[24bb004710] Bijlage 2 behorende bij 24bb004706 over Programma EU-arbeidsmigranten: literatuuronderzoek

Programma EU-arbeidsmigranten: literatuuronderzoek

Wat: literatuuronderzoek/media overzicht

Inhoud Artikelen en nieuws ............................................................................................................................ 2 2024 .................................................................................................................................................... 2 2023 .................................................................................................................................................... 5 2022 .................................................................................................................................................. 10 2021 .................................................................................................................................................. 15 2020 .................................................................................................................................................. 18 2019 .................................................................................................................................................. 19 Rapporten, onderzoeken en boeken .................................................................................................... 20 Officiële publicaties...............................................................................................................................

26 Media .................................................................................................................................................... 35 Podcasts ................................................................................................................................................ 38 Nederlandse organisaties ..................................................................................................................... 39 Verantwoording .................................................................................................................................... 40

1

Artikelen en nieuws 2024 Stadhuis en bedrijfsleven Rotterdam sluiten Arbeidsmigratiepact – Dagblad010.nl, 27 juni 2024 Rotterdam lanceert als eerste gemeente in Nederland de ‘Coalitie Goed Werkgeverschap’ om arbeidsmigratie verbeteren. Het is een samenwerkingsverband met vijf grote ondernemingen. Dit initiatief komt voort uit de dringende behoefte om de waarde van arbeidsmigratie te behouden voor de economie en tegelijk de vele misstanden te stoppen.

Zó wil Rotterdam uitbuiting van arbeidsmigranten tegengaan – EO NPO radio 1, 27 juni 2024 (radio) Arbeidsmigranten zijn keihard nodig in de economie. Maar in Rotterdam zijn de schaduwzijden van arbeidsmigratie steeds zichtbaarder. De Rotterdamse wethouder Tim Versnel spreekt zelfs van een 'steeds grimmiger' situatie.

CPB: Uitkering geen lokkertje voor arbeidsmigrant, veel werkgelegenheid wel – AD, 9 april 2024 Dat ons land zo’n goed sociaal vangnet kent met uitkeringen is géén reden voor arbeidsmigranten om naar hier te komen. Dat hier simpelweg veel vacatures zijn trekt meer arbeiders uit andere landen aan.

De hete aardappel van het nieuwe kabinet: arbeidsmigranten – AD, 22 juni 2024 (Premium) Politiek verslaggever Hans van Soest schrijft wekelijks over Haagse zaken die ons allemaal aangaan. In deze aflevering: het nieuwe kabinet heeft de mondvol van minder migratie. Maar hoe we de uitwassen van arbeidsmigratie tegen gaan, blijft vaag. De coalitie is immers verdeeld.

Wie maakt een einde aan De Grote Migratieleugen? – De Correspondent, 22 februari 2024 Overal in Europa, of het nu Italië, het Verenigd Koninkrijk of Nederland is, zit een duidelijke tegenstelling tussen woorden en daden als het om immigratie gaat. Zelfs de meest strenge voorstanders van gesloten grenzen geven stilletjes voorrang aan economische belangen.

VVD boos: EU-arbeidsmigranten wonen in Rotterdam, maar werken elders - Dagblad010, 21 februari 2024 Rotterdam is er eindelijk achter gekomen dat veel (zo niet: heel veel) EU-arbeidsmigranten wel in deze stad wonen, maar er niet werken. Reden voor de Rotterdamse fractie van de VVD om een brandbrief te sturen naar zijn eigen wethouder Versnel en in de aanhef al aan te geven waar de schoen wringt: zij wel de lusten, maar niet de lasten.

2

De economische stand van Nederland: kan de Nederlandse economie zonder arbeidsmigranten? – BNR podcast, 21 februari 2024 Arbeidsmigratie was een heet hangijzer tijdens de afgelopen verkiezingen en ook tijdens de formatie is het een belangrijk thema. Maar welke rol spelen arbeidsmigranten in de Nederlandse economie? Is het echt een optie om het werk voortaan zonder deze buitenlandse werknemers te doen? Of moet er gewoon beter beleid komen?

VNG-standpunten arbeidsmigratie geactualiseerd – VNG, 20 februari 2024 Naar aanleiding van het rapport van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten hebben we in 2020 standpunten geformuleerd over veilige en gezonde leefomstandigheden voor arbeidsmigranten. Nu, ruim drie jaar later, zijn er al veel zaken in werking gezet.

Kan de glastuinbouw zonder migranten? – Nieuwsuur, 19 februari 2024 Het economisch belang van de glastuinbouw is beperkt, terwijl de sector grotendeels draait op arbeidsmigranten. Steeds vaker klinkt de vraag of de glastuinbouw nog wel toekomst heeft in Nederland. (Video) Steeds meer Oekraïense arbeidsmigranten in noodopvang: 'Op basis van gratis zorg en onderdak kiezen ze voor Nederland – RTV Utrecht, 19 februari 2024 Niet alleen Oekraïners die vluchten voor oorlog komen naar Utrecht. Steeds vaker melden arbeidsmigranten zich bij het aanmeldcentrum in de Jaarbeurs. "Ze houden plekken bezet voor de kwetsbaren", zegt locatiemanager Paul van Koppen van de Veiligheidsregio Utrecht.

Huis vol illegale arbeidsmigranten? Gemeente komt pas in actie als buurtbewoners klagen – RTV Oost, 18 februari 2024 Om zicht te krijgen op het aantal arbeidsmigranten in een gemeente is een juiste registratie van groot belang. Waar in Almelo en Deventer een toezichthouder onderzoek doet naar adressen waar mogelijk arbeidsmigranten verblijven, gebeurt dat in veel andere gemeenten niet. Arbeidsmigranten nog steeds opgehokt: 4 vierkante meter voor 800 euro per week – RTL Nieuws, 17 februari 2024 Met zijn tweeën op vier vierkante meter voor 800 euro per week. Slapen in ploegendiensten. Een huis vol schimmel in een achterstandswijk. Veel te veel arbeidsmigranten leven nog altijd onder erbarmelijke omstandigheden. Al jarenlang wordt beterschap beloofd. Maar fatsoenlijke huisvesting voor iedereen blijkt praktisch onhaalbaar.

Wijkbewoners Bloemhof starten petitie tegen de komst Poolse supermarkt aan de Lange Hilleweg – Open Rotterdam, 16 februari 2024 Het is eindelijk bekend wat er komt in het pand van de geliefde supermarkt aan de Lange Hilleweg in Bloemhof. De wijkraad Bloemhof meldde woensdag in een Facebook post dat er een Poolse supermarkt in het oude Lidl-pand komt te staan. Niet iedereen in de wijk is daar blij mee, dus starten wijkbewoners een petitie:

3

Haven kan niet zonder migranten – AD/Rotterdams Dagblad, 17 februari 2024 De haven van Rotterdam kan niet zonder arbeidsmigranten, zegt de voorman van de havenondernemers Victor van der Chijs. Het is volgens hem 'ontzettend lastig' voldoende mensen aan te trekken om de duizenden vacatures in de haven te vervullen. ,,Nederland moet ook in de toekomst arbeidsmigranten blijven verwelkomen." Deltalinqs: Rotterdamse haven kan niet zonder arbeidsmigranten – Dagblad010.nl, 15 februari 2024 De haven van Rotterdam kan niet zonder arbeidsmigranten. Dat zegt Victor van der Chijs, voorzitter van Deltalinqs, de ondernemersvereniging voor bedrijven in het havengebied. Het is volgens hem "ontzettend lastig" voldoende mensen aan te trekken om de duizenden vacatures in de haven te vervullen. Minder migratie? Dan zijn harde keuzes vereist – NRC, 27 januari 2024 Zelfs voor regeringen die migratie willen beperken, is dat moeilijk, ziet Godfried Engbersen. Want burgerrechten en economie wegen even zwaar als anti-migratie-sentimenten.

Dit is een hotel als alle andere, dit is hoe arbeidsmigranten wonen – Volkskrant, 23 januari 2024 Column. Achter de schermen van een arbeidsmigrantenhotel in Krimpen aan den IJssel.

Hier zou het beter zijn, maar Pavel belandde op straat: ‘Met de kennis van nu was ik nooit naar Nederland gekomen’ – AD, 20 januari 2024 Ze houden het liefst hun mond, de vele duizenden Oost-Europese arbeidsmigranten die hier op straat leven. Hun gevecht voeren vaak ze in stilte, uit angst om nooit meer werk te vinden. Pavel, Richard en Bartosz uit Polen horen tot die stille achterhoede, maar stappen nu naar voren. Dit is hun verhaal.

Wie arbeidsmigratie wil inperken, moet aan de economie sleutelen – NRC, 20 januari 2024 In Nederland werkten in 2022 bij 1 miljoen arbeidsmigranten. Met economisch beleid is deze migratie in te dammen, zeggen experts. Maar hoe kan dat eruit zien, en is dat verstandig? Minister Van Gennip (CDA) pleit voor Europese arbeidsmigratie – Brusselse Nieuwe, 10 januari 2024 De EU-ministers voor Sociale Zaken zitten donderdag samen in Namen. Minister Van Gennip zegt daar te willen pleiten voor arbeidsmigratie en Europese afspraken over sociale zekerheid.

Onderbetaald, bespuugd en zelfs aangerand – de arbeidsmigrant wordt niet gezien als mens – NRC, 6 januari 2024 Voor een boek sprak Hassnae Bouazza met arbeidsmigranten. Allemaal vertelden zij verhalen over uitbuiting en miskenning. En constante onzekerheid.

4

Van de landbouw tot de zorg, distributie en schoonmaak – het kan niet zonder migratie – NRC, 6 januari 2024 De belangrijkste reden dat immigratie de laatste jaren recordhoogtes bereikte: het aantal openstaande vacatures, schrijft Hein de Haas. Economisch groeien én migratie inperken kan niet meer. Rechtse regeringen zetten de deuren vaak verder open dan linkse.

2023 Den Haag is het zat: arbeidsmigranten die werken in het Westland moeten daar ook wonen – AD, 20 december 2023 (editie Den Haag) De Haagse politiek is er klaar mee. Arbeidsmigranten die wonen in Den Haag, maar werken in het Westland? Huisvest ze dan ook daar, is de boodschap. Westland reageert verrast.

Ziek op straat, en nu dan? – De Correspondent, 19 december 2023 Als dakloze mensen ziek worden, raken ze tussen wal en schip: niet ziek genoeg voor opname in het ziekenhuis, niet gezond genoeg om op straat beter te worden. Zo worden ze zieker en zieker. Waar kunnen zij terecht?

Werken in Nederland – voor Oekraïners leek het zo aantrekkelijk– NRC, 19 december 2023 Van tulpenkas tot wasserij: hoe Oekraïense arbeidsmigranten via uitzendbureaus ‘belazerd’ werden. Ze kregen te maken met loze beloften en vage regelingen. En het salaris bleek te laag of kwam helemaal niet.

Waar werken de arbeidsmigranten en waarom zijn ze volgens bedrijven zo hard nodig? – NOS, 11 december 2023 Arbeidsmigratie was een van de grootste thema's tijdens de verkiezingscampagne. En ook in de formatie tussen PVV, VVD, NSC en BBB zal het hoogstwaarschijnlijk besproken worden. Want die partijen zijn het in ieder geval over één ding eens: er moeten minder arbeidsmigranten naar Nederland komen.

Zonder arbeidsmigratie lopen de kosten van vergrijzing hoog op, stelt een nieuw rapport – NRC, 11 december 2023 Door vergrijzing nemen de zorg- en pensioenkosten flink toe, net als de personeelstekorten. Volgens een nieuw rapport zou het terugdringen van arbeidsmigratie die problemen kunnen vergroten. Adviesraad: overheid moet arbeidsmigratie niet aan werkgever overlaten, maar zelf regie nemen – Volkskrant, 11 december 2023 Niet alle arbeidsmigranten zijn even goed voor de economie net zomin zijn zij dé oplossing voor de personeelstekorten. Dat blijkt uit een maandag verschenen rapport van de Adviesraad Migratie. ‘De overheid moet regie nemen, want het arbeidsmigratiebeleid is nu te werkgevergedreven.’

5

Rotterdam wil meer grip op arbeidsmigratie en scherpt aanpak aan – Rijnmond.nl, 7 december 2023 “Het vrij verkeer van personen binnen de EU is een groot goed”, zegt de Rotterdamse wethouder Tim Versnel (VVD) tegen de gemeenteraad, “maar inmiddels beginnen de gevolgen van de keerzijde daarvan steeds grimmiger te worden. En het lukt ons onvoldoende om daar iets aan te doen.” Toch wil de gemeente meer grip krijgen op migratie en de gevolgen ervan, en verscherpt daarom de aanpak. Rotterdam wil rem op arbeidsmigratie, maar stuit op weerstand: ‘Dan worden de komkommers duurder’ – AD online, 5 december 2023 De Rotterdamse wethouder Tim Versnel wil de komst van het aantal arbeidsmigranten sterk terugdringen. Ook als dit betekent dat bepaalde economische sectoren flinke schade ondervinden. Arbeidsmigranten huisvesten stuit bijna overal in Nederland op weerstand. Omwonenden willen geen ‘Polenhotel’ in de buurt – NRC, 5 december 2023 Huisvesting van arbeidsmigranten is een probleem in Nederland. Initiatieven voor nieuwe accommodaties stuiten op weerstand van omwonenden en lokale politici. „Je kan het ook omdraaien: jij stelt nu je eigen belang boven dat van een kwetsbare doelgroep die fatsoenlijke huisvesting zoekt.”

Veel meer dakloze arbeidsmigranten dan gedacht: zeker 6000 – RTL Nieuws, 4 december 2023 Arbeidsmigranten die uit de EU naar Nederland komen om te werken, zijn zeer kwetsbaar om op straat te belanden. Zodra ze hun baan kwijtraken, verliezen ze vaak ook snel hun woning. Uit een rondgang van RTL Nieuws blijkt dat het er zeker 6000 zijn, maar waarschijnlijk nog veel meer. Minder migratie lukt niet! – NRC, 2 december 2023 De economie leunt zwaar op arbeidsmigranten, zo’n 800.000 in totaal. En dat merk je op de woningmarkt. Dat hoéft niet zo te zijn. Column Marike Stellinga.

Lelystad kreunt onder uitbuiting van arbeidsmigranten. ‘De buurt is afgegleden’ – Trouw, 23 november 2023 Inwoners van de Lelystadse wijk Bastion zijn de overlast van arbeidsmigranten in hun buurt zat. De oplossing: een nieuw dorp voor 2500 buitenlandse werknemers aan de rand van de stad. ‘We hebben ze óók keihard nodig.’

Handreiking zorg en welzijn EU-arbeidsmigranten beschikbaar – VNG, 8 november 2023 In samenwerking met Pharos heeft de VNG een wegwijzer en een handreiking zorg & welzijn EU-arbeidsmigranten ontwikkeld. De handreiking is bedoeld om gemeenten meer achtergrondinformatie te bieden over zorg en welzijn voor arbeidsmigranten.

Arbeidsmigranten zijn gewoon nodig – Trouw, 30 oktober 2023

6

Migratie is al jaren een heet hangijzer in politiek Den Haag – en daarbuiten. Arbeidsmigratie is dat nu ook. Veel partijen willen er ‘greep op houden’, die migratie ‘beperken’, ‘reguleren’ of zelfs stoppen (PVV, SP). Ook de VVD, die jarenlang geen moeite had met het aantrekken van arbeidsmigranten, is om. Redactioneel commentaar. De ontslagen arbeidsmigrant belandt in het bos – NRC, 27 oktober 2023 Wanneer arbeidsmigranten worden ontslagen, verliezen ze vaak ook hun woonplek. In de Scheveningse Bosjes leven tientallen dakloze arbeidsmigranten in tenten. „Het is belangrijk dat er iemand naar hun verhalen luistert.”

Nu gaat het ook over de expat en de arbeidsmigrant – NRC Handelsblad, 25 oktober 2023 Minder internationale studenten en arbeidsmigranten? De discussie over migratie wordt breder. ,,Een echt debat over migratie moet gaan over het soort economie en samenleving dat je wil hebben." (op te vragen).

Wooncomplexen voor arbeidsmigranten een uitkomst, maar ook bron van zorg – NOS, 21 oktober 2023 In heel Nederland verschijnen steeds meer grootschalige wooncomplexen voor arbeidsmigranten, zien het Expertisecentrum Flexwonen en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Hoewel het een oplossing is voor werkgevers om hun tijdelijk personeel te huisvesten, stuit het ook op verzet van omwonenden.

Factsheet Arbeidsmigranten in Nederland: wonen, werken en integratie – Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS), 10 oktober 2023 7 op de 10 arbeidsmigranten is (zeer) tevreden over hun verblijf in Nederland. Vooral arbeidsmigranten in hooggekwalificeerde banen, met een vast contract, die de Nederlandse taal beheersen en/of sociale contracten hebben, zijn tevreden over hun verblijf.

Geen werk? Geen bed – De Correspondent, 22 augustus 2023 Sectoren zoals de tuinbouw en logistiek teren vaak op arbeidsmigranten, die daar zwaar en ongeschoold werk verrichten. Niet zelden worden huisvesting, (zorg)verzekering en vervoer geregeld door het uitzendbureau waar ze ook hun arbeidscontract mee afsluiten. Verliezen ze plots hun werk – Oost-Europese arbeidsmigranten hebben vier keer zo veel kans om hun baan te verliezen als Nederlandse werknemers –, dan verliezen ze plots ook hun woning.

Arbeidsmigranten uitsluiten, mag dat zomaar? – NRC, 22 augustus 2023 Een gemeente in Noord-Brabant besloot nieuwe hotels te verbieden om kamers te verhuren aan arbeidsmigranten en seizoensarbeiders. Een hoteleigenaar vond dat discriminerend en stapte naar de bestuursrechter.

Arbeidsmigratie moet hoog op de agenda staan in concurrerend Europa – Volkskrant.nl, 31 juli 2023

7

Het kabinet-Rutte IV struikelde over ‘migratie’. Maar de afgelopen jaren boekte Nederland een flinke welvaartsstijging dankzij de arbeidsmigratie. Dat die ook druk legt op maatschappelijke voorzieningen los je niet op met populisme, maar met verstandig beleid. (op te vragen bij CIC).

Blijvers: van Oost-Europa naar Rotterdam – Open Rotterdam, 20 juni 2023 Er is een groeiende groep migranten uit Oost-Europa die zich vestigt in Rotterdam en bezig is een toekomst op te bouwen in onze stad. Het is een groep die soms worstelt met de taal, Nederland als regeltjesland en het negatieve beeld dat veel mensen hebben van arbeidsmigranten uit Oost-Europa.

Een kind, een klushuis en een bedrijf: veel Oost-Europese Rotterdammers voelen zich niet langer ‘arbeidsmigrant’ – Vers Beton, 20 juni 2023 Oost-Europese arbeidsmigranten komen regelmatig in het nieuws als slachtoffers van misstanden. Onderbelicht is de groep Oost-Europeanen die niet voor tijdelijk werk maar heel bewust naar Rotterdam gekomen is. “We moeten een shift maken in ons denken en beleid over deze groep”. Het Europese Precariaat: Het vrije verkeer van werknemers in het tijdperk van onzeker werk’ – Daniel Carter.- Leiden: Universiteit Leiden, 19 april 2023 Niet iedereen heeft baat bij de toegenomen flexibiliteit op de arbeidsmarkt. Arbeidsmigranten uit de EU die in de onderste laag van de arbeidspiramide zitten, blijven achter. Volgens Carter is het recht de oorzaak en in zijn proefschrift legt hij uit waarom. Arbeidsuitbuiting en toegang tot het recht, het blijft ploeteren – Mies Westerveld in Tijdschrift Recht en Arbeid 2023, afl. 3 In juni 2020 rapporteert de Commissie-Roemer over de beste manier om arbeidsuitbuiting van arbeidsmigranten aan te pakken. Het rapport doet diverse aanbevelingen om arbeidsuitbuiting tegen te gaan, waaronder het instellen van een Arbeidscommissie om de toegang tot het recht voor arbeidsmigranten te verbeteren.

De regering heeft besloten de aanbevelingen op te volgen en inmiddels zijn de voorbereidingen voor de daartoe te treffen regels in volle gang. In dit artikel wordt ingegaan op deze aanbevelingen, de hobbels om deze ook echt te laten werken, en op de vraag hoe de aanbevelingen zich verhouden tot het beginsel ‘toegang tot het recht’.

Slecht behandelen arbeidsmigranten wordt strafbaar – NOS.nl, 28 februari 2023 Arbeidsmigranten zitten vaak in een kwetsbare positie in Nederland. Maar wie daar misbruik van maakt, bijvoorbeeld door ze weinig te betalen of slecht te huisvesten, kan nu nog moeilijk strafrechtelijk aangepakt worden. Dat is het kabinet een doorn in het oog en het komt daarom vandaag met een wetsvoorstel om uitbuiting strafbaar te stellen.

Arbeidsmigrant krijgt losse contracten voor werk en wonen – Trouw.nl, 22 februari 2023 Grote uitzendbureaus bieden buitenlandse werknemers niet meer tegelijk een baan en een huis. Dat maakt arbeidsmigranten onafhankelijker.

8

Steeds meer arbeidsmigranten in Nederland; we kunnen (nu) niet meer zonder – NU.nl, 4 februari 2023 Het aantal arbeidsmigranten in ons land is de afgelopen jaren flink toegenomen. Op dit moment zijn er 800.000 mensen uit onder meer Oost-Europa werkzaam in de land- en tuinbouw, de verschillende distributiecentra en de bezorging. "Als die vandaag weggaan, wordt het moeilijk om deze vacatures in te vullen", zegt Olaf van Vliet, hoogleraar economie aan de Universiteit Leiden.

Tsjechische arbeidsmigrant Jiri brak beide benen en werd op straat gezet – NRC, 11 januari 2023 Arbeidsmigranten die betrokken zijn bij bedrijfsongevallen belanden vaak op straat. Vakbond FNV spreekt per jaar van honderden Oost-Europese werknemers die niet weten wat hun rechten zijn. Ze zijn afhankelijk van uitzendbureaus, overheidsorganisaties zijn niet ingericht om deze groep te helpen.

‘De start was heel zwaar’. Wat vinden EU-arbeidsmigranten zelf als het gaat om hun ondersteuning, zorg en hulp? – Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS), 4 januari 2023 Hoe was de start toen ze hier kwamen? En hoe ervaarden EU-arbeidsmigranten de voorlichting die ze kregen over wonen en leven in Nederland? En wat vinden ze van het hulpaanbod en de geboden ondersteuning? Die en andere onderwerpen kwamen aan bod in focusgesprekken die met 20 EU-arbeidsmigranten zijn gevoerd.

Nog niets verbeterd aan situatie arbeidsmigrant – AD, 4 januari 2023 Twee jaar na het rapport van de commissie-Roemer over de werkomstandigheden van arbeidsmigranten is er nog niets veranderd. Ondertussen wordt het probleem groter, stelt Petra Bolster, voorzitter FNV

9

2022 Adviesraad kritisch: ‘De overheid heeft geen visie op migratie’- Trouw, 21 december 2022 Hebben streefcijfers rond migratie zin? Niet zolang de overheid geen visie heeft op wat ze met migratie wil, stelt de Adviesraad Migratie. Interview met Monique Kremer, voorzitter van de Raad.

De arbeidsmigrant is hier van harte welkom, maar niet als buurman – Trouw.nl, 1 december 2022 Arbeidsmigranten huisvesten is politiek lastig. Plannen om deze groep een goed onderkomen te geven stuiten op verzet.

Minister Karien van Gennip: ‘De omstandigheden van arbeidsmigranten zijn Nederland onwaardig’ – Trouw.nl, 28 november 2022 Het aantal arbeidsmigranten is de afgelopen jaren verviervoudigd. Minister Karien van Gennip (CDA) van sociale zaken en werkgelegenheid wil hun positie verbeteren, het aantal mensen dat naar Nederland komt beheersen en de samenleving ontlasten. Arbeidsmigranten vaker stad uitgezet; Rotterdam probeert werklozen zonder huis ook aan werk te helpen – Telegraaf, 18 november 2022 Wethouder Tim Versnel presenteerde de resultaten van het actieprogramma ‘Werken aan een menswaardig bestaan, EU-arbeidsmigranten 2021-2025’ aan de gemeenteraad van Rotterdam. (op te vragen)

Een op de zeven uitzendbureaus overtreedt doelbewust de wet, denkt de Arbeidsinspectie – NRC.nl, 17 november 2022 Dankzij arbeidsmigranten kunnen werkgevers hun winst vergroten met goedkoop personeel, terwijl de maatschappelijke kosten voor de samenleving zijn, zegt inspecteur-generaal van de Arbeidsinspectie Rits de Boer: „Het kán zo niet langer.”

Ook in nieuw plan schendt Nederland rechten dakloze EU-migranten – Trouw.nl, 14 november 2022 Het plan van staatssecretaris Van Ooijen om daklozen uit EU-landen zoals Polen en Roemenië kortdurende, sobere opvang te geven, zit vol fouten. Dat zegt universitair docent Dion Kramer. ‘Het is juridisch broddelwerk.’

Arbeidsmigranten verdienen een fatsoenlijk huis – Trouw.nl. 1 november 2022 Nederland negeert de regels van de arbeidsinspectie voor buitenlanders die hier productiewerk doen, signaleert Rosa Groen, docent-onderzoeker Europese studies aan de Haagse Hogeschool.

10

Uitbuiting van arbeidsmigranten schreeuwt om sancties – NRC, 27 oktober 2022 Vies, zwaar of gevaarlijk werk? Bestemd voor ongeschoolden of laaggeschoolden? Flexibele contracten, via het buitenland? (op te vragen) Arbeidsmigranten werd 2.100 euro en een mooie woning beloofd, maar de praktijk viel tegen – NRC, 26 oktober 2022 Louche uitzendbureaus verdienen dubbel aan arbeidsmigranten: door onderbetaald werk in Nederland en slechte huisvesting in Duitsland. (op te vragen)

Arbeidsmigranten worden uitgebuit en bedrijven komen ermee weg: ‘de economie staat op één’ – NRC, 24 oktober 2022 Al jaren is duidelijk dat veel arbeidsmigranten in erbarmelijke omstandigheden wonen en werken. In Helmond blijkt hoe lastig het is om in te grijpen. (op te vragen)

Bestaansonzekerheid onder Midden- en Oost-europese werknemers – Sociaal Bestek 2022, afl. 5 (oktober) Bestaansonzekerheid. Dit begrip staat in beleidsadviezen steeds vaker centraal. Te weinig financiële middelen, baanzekerheid of verblijfsrechten: steeds meer groepen krijgen hiermee te maken. Midden- en Oost-europese werknemers spannen hierbij de kroon. Wat zijn de gevolgen? En welke maatregelen – naast betere arbeidscontracten – kunnen de problemen voorkomen of verminderen? De Poolse Radek dreigde zichzelf in brand te steken uit pure wanhoop over zijn onveilige werk in een distributiecentrum – Trouw.nl, 27 oktober 2022 De positie van arbeidsmigranten moet beter, adviseerde Emiel Roemer twee jaar geleden in een lijvig rapport. Maar in de uitzendsector, een belangrijke werkgever voor arbeidsmigranten, komen veranderingen maar mondjesmaat van de grond.

Advies en conclusie advocaat-generaal R.H. de Bock n.a.v. uitzendbeding – Rechtspraak.nl, 23 september 2022 Uitzendbeding. Is het cao-uitzendbeding dat in veel uitzendovereenkomsten is opgenomen rechtsgeldig, voor zover het leidt tot onmiddellijke beëindiging van de uitzendovereenkomst bij ziekte van de uitzendkracht? (Poolse arbeidsmigrant).

Rotterdam leg EU-migranten juist in de watten, sorry Volt – Dagblad010.nl, 26 oktober 2022 In een uitgebreide brief heeft wethouder Tim Versnel (VVD) haar laten weten hoe EUmigranten juist in de watten worden gelegd via het actieprogramma 'Werken aan een menswaardig bestaan’.

11

Gemeenten gaan samenwerken om huisvesting van arbeidsmigranten te verbeteren – AD.nl, 14 oktober 2022 De huisvesting van arbeidsmigranten wordt volgend jaar regionaal aangepakt en niet door gemeenten afzonderlijk. Ondernemers wordt dan verteld hoe ze het beste aan onderdak voor hun mensen kunnen komen.

Arbeidsuitbuiting: ‘Iedereen ziet het, maar we accepteren het. De economie staat op één’ – NRC, 24 oktober 2022 Al jaren is duidelijk dat veel arbeidsmigranten in erbarmelijke omstandigheden wonen en werken. In Helmond blijkt hoe lastig het is om in te grijpen. Honderden dakloze arbeidsmigranten weer terug naar eigen land of aan het werk- AD.nl, 5 oktober 2022 In 2021 zijn meer dakloze arbeidsmigranten vanuit Rotterdam teruggekeerd naar hun eigen land óf aan nieuw werk geholpen dan in eerdere jaren. Zo’n honderd vonden er weer werk, zo'n 220 gingen vrijwillig of verplicht terug naar eigen land.

Arene maakt huisartsenzorg toegankelijk voor arbeidsmigranten – VNG, 22 september 2022 Het gebruik kunnen maken van huisartsenzorg leidt voor arbeidsmigranten in de praktijk vaak tot problemen. Daarom ontstaan er steeds meer nieuwe manieren van werken in de zorg voor arbeidsmigranten. Online huisartsenpraktijk 'Arene' is daar één van de voorbeelden van. Naast 'Arene' zijn er ook andere initiatieven die oplossingen bieden. De handen ineen tegen malafide praktijken – ABU.nl, 12 september 2022 Team Go West boekt mooie resultaten in het Westland. Stilletjes begonnen ze, twee jaar geleden. Een bonte verzameling publiek-private partijen bond de strijd aan met de uitbuiting van arbeidsmigranten in het Westland. Een unieke én vruchtbare samenwerking. Warner ten Kate, landelijk officier mensenhandel en mensensmokkel: “We hebben diverse arbeidsmigranten uit benarde posities weten te halen. Dit kan een blauwdruk vormen voor de rest van Nederland.” Wet goed verhuurderschap stevige basis aanpak malafide huisvesters – VNG.nl, 6 september 2022 Davey Vervest, expert bij Stadsontwikkeling, en Peter Struijk, beleidsadviseur (beiden gemeente Rotterdam), vertellen over hun ervaringen in de strijd om malafide huisvesters aan te pakken, waar de moeilijkheden liggen en wat hun verwachting is van de Wgv.

De nieuwe sociale kwestie: de horigen van de lage-loneneconomie – Groene Amsterdammer 2022, nr. 27 Nederland krijgt de trekken van een lage lonen economie. Daardoor lopen arbeidsmigranten meer dan ooit het risico klem te raken in een systeem van uitbuiting. Hoogste tijd voor de vraag: welk werk hoort hier nog thuis en welk werk kan beter verdwijnen? Onderzoek: kans op dakloosheid onder arbeidsmigranten extra groot – Trouw, 23 juni 2022

12

Door de kwetsbare positie waarin werknemers uit Midden- en Oost-Europese landen zich hier bevinden is hun kans op dakloosheid groter. En daarmee ook hun risico op verder afglijden. Gemeente Waalwijk helpt arbeidsmigranten op weg met app – VNG Nieuws, 9 juni 2022 In de gemeente Waalwijk verblijven veel arbeidsmigranten en de verwachting is dat het aantal alleen maar toe zal nemen. Om arbeidsmigranten met goede informatievoorziening verder te helpen hun weg te vinden in Nederland, werken ze binnen de gemeente sinds kort met de app MYinfoNL.

Meer arbeidsmigratie? Betaal eerst fatsoenlijk voor laaggeschoold werk – Trouw.nl, 18 mei 2022 Steeds weer als de krapte op de arbeidsmarkt nijpend wordt, komen werkgevers met hun pleidooi voor meer arbeidsmigratie. Omdat we die handjes zo hard nodig hebben. De Europese Commissie luistert hiernaar. Ze kwam recent met een plan om gereguleerd meer arbeidsmigranten toe te laten. Niet alleen kenniswerkers, maar ook laaggeschoolden van buiten Europa. (Commentaar: migratie-paradox).

Wethouders smeken het kabinet: kom eens met fatsoenlijke regels voor EUarbeidsmigranten – Trouw, 16 mei 2022 Nog meer arbeidsmigratie? Nee, eerst moeten de problemen met malafide uitzendbureaus, uitbuiting en slechte huisvesting worden opgelost, vinden wethouders. De rijksoverheid moet eindelijk eens ‘fatsoenlijke regels’ voor arbeidsmigratie opstellen, én die ook handhaven voor de arbeidsmigranten die al lang in Nederland werken. De aanpak van misstanden heeft volgens de wethouders Richard Moti van Rotterdam en Gaby van den Waardenburg van Helmond nu de hoogste prioriteit. (Op te vragen Informatiecentrum). Arbeidsmigrant krijgt onterecht de schuld – Trouw.nl, 10 mei 2022 De arbeidsinspectie wijst ten onrechte naar arbeidsmigranten, schrijft de Tilburgse wetenschapper Hans Siebers. Opinie. ‘Ik had gehoopt dat we nu verder waren’. Rotterdam wil het leven van arbeidsmigranten verbeteren, maar dat valt niet mee – Algemeen Dagblad, 10 mei 2022 Een jaar geleden begon Rotterdam aan een actieplan om de problemen rond OostEuropese arbeidsmigranten aan te pakken. Maar heeft dat effect gehad? ,,Het gaat allemaal te langzaam”. (artikel op te vragen bij het Informatiecentrum).

De wereld van Oleg, een dakloze arbeidsmigrant: ‘Ik wil blijven, dit is mijn land’ – Algemeen Dagblad, 7 mei 2022 Een jaar geleden ontmoette verslaggever Peter Groenendijk arbeidsmigrant Oleg (38). Die sliep in het Rotterdamse Zuiderpark sinds hij zijn baan was verloren. Ze bleven elkaar zien, terwijl Oleg steeds verder afgleed. Dit is zijn verhaal. Bevat video. (Artikel op te vragen).

13

Arbeidsinspectie slaat alarm: ‘Nederland kan meer arbeidsmigranten niet aan’ – Volkskrant, 7 mei 2022 De Nederlandse Arbeidsinspectie protesteert met klem tegen het kabinetsbeleid om te streven naar de komst van meer arbeidsmigranten. De woningmarkt kan het op geen enkele manier aan, er is te veel uitbuiting en de druk op het onderwijs is te groot.

Westland verhit als het gaat over arbeidsmigranten. ‘Hoe gek zijn we in Nederland geworden’? – Trouw.nl, 5 mei 2022 In Het Westland, een tuindersgebied waar heel veel migranten werken in de kassen, lopen de emoties steeds weer hoog op als het over huisvesting voor arbeidsmigranten gaat. ‘Ik had nooit verwacht dat er zo zou worden gereageerd.’

Hoe uitzendbureaus Oost-Europeanen misbruiken: ‘Het zijn gewoon boeven’. – Algemeen Dagblad, 30 april 2022 Ze worden vaak aangewezen als de oorzaak van de problemen rond Oost-Europese arbeidsmigranten: de uitzendbureaus. Terecht? ‘Ik voel me soms de personificatie van het kwaad’. (Op te vragen)

Vergrijzend Europa dreigt vast te lopen: deur open voor Noord-Afrikaanse arbeidsmigrant – AD.nl, 27 april 2022 Europa wil per eind dit jaar de deur openzetten voor meer arbeidsmigranten uit voornamelijk Noord-Afrika. Dat moet de snel groeiende personeelstekorten in Europese landen verhelpen en illegale migratie, met alle daaraan verbonden ellende, ontmoedigen.

De gemeente als uitsmijter: dakloze migranten in Rotterdam – Groene Amsterdammer nr. 16, 20 april 2022 Dakloze arbeidsmigranten uit EU-landen krijgen in Nederland niet dezelfde hulp als Nederlandse daklozen. Nederlandse gemeenten schenden daarmee de rechten van de migranten. In Rotterdam zijn de gevolgen elke dag zichtbaar. Onderzoekers zien veel gezondheidsproblemen bij arbeidsmigranten – Trouw.nl, 11 april 2022 Arbeidsmigranten kampen door slechte werk- en leefomstandigheden vaak met gezondheidsproblemen, maar ze melden zich niet snel ziek. Onder meer uit angst om hun baan te verliezen blijven mensen lang rondlopen met fysieke en mentale klachten, schetst onderzoeksbureau Pharos in een rapport.

'Gezondheidszorg niet goed toegankelijk voor Oost-Europese arbeidsmigranten' – NOS.nl, 11 april 2022 Arbeidsmigranten uit Midden- en Oost Europa blijven vaak lang met fysieke en mentale klachten lopen. Hun woon- en leefomstandigheden leiden tot gezondheidsproblemen, maar de drempel om in Nederland naar de dokter te gaan is hoog, staat in een rapport van het landelijk kenniscentrum Pharos.

14

De arbeidsmigrant: wel de banen, niet de huizen – Financieele Dagblad, 30 maart 2022 Met open armen worden ze ontvangen: de honderdduizenden arbeidsmigranten die hier komen om asperges te steken, vlees te verpakken of de vorkheftruck te besturen. Maar huisvesting, dat is een ander verhaal. ‘Men beseft niet dat als zij hier niet kunnen wonen, de schappen morgen leeg zijn’.

Hoeveel Oost-Europese werknemers mogen er in een Nederlandse straat wonen? Dat moet de rechter nu beslissen – Trouw.nl, 22 maart 2022 Meerdere gemeenten weren kamerhurende arbeidsmigranten. Discriminatie, betoogt Carel de Knegt in een rechtszaak tegen de gemeente Molenlanden.

Leidse tunnel is ook een monument voor de arbeidsmigrant - NRC.nl, 24 februari 2022 De uitbuiting van arbeidsmigranten speelt zich vlak onder onze neus af en blijft veel te makkelijk verborgen. De onderzoeksreportage in NRC naar de bouw van de tunnel in de nieuwe Rijnlandroute tussen de A4 en de A44 bij Leiden is er een wrang voorbeeld van. Voor de bouw van de tunnel zijn bouwvakkers uit heel Europa – en daarbuiten – geworven.

2021 Mooiere kamers en betere begeleiding voor arbeidsmigranten, maar nergens klinkt applaus – Financieele Dagblad, 10 december 2021. Misstanden in de huisvesting dwingen tot nieuwe projecten voor het onderbrengen van buitenlandse werknemers. Maar in Limburg leidt de grootschaligheid ervan tot verzet bij omwonenden. ‘Onze angst is of dit wel beheersbaar blijft’. ‘Doe er maar wat ijs op’: onderzoek Gezondheidszorg aan arbeidsmigranten – De Groene Amsterdammer 2021, afl. 44 (3 november 2021) Arbeidsmigranten betalen dezelfde zorgpremie als alle Nederlanders, maar als ze ziek zijn krijgen ze niet dezelfde zorg. Bij ziekte dreigt het uitzendbureau met ontslag, dus werken migranten door en zoeken ze te laat hulp. Arbeidsmigranten en vluchtelingen hebben zorg nodig, en ja, soms ook een abortus – Volkskrant.nl, 28 oktober 2021 Column Joost Zaat. Arbeidsmigranten kunnen zich eindelijk weer inschrijven in Westland – AD, 12 oktober 2021 Arbeidsmigranten kunnen zich eindelijk weer bij de gemeente Westland melden voor het verkrijgen van een burgerservicenummer. Tot wanhoop van kwekers en uitzendbureau was deze dienst een aantal weken niet beschikbaar. Na vragen van Westland Verstandig is het probleem deze week verholpen.

€ 31 miljoen beschikbaar voor huisvesting aandachtsgroepen – VNG.nl, 6 oktober 2021 Op basis van de Regeling huisvesting aandachtsgroepen kunnen gemeenten eenmalige specifieke uitkeringen aanvragen voor de bouw van woon- en verblijfsruimte voor

15

aandachtsgroepen. Dit zijn dak- en thuisloze mensen, arbeidsmigranten, studenten, statushouders, woonwagenbewoners en overige spoedzoekers.

Kritiek op gemeentes om problemen met huisvesting arbeidsmigranten – NU.nl, 20 september 2021 Nederlandse gemeentes moeten snel goede huisvesting vinden voor de vele arbeidsmigranten. Dat zegt Emile Roemer, die recent een rapport uitbracht over de slechte woonplekken voor arbeidsmigranten, als reactie op het nieuws dat veel gemeentes geen goed onderdak kunnen bieden aan veel buitenlandse arbeiders.

Poolse ambassadeur slaat terug: ‘Het Nederlandse systeem heeft gefaald, niet de Polen’Algemeen Dagblad, 19 september 2021 Polen maakt zich wel degelijk druk om de vele landgenoten die in Rotterdam in armoede leven, zegt de Poolse ambassadeur. Maar: ‘Het Nederlandse systeem heeft gefaald, niet zij.’

Dakloos zonder toekomstperspectief: dit zijn de verhalen van arbeidsmigranten in Rotterdam – Rijnmond.nl, 21 augustus 2021 Het zijn inmiddels bekende beelden uit de stad: lege blikken Pools bier in de struiken, big shoppers in de bomen, vieze kleren aan de takken en her en der een uitgeleefde slaapzak of een bevlekt matras. Het lijkt een verzameling troep, maar voor de dakloze arbeidsmigranten die hier slapen is het hun hele hebben en houden. Hoe is het om zo te moeten leven, omdat je nergens anders heen kan? Dit zijn de verhalen van dakloze arbeidsmigranten die dag in, dag uit in erbarmelijke omstandigheden verkeren in Rotterdam. De vin van de haai: arbeidsmigranten in Den Haag – Groene Amsterdammer 2021, nr. 31 (4 augustus) In Den Haag wonen veertigduizend arbeidsmigranten. Vaak in slechte omstandigheden. Ze houden de stad draaiende. Allemaal hebben ze hun eigen verhaal. Ze zijn als Odysseus op zee, dwalend. En de politiek is niet echt geïnteresseerd.

Is het Europese en nationale arbeidsmigratiebeleid toekomstbestendig? / T. de Langen in : Asiel en Migratierecht (A&MR) 2021, afl. 4 .- p. 188-194 (op te vragen) De auteur stelt de vraag of het Europese en nationale arbeidsmigratiebeleid is voorbereid op de toekomstige behoefte. Om deze vraag te beantwoorden geeft zij allereerst een toetsingskader voor een toekomstbestendig arbeidsmigratiebeleid, gebaseerd op de volgende vier kerncriteria: de economische behoefte, de opgave tot bevordering van sociale cohesie, het recht op eerlijk loon voor arbeidsmigranten, alsmede een duurzaam verblijfsrecht. Hierna beoordeelt zij twee beleidsontwikkelingen op hun toekomstbestendigheid, te weten het voorstel tot wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen en de pilots ontwikkeld door de Europese Commissie om legale arbeidsmigratiekanalen te ontwikkelen.

Chantage met vluchtelingen heeft EU volledig aan zichzelf te wijten / Trouw, 21 juli 2021

16

Door de komst van migranten zo te problematiseren, maakt de EU zich chantabel, vindt Leo Lucassen, directeur van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en hoogleraar aan de Universiteit Leiden.

Noord-Holland maakt plek voor drieduizend arbeidsmigranten / Trouw, 10 juli 2021 Noord-Holland staat te springen om arbeidsmigranten. Dus moet er huisvesting komen voor drieduizend mensen in het noorden van de provincie.

Arbeidsmigranten in Nederland: meerderheid werkt niet als uitzendkracht – Kenniscentrum Arbeidsmigranten, 18 juni 2021 Nederland telde in 2019 767.571 arbeidsmigranten, exclusief scholieren en studenten. Van hen werkten er 374.200 als uitzendkracht en 393.371 hadden een direct dienstverband bij de inlener. Het aantal arbeidsmigranten ten opzichte van 2018 is met bijna 8% gestegen. Zowel in 2018 als in 2019 werkte 49% van het totale aantal arbeidsmigranten als uitzendkracht en had 51% een direct dienstverband. ABU- en NBBU-leden bemiddelden bijna 300.000 arbeidsmigranten. Het andere deel werkte via niet-aangesloten uitzendbureaus. Dat en meer blijkt uit onderzoek van de ABU en NBBU. Geen rechten voor EU-arbeiders in Nederland, en geen prik – De Groene Amsterdammer, 5 mei 2021 Hoeveel arbeidsmigranten uit de Europese Unie wonen er in Nederland? Het is een simpele vraag waarop het antwoord een stuk ingewikkelder is. Overheidsinstanties weten in ieder geval van niets, blijkt uit onderzoek dat De Groene Amsterdammer en Investico deze week publiceren. Dat komt doordat migranten uit vooral Oost- en Zuid-Europa ondanks een wettelijke plicht vaak niet zijn ingeschreven bij de gemeente waarin ze wonen.

Duurzame toekomst voor de landbouw? Niet zolang arbeidsmigranten wegwerpproducten zijn – De Correspondent, 28 april 2021 Elke zomer komen honderdduizenden seizoensarbeiders naar Nederland om asperges te steken, tomaten te plukken en appels te oogsten voor een karig en onzeker loon. Maar in plannen om de landbouw te verduurzamen worden zij steevast vergeten.

17

2020 Bescherming van derdelandmigranten tegen arbeidsuitbuiting in de EU / G. Lodder in : Arbeidsrechtelijke Annotaties (ArA) 2020, nr. 3 .- p. 3-25 (PDF) Wat is de invloed van de EU-migratiewetgeving op uitbuiting van derdelanders? Er zijn drie vormen van invloed te onderscheiden. Ten eerste kan de wijze waarop toelating en verblijf zijn gereguleerd de kwetsbaarheid voor uitbuiting vergroten of verkleinen. Ten tweede kan EU-migratiewetgeving bescherming bieden aan derdelanders in een uitbuitingssituatie. Ten slotte stelt EU-migratiewetgeving normen voor de behandeling van derdelanders die uitbui‐ ting moeten voorkomen. Migrant workers – managing flows, embracing the benefits and reducing vulnerability – European Commission, 20 november 2020 Interview met Francesco Luciani (Head of Unit B3, Migration, Employment, DirectorateGeneral for International Cooperation and Development of the European Commission), waarin hij o.a. heb belang onderstreept van de doelstellingen van de SDG’s (Strategic Development Goals) voor 2030, waarin de rechten van arbeidsmigranten worden gewaarborgd (SDG 8.8). (Taal: Engels).

Advies aan kabinet: geef mensen die gebruik maken van malafide uitzendbureaus een fikse boete / Trouw, 30 oktober 2020 Een apk-keuring voor uitzendbureaus moet Oost-Europese arbeidskrachten behoeden voor onzekerheid, uitbuiting en onmenselijke situaties. Dat adviseert het aanjaagteam van Emile Roemer dat is opgericht om arbeidsmigranten te beschermen.

Fair employment conditions for migrant workers in the EU—How to provide better support services for migrants? – International Labour Organization (ILO) News, 9 october 2020 Under the current German EU Presidency, the German Ministry of Labour recently asked the ILO to facilitate a workshop on how to improve working conditions for migrant workers within the EU. The workshop recommends expanding support services for migrant workers, especially information on rights at work and working conditions in the native language of the worker.

Retourmigratie en arbeidsmarktsucces van arbeidsmigranten / G. Bijwaard in : Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken (36), afl. 2 (juni 2020) (op te vragen) De vraag of migranten bijdragen aan de economische groei van ons land speelt een sleutelrol in het migratiedebat. Het succes van immigranten op de arbeidsmarkt wordt meestal gemeten aan de hand van de arbeidsmarktpositie en de groei van hun inkomen tijdens het verblijf in het gastland. De vele gezichten van nieuwe arbeidsmigratie: Detachering en derdelanders / D. Lens et al in : Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken (36), afl. 2 (juni 2020) (op te vragen) In de afgelopen decennia toonde de literatuur over 'nieuwe migratie' de transformatie aan van internationale migratie naar Europa van een permanente vestigingsmigratie naar vormen van migratie die meer divers, tijdelijk en vloeiend van karakter zijn. Wij dragen bij aan deze literatuur door aan te tonen dat arbeidsmigratie in Europa een juridisch-

18

institutionele diversificatie van migrantenstatussen ondergaat buiten de categorieën die in de huidige nieuwe-migratieliteratuur worden verondersteld, en zelfs buiten de grenzen van de EU-lidstaten. De Oost-Europese arbeidsmigrant zit in de knel op de Nederlandse arbeidsmarkt – Trouw, 11 februari 2020 Het beeld van de Bulgaar als WW-fraudeur klopt van geen kanten, stelt promovenda Anita Strockmeijer. Arbeidsmigranten uit Oost-Europese lidstaten van de EU hebben een structureel achtergestelde positie op de Nederlandse arbeidsmarkt. Risico is dat deze migranten een nieuwe achterstandsgroep in Nederland gaan vormen, concludeert Anita Strockmeijer, kennisadviseur bij het UWV.

2019 Migratie en werk: over achterstand en verbetering / F. Dekker en L. Lucassen in : Beleid en Maatschappij 2019, afl. 1 .- p. 4-6 (PDF) Inleidend artikel voor het themanummer over migratie in Beleid en Maatschappij nr. 1 (2019).

Leren en werken voor vluchtelingen: beleid en interventies in drie grote gemeenten / J. Klaver et al in : Beleid en Maatschappij 2019, afl. 1.- p. 43-64 (PDF) Steeds meer gemeenten hebben hun beleid met betrekking tot de arbeidsintegratie van vluchtelingen aangepast. Kernelementen binnen het gekozen beleid lijken steevast te bestaan uit een vroege activering, het combineren van taal- en beroepstraining en het bieden van maatwerk in de ondersteuning van deze nieuwkomers. In dit artikel is deze beleidsverandering bestudeerd in de gemeenten Utrecht, Rotterdam en Amsterdam. Dan wordt duidelijk dat een succesvolle aanpak meer kans van slagen heeft wanneer statushouders aanvullende en op maat gesneden ondersteuning krijgen aangeboden.

19

Rapporten, onderzoeken en boeken Wachten in de kou: themanummer arbeidsmigratie – Sociaal Bestek, jrg. 86 (2024), nr. 3 (juni) O.a. ondersteuning kwetsbare EU-arbeidsmigranten komt op gang; werkzaam in Nederland via Vrij verkeer van diensten, arbeidsmigranten en de maatschappelijke opvang en langjarig onderzoek naar arbeidsmigranten.

Hoe zorgen Nederlandse werkgevers voor arbeidsmigranten? Diagnose van goed werkgeverschap onder arbeidsmigranten. De resultaten van het 7e arbeidsmigrantenpanel – Kenniscentrum Arbeidsmigranten, 11 juni 2024 Arbeidsmigranten ervaren een tweedeling in het HR-beleid dat bedrijven toepassen op verschillende (sub)groepen migranten. Arbeidsmigranten met een direct dienstverband bij de werkgever en werkzaam in hooggekwalificeerde banen, ervaren een gunstiger HR-beleid en betere werkomstandigheden dan arbeidsmigranten die werkzaam zijn via uitzendbureaus en in laaggekwalificeerde banen. Dit speelt vooral bij thema’s zoals flexibele werktijden, ontwikkelmogelijkheden, werkzekerheid en beloning. Naast deze verschillen tussen beide subgroepen, delen zij wel dat de verwachtingen omtrent goed werkgeverschap hoger liggen dan de daadwerkelijke praktijk.

Verkenning: Arbeidsmigratie: Oplossing voor economie en demografie?' – Adviesraad Migratie, 11 december 2023 De Adviesraad Migratie heeft een verkenning uitgevoerd naar de bijdrage die arbeidsmigratie kan leveren om toekomstige demografische uitdagingen te verlichten. Daarbij is de optie van meer arbeidsmigratie afgezet tegen andere opties om de beroepsbevolking te vergroten zoals verdere verhoging van de AOW-leeftijd en een hogere arbeidsparticipatie. Expertmeeting taalonderwijs EU-arbeidsmigranten: ‘outreachende hulpverleners kunnen een game changer zijn’– Kennisplatform Inclusief Samenleven, 21 november 2023 Op 11 oktober 2023 organiseerden KIS en het Kenniscentrum Arbeidsmigranten een expertmeeting over de taalvaardigheid van EU-arbeidsmigranten. Daarbij zijn de meest actuele resultaten uit onderzoek over die taalvaardigheid voor het voetlicht gebracht. Daarnaast wisselden deelnemers tips uit over welke rol gemeenten, werkgevers én sociaal professionals kunnen spelen om de taalvaardigheid van EU-arbeidsmigranten te vergroten.

De Nederlandse taalvaardigheid onder arbeidsmigranten De resultaten van het 6 e arbeidsmigrantenpanel - Het Kenniscentrum Arbeidsmigranten, oktober 2023 De respondenten in de zesde peiling zijn afkomstig uit 102 landen. Bijna twee op de drie komen uit Europese Unie (waarvan de meerderheid uit Midden- en Oost-Europa) en ongeveer een derde uit zogenaamde derde landen (Verenigde Staten, India en rest van de wereld). 40% van de respondenten is werkzaam in hooggekwalificeerde beroepen, 60% werkt in laaggekwalificeerde banen2 . De meerderheid woont langer dan 3 jaar in Nederland. De ondervraagden werken het vaakst in industrie en productie, transport, distributie en logistiek en ICT.

20

Migranten in de frontlinie: de effecten van COVID-19 maatregelen op arbeidsmigranten werkzaam in cruciale sectoren – Radboud Universiteit, februari 2023 Arbeidsmigranten uit onder meer Midden- en Oost-Europa vervullen essentieel werk in cruciale sectoren. Denk hierbij aan het oogsten van groenten en fruit, vlees verwerken, voedsel verpakken en schoonmaken. Tijdens de coronacrisis blijft hun arbeid hard nodig om de economie te laten draaien. In deze sectoren is het niet altijd mogelijk de coronamaatregelen volledig na te leven. Denk bijvoorbeeld aan een schoonmaker in een ziekenhuis, die hoe dan ook besmettingsgevaar loopt. Soms vormt de taalbarrière problemen bij het ontvangen van medische zorg of bij de uitleg van voorzorgsmaatregelen. Deze groep loopt dus grotere risico’s op besmettingen met het coronavirus. Ook hun arbeidspositie kan wankel zijn door het werken met ZZP-contracten. De bescherming van deze groep vraagt daarom urgente aandacht. Arbeidsmigranten in Nederland: verhalen en getuigenissen – Hassnae Bouazza.Amsterdam: Singel uitgeverijen, 2022 Er gaat bijna geen dag voorbij zonder berichten over de uitbuiting van arbeidsmigranten in Nederland. Ze werken in magazijnen en abattoirs, sorteren de post, oogsten de groenten en maken lange dagen op de vrachtwagen. Maar wie zijn de mensen achter de krantenkoppen? In dit boek maken we kennis met een aantal van hen.

Vijf verschillende levens en vijf verhalen die één belangrijk aspect met elkaar delen: ze kwamen van ver en hoopten in Nederland fatsoenlijk te kunnen werken. De realiteit pakte anders uit.

Migranten in de frontlinie: de effecten van COVID-19 maatregelen op arbeidsmigranten werkzaam in cruciale sectoren – Nijmegen: Radboud Universiteit, 2022 Arbeidsmigranten uit onder meer Midden- en Oost-Europa vervullen essentieel werk in cruciale sectoren. Denk hierbij aan het oogsten van groenten en fruit, vlees verwerken, voedsel verpakken en schoonmaken. Tijdens de coronacrisis blijft hun arbeid hard nodig om de economie te laten draaien.

21

De impact van de coronacrisis op ongedocumenteerde arbeidsmigranten in Nederland – Anita Bröcker en Tesseltje de Lange – Nijmegen: Radboud Universiteit, 2022 (Nijmegen Sociology of Law Working Papers Series 2022/01) Arbeidsmigranten zijn in normale tijden tamelijk onzichtbaar. De coronacrisis heeft aan het licht gebracht dat zij veelal essentieel werk verrichten, maar tegelijkertijd kwetsbaar zijn voor ongezonde en onrechtvaardige werk- en leefomstandigheden. Die onzichtbaarheid en kwetsbaarheid gelden in versterkte mate voor ongedocumenteerde arbeidsmigranten. In dit paper worden de gevolgen van de coronacrisis voor deze groep in kaart gebracht. Ook wordt nagegaan welke lessen volgens diverse betrokkenen uit de ervaringen tijdens de crisis moeten worden getrokken. Nationaal actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten – Ministerie van Buitenlandse Zaken, juli 2022 Nederland zet zich wereldwijd in voor de bescherming en bevordering van mensenrechten. Zonder bescherming en respect voor mensenrechten zijn duurzame ontwikkeling en het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelen niet mogelijk. Dit is een taak van de overheid, het bedrijfsleven en de burger.

Dashboard arbeidsmigranten niet-EU/EFTA- CBS, mei 2022 Dit dashboard laat cijfers zien over reguliere (niet-asiel) migratie van personen met een nationaliteit van landen buiten de EU/EFTA, die tussen 1999 en 2020 naar Nederland zijn gekomen. De gepresenteerde cijfers gaan over jaarlijkse instroom, naturalisatie en vertrek, sociaaleconomische positie en arbeidsmarktpositie. Een belangrijk onderdeel van het dashboard betreft de verdere detaillering van immigranten met motief Arbeid naar migratieregeling en migratiesubregeling. Daarnaast is met behulp van registerdata afgeleid welke gezinsmigranten zijn meegekomen met arbeids- of studiemigranten.

A theory of migration: the aspirations-capabilities Framework – Hein de Haas, in: Comparative Migration Studies 9 (2021) This paper elaborates an aspirations–capabilities framework to advance our understanding of human mobility as an intrinsic part of broader processes of social change. In order to achieve a more meaningful understanding of agency and structure in migration processes, this framework conceptualises migration as a function of aspirations and capabilities to migrate within given sets of perceived geographical opportunity structures.

22

Report Neglected and Exploited: the Plight of EU Migrant Workers at the Hands of Dutch Temporary Work Agencies – Lucie Burggraaf, Gabrielle Caon, Francisca Rodrigues and Femke Zeven.- Amsterdam: University of Amsterdam (Amsterdam Law Clinics), 28 Juni 2021 EU migrant workers face several obstacles when working in the Netherlands, the most prominent being the zero-hour contracts containing a temporary employment clause.1 These contracts function on a ‘no work, no income’ basis. Combined with a lack of knowledge about their social rights, migrant workers are in danger of being exploited. Further problems migrant workers encounter are the merger of housing and labour contracts, poor working conditions, poor access to information and legal help, problems with the Burgerservicenummer (the mandatory registry, and social security number) and the limited mechanisms and its effectiveness of the Dutch Labour Inspectorate.

Migratie die werkt: naar een rechtvaardig en menswaardig arbeidsmigratiebeleid – Wetenschappelijk Bureau GroenLinks, oktober 2020 In dit rapport onderzoekt Wetenschappelijk Bureau GroenLinks de mogelijkheden voor een rechtvaardig en menswaardig arbeidsmigratiebeleid. Centraal staat de vraag: Moet het arbeidsmigratiebeleid voor mensen uit derde landen worden herzien? En zo ja, hoe dan?

Kansrijk integratiebeleid op de arbeidsmarkt : Beleidsopties voor het verbeteren van de arbeidsmarktuitkomsten van personen met een migratieachtergrond – Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Centraal Planbureau (CPB), oktober 2020 De focus ligt op beleid ten behoeve van het verkleinen van de verschillen op de arbeidsmarkt tussen personen met en zonder migratieachtergrond. In totaal worden er 60 beleidsopties besproken. Deze hebben als doel om de verschillen op de arbeidsmarkt naar migratieachtergrond aan te pakken. De beleidsopties zijn divers en gericht op de opvang en het plaatsingsbeleid, de fiscaliteit, de sociale zekerheid, actief arbeidsmarktbeleid en het beleid van werkgevers.

Infographic: arbeidsmigranten in de coronacrisis – RIEC-LIEC, 3 juni 2020 Arbeidsmigranten werken veelal in cruciale sectoren, zoals de voedselketen en logistiek. Slechte huisvesting, uitbuiting en mensenhandel vormen nu een extra risico voor de volksgezondheid en de continuïteit van cruciale sectoren.

23

A Vulnerable Workforce: Migrant Workers in the COVID-19 Pandemic / F. Fasani and J. Mazza .- Luxembourg: European Commission (JCR Technical Report), May 2020 .- p. 33 (PDF) This report analyses the labour conditions of migrant workers in the EU in the context of the COVID-19 epidemic. By looking at the prevalence of temporary contracts, the position in the income distribution and the likelihood that jobs can be conducted from home for both key and other migrant workers, it highlights the potential and distinct vulnerabilities for these two groups. Foreign born workers - especially ExtraEU migrants - are at a disadvantage in all three dimensions: they are more likely to be in temporary employment, earn lower wages and have jobs that are less amenable to teleworking. The report concludes by identifying possible areas of policy intervention to address these vulnerabilities.

De arbeidsmarktpositie verklaart – UWV.nl, 20 maart 2020 UWV-kennisadviseur Anita Strockmeijer deed promotieonderzoek naar werk en uitkeringsgebruik van Oost-Europese arbeidsmigranten in Nederland. Uit haar proefschrift blijkt dat Oost-Europese arbeidsmigranten een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt hebben die hun beroep op de WW grotendeels verklaart. Strockmeijer onderzocht of de positie van arbeidsmigranten op de arbeidsmarkt verbetert bij een langer werkverleden en bij ervaren krapte en bekeek hun werkpatronen.

De positie van uitzendwerknemers: ontwikkelingen 1998 - 2019 – Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek, februari 2020 (i.o.v. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) In dit rapport wordt de vraag beantwoord wat de invloed is van het huidige wettelijke kader dat is ontwikkeld vanaf 1998 op de positie van de uitzendwerknemer. De positie van uitzendwerknemers wordt hier gedefinieerd als de relatieve arbeidsrechten en arbeidsvoorwaarden van uitzendwerknemers ten opzichte van andere werknemers op de Nederlandse arbeidsmarkt.

Arbeidsmigranten in Nederland: een overzicht – ABU en NBBU, 2019 ABU (Algemene Bond van Uitzendondernemingen) en NBBU (belangenbehartiger voor 1300+ uitzendbureaus, zzp-bemiddelaars, payrollbedrijven en andere flexorganisaties). Inzichtkaart werken met arbeidsmigranten. Legale kanalen voor arbeidsmigranten: de internationale, europese en nationale context – Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ), juni 2019 Drie redenen vormen voor de ACVZ aanleiding om een verkennend onderzoek uit te doen naar legale arbeidsmigratiekanalen. Deze redenen zijn: de huidige krapte op de arbeidsmarkt; de veel gehoorde stelling dat legale migratiekanalen kunnen dienen als een alternatief voor irreguliere migratie; het streven van de ACVZ om het maatschappelijk debat over migratie te voeden met feitelijke en geduide informatie en het open schetsen van knelpunten, kansen, dilemma’s en oplossingsrichtingen.

24

Regie over migratie: naar een strategische agenda – Den Haag: WRR, 2018 Deze essaybundel is geschreven ter voorbereiding op de Hollands Spoorbijeenkomst over migratiebeleid op 19 juni 2018. Centraal stond de vraag of het huidige migratiebeleid aanpassing behoeft in het licht van hedendaagse migratiebewegingen. Prof.dr. Leo Lucassen wijst op de historische en actuele aanwezigheid van migratie en op formele en informele uitsluiting van arbeidsparticipatie. Prof. dr. Paul Scheffer legt de nadruk op structurele oorzaken van migratie en zoekt naar de beleidsruimte tussen pleidooien voor open en gesloten grenzen. Prof.dr. Ernst Hirsch Ballin geeft een reactie en gaat in op de mogelijkheden voor toekomstig nationaal en Europees migratiebeleid.

Kwartaalthema: arbeidsmigranten uit Oost-Europa – Burgerperspectieven 2013, nr. 4 (Sociaal Cultureel Planbureau, 2013. Kwartaalbericht van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) met aandacht voor de beeldvorming over arbeidsmigranten uit Oost-Europa. Sinds de toetreding van Polen tot de Europese Unie (EU) op 1 mei 2004, is er een aanzienlijke instroom geweest van arbeidsmigranten. In 2007 traden ook Bulgarije en Roemenië toe tot de EU en vanaf 2014 is er geen aparte vergunning meer nodig om in Nederland te komen werken. Statistieken laten zien hoeveel arbeiders zijn ingeschreven in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA).

In betere banen / J.W. Holtslag, M. Kremer en E. Schrijvers (red.) .- Den Haag: WRR, 2012 .- 130 p. (boek, pdf) Europa is straks een krimpend continent. Hebben we daarom meer arbeidsmigranten nodig? En voegen zij zich als vanzelf in onze economie en samenleving? Of zijn de deuren al te ver opengezet? In betere banen gaat in de vraag hoe het arbeidsmigratiebeleid nu en in de toekomst vorm moet krijgen, in Nederland en de Europese Unie. Een aantal internationaal gerenommeerde wetenschappers analyseert de Europese arbeidsmigratie van vandaag en doordenkt de uitdagingen voor morgen.

Arbeidsmigratie naar Nederland: de invloed van gender en gezin / L.J.J. Wijkhuijs en R.P.W. Jennissen in : WODC / Boom juridische uitgevers (onderzoek en beleid 286), 2010 Het Nederlandse arbeidsmigratiebeleid is selectief en met name gericht op de toelating van hoogopgeleide arbeidsmigranten en het restrictief toelaten van laagopgeleide arbeidsmigranten. De relatie met gezinsmigratie is daarbij onderbelicht. In dit onderzoek staan de volgende vragen centraal: Welke redenen zijn te geven voor het feit dat meer mannelijke dan vrouwelijke arbeidsmigranten naar Nederland komen? In welke mate leidt recente arbeidsmigratie tot gezinsmigratie, en in hoeverre draagt deze gezinsmigratie ertoe bij dat arbeidsmigranten langer in Nederland blijven? Hoe is het gesteld met de economische integratie van recente arbeidsmigranten en hun gezinsleden?