[24bb009092] Bijlage 1 behorende bij 24bb009091 over Adviesrapport Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Tekst van het document
Rotterdams Burgerberaad Klimaat. Nie
t praten maar klimaten
Adviesrapport
Groeten uit...
Rotterdam Colofon Copy: Leden van het Rotterdams Burgerberaad Klimaat | Gemeente Rotterdam | EMMA Ontwerp en opmaak: zootz Illustraties: Nathan van der Veer Fotografie: Jan de Groen | Bas Czerwinski Uitgave: oktober 2024
‘Niet praten maar klimaten’ Je bent pas een echte Rotterdammer als… Tja, wanneer ben je nou de echte Rotterdammer? Wie is dat? De Rotterdammer wordt getypeerd door hard werken, directheid, zijn down-to-earthmentaliteit en bovenal is de Rotterdammer goudeerlijk. Deze persoon is weergegeven door zo’n honderd enthousiaste gemeentebewoners met diverse (culturele) achtergronden die aan de slag zijn gegaan tijdens het burgerberaad klimaat 2024 met het vraagstuk ‘Wat moet Rotterdam met en voor Rotterdammers nu verder doen om de klimaatdoelen te behalen?’ Tijdens deze 6 bijeenkomsten zijn constructieve gesprekken gevoerd, emoties getoond, is informatie verworven met behulp van experts en zijn conclusies getrokken. Hieruit zijn adviezen gekomen welke in dit rapport worden gepresenteerd.
Deze adviezen zijn met zorg tot stand gekomen en dragen bij aan een langetermijnvisie van de gemeente. Dit ongeacht afkomst, politieke voorkeur of persoonlijke normen. Wij danken de gemeente voor het faciliteren van de middelen voor het burgerberaad en het projectteam en in het bijzonder de deelnemers voor hun inzet. Nu kijken wij uit naar de vervolgstappen, bijvoorbeeld in de vorm van een (vervolg)projectteam inclusief burgers met monitoring van de voortgang. Het is tijd om de handen uit de mouwen te steken en het klimaatprobleem aan te pakken! Namens de Rotterdammer.
Doel van dit adviesrapport is dat de gemeente samen met de stad de aangeboden adviezen verder inhoudelijk kan behandelen en uitvoerbaar gaat maken. Dit in het belang van de leef- en werkomgeving van de Rotterdammer van nu en die van de toekomst. Naast het ontvangen van concrete adviezen biedt dit beraad vooral een kans om te begrijpen wat er leeft onder de bewoners van onze mooie gemeente.
Voorwoord is geschreven door Monique, Bent, Yasmin, Igor en Deveny. Deelnemers van het burgerberaad.
Adviesrapport
3
Inhoudsopgave Voorwoord Overzicht aangenomen adviezen
4
3 5
n
Weg met zwerfafval!
6
n
Onderwijs en educatie met betrekking tot de jeugd
7
n
Gemeente als aandeelhouder van de klimaatverbetering
8
n
Rotterdam vergroent
9
n
Een centraal informatieplatform Klimaat
10
n
Groene klimaatadapatieve woningen
12
n
Minder lichtverspilling
14
n
Hergebruik van regenwater
15
n
Duurzaam gebruik van reststromen
16
n
Hergebruik toegankelijker maken
17
Overzicht afgewezen adviezen
18
Samenstelling van het Rotterdams Burgerberaad Klimaat
32
Gespreksbegeleiding
40
Procesafspraken
41
De stemprocedure
42
Deelnemerscommunicatie
42
De bijeenkomsten
43
Communicatie met de stad
46
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Overzicht aangenomen adviezen
Weg met zwerfafval
Onderwijs en educatie met betrekking tot de jeugd
Gemeente als aandeelhouder van de klimaatverbetering
Rotterdam vergroent
Een centraal informatieplatform Klimaat
Groene klimaat adapatievewoningen
Minder lichtverspilling
Hergebruik van regenwater
Duurzaam gebruik van reststromen
Hergebruik toegankelijker maken
Adviesrapport
5
Weg met zwerfafval!
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Tijdens de zomergesprekken is gebleken dat afval een belangrijk thema is voor Rotterdammers. Zij gaven onder andere aan dat hygiëne onmisbaar is voor een goede gezondheid: niet enkel persoonlijke hygiëne maar ook een schone leefomgeving. Door afval op de juiste plek in te zamelen maken we de omgeving schoner en beter leefbaar. Hierdoor voorkom je bijvoorbeeld rattenoverlast, slecht aanzien van de wijk, zwerfafval dat zowel flora als fauna in de stad aantast en meer.
Verhoog het aantal prullenbakken en zorg dat deze ook geschikt zijn voor het scheiden van afval. Maak de prullenbakken visueel aantrekkelijk (bijvoorbeeld met kunst) om afval weggooien op de juiste plek aan te moedigen. Doe dit vooral ook op stranden en andere hotspots.
Ondanks dat minder zwerfafval niet direct bijdraagt aan het verminderen van de CO2-uitstoot, kan het wel bijdragen aan bewustwording en de eerste stap in gedragsverandering bij Rotterdammers.
Advies Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? De gemeente moet meer doen om te voorkomen dat afval op de verkeerde plek belandt. De gemeente dient onderzoek te doen naar afvalinname in andere gebieden/landen om inspiratie op te doen voor alternatieve mogelijkheden voor afvalinname. Bijvoorbeeld multi-feed statiegeldmachines, waar in één keer een hele tas met flessen of blikjes ingeleverd kan worden. Deze machines worden al gebruikt bij supermarkten in Apeldoorn en Eerbeek. De gemeente moet wijkinitiatieven op het gebied van afvalinzameling stimuleren en faciliteren.
6
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Aparte bakken/weggooimogelijkheden voor statiegeld producten die makkelijk toegankelijk zijn voor zij die deze verzamelen. Toepassen van blikhouders bij prullenbakken om te zorgen dat er minder prullenbakvissers prullenbakken overhoop halen. Op wijkniveau inwoners stimuleren om de eigen buurt schoon te houden. Een schone straat wordt minder snel bevuild. Buurtcentra hierbij betrekken door prikrondes te organiseren, of door omwonenden containers of prullenbakken te laten adopteren om deze schoon en netjes te houden zodat we trots op onze schone wijk kunnen zijn en blijven. Vaker afvalbakken legen en straten schoontrekken. Ook grofvuil weggooien toegankelijker maken door dit sneller op te halen.
91% voor 9% tegen
Onderwijs en educatie met betrekking tot de jeugd Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
We zien nog te weinig groen in Rotterdam. Voornamelijk bij scholen. Juist hier is het belangrijker dat er meer groen komt, omdat meer groen verkoelend werkt. Groen zorgt ervoor dat mensen zich beter en meer ontspannen voelen. Het zorgt ervoor dat kinderen en de jeugd meer gaan bewegen en leren over het klimaat en de invloed van klimaatverandering. Meer educatie over het klimaat zorgt voor meer bewustwording van de natuur, wat kinderen ertoe aanzet om meer bij te dragen aan het klimaat.
De gemeente, schooldirecteuren (sectorkamer), de wethouder en het ministerie van OCW kunnen daarbij helpen. Wat we daarbij nodig hebben zijn lespakketten over natuur en klimaat die we kunnen aanbieden aan scholen en opvanglocaties, meer ideeën voor buitenschoolse activiteiten, meer schooltuinen voor en naast scholen in beheer van de scholen (de leerlingen), vakken burgerschap, natuur en klimaat als terugkerende onderwerpen op school en minder auto’s rondom scholen.
Advies Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? We adviseren dat klimaat een terugkerend agendapunt wordt bij het gemeente overleg tussen de wethouder, schooldirecteuren (sectorkamer/sectoroverleg) en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. ■
■ ■
Sociale media kan grootschalig worden ingezet op bijvoorbeeld TikTok en Instagram door middel van een account van de gemeente. Of via influencers en reclame. Belangrijk hierbij is dat het wordt gedaan door iemand met ervaring met jeugd. We willen dat ouders meer betrokken worden binnen school, met betrekking tot het klimaat. We willen graag dat de jeugd (vanaf de basisschool) spelenderwijs meer lessen krijgt over vergroening, zodat de jeugd bewust wordt van de klimaatproblemen.
81% voor 19% tegen
Adviesrapport
7
Gemeente als aandeelhouder van de klimaatverbetering Kansen en uitdagingen
Advies
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
De haven was geëxcludeerd uit het burgerberaad. De gemeente Rotterdam kan een belangrijke rol spelen in de klimaattransitie, maar daarvoor is samenwerking met de haven essentieel. De haven is verantwoordelijk voor ongeveer 14% van de totale CO2-uitstoot in Nederland. Zonder de verduurzaming van de haven kan de gemeente haar klimaatdoelen niet bereiken. Rotterdam kan haar invloed benutten door samen te werken met de haven en de DCMR om de vergroening te versnellen. Bedrijven vinden draagvlak bij de omwonenden belangrijk: dit is ook een kans.
De CO2-uitstoot moet een vast onderdeel zijn van het vergunningsproces. Het doel hiervan is om de uitstoot geleidelijk te verminderen in de komende jaren. Dit gebeurt door een CO2-plafond in te stellen, dat jaarlijks wordt verlaagd. Op deze manier worden bedrijven verplicht om hun verduurzamingsinspanningen concreet aan te tonen. Deze vergroening kunnen zij vastleggen in hun maatwerkafspraken. Vervolgens is het aan de DCMR om hierop streng toezicht te houden en moeten zij de middelen krijgen om dit effectief te kunnen handhaven.
Wij vinden dat de gemeente haar aandeelhouderschap van 70,83% in het havenbedrijf kan gebruiken als hefboom. Ook kan ze haar invloed aanwenden om de andere aandeelhouders te overtuigen (het rijk: 29,17%). En de provinciale/landelijke politiek. Een directe invloed op de bedrijven in de haven ontbreekt echter, wat een uitdaging vormt. Het verplaatsen van deze bedrijven naar een andere locatie lost het probleem niet op, omdat de vervuiling daarmee simpelweg verplaatst wordt. Draagvlak onder burgers is cruciaal voor bedrijven om mee te werken aan verduurzaming. Wat de gemeente wél kan doen, is invloed uitoefenen op het Havenbedrijf Rotterdam en de herziening van de havenvisie in 2025 om zo de transitie richting een duurzame haven te bevorderen.
Uitvoering Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? ■ ■
■
Dit idee moet meegenomen worden in het havenbedrijf en de havenvisie 2025. De gemeente kan een enquête uitzetten bij de burgers over wat ze vinden van de vergroening van de haven. Dit kan de gemeente meenemen in de havenvisie 2025. Dit plan gaat niet heel specifiek in op hoe vergroend/ CO2 /fijnstof/stikstof/andere vervuiling gereduceerd moet worden. De opdracht is om te vergroenen zonder de bedrijven weg te jagen naar andere havens.
80% voor 20% tegen
8
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Rotterdam vergroent
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Het is belangrijk voor de Rotterdamse samenleving dat openbare ruimtes en recreatiegebieden, moestuintjes, parken, volkstuinen en speelgebieden behouden blijven zoals ze zijn, toegankelijk blijven, zo mogelijk uitgebreid worden qua groen, met aandacht voor biodiversiteit voor nu en in de toekomst. Dit levert plezier, gezondheid, ontspanning, woongenot, verkoeling van de stad, lawaaireductie en een betere luchtkwaliteit op.
■
■ ■
Advies ■
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? ■ ■
■ ■
■
Advies 1: onbenutte ruimtes vergroenen door middel van groenten- en kruidentuintjes en perken. Advies 2: het planten van meer bomen. Let op (ten opzichte van de toekomst) weers- en temperatuurbestendige bomen en beplanting. Advies 3: nagaan of waterplanten CO2-uitstoot kunnen verminderen. Advies 4: meer laagdrempelige burgerinitiatieven stimuleren onder toezicht van bijvoorbeeld Trompenburg of mensen die gespecialiseerd zijn in bomen en planten. Advies 5: behoud en onderhoud bestaande parken, volkstuinen en openbaar groen.
■
Bij advies 1: toestemming, advies, geld van gemeente, uitvoering door bewoners eventueel in samenwerking met buurtcentra ondersteund door de gemeente. Bij advies 2: gemeente Rotterdam in overleg met Trompenburg in verband met de kennis daar. Bij advies 3: gemeente Rotterdam in overleg met Trompenburg in verband met kennis. Maak ‘proefsingels’ (van bestaande singels) om uit te proberen. Kijk naar resultaat en onderhoud. Verbetert de waterkwaliteit? Bij advies 4: buurtcentra. Per kwartaal groenactiviteit organiseren/bomen planten/ bijenkasten plaatsen/regentonnen uitgeven en onderhoud door vrijwilligers, groengroepen via buurtcentra onder toezicht van groen expert! Bij advies 5: gemeente Rotterdam. Deze moet regelen dat deze plekken niet worden opgeofferd voor woningbouw of andere doeleinden.
90% voor 10% tegen
Adviesrapport
9
Een centraal informatieplatform Klimaat Kansen en uitdagingen
Advies
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen??
We zien dat informatie over het klimaat erg verspreid is en dat maakt het voor burgers lastig om die te vinden. Eén hoofdwebsite/online bibliotheek met een overzicht van alle beschikbare informatie zou het duidelijker en makkelijker maken voor burgers. Dus: ■ Een online platform, met fysieke loketten waar mensen naartoe kunnen.
De basis is alle kennis op één plek middels een online platform met fysieke loketten: 1 Een ideeënbus, klachtenloket, kennisbibliotheek, informatiebulletin, expertisecentrum, adressenlijst (contact) nieuwsbrief. Denk ook aan een ‘Google Maps’ voor groene projecten in de stad, met duidelijk overzicht; 2 Via hyperlinks toegang tot het aanvragen van vergunningen en patenten en het maken en indienen van bedrijfs- en klimaatplannen, het starten van crowdfundings-acties; 3 Interactie door middel van chat-mogelijkheden, voor overleg, discussie, voorlichting en netwerken; 4 Een of meerdere fysieke en mobiel-fysieke loketten waar alles kan wat online ook kan, maar waar je directe hulp en ondersteuning kunt krijgen van mens tot mens. Hier kunnen ook informatiebijeenkomsten georganiseerd worden. De mobiele loketten bezoeken regelmatig buurthuizen en bibliotheken om de minder mobiele burger van dienst te zijn en informatie over buurtinitiatieven te geven.
Want mensen weten wel dat ze wat moeten doen, maar niet hoe. Het platform wijst ze de weg, als een kompas. ■
■ ■
10
Iedereen heeft toegang tot het platform: privépersonen, ondernemers, bedrijven, overheden en overige instellingen. Innovativiteit en creativiteit worden gestimuleerd en ondersteund. Mensen en groepen worden geïnformeerd en voorgelicht via het online platform en/of de fysieke/mobiele loketten.
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Uitvoering Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? De gemeente Rotterdam is eindverantwoordelijk voor de CO2-reductie en zal dat in de toekomst voor ieder ander milieu- of klimaat idee ook blijven. Daarom zien we de gemeente Rotterdam als uitvoerend beheerder en uitbater van het platform, maar de gemeente kan voor de uitvoering samenwerken met organisaties als KvK, TNO en bedrijven. Voor de kennisbibliotheek is al veel informatie beschikbaar, via bijvoorbeeld de organisatie van het burgerberaad. Zij heeft al gekeken naar basisinformatie, (sub)thema’s, experts en excursies. Mobiele loketten kunnen ingericht worden in de buurthuizen of bibliotheken in de wijk.
Het initiatievenloket is een luxere vorm van een ideeënbus en zou een verwijzing kunnen hebben naar (of onderdeel kunnen uitmaken van) het platform. NB: Duurzaam010 richt zich op Rotterdam en zou onderdeel uit kunnen maken van dit platform (maar niet andersom, omdat dit platform breder van opzet wordt).
88% voor 12% tegen
Adviesrapport
11
Groene klimaatadaptieve woningen
Kansen en uitdagingen Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk? We verwachten dat woningen onleefbaar worden door toenemende hitte en droogte als we voor het klimaat niks doen. De combinatie van hitte en droogte in de stad zorgt voor het stedelijk hitte-eiland-effect. Hierdoor koelen woningen overdag én ‘s nachts niet af, wat de leefbaarheid voor bewoners negatief beïnvloedt. We zien hierin een kans om woningen en de leefomgeving meer klimaatadaptief te maken, zowel nieuwe áls bestaande situaties.
12
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
(Ver)bouwen in combinatie met vergroening draagt bij aan warmte-reductie, wat de mentale en fysieke gezondheid van inwoners en bezoekers bevordert. Groene daken zorgen voor betere afwatering en benutting van water, evenals een toename van biodiversiteit. Daarnaast hebben ze een isolerende werking, produceren zuurstof en maken de lucht schoner. De voordelen zijn zó groot dat wij vinden dat we nú woningen groener moeten maken op betaalbare wijze. Niet lullen maar poetsen!
Advies
Uitvoering
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
Wie helpt met de uitvoering en wat is nodig?
Om Rotterdammers te helpen en de stad weerbaarder te maken tegen klimaatverandering, stellen we voor om groennormen op te nemen in de beginfase van nieuwbouwplannen, het vergroenen van bestaande gebouwen en vergroenen van stedenbouwkundige projecten. Dit moet al bij de aanbesteding worden opgenomen als onderdeel van het Programma van Eisen (PvE). Daarnaast is het van groot belang om ook bestaande gebouwen te vergroenen, bijvoorbeeld door groene daken, groene gevels, binnentuinen of daktuinen aan te leggen. Het combineren van een groen dak met zonnepanelen biedt extra voordelen, zoals zowel energieopwekking als warmte-reductie. Om het hitte-eiland-effect te verlagen en woningen koeler te maken, moet de gemeente meer schaduw en groen creëren in straten en wijken. Verder dient de gemeente te informeren over wat je als bewoner nu al kunt doen aan verduurzaming en welke middelen hiervoor beschikbaar zijn.
■
Informatiecampagne Informeer bedrijven, VvE’s, scholen en woningcorporaties over de voordelen van vergroening, zoals lagere energiekosten en subsidies.
■
Subsidiefonds Creëer een subsidiefonds voor groene daken, gevels en andere klimaatadaptieve maatregelen.
■
Hittelabel Introduceer een hittelabel voor gebouwen om kwetsbaarheid voor hitte en voordelen van klimaatmaatregelen duidelijk te maken.
■
Vergroeningsprojecten Start vergroeningsprojecten in wijken en werk samen met buurtorganisaties voor draagvlak.
■
Communicatie Informeer burgers over beschikbare middelen en maak vergroening een standaard onderdeel van bouwprojecten. Rotterdam = Groen!
93% voor 7% tegen
Adviesrapport
13
Minder lichtverspilling
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Er wordt momenteel veel meer energie verspild dan in werkelijkheid nodig is aan het verlichten van de straat.
Er moet onderzoek gedaan worden naar mogelijke plekken waar slim schakelen van de verlichting nodig is, door middel van vragenlijsten onder burgers. Zij kunnen aangeven waar wel of geen lampen onnodig aan staan.
Energie en geld kunnen we besparen door slimmer gebruik te maken van straatverlichting. Wij zien kansen om lichtvervuiling/lichthinder te verminderen om ‘s nachts de biodiversiteit niet te verstoren en de sterren weer zien.
Advies
Pilots om te testen wat het effect is van het uitzetten van lampen of het dimmen van licht. Mogelijke jaarlijkse of maandelijkse dag, vergelijkbaar met Earth Day, voor meer aandacht en bewustwording van energieverbruik.
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? Het verminderen van straatverlichting kan plaatsvinden op bepaalde tijden/plaatsen, door minder straatlampen aan te hebben of minder helder licht in te stellen. Bijvoorbeeld in de haven of in gebieden waar geen woonfunctie is. We kunnen ook sensoren gebruiken zodat er alleen gebruikt wordt wat nodig is. Dit leidt tot minder energieverbruik. Om ervoor te zorgen dat het niet te donker wordt kunnen er wel straatlampen aan blijven, maar minder dan normaal. Op deze manier blijft het veilig, maar wordt er veel meer energie bespaard.
84% voor 16% tegen
14
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Hergebruik van regenwater
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Drinkwater wordt schaarser en het neerslagpatroon en de neerslagintensiteit verandert en geeft overlast.
De gemeente in gesprek met België om te onderzoeken wat er nodig is om een Hemelwaterverordening in te stellen. Ook kan de gemeente de gesprekken faciliteren met de projectontwikkelaars voor speciale regenwaterpijpen voor intern gebruik.
Daarom is het van belang dat we regenwater gaan hergebruiken, zodat we gezuiverd drinkwater alleen gebruiken voor drinken, douchen en koken, en regen water gebruiken voor toepassingen zoals toiletspoeling, wasmachines en sproeien van tuinen/parken.
Advies Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? 1 Advies is om zowel bij nieuwbouw als bij renovaties aanpassingen uit te voeren om regenwater op te slaan. Daarbij voert de gemeente gesprekken met beheerders, eigenaren en projectontwikkelaars van verouderde woningen/woningbouw, naar inspiratie van de Belgische Hemelwaterverordening (het verplicht opslaan van regenwater inclusief speciale leidingen voor toiletspoeling). 2 We vragen de gemeente meer in te zetten op de aanleg van reservoirs en Wadi’s in de openbare ruimte, zoals onder en bij pleinen en rotondes. 3 Stimuleer eigenaren van eengezinswoningen om regenwater in de kruipruimte van de woning op te vangen t.b.v. toiletspoeling. En iedereen kan een emmer in de tuin of op het balkon neerzetten om regenwater op te vangen om hiermee zijn of haar tuin/kamerplanten te begieten. Stimuleer zo’n gedragsverandering bij de burgers en bedrijven.
Individuen aansporen tot kleinschalige regenwater opvang voor gebruik in de tuin of balkon. Subsidie voor regentonnen bestaat al, maar moet beter kenbaar gemaakt worden. Reservoirs in de publieke ruimte hoeven er niet lelijk uit te zien. Maak er kunst van! Bijvoorbeeld een grote emmer op een rotonde met illustraties of foto’s van buurtbewoners.
90% voor 10% tegen
Adviesrapport
15
Duurzaam gebruik van reststromen
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Er ligt een kans bij de gemeente om beter samen te werken met de industrie om reststromen efficiënter in te zetten. Reststromen zijn overblijfselen van een productieproces.
De gemeente kan in kaart (laten) brengen wat de industrie momenteel doet met reststromen en ideeën aandragen hoe deze reststromen efficiënter kunnen worden gebruikt. Bijvoorbeeld door een onafhankelijke derde partij of adviesbureau in te zetten die dit onderzoekt.
Denk hierbij aan: industriële reststromen (zoals plastic, metaal, restwarmte of bouw- en sloopafval) en organische reststromen (bijvoorbeeld voedselresten, hout e.d).
Advies Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? We willen dat de gemeente ervoor zorgt dat de rest stromen die de industrie (van klein tot groot) produceert, hoogwaardig hergebruikt worden.
De gemeente kan onderzoeken of er juridische mogelijkheden zijn om extra eisen te stellen aan het beter hergebruiken van reststromen binnen de industrie. Als er geen andere optie is dan het verbranden van de reststroom voor het opwekken van energie, kan dat bijvoorbeeld door te investeren in het energienetwerk en buizensystemen. Die kunnen de reststromen vervoeren van de industrie naar de rest van de stad.
Én efficiënter worden ingezet. Bijvoorbeeld het omzetten van een reststroom tot een nieuwe grondstof of nieuw product. Of desnoods om de stad Rotterdam te voorzien van energie/warmte.
83% voor 17% tegen
16
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Hergebruik toegankelijker maken
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Rotterdammers gooien veel dingen weg die gerepareerd kunnen worden, zoals meubels enelektrische apparaten. Dit is zonde en kost veel geld en grondstoffen. Wij zien een kans voor Rotterdam om deze producten te repareren voor hergebruik en zo de hoeveelheid afval en uitstoot te verminderen. Zo wordt de stad schoner en duurzamer.
De gemeente moet subsidies beschikbaar maken voor circulaire hubs, repaircafés en dergelijke. De gemeente moet daarnaast ook verantwoordelijkheid dragen voor het promoten hiervan. Rotterdammers moeten ook de gelegenheid krijgen om gereedschap te lenen of te delen.
Advies Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
Er moet geïnvesteerd worden in het beschikbaar stellen van bestaande kennis en kunde in de wijken. Dit kan bijvoorbeeld door het aannemen van experts, het stimuleren van vrijwilligers en een online omgeving creëren waar mensen reparaties en oude spullen kunnen aanbieden.
De gemeente moet bestaande kringloopwinkels en repaircafés promoten en ondersteunen en nieuwe ‘circulaire hubs’ plaatsen zodat elke Rotterdammer hier gebruik van kan maken. Denk hierbij ook aan het uitlenen/delen van gereedschap en het inzetten van duurzaamheidsadviseurs. Deze adviseurs worden ingezet voor de burger en dus niet voor de gemeente. Het is belangrijk het klein en lokaal te houden. De “hubs” dienen over de gehele stad verspreid te worden. In wijken waar deze moeilijk bereikbaar zijn kan er een elektrische ‘repareerbusje’ langskomen. Deze kan langskomen voor diensten zoals: advies, reparatie, afvalscheiding en het promoten van duurzaamheid.
81% voor 19% tegen
Adviesrapport
17
Overzicht afgewezen adviezen
18
Rotterdam koploper: Wereldstad zonder luchthaven!
Fietsen aantrekkelijk maken
Duurzame energie efficiënt gebruiken
Waterstofenergie
Openbaar vervoer is duurzamer, dus maak het betaalbaar en bereikbaar
Minder fossiele autobewegingen, meer elektrische deelmobiliteit
Verbeter de wereld, begin bij je bank
Klimaat communicatie: maak het gericht
CO2-uitstoot schonere wijken door weren diesel vrachtwagens
Doe onderzoek naar de impact van wel/niet bouwen van een kerncentrale in de regio Rotterdam
Voedselverspilling tegen gaan
Reductie van medicijnafval
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Rotterdam koploper: Wereldstad zonder luchthaven! Kansen en uitdagingen
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk? ■
■
■
De luchthaven zorgt voor overlast, zowel met uitstoot en luchtkwaliteit, als geluid en stank. De luchtvaart heeft een grote CO2-uitstoot. Ter illustratie: een retourvlucht Amsterdam - New York staat gelijk aan een jaar lang autorijden. De luchthaven gebruikt veel ruimte en energie, die ook anders benut kan worden (denk aan woningen). Het sluiten van de luchthaven biedt ruimte voor 12,5 duizend woningen, waar dankzij de luchthaven al elektriciteitskabels en vermogen voor is, zoals vermeld in het BTV Urgenda Rapport. Bovendien levert het economische voordelen op voor de stad. Er zijn rigoureuze maatregelen nodig om klimaatverandering tegen te gaan. Rotterdam kan een signaal afgeven en koploper worden door de luchthaven te sluiten. Rotterdam kiest voor het gebruik van de trein, zoals de HSL.
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
64% tegen 36% voor
Uitvoering
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? We willen dat de gemeente een statement maakt en een standpunt innneemt over de toekomst van de luchthaven. Daar waar de gemeente inspraak heeft, moet ze aansturen op het sluiten van de luchthaven. Bovendien moet de gemeente in de periode 2025-2035 eisen stellen aan verduurzaming: ■ Als aandeelhouder moet de gemeente zich hard maken voor het sluiten en verduurzamen van de luchthaven. ■ De gemeente moet ook als wetgever handelen, bijvoorbeeld door bepaalde eisen te stellen rondom luchtkwaliteit en geluidsoverlast, wat de luchthaven dwingt om te sluiten of te verduurzamen. ■ De gemeente kan strengere eisen stellen aan: – Geluid, luchtkwaliteit. – Nachtvluchten. – Aantal vluchten. – Eisen in milieuvergunning. – Eisen stellen aan duurzaam brandstofverbruik.
De luchthaven moet sluiten voor 2035 om CO2-uitstoot te reduceren. Dit moet worden opgenomen in het nieuwe coalitieakkoord dat van kracht gaat per 2027. De vluchten vanaf de luchthaven zijn vrijwel altijd binnen Europa. Dit kan goed vervangen worden door treinverkeer. Rotterdam kan dit realiseren door in te zetten op internationaal openbaar vervoer, met hulp van andere partijen.
Adviesrapport
19
Fietsen aantrekkelijk maken
Kansen en uitdagingen
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk? ■ ■
■ ■ ■ ■
Weinig doorstroom op fietspaden door wachttijden en niet op elkaar afgestemde verkeerslichten. Onveilige fietspaden door verschillende snelheden van weggebruikers en ook sociaal onveilige fietspaden. Onwetendheid verkeersregels en gebruik voertuigen op fietspad. Verkeer op dit moment is afgestemd op auto’s E-bikes en fatbikes zijn een opkomend probleem in verkeersveiligheid en ook op middelbare scholen. Mensen worden ‘lui’ en dit zorgt voor ongezonde bevolking.
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? 1
2
.
20
Educatie en voorlichting over regels en gebruik van de voertuigen (alle voertuigen, ook fatbikes, bakfietsen, wielrenners, scooters, scootmobielen, skaters, fietsen en steps) die van het fietspad gebruikmaken. Benadrukken van de voordelen voor gezondheid en klimaat Het maken van een nieuw fietsplan van Rotterdam. Fietsstraten waar de auto te gast is, fietsenplan werkgever, gekleurde fietspaden en duidelijke onderscheiding. Groene golf knooppunt + netwerk zone voor doorstroom en veiligheid belangrijke fietsknooppunten in de stad Meer mogelijkheden om fietsen te parkeren. Zoals nietjes, beugels, rekken en dergelijke
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
31% tegen 69% voor
Uitvoering
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? Educatie en voorlichting Wie: gemeente, scholen, gedragsexpert, psycholoog Wat is nodig: ■ Verkeerstuin om les in te geven aan verschillende doelgroepen, zoals nieuwe Rotterdammers, kinderen en ouders. ■ Verschillende voertuigen om te leren daarmee om te gaan, voertuigen van NU en toekomstige voertuigen. ■ Educatieve borden langs fietspaden met regels/ nudges. ■ Online platforms gebruiken om informatie te verspreiden voor de telefoongebruikers om informatie te geven over fietsen/voertuigen. Fietsplan Wie: gemeente, verkeersdeskundige, gedragsexpert, handhaving Wat is nodig: ■ Begin met 1 fietspad van noord naar zuid of van oost naar west. Maak hier een fietspad dat is afgestemd met de verkeerslichten onderling zodat er met een gemiddelde snelheid (bijvoorbeeld 18 km/uur) kan worden doorgefietst zonder te stoppen. ■ Veel verlichting op dit fietspad. ■ Groene asfalt verf (Rotterdam groen) om aan te geven dat dat het groene golf fietspad is. ■ Borden om snelheid aan te geven. Parkeren Wie: gemeente, gedragsexpert, verkeersexpert Wat: de plannen van 1 en 3 hierin verwerken en zo de informatie verspreiden via een overzichtelijk en hanteerbaar plan > SMART Boeken.
Duurzame energie efficiënt gebruiken
23% tegen 77% voor
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
Door veranderingen in de energieconsumptie en -productie zijn de pieken op het energienet steeds dieper en steiler. Dit gebeurt bijvoorbeeld door een toename van elektrische auto’s en zonnepanelen. Ook energie van windmolens en industrie kunnen een opwekpiek geven. Een grote vraag of opwek kan ervoor zorgen dat het net overbelast raakt. Een overbelast net zorgt voor black-outs in de energievoorziening. Ook kunnen deze grote pieken en dalen voor toenemende kosten zorgen. Wij vinden het belangrijk dat het energienet betrouwbaar en toegankelijk is voor elke Rotterdammer.
■
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
■
■
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? ■
Als oplossing zien wij een mogelijkheid om de consumptie en productie meer met elkaar af te stemmen. Een afstemming van de afname en opwek zorgt dat de pieken en dalen minder steil zijn. De zogeheten peakshaving. Als voordeel stimuleert dit een betrouwbaarder en ook voordelige energievoorziening. We hebben hiervoor drie adviezen geformuleerd:
■
Bijvoorbeeld door middel van een app die de real-time status van het net weergeeft. Een bewustwordingscampagne is ook een idee om een gedragsverandering te stimuleren. Onderzoeken wat de baten en lasten zijn om bijvoorbeeld wijkbatterijen te installeren. Deze zijn nu vaak te duur. Daarom adviseren wij de gemeente om bij nationale instanties als het RVO na te vragen of hier subsidiemogelijkheden voor zijn. Specifiek onderzoek naar zoutwaterbatterijen. Deze zijn minder brandgevoelig dan lithium-ionbatterijen. Onderzoek wat de mogelijkheden zijn om voor overtollige elektriciteit het power-2-heatsysteem (energie omzetten naar warmte) lokaal in te zetten. Zoals beschreven in de gemeentelijke energiesysteemvisie 2021. Onderzoek hoeveel overtollige energie uit duurzame bronnen onbenut blijft en dat doorberekenen naar gasbesparing en CO2-uitstootvermindering. Opladen van elektrische auto’s via intermittent opladen, zodat er geen piekbelasting ontstaat.
Advies 1: bewustwording creëren bij burgers en bedrijven. Als mensen weten wat de nadelen zijn van een mismatch tussen opwek en afname kunnen inwoners en bedrijven hier rekening mee houden. Advies 2: energieopslag creëren in wijken met veel opwek. Dit kunnen bijvoorbeeld wijken met veel zonnepanelen zijn. Advies 3: efficiënter omgaan met overtollige energie uit duurzame bronnen.
Adviesrapport
21
Waterstofenergie
46% tegen 54% voor
Kansen en uitdagingen
Advies
Waterstof is een vorm van energie die mogelijk zonder fossiele brandstoffen kan worden opgewekt en kan een brandstof van de circulaire toekomst zijn. De uitdaging is dat er nog veel ontwikkeling voor nodig is en dat er nog veel onduidelijkheden zijn over de voor- en nadelen van het gebruik van waterstof en hoe waterstof het beste gebruikt kan worden.
Ter ondersteuning van de ontwikkeling/huidige initiatieven van zowel bedrijven als overheid is er onderzoek nodig over verschillende aspecten en belangen ten opzichte van waterstof.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
Uitvoering
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? Wij stellen voor dat er door de gemeente onderzoek wordt gedaan naar: ■ Voor- en nadelen van waterstof als energievorm. ■ Hoe waterstof het beste vervoerd en gebruikt kan worden. Bij dit onderzoek moet ook onderzocht worden of gasleidingen kunnen worden hergebruikt voor het vervoer van de waterstof. ■ De toekomstige vraag naar waterstof en het benodigde aanbod (productie op Nederlands grondgebied en import vanuit het buitenland). Dit onderzoek wordt gepubliceerd zodat burgers geïnformeerd zijn, de gemeente besluiten kan maken over de implementatie van waterstof en bedrijven kunnen inspelen op deze ontwikkelingen.
22
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Openbaar vervoer is duurzamer, dus maak het betaalbaar en bereikbaar
26% tegen 74% voor
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
We willen mensen stimuleren om meer met het ov te gaan, want het is beter voor het klimaat. Maar hierbij zijn een aantal uitdagingen: ■ Het ov is duur. ■ Er zijn meer ov-lijnen/routes nodig. ■ Het ov moet vaker rijden (ook in de nacht). ■ Personeel is moeilijk om aan te komen.
De gemeente: ■ Moet werken in het ov aantrekkelijker maken met een goede cao. Neem ook mensen aan die geen groot rijbewijs hebben die ook kunnen rijden in kleine busjes. ■ Moet subsidies beschikbaar stellen voor het mogelijk maken van goedkoper reizen door groepskorting etcetera. ■ Moet bij andere steden gaan kijken (in Europa) wat de mogelijkheden zijn voor gratis openbaar vervoer. ■ Moet investeren in het uitbreiden van het routenet. ■ Moet met UWV samenwerken om chauffeurs en busjes te werven/op te leiden. ■ Moet niet alleen het ov aantrekkelijker maken, maar autogebruik ook actief ontmoedigen.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? Het ov is duur: ■ Onderzoek een vorm van groeps- en/of meereistarieven om het ook voor groepjes/gezinnen interessant te maken. ■ Onderzoek gratis ov .
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Er zijn meer ov-lijnen/routes nodig: ■ Op minder drukke trajecten niet minder vaak, maar minder groot ov laten rijden.. Het ov moet vaker rijden (ook in de nacht): ■ In de nacht naar belangrijke plekken rijden zoals ziekenhuizen. ■ Efficiënter op meer lijnen werken, door op drukke momenten groter vervoer in te zetten en op minder drukke momenten bijvoorbeeld kleine busjes in te zetten. Personeel is moeilijk om aan te komen: ■ Omscholingstraject voor bijvoorbeeld taxichauffeurs. ■ Salaris voor chauffeurs/machinisten verhogen. RET verplichten om het vervangen van materiaal enkel op duurzame wijze te doen.
Adviesrapport
23
Minder fossiele autobewegingen, meer elektrische deelmobiliteit
41% tegen 59% voor
Kansen en uitdagingen
Advies
We zien veel autobewegingen in en om de stad, waarbij er veel individuele bewegingen zijn. De focus ligt op privé-bezit of zakelijk lease, wat zorgt voor veel auto’s op de weg. Een groot deel is nog fossiel, wat zorgt voor te veel emissies. Dit heeft grote invloed op de gezondheid van Rotterdammers die in de buurt van drukke wegen/snelwegen wonen.
Advies 1: het ontmoedigen van het autobewegingen in de stad.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
Advies 2: het aanmoedigen van deelmobiliteit en elektrisch rijden.
Uitvoering
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? Bij advies 1: A. Meer inzetten op straten voor eenrichtingsverkeer en op meer plekken een maximumsnelheid van 30 km/uur hanteren. B. Een tweede parkeervergunning wordt inkomensafhankelijk, waarbij het minimumtarief de huidige 24 euro per maand blijft. Bij advies 2: A. De extra inkomsten vanuit de gemeente die voortvloeien uit punt 1A worden gebruikt om de aanschaf van een elektrische deelauto door vve’s, woningcorporaties of communities te subsidiëren. Zo komt de subsidie terecht bij Rotterdammers en niet bij commerciële bedrijven als GreenWheels. B. De gemeente brengt in kaart welke straten/wijken in verhouding onvoldoende laadpalen hebben en draagt verantwoordelijkheid voor het plaatsen van extra laadpalen.
24
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Verbeter de wereld, begin bij je bank
23% tegen 77% voor
Kansen en uitdagingen
Advies
De klimaatdoelen van de gemeente kunnen alleen worden bereikt als ook de financiële middelen duurzaam worden ingezet. Rabobank, ING en ABN AMRO steken miljarden in bedrijven die lobbyen voor ontbossing, pompen tientallen miljarden in sectoren die de natuur verwoesten en de klimaatcrisis aanwakkeren, helpen de fossiele industrie aan tientallen miljarden en faciliteren fossiele industrie met obligaties. De gemeente Rotterdam kan hele mooie en ambitieuze plannen hebben, maar met een bank als de ABN AMRO is het dweilen met de kraan open. 1, 2, 3, 4
De gemeente moet een lobby opzetten met als doel het betalingsverkeer te vergroenen of overstappen naar groene banken zoals Triodos, ASN etc.
Als het gaat om de vergroening van Rotterdam, is de volgende logische stap het verduurzamen van het financiële systeem.
De wethouder Klimaat van de gemeente zou bondgenoten moeten zoeken binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Via de VNG kan er niet alleen samenwerking worden gezocht met het ministerie van Economische Zaken en de Nederlandsche Bank (DNB), maar kan er ook gezamenlijke druk op de banken worden uitgeoefend om meer te investeren in groene projecten.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Hoewel de gemeente gebonden is aan banken met een A-rating, waardoor de keuze voor een groene bank niet eenvoudig is, kan zij wel druk uitoefenen op deze banken om hun investeringen te verduurzamen. De A-rating is ook geen garantie (zie bijvoorbeeld ‘Icesave’ en ‘Fortis’, banken met een A-rating die in problemen kwamen). Dit betekent minder investeren in klimaatschadelijke sectoren en juist meer in duurzame projecten. Banken hoeven deze transitie niet alleen door te voeren; pensioenfondsen zoals ABP geven een goed voorbeeld van hoe dit mogelijk is.
1 2
3 4
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
Verminder het risico door naar meerdere groene banken over te stappen. Neem Eindhoven als voorbeeld, die gaan overstappen naar een zo’n groen mogelijke bank.
Uitvoering
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Het uiteindelijke doel is dat banken hun financiering verschuiven naar duurzame investeringen.
https://milieudefensie.nl/actueel/nederlandse-banken-steken-miljarden-in-lobby-ontbossing https://www.greenpeace.org/nl/algemeen/62660/rabobank-ing-en-abn-amro-pompen-tientallen-miljarden- in-sectoren-die-natuur-verwoesten-en-klimaatcrisis-aanwakkeren/ https://www.ftm.nl/artikelen/ggii-2-fossil-finance-biljoen-fossiele-obligaties-ing-abn-amro. https://milieudefensie.nl/red-het-regenwoud/kap-van-het-regenwoud-mede-mogelijk-gemaakt-door-abn-amro.
Adviesrapport
25
Klimaatcommunicatie: maak het gericht
69% voor
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
We zien dat te veel Rotterdammers, waaronder de gemiddelde inwoner, mensen met een beperking en ouderen, onvoldoende geïnformeerd en gehoord worden over de klimaatproblemen en -oplossingen.
Hetgeen wat gecommuniceerd wordt moet gaan over wat er op grote schaal gebeurd op het gebied van klimaat en hoe je daar als individu aan kan bijdragen.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? Specifieke (media) kanalen moeten worden ingezet op de bijbehorende doelgroep. Richt op het positief gevolg van aangepast gedrag. Zorg voor een goed onderscheid tussen de informatie over aanpassing en klimaatbeheersing. Hierdoor zullen burgers sneller en actiever bijdragen aan het klimaat. Bijvoorbeeld een goed onderscheid tussen informatie over afvalinzameling en CO2-uitstoot.
26
31% tegen
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Om de verschillende doelgroepen te bereiken adviseren wij de volgende mediakanalen: ■ Lespakketten ■ Sociale media/influencers ■ Excursies ■ Tv- en radioprogramma’s/reclame ■ Webpagina met taalondersteuning ■ Huis-aan-huisbladen ■ Gemeente Rotterdam (bijvoorbeeld Rotterdampas, bibliotheek) ■ Buurthuizen Zorg ervoor dat elk mediakanaal past bij de juiste doelgroep.
CO2-uitstoot 30% tegen schonere wijken door 70% voor weren dieselvrachtwagens Kansen en uitdagingen
Uitvoering
De rol van Rotterdam als havenstad omarmen in streven naar lagere CO2-uitstoot.
De gemeente moet samenwerken met de haven en logistieke bedrijven om de overgang van diesel vrachtwagens naar elektrische vrachtwagens naadloos te laten verlopen. Om de overgang naadloos te laten verlopen moet de gemeente Rotterdam ook met de provincie en het rijk kijken op welke wijze dit efficiënt kan worden ingericht op landelijk vlak. Rotterdam is hier al mee bezig, maar kan de zero-emissiezone uitbreiden en samenwerken met andere partners, bijvoorbeeld supermarkten en bedrijfsleven.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Uitdaging: bedrijven die logistiek en zwaar vervoer organiseren (trucks, trailers, reesers etc.) gebruiken nu diesel vrachtwagens die veel CO2-uitstoten. Kans: deze voertuigen moeten tegen 2030 allemaal elektrisch (en/of waterstof op langere termijn) zijn om de CO2-uitstoot te verminderen.
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? We moeten strategisch gelegen parkeerplaatsen, laadplaatsen en batterijwisselplaatsen aanleggen waar trucks ook laden en lossen en bijvoorbeeld op industriezones. Dit is nabij de haven en de knelpunten (bijvoorbeeld A15, A20 en Botlek).
Adviesrapport
27
Doe onderzoek naar de impact van wel/niet bouwen van een kerncentrale in de regio Rotterdam Kansen en uitdagingen
Advies
In het regeerakkoord van het nieuwe kabinet staat dat er minstens twee kerncentrales gebouwd gaan worden in Nederland. Dit advies gaat niet over het wel of niet bouwen van een kerncentrale in Rotterdam. Het is belangrijk dat de gemeente een weloverwogen beslissing maakt op basis van uitgebreid onderzoek. Op deze manier kan de positieve en negatieve impact op de stad in kaart gebracht worden. Mocht het kabinet Rotterdam verzoeken om de centrale in Rotterdam te plaatsen, dan kan de stad een onderbouwde beslissing maken in plaats van een beslissing op basis van aannames.
Er moet breed onderzoek gedaan worden naar de voordelen en nadelen van de bouw van een kerncentrale in Rotterdam. Ook moeten deze voor- en nadelen inzichtelijk gemaakt worden voor de bewoners van Rotterdam. Het gaat ons erom dat er gedegen onderzoek gedaan wordt.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen?
Uitvoering Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? Wij stellen voor dat de gemeente breed onderzoek doet naar de voor- en nadelen van de bouw van een kerncentrale en dat de bewoners actief worden betrokken bij een gedegen onderzoek en bij het uiteindelijke besluit (bijvoorbeeld via een burgerberaad).
49% tegen 51% voor
28
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Voedselverspilling tegengaan
21% tegen 79% voor
Kansen en uitdagingen
Uitvoering
In Rotterdam wordt ruim 38 miljoen kilo voedsel per jaar verspild door consumenten en industrie. Kansen zijn een circulaire economie bevorderen waarin de grondstoffen binnen het voedselsysteem telkens opnieuw tot waarde komen.
Educatie De gemeente gaat actief lokale initiatieven onder steunen, zoals groentetuinen, helpt met het organiseren van workshops (bijvoorbeeld over het inmaken van groenten voor de winter), maakt het proces van het groeien van groenten/fruit inzichtelijk en plaatst wormenhotels.
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk?
Mensen zijn zich er niet van bewust hoeveel voedsel er wordt verspild en hoe lang het duurt om voedsel te produceren. We gooien snel (onnodig) voedsel weg zonder erbij stil te staan hoe zonde dat is. Horeca, supermarkten en industrie kunnen voedselrestanten ook vaker veel beter benutten. De kans zit in een veerkrachtig voedselproductie systeem met genoeg voedsel en eten voor iedereen.
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? Educatie Kinderen, volwassenen, horeca, supermarkten en industrie meer bewust maken van verspilling door lokale initiatieven te promoten en door bewustwording te creëren in de vorm van educatie. Informatie verschaffen over de milieu-impact van voedselproductie.
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig?
Monitoring Doe bij horeca, supermarkten en industrie een nulmeting van voedselverspilling: bepaal hoeveel voedsel er nu wordt verspild. Stel daarna doelen om dit te verminderen. Beperken voedselverspilling en samenwerking Stel een convenant (= overeenkomst) op met het bedrijfsleven en stel hierin duidelijke reductiedoelen. De gemeente moet initiatieven met elkaar verbinden en deze zoveel mogelijk faciliteren. Bijvoorbeeld verbinding leggen tussen supermarkten en de lokale gemeenschap om voedselresten goed te gebruiken. Of voedselresten gebruiken om mest mee te maken voor compost of wormenhotel.
Monitoring In kaart brengen hoeveel voedsel er door de supermarkten, horeca en markten in de buurt wordt verspild voor de bewustwording van de situatie. De omrekening naar CO2 kan de kans vergroten om de Rotterdamse ketens verantwoordelijk te houden. Beperken voedselverspilling en samenwerking Doelen stellen met het bedrijfsleven om voedsel verspilling te verminderen en initiatieven van consumenten aanwakkeren om verspilling te voorkomen.
Adviesrapport
29
Reductie van medicijnafval
31% tegen 69% voor
Kansen en uitdagingen
Welke kansen en/of uitdagingen zien jullie in de wijken en dorpen? Waarom vinden jullie dit belangrijk? Waarom?! Er is teveel verspilling van medicijnen. Het overschot van medicijnen wordt bijvoorbeeld door de wc gespoeld met alle negatieve impact op het milieu van dien. Het komt in het grondwater terecht. waar het water vervuilt dat weer terugkomt in de natuur. Of het komt als chemisch afval bij het huiselijk afval en wordt daardoor niet goed verwerkt met weer impact op het milieu. Medicijnen zijn kostbaar dus is het ook een economische verspilling. Het produceren van medicijnen kost veel energie, kostbare grondstoffen en water. Het produceren van medicijnen heeft ook een grote CO2-afdruk en dus impact op het klimaat. Waar de grote kans en uitdaging ligt is het vergroten van het bewustzijn dat er medicijnverspilling is en het een negatieve impact heeft op het milieu. De vergrijzing van Nederland zorgt ervoor dat de medicijnverspilling groeit doordat de grootste groep medicijngebruikers groeit. Daarmee groeit dus ook de vervuiling en de urgentie om dit probleem aan te pakken.
Advies
Welke ideeën hebben jullie om Rotterdam te helpen, of om dingen beter te doen? Advies is gericht op onderzoek, voorlichting en ophaalpunten.
De gemeente moet apothekers ondersteunen in het bevorderen van het inleveren van medicatie en/of minder medicatie meegeven in één keer, om verspilling van medicijnen tegen te gaan. In het licht van een tekort aan medicijnen wordt medicijnverspilling schrijnender. Dus adviseren wij de gemeente mogelijkheden tot hergebruik van medicijnen en verpakking te onderzoeken. Buiten de huidige juridische kaders. Publieksbewustzijn van medicijnverspilling vergroten.
Uitvoering
Wie moet(en) helpen om jullie ideeën uit te voeren? En wat is daarbij nodig? Apothekers en drogisterijen dienen bewustzijn rond het weggooien/inleveren van medicatie te vergroten door: ■ bij het ophalen van medicatie het erbij te vertellen ■ informatie mee te geven ■ op verpakkingen stickers/info te plaatsen over hoe het in te leveren/weg te gooien Brede publiekscampagne opzetten om aan te geven waar medicatie in te leveren, bijvoorbeeld in wijkbladen, reclame, huisarts, poliklinieken in ziekenhuizen en drogisterijen. Medicijnen inleveren toegankelijker maken door meer inleverpunten te faciliteren bij bijvoorbeeld drogisterijen. Thuiszorg inzetten voor het ophalen van medicijnen.
De gemeente aansturen medicijnverspilling te kwantificeren om te weten hoe groot de impact van medicijnverspilling is. Dat kan door te onderzoeken: ■ Hoeveel medicatie wordt ingeleverd? ■ Hoeveel medicatie wordt weggegooid? ■ Hoeveel Rotterdammers weten wat er moet gebeuren met overgebleven medicatie? ■ Hoeveel Rotterdammers zich bewust zijn van de impact van medicijnverspilling
30
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Pop-upmilieuparken gericht op medicatie afval bij hotspots van medicijnverspilling. Medicijnbox met ophaaldagen waarin medicatie goed blijft en hergebruikt kan worden, die opgezet kunnen worden bij hotspots. Apothekers ook verantwoordelijk maken voor het bezorgen.
Rotterdams Burgerberaad Klimaat. To
elichting op het proces
Adviesrapport
31
Samenstelling van het Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Met de manier waarop het burgerberaad is samen gesteld wilden we een zo representatief mogelijke vertegenwoordiging van Rotterdam bereiken. Zo zouden Rotterdammers met verschillende perspectieven en inzichten in het burgerberaad zitten en mee kunnen praten en denken. Dat was de reden om te loten. Met representatief bedoelen wij dat de verdeling van de kenmerken over deelnemers aan het burgerberaad, zo gelijk mogelijk is aan de verdeling van de kenmerken van de inwoners van Rotterdam. Er is geloot op woonplaats, leeftijd, geslacht, arbeidsverhouding en opleidingsniveau. Ons streven was een burgerberaad van 130 Rotterdammers, met een ondergrens van 100.
10.00r0s inwone
Eerste loting: de steekproef Voor de eerste lotingsronde deed de afdeling Onderzoek en Business Intelligence (OBI) van de gemeente een steekproef in de Basis Registratie Personen (BRP). Uit de steekproef zijn 10.000 Rotterdammers uitgenodigd om deel te nemen aan het Rotterdams Burgerberaad Klimaat. Bij het samenstellen van de steekproef werd rekening gehouden met de werkelijke statistische verdeling van mogelijke deelnemers over leeftijd, geslacht en (wijkraads-) gebied. Onder geslacht verstaan we man, vrouw en x. En voor leeftijd hebben we vier categorieën gebruikt. Ook is rekening gehouden met de wijkraadsgebieden. We hebben relatief meer brieven gestuurd naar gebieden waar de opkomstcijfers lager waren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Dit hebben we gedaan om de representativiteit te bevorderen en te voorkomen dat het burgerberaad gevormd wordt door groepen die normaal oververtegenwoordigd zijn. Opleidingsniveau en arbeidsverhouding staan niet in de BRP, dus daar kon bij het samenstellen van de steekproef niet op worden geselecteerd. Figuur 1 laat de gewenste verdeling van het burgerberaad zien, aan de hand van de werkelijke statistische verdeling van Rotterdam.
32
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Figuur 1 GEBIED
Gewenst
Charlois
13
Delfshaven
16
Feijenoord
15
Hillegersberg-Schiebroek
8
Hoek van Holland
LEEFTIJD
GESLACHT
16-25
23
26-45
48
46-65
36
66 en ouder
23
Totaal
130
M
64
2
V
65
Hoogvliet
7
X
1
IJsselmonde
12
Totaal
130
Kralingen-Crooswijk
11
Noord
11
Overschie
4
Pernis
1
t/m mbo 1
40
Prins Alexander
19
mbo2 t/m vwo
48
studerend
7
Rotterdam Centrum
9
hbo/wo
42
loondienst
71
Rozenburg
2
Totaal
130
zelfstandig
12
Totaal
130
werkzoekend
14
overig
26
Totaal
130
OPLEIDINGSNIVEAU ARBEIDSVERHOUDING
Adviesrapport
33
Uitnodiging en maatwerk Om de respons op de brief te verhogen en de interesse te prikkelen, ontvingen de 10.000 gelote Rotterdammers een vooraankondiging met daarin de boodschap ‘let op je brievenbus, je ontvangt binnenkort een bijzondere uitnodiging’. Dat was twee weken voordat zij de uitnodigingsbrief kregen. In die uitnodiging stond een QR-code waarmee de mogelijke deelnemers naar een beveiligde aanmeldpagina werden geleid. Daar werd hen gevraagd naar contactgegevens, beschikbaarheid, benodigde faciliteiten, akkoord op de verwerking van persoonsgegevens en de twee laatste lotingscriteria: opleidingsniveau en arbeidsverhouding. De werving van de leden van het burgerberaad gebeurde voornamelijk met een brief en flyer. In tekst en vormgeving zochten we aansluiting bij de leefwereld van de bewoners, rekening houdend met hun diversiteit, en maakten we de boodschap concreet en persoonlijk. Dit concept is van tevoren getest. Na het versturen van de brief heeft OBI het lotings bestand dagelijks geanalyseerd. Op basis van deze analyse zijn enkele maatwerkacties uitgevoerd om ervoor te zorgen dat meer aanmeldingen binnen kwamen binnen lotingscriteria waar de aanmeldingen achterbleven.
Zo zijn in zes wijkraadsgebieden reminderkaarten gestuurd, bezocht een promotieteam praktijkscholen om mbo-studenten aan te spreken en sprak een promotieteam bij winkelcentrum Keijzerswaard Rotterdammers aan over meedoen aan het burgerberaad. Uiteindelijk kwamen 347 aanmeldingen binnen.
Tweede loting: selectie van 116 deelnemers Bij de tweede loting zijn uit de 347 aanmeldingen 116 deelnemers geselecteerd. Deze loting was willekeurig. Met alle beschikbare data is berekend dat 116 het meest geschikte aantal was om een representatief burgerberaad te vormen. Hierbij zijn de gegevens gebruikt over opleidingsniveau en arbeidsverhouding, die de aanmelders zelf hebben aangeleverd. Wanneer niet-ingelote Rotterdammers dat wilden, konden ze zich aanmelden voor de lijst met zij-instromers. Deze lijst konden we gebruiken om voor elk kenmerk de gewenste representativiteit te behalen. We hebben eenmaal een beroep gedaan op een inwoner in deze lijst. In figuur 2 is de werkelijke verdeling van het burger beraad te zien, aan de hand van de aanmeldingen na de tweede lotingsronde.
Samenstelling tijdens het proces Aan de eerste bijeenkomst van het burgerberaad op 16 april 2024 namen uiteindelijk 101 Rotterdammers deel. Figuur 3 laat onder andere de samenstelling bij die eerste bijeenkomst zien. Na de start van de bijeenkomsten zijn enkele leden van het burgerberaad gestopt. Dan deden we een beroep op een Rotterdammer op de reservelijst met dezelfde kenmerken als de afvaller, om enerzijds de willekeurig heid van het lotingsaspect vast te houden en anderzijds de representativiteit te waarborgen. Dit is slechts eenmaal gebeurd omdat de kenmerken van de afvallers vaak niet overeenkwamen met de kenmerken van de Rotterdammers op de reservelijst. In het lotingsplan hebben wij vooraf vastgesteld dat we de prioriteit leggen bij een representatief burgerberaad, boven een ‘vol’ burgerberaad. Daarnaast hebben we vooraf vastgesteld dat deelnemers maximaal twee bijeenkomsten mochten missen. Wie meer bijeenkomsten miste, werd uitgesloten van verdere deelname. Die persoon zou dan te veel van de inhoud missen om nog goed mee te kunnen doen. De redenen voor de uitvallers en afmeldingen liepen uiteen. Omstandigheden in de privésfeer, zoals ziekte werden genoemd als reden van afmelding, maar ook drukte met werk en studie. Van enkelen hoorden we na bevestiging van deelname niks meer.
34
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
Figuur 2
GEBIED
Werkelijk
Charlois
17
Delfshaven
14
GESLACHT
Feijenoord
9
M
57
Hillegersberg-Schiebroek
7
V
58
Hoek van Holland
1
X
1
Hoogvliet
6
Totaal
116
IJsselmonde
10
Kralingen-Crooswijk
10
Noord
10
Overschie
3
LEEFTIJD 16-25
21
26-45
43
46-65
34
66 en ouder
18
Totaal
116
ARBEIDSVERHOUDING
Pernis
2
Prins Alexander
17
Rotterdam Centrum
8
Rozenburg
2
Totaal
116
OPLEIDINGSNIVEAU t/m mbo 1
36
mbo2 t/m vwo
43
hbo/wo
37
Totaal
116
studerend
7
loondienst
64
zelfstandig
10
werkzoekend
12
overig
23
Totaal
116
Adviesrapport
35
Figuur 3
36
GEBIED
Bijeenkomst 1
Bijeenkomst 2
Bijeenkomst 3
Bijeenkomst 4
Bijeenkomst 5
Bijeenkomst 6
Charlois
7
8
6
7
3
5
Delfshaven
14
13
12
12
11
9
Feijenoord
10
9
7
9
4
6
Hillegersberg-Schiebroek
6
6
6
6
6
6
Hoek van Holland
1
1
1
1
1
1
Hoogvliet
7
6
4
6
6
5
IJsselmonde
10
9
6
8
8
6
Kralingen-Crooswijk
9
9
8
7
6
6
Noord
9
8
8
10
6
6
Overschie
3
3
3
3
1
1
Pernis
2
1
2
0
2
2
Prins Alexander
16
14
15
16
10
11
Rotterdam Centrum
6
6
5
6
4
5
Rozenburg
1
1
1
2
0
1
Totaal
101
94
84
93
68
70
Rotterdams Burgerberaad Klimaat
GESLACHT
Bijeenkomst 1
Bijeenkomst 2
Bijeenkomst 3
Bijeenkomst 4
Bijeenkomst 5
Bijeenkomst 6
M
50
46
37
45
29
34
V
50
47
46
47
39
36
X
1
1
1
1
0
0
Totaal
101
94
84
93
68
70
LEEFTIJD
Bijeenkomst 1
Bijeenkomst 2
Bijeenkomst 3
Bijeenkomst 4
Bijeenkomst 5
Bijeenkomst 6
16-25
20
17
12
15
10
11
26-45
37
35
29
34
22
26
46-65
26
24
25
25
21
18
66 en ouder
18
18
18
19
15
15
Totaal
101
94
84
93
68
70
OPLEIDINGS NIVEAU
Bijeenkomst 1
Bijeenkomst 2
Bijeenkomst 3
Bijeenkomst 4
Bijeenkomst 5
Bijeenkomst 6
t/m mbo 1
21
19
19
23
14
17
mbo2 t/m vwo
46
44
38
41
35
32
hbo/wo
34
31
27
29
19
21
Totaal
101
94
84
93
68
70
Adviesrapport
37
Vervolg figuur 3 ARBEIDS VERHOUDING
Bijeenkomst 1
Bijeenkomst 2
Bijeenkomst 3
Bijeenkomst 4
Bijeenkomst 5
Bijeenkomst 6
studerend
11
11
9
10
9
8
loondienst
52
47
43
45
33
35
zelfstandig
10
9
6
7
6
4
werkzoekend
7
7
6
8
5
6
overig
21
20
20
23
15
17
Totaal
101
94
84
93
68
70
In figuur 3 is te zien dat er een daling is in de cijfers vanwege het aantal afmeldingen. Vooral tussen bijeenkomst 4 en 5 is het verschil het grootst. Wij vermoeden dat dit deels komt doordat een lange zomer die tussen de bijeenkomsten zat, een periode van ruim 2 maanden. Tegelijkertijd hebben we ook afmeldingen ontvangen wegens ziekte, overlijden, verhuizing, studiedrukte en privé-omstandigheden. Met een beperkt aantal deelnemers hebben we helemaal geen contact meer kunnen krijgen. Verder is te zien dat het burgerberaad tot de laatste bijeenkomst aan toe zijn representativiteit heeft weten te behouden. Zo waren bij de zesde bijeenkomst alle deelgebieden in Rotterdam vertegenwoordigd met minstens één deelnemer, inclusief de kleine kernen. Ook hebben op de criteria uit de eerste loting, geslacht en leeftijd, geen grote schommelingen plaatsgevonden. Er zijn relatief meer hoogopgeleiden dan laagopgeleiden afgevallen tijdens het proces. Ook op het vlak van arbeidsverhouding is elke groep voldoende vertegenwoordigd gebleven.