren die elders niet gehoord worden

•

My Breath My Music ademtherapie via aangepaste instrumenten

•

Antipesto – Storytellers (Vlaardingen en Schiedam) jongeren vertellen hun eigen verhaal, nemen letterlijk de regie

SPOT Artiance, Alkmaar (kunst & GGZ)

Maike Kooijmans, Talentologie Lectoraat Opvoeden voor de Toekomst (Fontys)

Werkzame elementen project Dynamo Jeugdwerk Inspireren Leren Werken bij Dynamo Jeugdwerk Eindhoven Lumens (waaronder Dynamo Jeugdwerk valt) stelt: Ø de jongere stijgt duurzaam meerdere treden op de participatieladder Ø de jongere maakt minder gebruik van 1e- en 2e-lijns zorg

Wat zijn de effecten van culturele activiteiten op de ontwikkeling van jongeren in kwetsbare posities en hoe worden deze in de praktijk door culturele professionals en jongerenwerkers vormgegeven?

a

Literatuuronderzoek: 57 bronnen 16 Interviews met professionals 4 Interviews met jongeren 2 Klankbordgroep bijeenkomsten

Effecten cultuur voor jongeren Ø Beter zelfbeeld Ø Meer sociale vaardigheden Ø Nemen van eigen verantwoordelijkheid Ø Doorzettingsvermogen Ø Concentratievermogen Ø Sterker sociaal netwerk

Talentgericht jongerenwerk versterkt beschermende factoren in leven jongere

Welzijn, cultuur en (gezondheids) zorg

Domeinoverstijgend werken aan (beleids-) thema’s

Iedereen kan meedoen

Werken aan positieve gezondheid Samenwerkende professionals uit cultuur, zorg en welzijn tijdens cultureel Kom Erbij Festival Rijswijk Week tegen Eenzaamheid

Vragen over integraal samenwerken •

Wanneer is het structureel en duurzaam?

•

Welke geslaagde voorbeelden zijn er binnen Rotterdam?

•

Wat is er nodig, wat ontbreekt er nog?

Belemmerende factoren, uitdagingen •

Verschillen in beleid, doelen, financieringscriteria, taal.

•

Geschot beleid en regelingen (afhankelijkheid projectsubsidies).

•

Onbekendheid met de rol en toegevoegde waarde van kunst in het sociaal domein.

•

Gebrek aan duurzame borging van samenwerking (kennis en ervaring).

Voorbeelden gemeenten •

Vele gemeenten: Brede Regeling Combinatiefuncties (de buurtsportcoaches en cultuurcoaches) financiering VWS, OCW, gemeenten

•

Nissewaard: High Five buurtsport- en cultuurcoaches samen in één team

•

Tilburg: ForwArt culturele initiatieven gesteund door woningcorporaties, jongerenwerk, culturele instellingen en gemeente voor verandering in de wijk (Europees en gemeentelijk geld)

•

Leeuwarden: Programma Over de Drempel cultuurmakers & maatschappelijke organisaties tegen eenzaamheid (krachtenbundeling op thema)

•

Utrecht: Gezondheidspact afspraken, laagdrempelige en gelijkwaardige samenwerking tussen een veelheid aan partijen en inwoners

Domeinoverstijgend samenwerken 1.

Kennis over elkaars domein en werk

2.

Kennis over de waarde van cultuur voor zorg en welzijn

3.

Organiseer en faciliteer vanuit een gezamenlijke visie (opgaves die vragen om samenwerking binnen de stad)

4.

Proces: verbind van begin tot eind (partners, uitwisseling en evaluatie)

5.

Investering in vaardigheden en attitude van betrokkenen

ervaringen actieonderzoek Tilburg en Assen

Praatplaat & gesprekscanvas voor samenwerking

Wat doet LKCA? •

Verbinden cultuurprofessionals onderling; cultuur met andere domeinen

•

Aanjagen actuele kwesties; netwerken; lobby

•

Beschouwen onderzoek, analyse, monitoring

1sociaaldomein.nl  channel Cultuur, Zorg & Welzijn https://www.lkca.nl/artikel/kennisdossiers-cultuurparticipatie/

‘Lichterbij’ CvK Eindhoven / Vitalis Foto: Maaike Mul

Vragen? claudiamarinelli@lkca.nl / vraag@lkca.nl