Document · PDF

[24bb006239] Bijlage 1 behorende bij 24bb006238 - uitkomsten onderzoek MRDH - Berenschot

Commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat (2022-2026) 25 september 2024, gemeente RotterdamBij agendapunt: Adviescommissies MRDH: Evaluatie Gemeenschappelijke regeling47.296 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

Adviescommissie Va Datum vergadering Agendapunt (nummer)

Onderwerp

Bestuurlijk trekker Portefeuille Aard bespreking

Evaluatie Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Burgemeester van Bijsterveldt Anders Adviserend

Gevraagd aan de adviescommissie 1. Adviseren over de door het Algemeen Bestuur voorgestelde aanpak van de tweede fase van de evaluatie 2. Adviseren over de thema’s die aan de orde moeten komen bij de tweede fase van de evaluatie 3. Adviseren over de wijze waarop invulling is gegeven aan de betrokkenheid van gemeenteraden bij de tweede fase van de evaluatie Context Op 3 november 2023 heeft het Algemeen Bestuur het plan van aanpak voor de evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling MRDH vastgesteld. Daarmee is gestart met het invulling geven aan artikel 8.3 van de Gemeenschappelijke Regeling, waarin is benoemd dat de Gemeenschappelijke Regeling na 10 jaar wordt geëvalueerd en wordt onderzocht of er voldoende grond is om de Gemeenschappelijke Regeling te continueren. Overeenkomstig het plan van aanpak is de evaluatie in twee fasen opgedeeld: • Deel 1: een factbased onderzoek uitgevoerd door een externe partij, dit ter onderbouwing voor het beantwoorden van de vraag van artikel 8.3a. • Deel 2: vertaling van de bevindingen naar de wijze waarop doorontwikkeling van de MRDH vorm kan gegeven. Op 22 juni 2024 heeft Berenschot het factbased onderzoek afgerond en ter bespreking aangeboden aan het bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Resultaten factbased onderzoek Het onderzoek laat zien dat de samenwerking binnen de MRDH bestaanswaarde en meerwaarde heeft, zowel op Verkeer en Vervoer als op Economisch Vestigingsklimaat. In tien jaar is veel gebeurd en zijn binnen de beide pijlers veel resultaten geboekt. Dat daarbij niet alle doelstellingen uit 2014 zijn behaald heeft uiteenlopende verklaringen. Zo waren sommige doelstellingen dusdanig geformuleerd dat ze ambitieus waren, niet solitair vanuit alleen MRDH bereikt kunnen worden, dan wel afhankelijkheden kennen. Tenslotte heeft Corona veel impact gehad op de haalbaarheid van de doelstellingen.

Aanvullend op de hoofdlijn trekt Berenschot de volgende conclusies: Verkeer en vervoer: Er is op dit beleidsterrein veel gepresteerd binnen een woelige context. Grote versterkingen in het netwerk zoals de E-lijn en de Hoekse Lijn worden gewaardeerd, net als de prominente en bepalende rol van MRDH in de investeringen vanuit het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport zoals de Oude Lijn, de Oeververbinding Rotterdam en het Central Innovation District-Binckhorst. De rol van de MRDH voor het openbaar vervoer en de openbaar vervoerbedrijven tijdens de Coronaperiode wordt gewaardeerd en is van groot belang geweest. De MRDH heeft daarnaast een bijdrage geleverd aan een samenhangend verkeer en vervoersnetwerk, de samenwerking wordt zeer gewaardeerd – zowel door interne als externe stakeholders. Tegelijkertijd constateert Berenschot dat sommige ambities soms te groot zijn gebleken (bijvoorbeeld verkeersveiligheid en kwaliteit van stations). Economisch vestigingsklimaat: Ook binnen deze pijler zijn herkenbare resultaten geboekt en is een bijdrage geleverd aan de economische vernieuwing van de regio. De samenwerking binnen deze pijler wordt gewaardeerd. Tegelijkertijd stelt Berenschot vast dat de impact van de MRDH op het economisch vestigingsklimaat en de concurrentiepositie met de huidige invulling beperkt is.

Oorzaken zijn een onvoldoende collectief gedeelde visie en een nadruk op de operationele kant (bijvoorbeeld via de bijdrageregeling). Tenslotte staat de ambtelijke capaciteit niet in verhouding tot de oorspronkelijke ambities. Berenschot stelt ook vast dat met de nieuwe Strategische Agenda – waarin meer focus is aangebracht - eerste stappen zijn gezet om hier een antwoord op te geven alsook met het besluit van de bestuurscommissie op 3 juli om te komen tot een economische visie. Democratische legitimiteit: Berenschot stelt vast dat de samenwerking binnen de MRDH in formele zin sterk is gelegitimeerd, op zichzelf en in vergelijking met andere gemeenschappelijke regelingen en samenwerkingsverbanden. Dit komt tot uitdrukking in de veelheid aan onderwerpen waarop vanuit gemeenteraden formele zienswijzen kunnen worden ingediend, het belang wat door het Algemeen Bestuur en de Bestuurscommissies wordt gehecht aan advisering van de Adviescommissies en de instrumenten die gemeenteraden hebben om bij te sturen. Tegelijkertijd concludeert Berenschot ook dat de ervaren legitimiteit (op onderdelen) beperkt is. Hier zit dus een duidelijke discrepantie tussen. Wederkerigheid daarbij is belangrijk: zowel de werkorganisatie MRDH, de bestuurders als de raadsleden hebben een rol te spelen waar het gaat om het vergroten van de ervaren legitimiteit.

Een andere conclusie is dat participatie en het betrekken van andere partners punten van aandacht zijn. Organisatie en samenwerking: De samenwerking binnen de MRDH heeft zich sterk ontwikkeld en het daarbij behorende besluitvormingsproces werkt naar behoren. Tegelijkertijd is er geen sprake van een lichte, effectieve en efficiënte samenwerking (zoals ooit beoogd bij de oprichting van de MRDH). Gelet op de grote belangen, behoeften van gremia en publieke middelen (>€ 600 miljoen/jaar) geeft Berenschot aan dat dit daarom verklaarbaar én verdedigbaar is. De ambtelijke organisatie is ondersteunend aan de samenwerking en wordt door de 21 gemeenten en partners zeer gewaardeerd.

Relatie met de Strategische Agenda Eén van de aspecten van de evaluatie was om te onderzoeken of en in welke mate de doelstellingen van de regeling behaald zijn en daarmee hoe is bijgedragen aan de drijvers achter de samenwerking (‘een sterkere regio met betere kansen voor mensen door versterking van de onderlinge verbondenheid en economisch vestigingsklimaat'), wat dus betrekking heeft op de taakvelden van de MRDH. Met de aanbevelingen uit de evaluatie Berenschot kan de regio zich doorontwikkelen met als doel samenwerking ook in de toekomst maximaal te laten renderen voor inwoners, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Motivering 1. Voorgestelde aanpak tweede fase van de evaluatie In het plan van aanpak is opgenomen dat na afronding van fase 1 de uitvoering van de daadwerkelijke evaluatie wordt gestart, gericht op de doorontwikkeling van de MRDH. Gelet op de suggesties van Berenschot is het voorstel de tweede fase in te richten via 3 sporen: a. Drie regionale werksessies waar een aantal overkoepelende, generieke thema’s breed worden besproken met raadsleden, wethouders en burgemeesters uit de 21 gemeenten Tijdens drie werksessies wordt het gesprek gevoerd over de relevante thema’s die betrekking hebben op de doorontwikkeling van de MRDH. Het gaat om drie identieke sessies, met als hoofdthema de inhoudelijke doorontwikkeling MRDH op basis van thema's uit de evaluatie.

Er wordt daarbij grote waarde gehecht aan een actieve (mogelijkheid tot) betrokkenheid van alle raadsleden en bestuurders. De planning is dat er drie regionale werksessies georganiseerd worden in september/ begin oktober, verspreid over de regio. De uitkomsten en suggesties van het factbased onderzoek uit fase 1 worden gebruikt als input voor de thema’s van de werksessies. b. Bezoeken aan (commissies van) de 21 gemeenteraden, waarbij specifiek gesproken wordt over aandachtspunten die bij de betreffende gemeente leven Uit de evaluatie blijkt dat de 21 gemeenten op verschillende wijze invulling geven aan hun betrokkenheid bij de MRDH. Daar waar tijdens de regionale werksessies een meer overkoepelend gesprek wordt gevoerd over de doorontwikkeling van de MRDH, wordt voorgesteld om aanvullend op deze werksessies actief de 21 gemeenten te bezoeken (combinatie van bestuurders en vertegenwoordigers werkorganisatie MRDH) om meer gefocust het gesprek te kunnen voeren over de gewenste doorontwikkeling van de Gemeenschappelijke Regeling. Hierbij kunnen dan gemeentespecifieke behoeften en aandachtspunten aan de orde komen. De resultaten van de gesprekken worden meegenomen in de rapportage die in december in het algemeen bestuur wordt besproken. c.

Een ambtelijk werkspoor om nader te verkennen hoe we deze samenwerking kunnen versterken en wat dat betekent voor de Gemeenschappelijke Regeling. Tenslotte wordt, naast het bestuurlijke spoor, voorgesteld om ook een ambtelijk spoor in te richten. Via dit spoor kan het gesprek worden gevoerd over de wijze waarop de ambtelijke samenwerking versterkt kan worden, welke rollen de ambtelijke overleggen daarin hebben en hoe daarmee de verbinding met het bestuurlijke spoor vergroot kan worden. De gesprekken zijn bedoeld om te bespreken welke mogelijkheden er zijn om de werkwijze van de MRDH beter aan te laten sluiten op de werkwijze van de 21 gemeenten en v.v. 2. Voorgestelde thema’s die aan de orde komen tijdens de tweede fase Op basis van de rapportage van Berenschot wordt voorgesteld de werksessies in vier thema’s te verdelen, te weten: • Regionale samenwerking thema’s verkeer en vervoer • Regionale samenwerking thema’s economisch vestigingsklimaat • Raadsbetrokkenheid • Betrokkenheid en participatie van partners en inwoners

Binnen deze thema’s zal tijdens de sessies expliciet aandacht worden besteed aan de beleidsrijke punten die door gemeenten in het kader van de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling door diverse gemeenten zijn meegegeven. Ook zal aandacht worden besteed aan het onderzoek van de Rekenkamer Den Haag (verschenen op 8 juni 2024) waarin een vergelijk is gemaakt tussen verschillende modellen voor raadsbetrokkenheid. Om de gemeenten de mogelijkheden te geven om binnen de eigen gemeente input op te halen voor de werksessies, wordt er twee werken voorafgaand aan de werksessies voor elke werksessie een korte notitie verspreid waarin het thema, de belangrijkste bevindingen uit fase 1 en de onderliggende vraagstukken worden toegelicht. 3. Betrokkenheid van gemeenteraden bij de tweede fase van de evaluatie Op 28 augustus vindt – als vervolg op de presentatie van Berenschot op 19 juni 2024 - een eerste bespreking plaats van de stukken in de Adviescommissies. In deze bespreking wordt ruimte gegeven voor eerste reflecties op het rapport Berenschot én is ruimte voor eerste reflecties op de aanpak en thema’s van fase 2.

Op verzoek van de Adviescommissies is op 11 september een extra vergadering ingepland, hetgeen de leden van de Adviescommissies ruimere mogelijkheid geeft na het zomerreces afstemming te zoeken in de eigen raden over de aanpak en thema’s van fase 2, waarop zij dan adviseren. Op 13 september stelt het Algemeen Bestuur de definitieve aanpak van fase 2 vast. Naast de werksessies en gemeentelijke raads/commissiegesprekken start na besluitvorming door het algemeen bestuur in december 2024 een zienswijzeprocedure. Raadsleden en gemeenteraden zijn hierdoor op drie momenten actief betrokken en in positie. Vervolgproces De uitkomsten van de werksessies worden vertaald naar concrete voorstellen voor de doorontwikkeling van de MRDH. Deze voorstellen zijn zienswijzeplichtig en kunnen betrekking hebben op: • Wijzigingen van de Gemeenschappelijke Regeling; • Samenwerkingsvorm (veranderen betrokkenheid raden en inwoners, meer betrokkenheid van bedrijfsleven en kennisinstellingen) • Governancestructuur (effectiviteit MRDH) • Procedurewijzigingen De planning is erop gericht dat het Algemeen Bestuur de resultaten van fase 1 en 2 op 6 december 2024 vrijgeeft voor zienswijzen, waarna de evaluatie in april 2025 kan worden vastgesteld. Bijlagen 1.

Factbased onderzoek Berenschot evaluatie Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag Gevolgde procedure Bestuurscommissie Dagelijks bestuur Zienswijzetermijn

3 juli 2024 27 juni 2024 n.v.t.

Verdere procedure Zienswijzetermijn Bestuursperiode Dagelijks bestuur Algemeen bestuur

n.t.b. n.v.t. 27 november 2024 6 december 2024

Anders, te weten

n.v.t.

Contactpersoon • Naam: Jos Wassens • Telefoonnummer: 088 5445 100 • Mailadres: j.wassens@mrdh.nl

EINDRAPPORT

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Evaluatie 2015-2023

27 juni 2024

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Evaluatie 2015-2023 Laurens Vellekoop, Sam Huberts, Max de With en Caspar van den Berg 27 juni 2024

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1.

Conclusies en aanbevelingen

Hoofdstuk 2.

Inleiding 2.1

Aanleiding

......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

2.3 Evaluatiekader

2.4 Werkwijze

2.5 Leeswijzer

Bevorderen samenhangend verkeer- en vervoersnetwerk Taak en financiering van de MRDH bij verkeer en vervoer

3.2 Feitelijke realisatie verkeer en openbaar vervoer 3.3 Beelden bij doelbereik verkeer en vervoer

...................................................................................................................................................................................................

23 47

Taak en financiering van de MRDH op economisch vestigingsklimaat

4.3 Beelden bij versterking economisch vestigingsklimaat

..................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Doelstellingen van de MRDH op het gebied van legitimiteit

75 76

5.3 Beelden bij de ontwikkeling van de (inzet op) democratische legitimiteit en externe samenwerking

5.4 Reflectie op de ontwikkeling van de (inzet op) democratische legitimiteit en externe samenwerking

Organisatie en samenwerking

..................................................................................................................................

6.1

Doelstellingen MRDH op organisatie en samenwerking

6.2 Feitelijke ontwikkeling organisatie en samenwerking 6.3 Beelden bij organisatie en samenwerking

6.4 Reflectie op organisatie en samenwerking

Bijlage 1. Bijlage 2. Bijlage 3. Bijlage 4. Bijlage 5.

................................................................................................................................................................................

Hoofdstuk 6.

........................................................................................................................

5.2 Feitelijke ontwikkeling democratische legitimiteit

.........................................................................

4.4 Reflectie op realisatie versterking economisch vestigingsklimaat

5.1

4.2 Feitelijke realisatie versterking economisch vestigingsklimaat

Democratische legitimiteit MRDH

Verbetering van het economisch vestigingsklimaat 4.1

.....................................................

3.4 Reflectie realisatie samenhangend verkeer en vervoer

Hoofdstuk 5.

13 14

3.1

Hoofdstuk 4.

..............................................................................................................................................................................................

2.2 Opdracht en vraagstelling

Hoofdstuk 3.

.......................................................................................................................................

Evaluatiekader Gesprekspartners Overzicht grote projecten (>5 miljoen) Enquêteresultaten Documenten

98 101 102 104 111

............................................................................................................................................................................ .................................................................................................................................................................... ...........................................................................................................

...............................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................................................

HOOFDSTUK 1

Conclusies en aanbevelingen

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

Hoofdconclusie

2. Hoe is bijgedragen aan de drijvers achter deze samenwerking?

Uit deze evaluatie komt naar voren dat de samenwerking

a. De samenhang binnen de MRDH-regio in de vorm van

binnen de MRDH bestaanswaarde en meerwaarde heeft.

intensieve (verkeers-) bewegingen van bewoners en

Zowel op het gebied van Verkeer en vervoer als op Economisch

bedrijven (‘daily urban system’).

Vestigingsklimaat.

b. Op duurzame wijze meedoen in de Europese en wereldwijde competitie om bewoners, talenten en

Sinds de oprichting van de MRDH in 2015 zijn er tal van

(internationale) bedrijven en bredere mondiale

activiteiten ontplooid en resultaten geboekt die een positieve

ontwikkelingen waarbij Metropoolregio’s in toenemende

bijdrage hebben geleverd aan realisatie van de inhoudelijke

mate bepalend zullen zijn.

doelstellingen van de MRDH. Dit geldt in het bijzonder voor Verkeer en vervoer.

Onderzoeksvragen 1 en 2 worden onderstaand in samenhang met elkaar beantwoord.

Kijkend naar de doelstellingen zoals opgenomen in de gemeenschappelijke regeling concluderen wij ook dat de

Verkeer en vervoer

MRDH niet al deze doelstellingen heeft behaald. Dit heeft

Wij constateren dat de MRDH erin is geslaagd om te presteren

uiteenlopende oorzaken. De belangrijkste daarvan is het

in een woelige context. Na een moeizaam begin is de MRDH op

(te) hoge ambitieniveau van de MRDH bij de start van de

stoom gekomen op het gebied van verkeer en vervoer met concrete

samenwerking. Daarnaast zijn deze doelstellingen met de tijd

resultaten tot gevolg. Ook is het gelukt om als regio gezamenlijk

veranderd en zowel inhoudelijk als qua ambitieniveau bijgesteld.

door de coronaperiode heen te komen. Dit was niet eenvoudig gezien de grote (financiële) druk op de vervoerders en de regio

Verder concluderen wij dat de samenwerking tussen de

en dit vroeg veel van de onderlinge samenwerking. Tegelijkertijd

deelnemers is bevorderd. Sinds het ontstaan heeft de MRDH

constateren wij dat niet alle ambities zijn gerealiseerd. Dit heeft

zicht ontwikkeld tot een hechte en robuuste samenwerking

met name te maken met het (te) hoge ambitieniveau.

die niet ter discussie staat. Ook constateren wij dat de samenwerking formeel gezien democratisch gelegitimeerd is

In de afgelopen 10 jaar is veel gepresteerd op het gebied van

maar dat dit niet door iedereen zo wordt ervaren.

verkeer en vervoer. Het is gelukt om als MRDH met elkaar een agenda op te stellen, plannen te maken en tot uitvoering te komen. In het kader van de uitvoering zijn tal van subsidies

Beantwoording onderzoeksvragen

verstrekt aan gemeenten waardoor binnen de MRDH allerlei grote en kleinere projecten zijn gerealiseerd. Deze projecten

De onderzoeksvragen luiden als volgt:

spreken tot de verbeelding bij deelnemers aan de samenwerking en hebben een positieve uitwerking op de mobiliteit binnen de

1. (In welke mate) zijn de doelstellingen van de regeling uit

regio en de onderlinge samenwerking en samenhang binnen de

2014 behaald?

MRDH. De MRDH participeert daarnaast in tal van netwerken

a. Verkeer en vervoer: Bevorderen ontwikkeling van het

waarbinnen het is uitgegroeid tot een vanzelfsprekende en

samenhangende verkeer- en vervoersnetwerk in de regio. b. Economisch vestigingsklimaat: Verbetering van het economisch vestigingsklimaat. c. Samenwerking en organisatie: Bevorderen van de

stevige gesprekspartner. Deze inzet en expertise wordt erkend en gewaardeerd door externe partners en heeft positieve effecten zoals subsidies vanuit het Rijk en de bijdrage van 4,8 miljard vanuit het MIRT die mede het gevolg is van jarenlange

samenwerking tussen de deelnemende gemeenten en

structurele inzet door de MRDH. De MRDH is daarmee

de MRDH – en gebruikmaken van bestaande expertise

in onze ogen op verkeer en vervoer een cruciale tussenlaag

binnen deelnemende gemeenten.

die de gemeenten in het gebied met elkaar verbindt en

d. Democratische legitimiteit: De samenwerking democratisch gelegitimeerd vormgeven, met specifiek

vertegenwoordigt. Winst valt nog te behalen bij het contact met “overige partners” op het gebied van verkeer en vervoer.

aandacht voor: betrokkenheid/participatie van inwoners

en maatschappelijke organisaties; en betrokkenheid

De MRDH slaagt verder naar tevredenheid in de exploitatie

gemeenteraden bij besluitvorming.

van het openbaar vervoer en het concessiemanagement.

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

De klantwaardering is goed, de contacten met vervoerders

Economisch Vestigingsklimaat. Ook vanuit externe partners

lopen ook goed en de pragmatische houding van de MRDH

klinkt waardering voor de manier waarop de MRDH-

wordt daarbij gewaardeerd. Samenwerking op de MRDH-

organisatie zich (binnen de context en mogelijkheden)

schaal draagt volgens betrokkenen in het algemeen bij aan

inzet. Het punt dat zij en wij echter ook maken is dat de

de samenhang in het verkeer- en vervoerssysteem. Meer

inzet niet leidt tot daadwerkelijke substantiële verbetering

doorlopend en structureel inzicht in prestaties ten opzichte van

van het vestigingsklimaat. De bijdrage van de MRDH aan de

de doelstellingen zoals opgenomen in de strategische agenda’s

Europese en wereldwijde competitie om bewoners, talenten en

zou wel helpen de inzet vanuit de MRDH nog beter te richten.

(internationale) bedrijven is dus ook beperkt. Dit doel, een van

De nieuwe Strategische agenda is wat dat betreft een stap in de

de originele drijvers achter de samenwerking, wordt door veel

goede richting.

deelnemers ook niet doorleefd.

Kijkend naar de ambities van de MRDH zoals neergelegd in

Dat nog geen sprake is van substantiële impact is goed te

de diverse (strategische) agenda’s constateren wij dat deze

verklaren vanuit de context, omstandigheden en keuzes die

niet allemaal zijn gerealiseerd. Op veel van de ambities van de

gemaakt zijn. Ten eerste speelt de economische structuur van de

MRDH zien we een positieve beweging, echter niet in de mate

MRDH, die bestaat uit diverse economische clusters, daarin een

die aan het begin van de samenwerking werd beoogd. Dat heeft

rol. In het verlengde daarvan constateren wij dat een gedeelde

ermee te maken dat sommige doelstellingen te ambitieus waren

en gedragen visie op (de verbetering van) het economisch

en op voorhand al duidelijk was dat het moeilijk zou worden

vestigingsklimaat ontbreekt. Verder zien we dat een groot

om deze te realiseren. Sommige van deze doelstellingen zijn

deel van de beschikbare capaciteit opgaat aan het organiseren

dan ook aangepast of heeft de MRDH laten varen. Daarnaast

en uitvoeren van (operationele) activiteiten, bijvoorbeeld

heeft Corona een remmend effect gehad op realisatie van de

aan de afstemming met de deelnemende gemeenten en

doelstellingen. Mede daardoor worden de ambities op het

het besluitvormingsproces. Hoewel dit zeker bijdraagt aan

gebied van bereikbaarheid van toplocaties, de kwaliteit van

versterking van het onderlinge netwerk en de zichtbaarheid

knooppunten en stations, beheer- en exploitatielasten van het

voor de deelnemers van de samenwerking op economie heeft

OV en verkeersveiligheid ten dele waargemaakt. Wat daarbij

dit geen substantiële impact op het vestigingsklimaat. Impact

bovendien meespeelt is dat dit veelal ambities zijn die de MRDH

wordt doorgaans gemaakt met inzet op strategie, lobby en

nooit in haar eentje kan realiseren.

het investeren in het regionale economische netwerk. Mede vanwege de beperkte capaciteit van de MRDH lukt het nog

Economisch vestigingsklimaat

onvoldoende om hierin echt een vuist te maken. Tegelijkertijd

In de afgelopen jaren heeft de MRDH grote stappen gezet op het

constateren wij dat de deelnemende gemeenten op het gebied

gebied van economische samenwerking. Het bestuurlijke netwerk

van economie betekenisvol naar elkaar toe zijn bewogen sinds

is versterkt, concrete resultaten zijn geboekt en er is geïnvesteerd

de oprichting van de MRDH.

in contacten met stakeholders. Tegelijkertijd constateren wij dat de gezamenlijke inzet van de 21 gemeenten in de afgelopen 10 jaar

Democratische legitimiteit

nog niet voldoende is geweest om de grote ambities waar te maken.

We constateren dat de MRDH formeel gezien relatief sterk

Daar zijn uiteenlopende verklaringen voor te geven.

democratisch gelegitimeerd is. Tegelijkertijd constateren wij dat de ervaren democratische legitimiteit laag is. Ook constateren

Wij constateren dat op economisch vestigingsklimaat de

wij dat op er het punt van de participatie van inwoners en

nodige resultaten zijn geboekt in de afgelopen jaren. Er zijn

maatschappelijke organisaties ruimte is voor verbetering.

gemeenschappelijke strategieën tot stand gekomen, er zijn innovatieprogramma’s uitgevoerd en tal van initiatieven

Sinds de oprichting van de MRDH zijn tal van maatregelen

en projecten zijn financieel ondersteund. Onder andere via

genomen om de democratische legitimiteit te versterken. Denk

de Bijdrageregeling zijn tastbare resultaten opgeleverd voor

daarbij aan de doorontwikkeling van de adviescommissies,

inwoners van gemeenten binnen de MRDH. Daarnaast heeft de

de uitgebreide mogelijkheden voor gemeenteraden om een

MRDH haar positie binnen het economisch netwerk versterkt.

zienswijze in te dienen, het ontstaan van klankbordgroepen binnen gemeenten waarin wordt afgestemd over de MRDH,

Veel van de deelnemende gemeenten zijn ook tevreden over

de bijeenkomsten voor raadsleden en bestuurders en de

de activiteiten die de MRDH uitvoert op het gebied van

investeringen in verbetering van de informatievoorziening.

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

Op papier is daarmee sprake van een samenwerkingsconstruct

Samenwerking en organisatie

dat, niet alleen in theorie, democratisch gelegitimeerd is maar

We constateren dat de samenwerking tussen de gemeenten

ook tal van hulpstructuren kent om het democratische gehalte

sinds oprichting van de MRDH zich sterk heeft ontwikkeld.

ervan te vergroten. Dat wil overigens niet zeggen dat hierin geen

Zowel de samenwerking tussen de gemeenten onderling, als

verbetering mogelijk is.

het besluitvormingsproces van de MRDH, als de ambtelijke organisatie. Het gebruik maken van bestaande expertise, wat een

In de praktijk blijkt echter dat, waar het merendeel van de

van de doelstellingen was bij oprichting van de MRDH, is maar

betrokkenen tevreden is, de ervaren democratische legitimiteit

beperkt van de grond gekomen.

van raadsleden op verschillende onderdelen beperkt is. Daarmee is dus sprake van een discrepantie tussen de enerzijds op papier

De MRDH is erin geslaagd om de samenwerking tussen de

en in theorie (sterk) gelegitimeerde samenwerking en anderzijds

gemeenten te bevorderen. De gemeenten weten elkaar te

de beleefde en ervaren legitimiteit van een (groot) deel van

vinden, de sfeer is goed en ook tussen de grote gemeenten

de gemeenteraadsleden. Daarbij merken wij op dat de MRDH

binnen de samenwerking (Rotterdam en Den Haag) zijn

daarin absoluut geen uitzondering vormt. Dit beeld zien wij

de verhoudingen goed. Daarmee ligt er een goede basis

terug in heel Nederland.

voor onderlinge samenwerking. Daarnaast functioneert het besluitvormingsproces naar behoren maar kent dit wel zijn

Dit heeft verschillende oorzaken die deels inherent zijn aan

uitdagingen. De ambtelijke organisatie is ondersteunend aan de

het construct (en daarmee niet/beperkt beïnvloedbaar)

samenwerking maar lijkt redelijk strak in zijn jasje te zitten. Dit

en deels niet (en daarmee wel beïnvloedbaar). Ten eerste

zorgt ervoor dat de capaciteit vooral gericht is op het draaiende

betekent samenwerken per definitie dat je invloed moet delen.

houden van de samenwerking en minder op ontwikkeling.

Dit leidt vaak tot ongenoegen bij raadsleden. Ten tweede hebben raadsleden door versplintering binnen gemeenteraden

De belofte van een lichte, effectieve, slagvaardige en efficiënte

en de toename van de complexiteit van het takenpakket

samenwerking is maar deels waargemaakt. Er is sprake van een

beperkt tijd voor controle en kaderstelling in relatie tot

relatief zware governance en besluitvormingsstructuur, mede

de MRDH. Deze dynamiek wordt versterkt door de hoge

ingegeven vanuit de wens om de samenwerking democratisch

omloopsnelheid van raadsleden en adviescommissieleden. Ten

gelegitimeerd vorm te geven. Er is in de loop der jaren vooral

derde zijn de governance en het besluitvormingsproces van

veel bijgekomen aan gremia en bijeenkomsten. Deze leveren

de MRDH complex. Dit gaat ten koste van de transparantie

stuk voor stuk een bijdrage aan de samenwerking maar maken

en navolgbaarheid van besluitvorming. Ten vierde zijn er

tegelijkertijd het besluitvormingsproces complex en zwaar voor

(grote) verschillen tussen de binnengemeentelijke processen

de deelnemende gemeenten (en ondoorzichtig voor iedereen

in relatie tot de MRDH. Denk aan het functioneren van de

die hier wat verder van af staat). Verder constateren wij dat er

klankbordgroepen binnen gemeenten, de ondersteuning van

beperkt gebruik is gemaakt van gemeentelijke expertise. In ieder

raadsleden en de terugkoppeling van bestuurders en raadsleden.

geval niet op de manier zoals bij oprichting was beoogd. Nadat

Tot slot constateren wij dat de stukkenstroom overweldigend is

deze doelstelling in de eerste jaren na oprichting van de MRDH

voor veel raadsleden. Zowel qua hoeveelheid als qua inhoud.

onvoldoende van de grond kwam, is dit ook losgelaten. Ook constateren wij dat het overleg tussen gemeentesecretarissen en

Naast deze meer formele kant van democratische legitimiteit

griffiers niet goed van de grond komt terwijl dit wel een bijdrage

constateren wij dat burgerparticipatie en het betrekken van

zou kunnen leveren aan de samenwerking.

maatschappelijke en economische partners een punt van aandacht is. Er wordt ervaren dat de besluitvormingsprocessen

De MRDH-organisatie levert een belangrijke bijdrage aan de

te weinig ruimte laten voor burgerparticipatie. Maar daarnaast

resultaten van de MRDH. Op het gebied van verkeer en vervoer

constateren wij ook dat er nog veel ruimte is om juist ook op

zit de MRDH-organisatie stevig aan tafel in diverse overleggen

regionaal niveau (op het niveau van de MRDH) partners veel

en netwerken met resultaten tot gevolg. Het opereren vanuit

directer te betrekken bij besluitvorming.

een langetermijnstrategie betaalt zich daar uit. Dit ligt anders voor economisch vestigingsklimaat. Bij samenwerking met externe partijen op dit thema heeft de MRDH-organisatie minder positie. Door externe partners wordt de MRDH gezien als een sympathieke partij waarmee af en toe wordt bijgepraat

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

en waarmee de contacten zich in de afgelopen jaren goed

hebben ontwikkeld. Binnen het mandaat en de mogelijkheden

Versterk de mogelijkheden voor participatie (inputlegitimiteit)

doet de MRDH-organisatie het dus goed. Tegelijkertijd wordt over de MRDH aangegeven dat ze geen substantiële

Tijdens de evaluatie is meermaals naar voren gekomen dat het

bijdrage leveren aan de versterking van het Economisch

uitgangspunt is dat participatie via de gemeenten plaatsvindt.

Vestigingsklimaat. Waar de MRDH voor staat economisch

Wij adviseren daar het gesprek over te voeren. Participatie

gezien is ook niet duidelijk voor de buitenwereld.

via de gemeenten staat niet ter discussie maar daarnaast kan participatie ook via de MRDH plaatsvinden. Ook de Wet

Verder constateren wij dat de MRDH-organisatie zich in de afge-

gemeenschappelijke regelingen beweegt in die richting. De

lopen jaren heeft ontwikkeld in het naar buiten treden. Er wordt

pilot die door de MRDH gedraaid wordt met participatie bij het

actiever deelgenomen aan netwerken en overleggen en soms

opstellen van de nieuwe mobiliteitsvisie is een eerste stap. Van

lukt het daarin een leidende rol te spelen. Zeker op het gebied

daaruit adviseren wij om participatie verder uit te bouwen en

van verkeer en vervoer. Ook op economisch vestigingsklimaat is

vorm te geven.

inmiddels meer focus aangebracht. Hoewel dit in de buitenwe-

Om de betrokkenheid van burgers en belangenorganisaties bij

reld nog niet als zodanig wordt herkend, is het mogelijk dat hier-

besluitvorming te reguleren adviseren wij om hier met elkaar

door gerichter op ontwikkeling kan worden ingezet. De nieuwe

afspraken over te maken op het niveau van de MRDH. Deze

strategische agenda uit 2023 wordt daarbij positief beoordeeld.

afspraken helpen bij de beantwoording van de vraag welke partijen, op welke manier en op welk moment door de MRDH worden betrokken. Deze afspraken kunnen bijvoorbeeld

Aanbevelingen

worden vastgelegd in een participatieverordening. In zo’n participatieverordening wordt de wijze vastgelegd waarop per

Ons is gevraagd aanbevelingen te doen voor de verdere

dossier of thema een besluit wordt genomen over welke vorm

doorontwikkeling van de MRDH. Over deze aanbevelingen gaan

van participatie gepast is. Dit kan dus per dossier verschillend

de deelnemers in het najaar van 2024 onderling in gesprek. Dat

zijn afhankelijk van de thematiek. Besluitvormingsprocedures

gesprek moet ruimte bieden om op een open manier met elkaar

en termijnen kunnen vervolgens zo worden ingericht dat er

van gedachten te wisselen over de doorontwikkeling van de

voldoende ruimte is voor inspraak.

MRDH. Daarom is ons verzocht suggesties aan te dragen voor door-ontwikkeling in plaats van aanbevelingen met een (meer) voorschrijvend of dwingend karakter.

Maak een expliciet keuze over de rol van de adviescommissies en leg dit vast (throughputlegitimiteit)

Richting doorontwikkeling

Vanuit de constatering dat er uiteenlopende beelden en

Op basis van de uitkomsten van deze evaluatie zien we vier

wensen zijn over de rol van de adviescommissies bevelen

richtingen voor doorontwikkeling van de samenwerking. We

wij aan daarover het gesprek te voeren. Momenteel worden

beschrijven steeds kort welke ruimte voor doorontwikkeling wij

de leden van adviescommissies zeer nauw betrokken bij de

zien en doen suggesties voor hoe deze doorontwikkeling eruit

besluitvorming binnen de MRDH. Tegelijkertijd constateren wij

zou kunnen zien.

dat ze doorgaans onvoldoende tijd hebben om goed invulling te kunnen geven aan hun rol. Het besluitvormingsproces is

1. Versterking democratische legitimiteit

daarmee op dit moment formeel gelegitimeerd maar leidt niet tot ervaren democratische legitimiteit.

Hoewel de samenwerking formeel gezien democratisch

Om deze ervaren legitimiteit te vergroten valt ten eerste te

gelegitimeerd is, wordt die niet als zodanig ervaren door

overwegen door binnen adviescommissies meer de inhoud en

een deel van de deelnemers. Dit is een punt van aandacht.

de resultaten centraal te stellen. Waar willen we naartoe als

Daarom bevelen wij aan met elkaar het gesprek te voeren

MRDH? Hoe staan we er nu voor? En hoe sturen we daarop

over het versterken van de democratische legitimiteit van de

bij? Dit zou praktisch vormgegeven kunnen worden door in

samenwerking. Het helpt om dit gesprek te voeren langs de

de adviescommissie aan de hand van de zes opdrachten uit de

lijnen input (invloed/vertegenwoordiging), throughput (proces),

strategische agenda een gesprek te voeren over doelstellingen

output (resultaat) en feedback (terugkoppeling). Zie hoofdstuk 5

en ambities, en vervolgens met elkaar stil te staan bij realisatie

voor een uitgebreide toelichting op deze termen.

daarvan. Bij zo’n meer inhoudelijk insteek passen bijvoorbeeld

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

ook werkbezoeken, (externe) sprekers en toegankelijke

strategische agenda én aan realisatie van lokale ambities en

sturingsinformatie over realisatie van de zes opdrachten uit de

opgaven. En dat alles in heldere taal, korter dan nu het geval is

strategische agenda. Een meer inhoudelijke insteek betekent

en liefst gevisualiseerd. Dit vereist dat gemeenten zelf ook een

ook minder advisering over allerlei formele stukken. Die rol

duidelijker beeld hebben van wat ze bij de MRDH komen halen.

blijft weliswaar bestaan maar wordt minder omvangrijk. Er kan

Een gemeentelijke klankbordgroep MRDH kan een belangrijke

zelfs overwogen worden om binnen de adviescommissies een

rol spelen in het verbeteren van de aansluiting tussen MRDH

deel van de leden meer verantwoordelijk te maken voor (het

en gemeente. Bij een groot deel van de gemeenten is deze niet

voorbereiden van) deze formele advisering.

meer actief of werkt deze niet naar behoren. Wij raden alle

Ten tweede zien wij als belangrijke rol voor de

gemeenten aan te (blijven) investeren in een klankbordgroep.

adviescommissies om te adviseren over de vormgeving van het besluitvormingsproces binnen de MRDH. In het bijzonder

kunnen de adviescommissies meedenken over het betrekken

Wees voorzichtig met formele structuuroplossingen en focus op de inhoud

van hun mederaadsleden, inwoners en maatschappelijke en economische partijen bij de MRDH. De adviescommissies

In de afgelopen jaren is stevig geïnvesteerd in het democratisch

moeten een belangrijke stem hebben in welke partijen

legitimeren van het formele besluitvormingsproces binnen

betrokken moeten worden en op welk wijze dit moet gebeuren.

de MRDH. Dit heeft echter niet geleid tot een substantiële

Tot slot adviseren wij om op basis van deze keuzes over de

toename van de ervaren legitimiteit. Wij denken niet dat extra

rol van de adviescommissies binnengemeentelijk het gesprek

mogelijkheden voor zienswijzen, nog meer besluiten voorleggen

aan te gaan over de benodigde ondersteuning. Zowel vanuit

aan adviescommissies of het verlengen van termijnen een

de griffie als de ambtelijke organisatie. Maak daar met elkaar

wezenlijke bijdrage gaan leveren aan de ervaren democratische

afspraken over.

legitimiteit. Ditzelfde geldt voor grotere structuuringrepen als het instellen van een regioraad. De onderliggende oorzaken

Blijf werken aan optimalisatie van de informatievoorziening

van het ervaren democratisch tekort worden daarmee namelijk

(throughputlegitimiteit)

niet aangepakt (beperkte invloed, gebrek aan participatie, onvoldoende tijd, informatievoorziening, feedback, inhoud

Hoewel er in de afgelopen jaren grote stappen zijn gezet

niet centraal).

op het gebied van informatievoorziening is er ruimte voor

Ook vrezen wij ervoor dat gesprekken over structuur en proces

verbetering. Dan gaat het om de hoeveelheid informatie en

het benodigde gesprek over inhoud, strategie en visie gaat

de toegankelijkheid van deze informatie. Dit is nog steeds veel

overschaduwen. Wij geven daarom mee het meer te zoeken

raadsleden te machtig.

in het gesprek over inhoud en resultaat in de wetenschap dat

Bespreek daarom met griffiers, adviescommissieleden en

legitimiteit ook in belangrijke mate wordt bepaald door de

MRDH-organisatie hoe de informatievoorziening kan worden

output (=resultaat) van de samenwerking.

geoptimaliseerd. Ook hier adviseren wij te gaan voor een meer inhoudelijke insteek dan een ‘overload’ aan procesinformatie.

2. Koers economisch vestigingsklimaat

Deze formele informatie moet uiteraard ook beschikbaar zijn maar niet het gesprek over de MRDH domineren.

Hoewel op economisch vestigingsklimaat resultaten worden bereikt, is de impact daarvan relatief beperkt. Wij adviseren

Zet in op feedbacklegitimiteit

daarom met elkaar het gesprek te voeren over de ambitie op het gebied van de versterking van het Economisch Vestigingsklimaat

Vanuit de constatering dat er een kwetsbaarheid zit in de

aan de hand van twee keuzes. Deze keuzes worden ten behoeve

terugkoppeling van MRDH naar gemeenten en vice versa

van dit gesprek zwart-wit gepresenteerd.

adviseren wij om te investeren in feedbacklegitimiteit. Er valt winst te behalen in het beter laten aansluiten van

Resultaat en operatie vs. impact en strategie

de terugkoppeling op de belevingswereld van raadsleden. Individuele gemeenten en gemeentebestuurders spelen daarin

Resultaat staat voor het doorzetten van de lijn van de afgelopen

zelf een belangrijke rol.

jaren waarbij de nodige resultaten zijn geboekt maar de impact

De feedback zou duidelijk moeten maken hoe de inzet en

op het economisch vestigingsklimaat van de regio relatief

resultaten van de MRDH bijdragen aan realisatie van de

beperkt is. Hierbij ligt de focus op het boeken van operationeel

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

resultaat en het financieren en helpen uitvoeren van projecten

Bijeen brengen en onderhouden van het netwerk

met zichtbaar resultaat binnen de regio. Impact staat voor het, steviger dan nu het geval is, gezamenlijk

De MRDH kan een rol spelen in het bij elkaar brengen van

inzetten op economische ontwikkeling van de regio als geheel

het bestuurlijk, economisch en maatschappelijk netwerk

en het leveren van een substantiële bijdrage aan het economisch

(of: ecosysteem) op het gebied van verkeer en vervoer

vestigingsklimaat. Met deze keuze wordt aangesloten bij de

en economie. Dit zou in onze ogen passen bij de status

ambitie bij oprichting van de MRDH en wat hierover in het

van de MRDH op dit vlak en bij de ambitie om tot een

OESO-rapport uit 20161 is opgenomen. Een dergelijke keuze

samenhangend verkeer- en vervoersnetwerk te komen. Dan

voor impact gaat gepaard met inzet op een eigen economisch

gaat het bij verkeer en vervoer bijvoorbeeld om vervoerders,

profiel en verhaal. Dit vraag dus meer aandacht voor strategie

beheerders, uitvoeringsorganisaties, belangenorganisaties en

en het inzetten op grotere projecten, meer inzet op de lange

medeoverheden. Bij economie gaat het dan om grote bedrijven

termijn, lobby en een stevigere positie bij het Rijk en in Europa.

en kennisinstellingen binnen de MRDH, belangenorganisaties, medeoverheden, EBZ en Innovation Quarter.

De MRDH kan daartoe structureel in breed en smaller verband

Sectoraal vs. integraal

relevante partijen bij elkaar brengen. Praktisch kan bijvoorbeeld Het economisch vestigingsklimaat wordt bepaald door

gedacht worden aan het organiseren van een “Economische

uiteenlopende factoren. Van goede bereikbaarheid, tot een

top” over de toekomst van het economisch vestigingsklimaat

goede mix van woningen, tot voldoende mogelijkheid voor

binnen de MRDH. Het binnenhalen en het verbinden van de

recreatie tot goede culturele instellingen. De thema’s Economie

grote economische spelers binnen het gebied kan de ambities

en Verkeer en Vervoer hangen sterk met elkaar samen maar ook

van de MRDH op dat vlak ondersteunen en geeft de MRDH een

het thema Ruimte kan daar bijna niet los van worden gezien.

meer leidende positie.

Binnen veel samenwerkingsverbanden (bijv. MRA of MRE) wordt ook aan deze drie thema’s in gezamenlijkheid gewerkt. Bij de ‘sectorale insteek’ blijft de MRDH op de huidige

Individuele contacten stakeholders en betrokkenheid bij besluitvorming

selectie aan thema’s inzetten. Terwijl bij de keuze voor een ‘integrale insteek’ meer vanuit de opgave voor de MRDH wordt

In het verlengde hiervan zien wij op onderdelen nog ruimte

geredeneerd: verbetering van het economisch vestigingsklimaat.

om de individuele contacten met stakeholders gerichter te

Vervolgens wordt gekeken naar welke inzet op welke thema’s

onderhouden. Daarmee bedoelen we: gestructureerd en vanuit

er nodig is om deze opgave te realiseren. Dan ligt het voor de

een inhoudelijke agenda. Zowel bestuurlijk (o.a. omliggende

hand om breder te kijken dan economische ontwikkeling maar

regio’s, grensgemeenten, ministeries) als niet-bestuurlijk

bijvoorbeeld ook ook naar ruimtelijke ontwikkeling.

(o.a. reizigersorganisaties, belangenorganisaties, bedrijven, kennisinstellingen). Deze contacten worden erg gewaardeerd

3. Rol MRDH naar buiten toe

en hebben meerwaarde getuige ook de resultaten die de MRDH heeft geboekt.

Er liggen ruimte en kansen om het economische en

Dit vraag om stakeholdermanagement waarbij vanuit een

maatschappelijke netwerk meer aan het bestuurlijke netwerk

strategische bril wordt gekeken naar welke partijen voor de

te verbinden. Wij adviseren de MRDH daarom meer dan nu

MRDH van belang zijn. Daar worden vervolgens periodiek

het geval is naar buiten te treden en een actieve rol te spelen

gesprekken mee gevoerd aan de hand van een inhoudelijke

in het vormgeven en onderhouden van het netwerk binnen

agenda. Daarnaast zien wij, zoals ook eerder aangegeven, ruimte

de regio. Deze rol past de MRDH te meer als gekozen wordt

om deze partijen meer als vanzelfsprekend te betrekken in het

voor een meer strategische en (integrale) koers op economisch

besluitvormingsproces (zie verder aanbeveling 1).

vestigingsklimaat. Wij zien daarbij twee hoofdrichtingen voor versterking.

1 2

OECD Territorial Reviews: The Metropolitan Region of Rotterdam-The Hague, Netherlands (2016). Idem.

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

4. Inzet van capaciteit De keuzes die gemaakt worden met betrekking tot de koers op economisch vestigingsklimaat en de rol van de MRDH naar buiten toe hebben impact op de inzet van capaciteit. Meer tijd voor strategie betekent minder tijd voor de operatie of bestuurlijke besluitvormingsprocessen en vice versa. Daarbij komt dat de MRDH op dit thema nu al krap in het jasje lijkt te zitten. Dit betekent dat de gemaakte keuzes vertaald dienen te worden in een begroting en een plan voor de inzet van capaciteit van de MRDH-organisatie. Daarbij kan tevens de mogelijkheid worden verkend om expertise vanuit deelnemende gemeenten beschikbaar te stellen voor de MRDH maar daar moeten dan wel harde afspraken over worden gemaakt, anders komt dat doorgaans onvoldoende van de grond, zo heeft het verleden wel uitgewezen.

HOOFDSTUK 2

Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we de aanleiding voor deze evaluatie, de onderzoeksvragen en de wijze waarop we de evaluatie hebben uitgevoerd.

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

2.1 Aanleiding

De aanpak moet leiden tot een gedegen rapportage waarin antwoord wordt gegeven op de hoofdvragen uit artikel 8.3 lid 2

De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (hierna: MRDH),

van de gemeenschappelijke regeling.

is een openbaar lichaam waarin 21 gemeenten met elkaar samenwerken. Deze samenwerking is gestart in december

Ontstaan van de MRDH

2014. De MRDH heeft Berenschot nu de opdracht gegeven om

Tussen 2005 en 2015 werd in Nederland in acht stedelijke

te evalueren of de doelstellingen van de regeling, gelet op de

regio’s door gemeenten samengewerkt in zogeheten

overwegingen, zijn behaald. In het evaluatiekader werken we uit

WGR-plusregio’s. Deze samenwerking had de vorm van

op welke wijze we dat gaan doen. Voordat we dat doen staan we

een openbaar lichaam, waaraan wettelijke taken waren

stil bij de context waarbinnen de evaluatie zich afspeelt en de

toebedeeld (bijvoorbeeld voor Verkeer en vervoer). Per 1

onderzoeksvragen.

januari 2015 is deze samenwerkingsvorm afgeschaft door het toenmalig kabinet.

Context van de evaluatie

Na afschaffing van deze samenwerkingsvorm zijn de

Deze evaluatie is reeds aangekondigd in de gemeenschappelijke

stadsregio Rotterdam en het stadsgewest Haaglanden

regeling van de MRDH uit 2014 . In Artikel 8:3 is hier het

samen verder gegaan als de Metropoolregio Rotterdam

volgende over opgenomen:

den Haag. In lijn met de ambitie van de colleges van B&W van Rotterdam en Den Haag uit 2009 om “[samen te]

Artikel 8:3 Onbepaalde tijd

werken aan een internationale Metropoolregio, waarin

1. De regeling wordt getroffen voor onbepaalde tijd.

bewoners en bedrijven zich optimaal kunnen ontplooien en

2. In 2024 evalueert het algemeen bestuur de regeling,

(internationale) bezoekers zich welkom voelen”. Dit wilden

waarbij in elk geval wordt onderzocht of:

zij bewerkstelligen door “een betere positionering van ons

a. de doelstellingen van de regeling, gelet op de

internationaal concurrerende vestigingsklimaat en het

overwegingen, zijn behaald, of

uitvoeren van concrete projecten die de bestaande kracht

b. voldoende grond bestaat voor continuering van

van beide stedelijke regio’s bundelen”.4

de regeling.

Sinds december 2014 werken de (inmiddels) 21 gemeenten

3. Het algemeen bestuur doet, gehoord de

samen in dit samenwerkingsverband. Daarbij is besloten tot

Vervoersautoriteit, aan de bestuursorganen van de

samenwerking op de thema’s verkeer en vervoer en economisch

gemeenten op grond van de evaluatie, bedoeld in

vestigingsklimaat. De organisatie heeft twee kerntaken waarop

het tweede lid, een voorstel omtrent continuering

publieke waarde wordt gerealiseerd: het verbeteren van

van de regeling en de voorwaarden waaronder.

de bereikbaarheid en het versterken van het economisch

De zienswijzenprocedure is van toepassing.

vestigingsklimaat in de regio. De bereikbaarheid verbetert de MRDH bijvoorbeeld door te werken aan de ontwikkeling

In deze evaluatie wordt daarom onderzocht of a. de doelstellingen

van een efficiënt openbaar vervoerssystemen, betere

van de regeling, gelet op de overwegingen, zijn behaald en b.

fietsinfrastructuur en innovatieve mobiliteitsdiensten. Voor

voldoende grond bestaat voor continuering van de regeling’.

de versterking van het economisch vestigingsklimaat werkt de MRDH aan strategievorming, facilitering van gemeenten

Het algemeen bestuur heeft vastgesteld dat de evaluatie in twee

en (financiering van) uitvoering van projecten. Deze focus is

delen zal plaatsvinden, namelijk:

gevolgd op diverse onderzoeken naar de regio5 en overleg door de deelnemende gemeenten.

Deel 1: een factbased onderzoek uitgevoerd door een externe

De MRDH is een vrijwillige samenwerking, waaraan de

partij, dit ter onderbouwing voor het beantwoorden van de

Rijksoverheid ook de status van vervoerautoriteit heeft

vraag van artikel 8.3 lid 2a.

toegekend. Dit betekent dat de MRDH ook wettelijke

Deel 2: de beantwoording van de vraag naar continuering

taken op het gebied van verkeer en vervoer uitvoert.

als bedoeld in artikel 8:3 lid 2b, in het licht van de recent

De afspraken over de samenwerking staan beschreven in de

benadrukte collectieve inzet en koers tezamen met de

Gemeenschappelijke Regeling van de MRDH.

21 gemeenten. 4 5 3

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR372526/1

College van B en W Rotterdam, ‘brief over voortgang samenwerking metropoolregio’, 8 oktober 2009. Zie bijvoorbeeld: Tordoir & Poorthuis (2017). Zuid-Hollandse netwerken: Analyse van ruimtelijke interactie tussen gemeenten en kernen.

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

De MRDH kent een algemeen bestuur (bestaande uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten)

Publieke waarde

en een dagelijks bestuur (een afvaardiging uit het AB). Gemeenteraadsleden van de deelnemende gemeenten zijn via Adviescommissies betrokken bij de samenwerking. De ambtelijke organisatie van de MRDH telt ongeveer honderd medewerkers (circa 90 fte). De MRDH werkt veel samen met de provincie, kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Legitimiteit

Capaciteit

2.2 Opdracht en vraagstelling Aan Berenschot is gevraagd deel 1 van de evaluatie uit te

Het publieke waardemodel

Figuur 1

voeren, het factbased onderzoek. Dit onderzoek dient antwoord te geven op de vraag of en in welke mate de doelstellingen, zoals

Vraagstelling

opgesteld in 2015, behaald zijn en hoe is bijgedragen aan de

Onderzoeksvragen en doelstellingen

drijvers achter de samenwerking. Aanvullend op de evaluatie van de doelstellingen heeft het algemeen bestuur de volgende kaders meegegeven voor het factbased onderzoek:

1. (In welke mate) zijn de doelstellingen van de regeling uit 2014 behaald? a. Publieke waarde

Interview, ter verrijking van het onderzoek, ook

sleutelpersonen via 360 graden interviews. y

Bevorderen ontwikkeling van het samenhangende verkeer- en vervoersnetwerk in de regio

Betrek ook de volgende thema’s in het onderzoek:

II. Verbetering van het economisch vestigingsklimaat;

— De betrokkenheid van inwoners bij de MRDH

middels het verbeteren van welzijn, welvaart, woon-

(participatie).

en werkklimaat van bewoners in de Metropoolregio,

— De betrokkenheid van raden bij besluitvorming

en het verbeteren van het economisch potentieel en de

van de MRDH.

aantrekkelijkheid voor bedrijven in de Metropoolregio b. Capaciteit

Met betrekking tot de thema’s is de vraag om inzichtelijk te

maken welke instrumenten er bij deze thema’s zijn en hoe deze bij de MRDH de afgelopen periode zijn ingezet.

Bevorderen van de samenwerking tussen de deelnemende gemeenten en de MRDH – en

gebruikmaken van bestaande expertise binnen deelnemende gemeenten

Publieke waardemodel De evaluatie is uitgevoerd met behulp van het publieke

c. Democratische legitimiteit I.

De samenwerking democratisch gelegitimeerd

waardemodel van de Amerikaanse bestuurskundige Mark

vormgeven, met specifiek aandacht voor:

Moore. Hij maakt onderscheid tussen publieke waarde (de

betrokkenheid/participatie van inwoners en

maatschappelijke meerwaarde die je wilt bereiken), capaciteit

maatschappelijke organisaties; en betrokkenheid

(de mensen, middelen en organisatie waarmee je dit gaat doen)

gemeenteraden bij besluitvorming

en legitimiteit (draagvlak en steun onder stakeholders). Balans tussen deze drie elementen is cruciaal om als MRDH resultaat te bereiken.

1. Hoe is bijgedragen aan de drijvers achter deze samenwerking? a. De samenhang binnen de MRDH-regio in de vorm van intensieve (verkeers-) bewegingen van bewoners en bedrijven (‘daily urban system’) b. Op duurzame wijze meedoen in de Europese en

Daarbij is het goed om rekening te houden met het feit dat op dit moment de Rekenkamer van Den Haag ook een onderzoek uitvoert waarin de MRDH vergeleken wordt met twee andere vervoersautoriteiten, namelijk de Vervoerregio Amsterdam en de provincie Utrecht. In dit onderzoek wordt betrokken op welke wijze besluitvormingsprocessen omtrent het onderwerp verkeer en vervoer zijn georganiseerd en de wijze waarop vertegenwoordiging en verantwoording zijn geregeld.

wereldwijde competitie om bewoners, talenten en (internationale) bedrijven en bredere mondiale ontwikkelingen waarbij Metropoolregio’s in toenemende mate bepalend zullen zijn

Evaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag | Eindrapport

2.3 Evaluatiekader

Enquête onder raadsleden. Wij hebben raadsleden uit de regio gevraagd naar hun ervaringen met de MRDH maar

Bij de start van de evaluatie hebben wij de doelstellingen

ook hun perceptie van de resultaten van de MRDH.

geoperationaliseerd, op basis van: y De uitwerking van doelstellingen van de MRDH op

Om de resultaten uit de analyse van data en documenten

het gebied van economie en vervoer (publieke waarde)

te verdiepen hebben wij 30 interviews afgenomen met

in strategische agenda’s en uitvoeringsprogramma’s

relevante gremia en betrokkenen binnen en buiten de

van de MRDH.

De uitwerking van doelstellingen op het gebied van zoals opgenomen in de gemeenschappelijke regeling, tussenevaluaties en een rapport van de Rekenkamer Rotterdam.

Dit evaluatiekader is opgenomen in Bijlage 1.

2.4 Werkwijze Het doel is een zo feitelijk mogelijke onderbouwing van onze

Beschikbaarheid van informatie

de wijze van samenwerken (capaciteit en legitimiteit)

Op basis van KPI’s en data

veel

MRDH. Een overzicht daarvan is te vinden in Bijlage 2.

Op basis van te constateren feiten

Op basis van rode draden in meningen van betrokkenen

geen

Interviews met personen, gremia en stakeholders.

Op basis van een logische redenering

bevindingen. Dit is echter altijd afhankelijk van de beschikbare vaag

informatie. We hanteren daarom een getrapte aanpak in

Formulering doelstelling

het onderbouwen van onze bevindingen. Dat ziet er in de praktijk zo uit als in de ingevoegde figuur. Uiteraard maken

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=bd292e9b-0667-43b6-9828-34d12ab55a5c