[24bb006008] Burgerbrief over bezwaarschrift aantasting Maasbeeld te Rotterdam

Mijne dames en heren, Mag ik u verzoeken om de bijlagen bij deze mail door te sturen naar de leden van de Gemeenteraad en het College van B&W. Het betreft mijn bezwaar tegen plannen die er bestaan om de onmiddellijke omgeving van de plaats van mijn kunstwerk ‘Het Maasbeeld’ langs de Maasboulevard ingrijpend te wijzigen. De tweede bijlage bevat een hoofdstuk over mijn kunstwerk uit het gisteren aan burgemeester Aboutaleb gepresenteerde boekwerk over de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Ik zie u bevestiging heel graag spoedig tegemoet, Met vriendelijke groet,

BB-nummer 24bb004816 Raadsvoorstel over Wateratlas binnenstedelijke Nieuwe Maas Over een walvis in een zwembad Geachte raadsleden, Rotterdam gaat de Maas aanpakken op de plek waar de rivier de stad doorsnijdt, dus daar waar de ontwikkeling tot wereldhaven begon. Als ik de plaatjes bekijk zie ik stoere kades veranderen in een lieflijke wallekant; een dergelijke verandering is niet alleen een kwestie van smaak, ook de verhouding tussen rivier en stad krijgt een totaal ander karakter. Van een machtig landschap dat kracht en dynamiek uitstraalt krijgen we iets dat het tegenovergestelde probeert te verbeelden: zachtheid en de illusie van vrije natuur midden in de stad. Tjilpende vogeltjes in plaats van de herinnering aan hijskranen, cargadoors, volgeladen kades en stoere havenwerkers. Ik maak mij daar zo druk om omdat het plan, dat de gemeente de komende jaren stukje bij beetje tot in detail zal ontvouwen, ook mijn werk raakt. Sinds 1983 ligt het door mij bedachte en vervaardigde Maasbeeld in het hart van de stad, ín de Maas. Het beeld is ruim 180 meter lang en ‘hangt’ tussen de Willemsbrug en een pijler van de inmiddels gesloopte Willemsspoorbrug (1877-1994). Dat het Maasbeeld is uitgegroeid tot een iconisch, internationaal bekend kunstwerk komt door een combinatie van factoren: door zijn enorme lengte en omvang kan het Maasbeeld zich meten met de rivier.

Maar het doet meer: het verbeeldt ook de verhouding tussen stad en rivier. Als de vloed opzet trekt, zuigt en duwt de rivier aan en tegen de stalen bal die het beeld in beweging zet, als het stormt bijt de wind zich vast in het grote kwadrant dat juist daarom deel uitmaakt van het kunstwerk. De rivier richt al zijn kracht en woede op het beeld, maar dat handhaaft zich, al decennia lang: net als Rotterdam. Rivier en Maasbeeld zijn één, zonder de Maas kan het kunstwerk niet bestaan. En dat is precies wat er gebeurt als op deze locatie de plannen voor de binnenstedelijke Maas worden uitgevoerd. Kijkt u maar naar het plaatje dat Studio Marco Vermeulen heeft gemaakt. Door de houten wandelpromenade is het Maasbeeld afgesneden van de rivier en ontbeert het alle elementen die het beeld tot zijn recht laten komen. De kades zijn verdwenen en het beeld is buiten de ontzagwekkende ruimte van de rivier geplaatst; in de nieuwe situatie hoort het meer bij de wal dan bij de Maas. Bovendien is de bedenker van dit plan aan dit ingrijpende project begonnen zonder mij daarvan in kennis te stellen. Voordat er iets gebeurt dat betrekking heeft op mijn kunstwerk moet de gemeente, dan wel de ontwerper, mij daarvan

op de hoogte te stellen en met mij in overleg treden. Zonder mijn toestemming kan en mag dit niet. En ingrijpend is het: van een soeverein kunstwerk dat elke dag weer met de rivier vecht, haar uitdaagt en trotseert, is niet veel meer overgebleven dan een walvis in een zwembad; het is losgemaakt van zijn context en gedegradeerd tot een kunstwerk in de opslag. Alle reden dus om dit onzalige plan krachtig te bestrijden. Ik hoop en verwacht dat u meedoet.

Den Haag, 5 september 2024

De Nieuwe Maas met een fragment van het ‘Maasbeeld’ van Auke de Vries. De ring in het midden heeft een doorsnede van vier meter.

239

Het beeld dat even sterk is als de Maas Auke de Vries (1937) kijkt uit over het brede water van de

omhoog waardoor zij een bol raakt, precies op de plek waar

Nieuwe Maas. Aan zijn voeten ligt het bijna tweehonderd

de Maas kolkt en wervelt omdat de dragers van de Willems-

meter lange kunstwerk dat hij in 1982 voor Rotterdam

brug de stroom hebben verstoord.

ontwierp. Intens en nieuwsgierig bestudeert hij het panorama

‘Dan gebeurt er iets’, doceert De Vries. Want dit is het begin

voor hem. Als je beneden, op de laagst gelegen kade, je

van een krachtmeting. De stroming richt haar krachten driftig

blik van links naar rechts over het beeld laat glijden, dringt

op de bol die als een seismograaf de impulsen doorgeeft aan

geleidelijk door waarom het fascineert. Het Maasbeeld is zo

de stalen grafiek boven hem. Het krachtsverschil tussen rivier

groot en zo veelvormig dat je hersenen er niet in één keer

en kunstwerk moet enorm zijn – en toch zal het beeld nooit

een totaalbeeld van kunnen produceren. Hoe meer je ernaar

breken. Zo gaat het al 42 jaar, steeds hetzelfde ruwe spel

kijkt, hoe virtuozer het beeld zich gedraagt, en dan opeens

op het water. Onbekend is of de een de ander zal bedwingen.

is het duidelijk: het leeft! Het beweegt, strekt zich uit en

Misschien ooit, zoals twee evenwijdige lijnen elkaar in het

scheert boven de waterspiegel als een prehistorisch reptiel

oneindige kruisen; mystiek hoort bij deze dans met de

dat zo weer in de diepte kan verdwijnen.

elementen.

‘Zonder de rivier is het beeld niets, die twee horen bij elkaar’,

Auke de Vries staat open voor zulke poëtische beelden, maar

zegt de Haagse kunstenaar beslist en hij legt uit hoe de

hij houdt ook met scherpe blik de realiteit in de gaten en

symbiose tussen de tienduizenden kilo’s staal en de rivier is

dan met name de plannen van de gemeente Rotterdam om

ontstaan. Het ene uiteinde is vastgeklonken aan de Willems-

de rivieroever te vergroenen waardoor het Maasbeeld in een

brug, het andere grijpt zich vast aan een pijler van de oude

waterbekken (‘een kikkerbadje, hè’) komt te liggen waar de

spoorbrug die hier van 1877 tot 1994 lag; het loshangende

getijden nog wel kunnen binnendringen, maar waar de directe

contragewicht aan de andere kant van de kolom zorgt ervoor

band met de Maas is verbroken door een drijvend wandelpad.

dat de constructie op z’n plaats blijft én kan bewegen.

Zo blijft er weinig meer over dan een gekooide tijger die mag

Want beweging is waar het om gaat. De grote rechthoekige

toekijken hoe de natuur elders haar gang gaat. Maar er is een

windvanger van vijf bij twee meter zoekt contact met de wind

remedie: ga op een woeste dag op die lage kade staan en

en al die mysterieuze onderdelen van zwart staal deinen

aanschouw het wonder van de nooit eindigende titanenstrijd

langzaam mee, steeds weer anders. Het getij is de andere

en buig dan het hoofd voor zoveel kracht en schoonheid.

oerkracht, dat duwt bij vloed de rivier anderhalve meter

240

METROPOOLREGIO ROTTERDAM DEN HAAG

241