[24bb004445] Bijlage 3 behorende bij 24bb004442 over Actieagenda Netcongestie Laagspanningsnetten

MAATREGEL

Voorstel wijzigen tariefstructuur van kleinverbruikers op netcongestie LS (gebaseerd op uitkomsten onderzoek).

IMPACT

TERMIJN

Kortom, een aanpassing van de huidige structuur van de nettarieven voor kleinverbruikers om in zekere mate te sturen op efficiënt netgebruik is waarschijnlijk mogelijk maar het is niet de verwachting dat de nettarieven dusdanige prikkels geven dat overbelasting door deze prijsprikkel wordt voorkomen (zie figuur paragraaf 4.2). Berenschot onderzoekt momenteel in opdracht van Netbeheer Nederland of en hoe wijzigingen in nettarieven voor kleinverbruiker kunnen bijdragen aan verandering van gedrag zodat zij efficiënter gebruik maken van het net. De resultaten van dit onderzoek worden in het eerste kwartaal van 2024 verwacht. Op basis van deze resultaten wordt door betrokken partijen30 afgewogen welke bijdrage het wijzigen van de tariefstructuur van kleinverbruikers kan hebben op netcongestie op de laagspanningsnetten.

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

Q2 2024

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: Netbeheer Nederland Betrokken organisaties: EZK, ACM, Energie Nederland

Door betrokken partijen29 wordt op basis van het onderzoek van Berenschot afgewogen welke bijdrage het wijzigen van de tariefstructuur kan hebben op netcongestie.

30 De leden van het Bestuurlijk Overleg Netcongestie Laagspanningsnetten

39 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

4.2.3 Sturen via inkoop van flexibiliteit door de netbeheerder Op grond van Europese regels is inkoop van flexibiliteit door de netbeheerder het uitgangspunt als er overbelasting van het laagspanningsnet dreigt. Netbeheerders kunnen de gecontracteerde flexibiliteit vervolgens activeren om overbelasting van het net te voorkomen.31 Vrijwillig congestiemanagement Vrijwillig congestiemanagement houdt in dat een netbeheerder afspraken maakt met aangeslotenen in een bepaald gebied om congestie te voorkomen. Een netgebruiker kan bij vrijwillig congestiemanagement zelf kiezen om wel of geen congestie-diensten te leveren (in tegenstelling tot verplicht congestiemanagement). In de huidige Netcode zijn regels vastgelegd die bepalen hoe netbeheerders: ●

Moeten onderzoeken of er in een bepaald deel van het net congestie is (congestie-onderzoeken) voordat een netbeheerder een verzoek om (extra) transportcapaciteit mag weigeren;

●

Of een netbeheerder in een bepaald gebied marktgebaseerde flexibiliteit kan contracteren om overbelasting te voorkomen;

●

Of een netbeheerder verplicht is om nietmarktgebaseerd flexibiliteit in te kopen.

Deze regels over congestiemanagement worden door netbeheerder nu met name toegepast voor congestie in hoog- en middenspanningsnetten. Als congestie dreigt start een netbeheerder een congestie-onderzoek. Vanaf dat moment worden grootverbruikers die (extra) transportcapaciteit willen contracteren in een wachtrij geplaatst. Als uit het onderzoek blijkt dat de netbeheerder flexibiliteit kan contracteren, dan komt daarmee ruimte op het net vrij voor grootverbruikers uit de wachtrij. Flexibiliteit contracteren gaat

in principe marktgebaseerd (vrije prijsvorming voor congestie-diensten). In sommige gevallen kan ook niet-marktgebaseerd congestiemanagement worden toegepast. 32 Dan geldt een gereguleerde vergoeding voor de levering van congestie-diensten. De regels over congestiemanagement houden nog onvoldoende rekening met congestie in laagspanningsnetten. Zo hoeven netbeheerders op grond van de huidige Netcode geen congestiemanagement toe te passen voor congestie in laagspannings­ netten.33 Als reden noemt de ACM in het codebesluit congestiemanagement: “Wanneer congestie optreedt in laagspanningsnetten is er in de regel een klein aantal aangeslotenen dat zich in het congestiegebied bevindt. Hierdoor is het aantal getroffen aangeslotenen en potentiële aanbieders van flexibiliteit in dat specifieke congestiegebied beperkt. Daarnaast is de benodigde verzwaring en/of uitbreiding van het net gering en kan deze, gegeven voldoende uitvoeringscapaciteit, snel uitgevoerd worden. De ACM acht het in deze gevallen niet doelmatig om congestiemanagement in te richten voordat de verzwaring van het net gereed is” Echter, als uitbreiding van het laagspanningsnet op korte termijn niet mogelijk is dan zal op de een of andere manier overbelasting toch moeten worden voorkomen.

Als marktgebaseerd congestie­ management niet goed mogelijk is (bijvoorbeeld door weinig concurrentie tussen aanbieders), dan kan ook niet-marktgebaseerd mogelijk worden ingezet. Niet-marktgebaseerd congestiemanagement betekent dat er geen vrije prijsvorming is voor de levering van congestie-diensten. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat gereguleerde vergoedingen voor niet-marktgebaseerd congestiemanagement worden bepaald. Bij vrijwillig congestiemanagement kan een verbruiker overigens nog wel zelf kiezen om wel of niet deel te nemen aan congestiemanagement.

31 Overigens kan dit uiteindelijk ook effect hebben op de energierekening van de kleinverbruiker. Een kleinverbruiker kan bijvoorbeeld zijn energieleverancier toestemming geven om de flexibiliteit aan te bieden bij de netbeheerder. De leverancier kan in ruil daarvoor een lagere energieprijs afspreken met de kleinverbruiker. 32 Op grond van Europese regels geldt mag niet-marktgebaseerd congestiemanagement worden ingezet in situaties waarin (i) er geen aanbod van marktgebaseerde flexibiliteit is, (ii) al het aanbod al gebruikt is, (iii) het aantal aanbieders van flexibiliteit te klein is voor effectieve concurrentie of (iv) de congestie te frequent en voorspelbaar is zodat dit strategische biedingen uit zou lokken. 33 Voor congestie op hogere netvlakken zijn de regels over marktgebaseerd congestiemanagement vastgelegd in de netcode. Op grond van de netcode kopen netbeheerders twee producten in om congestie te voorkomen: redispatching en capaciteitsbeperkingscontracten.

40 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

Onderzoek wijziging congestiemanagementregels voor congestie in laagspanningsnetten. Uit te werken vragen zijn:

Bepaalt de spel­ regels voor de inzet en levering van flexibiliteit om congestie in het laagspanningsnet te voorkomen

Eind 2024

1. Marktmacht/ gaming bij marktgebaseerd CM

Actiehouder: Netbeheer Nederland

●

Hoe onderbouwt de netbeheerder dat er congestie is?

●

Welke grenzen gelden er voor de inzet van congestiemanagement?

●

Wanneer is martkgebaseerd congestiemanagement mogelijk en wanneer is niet-marktgebaseerd congestiemanagement nodig?

2. Vergoeding voor niet-marktgebaseerd CM 3. Uitvoering niet-marktgebaseerd CM à Directe aansturing apparaten

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Betrokken organisaties: ACM, Energie Nederland, marktpartijen die flexibiliteit aanbieden, EZK

Welke vergoeding geldt voor niet-marktgebaseerd congestiemanagement?

Flexibiliteitstenders In aanvulling op congestiemanagement kunnen netbeheerders flexibiliteitstenders organiseren. Met flexibiliteitstenders kunnen de netbeheerder technologie-neutraal flexibele capaciteitsdiensten inkopen. Een flexibiliteitstender lijkt op congestiemanagement in de zin dat de netbeheerder flexibiliteit contracteert en die flexibiliteit vervolgens inzet om overbelasting van het net te voorkomen. Flexibiliteitstenders kunnen echter ook leiden tot aansluiting van assets (bijvoorbeeld buurtbatterijen) die er anders niet zouden zijn gekomen. Dus toepassing van flexibiliteitstenders is met name zinvol als er onvoldoende flexibiliteit is bij

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

Onderzoek naar nut en noodzaak van flexibiliteitstenders voor laagspanningsnetten

Beslissing over wel/ niet uitwerken flexibiliteitstenders voor laagspanningsnetten

Medio 2024

Opzet en uitwerking van flexibiliteitstender

Vergroten van het flexibiliteitsaanbod in gebieden waar er onvoldoende flexibiliteitsaanbod is om congestie op te lossen

Eind 2024

bestaande aangeslotenen en uitbreiding van het net bijzonder kostbaar is of lang gaat duren. De kans op een succesvolle flexibiliteitstender wordt hoger als de dienst voor een langere periode wordt aangegaan. Flexibiliteitstenders worden nu al incidenteel toegepast in hoog- en middenspanningsnetten. De verwachting is dat dit instrument de komende tijd verder wordt ontwikkeld en gestandaardiseerd. De effectiviteit van het instrument zal dan kunnen worden geëvalueerd. Voor de laagspanningsnetten moet onderzocht worden in hoeverre en hoe toepassing op laagspanningsnetten mogelijk is.

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: Netbeheer Nederland

Verhouding met regulier congestiemanagement Nieuwe aansluitingen a.g.v. flexibiliteitstender moeten prioriteit krijgen (prioriteren van transportverzoeken)

Actiehouder: Netbeheer Nederland Betrokken organisaties: Energie Nederland, marktpartijen die flexibiliteit aanbieden, EZK, ACM

41 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

4.2.4 Noodmaatregel: sturen via verplichte flexibiliteitslevering Verplicht congestiemanagement Als tijdig uitbreiden van het net niet mogelijk is én voorgaande vrijwillige maatregelen hebben te weinig opgeleverd om overbelasting te voorkomen, dan kan het nodig zijn om kleinverbruikers te verplichten om productie of verbruik aan te passen. Dit komt in de praktijk neer op directe aansturing van apparaten door de netbeheerder (of op basis van een signaal uit het lokale net). Zo’n verplichting kan vorm krijgen als een plicht om deel te nemen aan (niet-) markt­gebaseerd congestiemanagement. De proportionaliteit van de maatregel is hierbij van groot belang. Voor kleinverbruikers moet het daarom inzichtelijk zijn wanneer en op welke manier zij met netcongestie te maken krijgen.

Inzet van deze maatregel heeft als doel om erger te voorkomen. Dat betekent dat de maatregel alleen wordt ingezet als zonder de maatregel bijvoorbeeld de stroom uitvalt. Het is vanuit het oogpunt van proportionaliteit ook denkbaar dat bij de uitwerking van zo’n verplichting een onderscheid gemaakt wordt tussen verschillende apparaten om recht te doen aan de verschillende impact die ingrijpen op de kleinverbruiker heeft. In de meeste gevallen zal bijvoorbeeld aanpassen van de laadsnelheid van een elektrische auto of bij een hybride warmtepomp switchen naar aardgas tot beperkte overlast leiden. Dit terwijl aanpassen van het verbruik van een volledig elektrische warmtepomp op een koude dag tot veel overlast kan leiden. Uitwerking van deze noodmaatregel moet dus zo min mogelijk overlast geven voor de kleinverbruiker.

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

Onderzoek de inzet van verplicht congestiemanagement als noodmaatregel

Noodmaatregel om te voorkomen dat stroom uitvalt

Eind 2024

Vereist real-time inzicht in belasting elektriciteitsnet

Actiehouder: Netbeheer Nederland, ACM

Vereist slimme en aanstuurbare apparaten

Betrokken organisaties: Energie Nederland, marktpartijen die flexibiliteit aanbieden, EZK,

Keuze over welke apparaten in welke mate te beperken

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Keuze t.a.v. vergoeding voor beperking

42 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

4.3 Overige (technische) maatregelen om efficiënter gebruik te maken van het net

●

●

Tot slot zijn er een aantal meer technische maatregelen die er voor zorgen dat congestie wordt voorkomen. Door apparaten op een bepaalde manier te installeren komt congestie minder snel voor. Die maatregelen zijn: ● Verminderen van faseonbalans ● Gebruik van netten voor openbaar vervoer ● Gebruik van netten voor openbare verplichting

4.3.1 Verminderen van faseonbalans In het laagspanningsnet wordt gebruik gemaakt van wisselspanning met drie fasen. Als één fase een significant hogere belasting heeft dan de andere fasen spreken we over faseonbalans, of met een ander woord: spanningsasymmetrie. Door fase­ onbalans (spanningsasymmetrie) op specifieke fasen is overbelasting een groeiend probleem wat leidt tot spanningsproblematiek.34 Het wordt veroorzaakt door een onevenwichtige verdeling van één-fase aansluitingen op een kabel, of door drie-fase aansluitingen met een ongelijke belastings-verdeling over de drie fasen. De ongelijke belasting kan optreden door afname, maar ook bij invoeding van decentrale opwek zoals zonnepanelen. Door betere spreiding van het gebruik van de drie fasen kan het laagspanningsnet beter benut worden. Dit kan bereikt worden met:

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

Onderzoek naar bijdrage verminderen faseonbalans op netcongestie laagspanningsnetten

Onnodige knelpunten wanneer er eigenlijk capaciteit op het net is, maar de belasting onevenredig verdeeld is worden voorkomen.

Q2 2024

●

Het stimuleren of verplichten van gebruik drie-faseapparaten (onder andere omvormers en laadpalen). Technische oplossingen die wisselen van de gebruikte fase(n). Monitoren en sturen op beter spreiding over de drie fasen.

Faseschakelaars voor aansluitingen zijn al beschikbaar op de markt, maar voor individuele klanten prijzig. Bovendien zijn de baten niet uitsluitend voor de klant, maar voor de wijk, buurt en maatschappij. Wanneer deze schakelaars worden ingezet in gebieden met hoge faseonbalans dan zou netverzwaring eventueel kunnen worden voorkomen of uitgesteld worden. De volgende acties moeten worden uitgevoerd om te kunnen bepalen of de inzet op het verminderen van faseonbalans voldoende bijdraagt aan het mitigeren van (de impact van) netcongestie op de laagspanningsnetten: ● Verbeteren inzicht in fase-onbalans; ● Analyse van bestaande regels over aansluiting op fases; ● Onderzoek naar technische oplossingen die wisselen van fase; ● Uitwerken van concrete maatregelen (normering, subsidie) om faseonbalans te verminderen.

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: EZK Betrokken organisaties: BZK, Brancheverenigingen Holland Solar & Centraal Techniek Nederland, Federatie Elektrotechniek, Consumentenbond, netbeheerders.

34 Stroomversnelling (topsectorenergie.nl)

43 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

4.3.2 Gebruik van openbaar vervoernetten (OV-netten) Er zijn ook mogelijkheden om openbare vervoersnetten (metro, trams, trolleybussen) te gebruiken om het openbare elektriciteitsnet te ontlasten. OV-netten zijn meestal gelijkstroomnetten die op verschillende punten worden gevoed vanuit het openbare elektriciteitsnet (meestal middenspanningsnet). Dat zorgt voor kortstondige piekbelasting op de aansluiting met het openbare elektriciteitsnet, bijvoorbeeld op het moment dat er twee trams bij een halte gelijktijdig optrekken. OV-netten kunnen op twee mogelijke manieren bijdragen aan het oplossen/voorkomen van congestie: 1. Door beter energiemanagement kunnen pieken op de voedingspunten met het openbare elektriciteitsnet worden voorkomen35; en

Mogelijkheid 1 levert eigenlijk geen bijdrage aan het voorkomen van congestie in laagspanningsnetten, maar zou wel bij kunnen dragen aan het voorkomen van congestie in midden- of hoogspanningsnetten. Deze maatregel wordt daarom niet verder uit­ gewerkt in deze actieagenda voor congestie in het laagspanningsnet. Mogelijkheid 2 kan bijdragen aan het voorkomen van congestie in het laagspanningsnet, bijvoorbeeld als laadpalen kunnen worden aangesloten op het OV-net in plaats van op een laagspanningsnet dat anders overbelast zou raken. De restcapaciteit kan ook worden gebruikt voor interne doeleinden: bijvoorbeeld laadpalen voor elektrische bussen. Een voorwaarde is wel dat de aangeslotenen flexibel zijn. Dat roept de vraag op of het flexibele netgebruik niet ook ‘gewoon’ aangesloten kan worden op het openbare elektriciteitsnet.

2. Er zijn mogelijkheden om flexibele netgebruikers – zoals bijvoorbeeld laadpleinen – op het OV-net aan te sluiten (ook wel: parallelle benutting).

VOORGESTELDE MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Onderzoek naar bijdrage van parallelle benutting aan oplossen congestie in laagspanningsnetten inclusief analyse van technische, juridische en economische belemmeringen

Basis voor besluitvorming over vervolg

Medio 2024

Overlap tussen beleidsterreinen EZK en I&W

Actiehouders EZK, I&W

Budget voor onderzoek EZK en I&W + uren EZK en I&W

Start pilots gericht op standaardiseerbare en schaalbare oplossingen.

Ontwikkeling van technisch schaalbare concepten

Na go/no-go besluit: Aanpakken economische en juridische belemmeringen

Belemmeringen in wetgeving en financiering weg­nemen om opschaling mogelijk te maken

2024-2027

Gebrek aan financiering voor pilots Belemmeringen in wet en regelgeving voor pilots

2024-2027

Langdurige trajecten om wet te wijzigen

Betrokken organisaties: DOVA, lokaal spoor bedrijven, netbeheerders.

Actiehouders: Lokaal spoor bedrijven, netbeheerders, energiebedrijven.

Uren van andere betrokken organisaties

€ 20-25 mln subsidie

Betrokken organisaties: EZK en I&W

Dit zou kunnen vanuit het Missie­gedreven Topsectoren beleid, via bestaande regelingen en/of een SBIR-aanpak.

I&W en EZK

Nader te bepalen

35 Door plaatsing van batterijen kan op de bestaande voedingspunten een vlakkere energieafname gerealiseerd worden. Bovendien kunnen trams ook energie produceren als ze remmen en die energie kan dan worden opgeslagen.

44 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

4.3.3 Gebruik van openbare verlichtingsnetten (OVL-netten) Zogenaamde ‘solonetten’ zoals veel gebruikt voor openbare verlichting kunnen mogelijk ook voor andere doelen gebruikt worden. Deze capaciteit (hoeveelheid koper en aluminium in de grond) wordt nauwelijks gebruikt, zowel in tijd als qua belasting: ●

in tijd niet omdat openbare verlichting alleen in de donkere uren van de dag wordt gebruikt; en

●

in belasting omdat zeker met de overgang naar LED deze installaties zelf weinig vermogen vragen en dus weinig capaciteit benutten.

Ombouw naar gelijkstroom kan met elektronische beveiliging en aardlekbeveiliging veel meer gebruikswaarde opleveren. Het is wellicht mogelijk om laadpalen of laadpleinen aan te sluiten op zo’n openbaar verlichtingsnet op gelijkstroom. Daarmee wordt voorkomen dat het reguliere laagspanningsnet wordt belast door de laadpalen. Gelijkstroom biedt daarbij bijkomende voordelen zoals verbetering van energie-efficiëntie. Zo kan de bestaande infrastructuur in een wijk mogelijk beter worden benut. Eerst is een onderzoek naar de potentiële bijdrage van parallelle benutting van openbare verlichtingsnetten nodig en naar de technische, economische en juridische beperkingen van parallelle benutting. Afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek kan worden besloten of het nuttig is om in te zetten op parallelle benutting van openbare verlichtingsnetten.

VOORGESTELDE MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

Onderzoek naar bijdrage openbare verlichtingsnetten, inclusief analyse van technische, juridische en economische belemmeringen

Basis voor besluitvorming over vervolg

Medio 2024

Overlap tussen beleidsterreinen EZK en VNG

Actiehouder: TKI Urban Energy

Na go/no-go besluit: Aanpakken economische en juridische belemmeringen

Belemmeringen in wetgeving en financiering weg­nemen om opschaling mogelijk te maken

Langdurige trajecten om wet te wijzigen

Actiehouder: nader te bepalen o.b.v. resultaten onderzoek

2024-2027

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Betrokken organisaties: EZK, VNG, ACM

Nader te bepalen

45 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

5. Communicatie Zowel de oplopende netcongestie op de laag­spannings­ netten als de oplossingsrichtingen zullen gevolgen hebben voor kleinverbruikers. Ook kunnen kleinverbruikers door zelf actie te ondernemen (het aanpassen van hun gedrag/verbruik) bijdragen aan het mitigeren van netcongestie. Communicatie moet zich daarom niet alleen richten op informeren en het creëren van bewustwording en begrip voor de maatregelen, maar ook op het bieden van handelingsperspectief en het aanzetten tot actie. Dat vraagt een proactieve, transparante, begrijpelijke en empathische boodschap en tijdig inzicht in welke maatregelen wanneer effect zullen hebben.

5.1 Basisboodschap De boodschap(pen) die over netcongestie op de laagspanningsnetten gebracht moet worden is een complexe: ●

Het informeren over netcongestie op de laagspanningsnetten mag niet leiden tot een verminderde positieve houding en actiebereidheid van eindverbruikers tegenover de energietransitie en het nemen van duurzame maatregelen.

●

Tegelijkertijd moeten eindverbruikers op een later tijdstip niet verrast worden als het gaat om keuzes die ze nu (moeten) maken met betrekking tot verduurzaming van hun huizen, bedrijfspanden en vervoer.

●

Ook luistert het nauw welke informatie wordt gegeven. Sommige maatregelen kunnen bij verkeerde inzet juist een tegengesteld effect en bijdrage hebben op netcongestie (denk

MAATREGEL

Opstellen en testen basisboodschap (incl. media-analyse en uitwerking communicatie basisboodschap)

IMPACT

TERMIJN

Q1 2024

bijvoorbeeld aan het verbruik aanpassen op energieprijzen, vooral als de productie niet lokaal is). ●

Daarnaast zijn de gevolgen van netcongestie en de gevolgen van mitigerende maatregelen niet alleen een probleem van kleinverbruikers, maar ook niet alleen een probleem van netbeheerders, energieleveranciers of overheid. Het betreft een maatschappelijk probleem waar we allemaal een steentje moeten bijdragen aan de oplossing.

Daarom wordt een basisboodschap ontwikkeld gericht op alle kleinverbruikers. Het ministerie van EZK is eigenaar van de basisboodschap. De basisboodschap heeft met name als doel kleinverbruikers te informeren, bewustwording te vergroten en begrip te creëren voor de maatregelen die moeten worden getroffen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van bestaand onderzoek naar motivaties/waarden van consumenten/kleinverbruikers om bij te dragen aan efficiënter netgebruik. De organisaties die in samenwerking met EZK de actieagenda netcongestie laagspanningsnetten hebben opgesteld kunnen op basis van deze basisboodschap hun achterban informeren en activeren. De communicatie per maatregel (zie paragraaf 5.2) kan teruggrijpen op deze boodschap en heeft als doel netcongestie te mitigeren, handelingsperspectief te bieden en aan te zetten tot actie. De boodschap(pen) over netcongestie op de laagspanningsnetten kan niet losgezien worden van de communicatie die plaatsvindt over netcongestie op hoogspanning en middenspanning en zal daarom worden afgestemd met de communicatie die vanuit het LAN plaatsvindt.

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: EZK

Budget en capaciteit nodig

46 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

5.2 Communicatie per maatregel

● ●

Een groot aantal partijen heeft een rol in het verder uitwerken en uitvoeren van de maatregelen om netcongestie te mitigeren. Communicatie over netcongestie en de oplossingsrichtingen zal daarmee niet vanuit één enkele afzender worden gedaan, maar juist via alle betrokken partijen. Ook zijn de kleinverbruikers geen homogene groep. Elke maatregel om netcongestie te mitigeren kent zijn eigen afzender(s), eigen kanalen, eigen instrumenten en eigen doelgroep(en). De communicatie per maatregel bouwt voort op de basisboodschap, zodat er herkenning en herhaling ontstaat op deze boodschappen. Per maatregel wordt het volgende in kaart gebracht: ● Wie is de doelgroep?

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

●

Na besluitvorming over welke maatregelen onderdeel uitmaken van de actieagenda netcongestie laagspanningsnetten, wordt de communicatie per maatregel uitgewerkt.

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: EZK

Budget en capaciteit nodig

Betrokken organisaties: alle organisaties betrokken bij het opstellen van de actieagenda netcongestie LS

5.3 (Duurzaam) informeren en betrekken partijen

komende periode verder uitgewerkt worden en (technologische) ontwikkelingen zullen waarschijnlijk ook nieuwe of alternatieve maatregelen mogelijk maken.

Een groot aantal partijen is betrokken bij het tot stand komen van de actieagenda netcongestie laagspanningsnetten. Deze partijen vertegenwoordigen verschillende andere partijen, zoals partijen die een rol hebben in het verder uitwerken en uitvoeren van de maatregelen om netcongestie te mitigeren, groepen eindverbruikers die consequenties ervaren van netcongestie of de mitigerende maatregelen, kennisen/of onderzoeksinstituten, etc. Het mitigeren van netcongestie op de laagspanningsnetten zal de komende jaren een forse inspanning vergen. Verschillende maatregelen zullen in de

Uitwerken en inrichten stakeholder­ management netcongestie LS

●

Q1 2024

Uitwerken communicatie per maatregel

MAATREGEL

●

Wat zijn waarden van deze doelgroep? Wie is de afzender? Wat zijn de kanalen waar gebruik van wordt gemaakt? Welke kanalen passen het beste bij welke doelgroep? Wat is er nodig om de boodschap uit te dragen? (Inhoud, proces/communicatie strategie, reactiemogelijkheden en eventueel handelingsperspectief in één?) Wat is de termijn waarop communicatie kan/moet plaatsvinden?

IMPACT

TERMIJN

Q1 2024

Het is daarom belangrijk dat deze partijen gedurende de looptijd van de actieagenda betrokken blijven en goed op de hoogte worden gehouden over ontwikkelingen met betrekking tot het mitigeren van netcongestie op de laagspanningsnetten zodat de informatiebasis gelijk blijft en zij de communicatie richting de doelgroepen op een goede manier kunnen invullen. Dit gebeurt grotendeels via de reeds bestaande kanalen en reguliere (beleids)lijnen. Wat aanvullend nodig is wordt nader uitgewerkt en ingericht.

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: EZK

Capaciteit nodig

Betrokken organisaties: alle organisaties betrokken bij het opstellen van de actieagenda netcongestie LS

47 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

6. Overzicht van maatregelen 6.1 Maatregelen verbeteren inzicht (toekomstige) belasting van de laagspanningsnetten NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

1

2.1

Use Cases van netbeheerders bedoeld voor het aflezen van slimme meter data met als doel om congestie op te sporen behandelen met prioriteit

Doorlooptijden voor de afhandeling van use cases verkorten

Korte termijn

Kan ervoor zorgen dat andere aanvragen langere wachttijden ervaren

Actiehouder: Netbeheer Nederland

2

2.1

Netbeheerders en EZK gaan na in hoeverre juridische ruimte gevonden kan worden voor het gebruik maken van interval­ standen m.b.t. gebruiksdata geanonimiseerd door netbeheerders bij het uitvoeren van hun netbeheertaken

beter inzicht in de (toekomstige) netsituaties te verschaffen; effectieve inzet van maatregelen (zowel verzwaren als efficiënter netgebruik).

Begin 2024

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: EZK en Netbeheer Nederland

Randvoorwaardelijk voor onderbouwen proportionaliteit maatregelen en doelmatige inzet van deze maatregelen

3

2.1

Regionale netbeheerders passen hun ICT-systemen zodanig aan en richten processen zodanig in dat slimme meterdata klein­ verbruikers gebruikt worden

Verbetering identificatie knel­ punten laagspannings-netten en prognoses t.a.v. knelpunten

Loopt samen op met maatregel mbt gebruikmaking verbruiks­informatie

Voor spanningsdata zijn ICT systemen reeds aangepast. Voor het gebruiken van verbruiksdata is dit nog niet gebeurd.

4

2.1

In het kader van het wetsvoorstel afbouw salderingsregeling gedurende 2 jaar aanbieden van een slimme meter aan kleinverbruikers die deze nog niet hebben.

Verhogen van het aantal slimme meters in het net, waardoor er meer inzicht komt in actuele belasting van het net.

2026/2027

●

Wettelijke basis voor de verplichting een meter die afname en invoeding apart kan meten te accepteren is afhankelijk van aanname wetsvoorstel afbouw salderingsregeling

●

kleinverbruikers kunnen ook kiezen voor een digitale (niet op afstand uitleesbare) meter ipv een slimme meter

Actiehouder: Netbeheer Nederland en individuele regionale netbeheerders

Actiehouder: regionale netbeheerders

48 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

5

2.1

Verder versnellen van het bemeteren MS/LS-stations inclusief tussentijdse voortgangs­ monitoring. Inzet is gericht op 100% inzicht in de belasting van laagspannings­netten.

inzicht in actuele belasting van de MS en LS netten

Tussen 2026 en 2029 inzicht compleet

Beschikbaarheid meetapparatuur (materialen) en uitvoeringscapaciteit (mensen)

Actiehouder: regionale netbeheerders

7

8

9

2.2

2.3

2.3.1

2.3.1

Betrokken organisaties: Producenten/leveranciers van de benodigde (slimme) meetapparatuur,

In de eerste helft van 2024 delen de regionale netbeheerders een plan over de wijze en de planning, waarop aan gemeenten en andere belanghebbenden inzicht in de laagspanningsnetten wordt geboden. 6

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Verplichten registratie van nieuw te installeren net-intensieve apparaten (zoals laadpalen, warmtepompen, zonnepanelen, koelinstallaties) voor zover dit nog niet het geval is.

Verbetering prognoses

Stimuleren van het gebruik van het invulformulier door gemeenten voor het delen van buurt­specifieke informatie, met name wanneer buurtspecifieke informatie afwijkt van door de netbeheerders gebruikte landelijke databronnen.

Verbeteren informatiestroom, verbetering prognoses en verbetering dimensionering bij netuitbreidingen.

Afhankelijk van: ●

Wetgeving

●

Implementatie binnen de installatiesector

Doorlopend

Data en privacy wetgeving.

Actiehouder: EZK, IenW Betrokken organisaties: Energiesector: datastelsel MFF Bas Ontwerp-/Bouw-/Technieksector: datastelsel DSGO

Het invulformulier is nieuw en relatief onbekend. Het gebruik hiervan is nog niet standaard waardoor lokaal/regionaal maatwerk nog beperkt wordt geboden.

Actiehouders: gemeenten, ondersteund door VNG, NPLW, regionale netbeheerders

Mogelijk moet gekeken worden naar een wijziging van de naam, omdat het invulformulier breder wordt ingezet dan voor enkel warmteplannen.

Gemeenten bieden op korte termijn duidelijkheid aan gebouw­eigenaren over hun visie op de warmtetransitie (overeenkomstig de oproep van min BZK)

Q1 2024 en verder

Gemeenten informeren regionale netbeheerders proactief over warmteplannen en actualiseren de informatie wanneer van toepassing, bijvoorbeeld bij de vaststelling van het warmte­ programma (2026).

Q1 2024 en verder

Actiehouder: BZK Betrokken organisaties: VNG, NPLW

Vastlegging, update en ontsluiting van deze info via TVW-monitor (i.o.v. BZK)

49 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

10

2.3.2

Monitoren van afspraken in de samenwerkingsovereenkomst RAL.

11

12

2.3.2

2.3.3

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

Q1 2024 en verder

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: IenW, RVO

Geborgd in de Samenwerkings­ overeenkomst

Betrokken organisaties: NALregio’s (namens provincies en gemeenten)

Actueel houden en ontsluiten van voortgangsinformatie per NAL-regio

Inzicht in planning, kwantiteit en energievraag woningbouw­plannen.

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

Actiehouder: IenW, RVO Betrokken organisaties: NALregio’s (namens provincies en gemeenten) Voor congestie­ gebieden Q1 en Q2 2024.

1. Vanwege angst voor speculatie kunnen plannen niet gedeeld worden.

BZK, woondeal­regio’s (gemeenten en provincies), ontwikkelaars en netbeheerders.

Geborgd in de Samenwerkings­ overeenkomst

Geen.

2. Nog niet genoeg informatie bij de plannen. 3. Plannen nog te zacht.

50 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

6.2 Maatregelen versnellen netverzwaring NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

13

3.1.1

Grond­beleid en vaste prijsmethodiek (LAN werkspoor 1 maat­regel 1.2.2.)

Beoogd resultaat:

Proces­uitwerkingen netbeheerders (okt ’23)

●

Procesuitwerking van net­beheerders over wijze verkrijgen benodigde rechten grond voor vestigen MSR-ruimte

●

Procesuitwerking van netbeheerders over inzet van onteigeningsinstrument voor verkrijgen van grond voor MS-HS stations

●

Advies voor een vaste prijsmethodiek

●

Gezamenlijk statement bestuurders gemeenten en netbeheerders (n.a.v. bestuurlijke gespreksronde

Bestuurlijke gespreksronde (okt – nov ’23)

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouders: Netbeheer Nederland Betrokken organisaties: VNG, IPO, Netbeheer Nederland, EZK, BZK

LS wordt integraal meegenomen in bestuurlijke gespreksronde 14

3.1.1

Standaardiseren ontwerp en vergunningsaanvraag (LAN werkspoor 1 maatregel 1.3.1)

Beoogd resultaat: ●

●

15

3.1.1

Basisinformatie versnellen proces ruimtelijke inpassing (LAN werkspoor 1)

Een handreiking met daarin per asset-type een omschrijving van functionele eisen en additionele functionaliteiten om stedelijke inpassing te bevorderen

Oktober start verkenning MSR-ruimtes

Actiehouder: Netbeheer Nederland, Betrokken organisaties: VNG, Federatie Ruimtelijke Kwaliteit, BZK, IPO,

Verkenning over de mogelijk­ heden flexibiliteit in schil MSR-ruimtes

Beoogd resultaat: ●

December ’23 oplevering handreiking

Gezamenlijk informatie­product met doel om overzicht te creëren

Traject wordt uitgebreid met LS.

November ‘23

Actiehouder: Netbeheerders Betrokken organisaties: VNG, IPO, EZK en BZK

51 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

16

3.1.1

Uitwerken voorstel Landelijke helpdesk (naar analogie van Helpdesk Wind op Land, of Handreiking Geothermie),

Q1 2024: voorstel voor takenpakket, benodigd budget en organisatorische inbedding

Actiehouder: VNG

Uitwerken inrichting ‘Vliegende brigade’: per regio extra capaciteit beschikbaar maken om de gemeentelijke uitvoeringstaken effectief en efficiënt te helpen uitvoeren

Q1-24: voorstel voor takenpakket, omvangsindicatie / benodigd budget, organisatorische inbedding

actiehouder: VNG

Actiehouder: regionale netbeheerders

17

18

3.1.1

3.1.2

IMPACT

TERMIJN

Regionale netbeheerders implementeren een proactieve buurt- of wijkgerichte aanpak

Versnelde uitrol netverzwaring waardoor knelpunten kunnen worden voorkomen.

2023- 2024

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Betrokken organisaties: NPRES

Betrokken organisaties: IPO

Betrokken organisaties: gemeenten

19

3.1.2

Gemeenten ondersteunen en faciliteren de uitrol van een buurt- of wijkgerichte aanpak door het inrichten van processen en het beschikbaar stellen van capaciteit

Versnelde uitrol netverzwaring waardoor knel­punten kunnen worden voorkomen.

2024

Er is al een capaciteitstekort bij gemeenten, dit inrichten behoeft ook capaciteit bij bijvoorbeeld RO ambtenaren. Deze capaciteit zal moeten worden vrijgemaakt

Actiehouders: VNG, regionale net­beheerders, NPLW

20

3.1.3

Onderzoeken bredere aan­ besteding van werkzaam­heden die met de reeds gegunde aanbestedingen niet uitgevoerd kunnen worden.

Afhankelijk van de beschikbare uitvoeringscapaciteit in de sector kan deze maatregel de wachttijden voor het uitvoeren van werkzaamheden verlagen.

Kan op korte termijn toegepast worden door de werkzaamheden die door een tekort aan uitvoerings­ capaciteit bij reeds gecontracteerde onderaan­nemers niet op korte termijn uitgevoerd zullen worden door net­ beheerders breed aan te besteden.

Bestaande overeenkomsten tussen netbeheerders en door hen gecontracteerde onderaannemers.

Actiehouder: Bouwend Nederland

Onduidelijk hoeveel over­ capaciteit is bij uitvoerders die nog niet gecontracteerd zijn door de netbeheerders.

Betrokken organisaties: Netbeheer Nederland

52 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

21

3.1.3

Toepassen mogelijkheden Opschuiven in de keten.

Afhankelijk van de beschikbare uitvoeringscapaciteit in de sector kan deze maatregel de wachttijden voor het uitvoeren van werkzaamheden verlagen

Wordt reeds toegepast en zal in periode 2024-2025 uitgebreid gaan worden

Soms zal hiervoor bijscholing van personeel bij de aannemer nodig zijn. De benodigde scholing is gedeeltelijk beschikbaar, én voor een deel van de relevante opleidingen geldt dat zij zeer beperkt toegankelijk zijn voor aannemerpersoneel. Daarbij verschillen de eisen per netbeheerder, waardoor scholing minder effectief kan zijn.

Actiehouder: regionale netbeheerders

Meer opgeleide vakmensen, die efficiënter worden ingezet

Q1 2024

Overspannen arbeidsmarkt voor technici

Actiehouders:

22

3.1.4

Het uitwerken van een taskforce uitvoeringscapaciteit.

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Betrokken organisaties: Bouwend Nederland, Techniek Nederland, Energie Nederland, NVDE, en andere markten

Bouwend Nederland Betrokken organisaties: Netbeheer Nederland, Techniek Nederland

23

24

3.2.1

3.2.1

Organisatie van bijeen­komsten op regionale schaal voor ambtelijke (en bestuurlijke) vertegenwoordigers gemeenten, provincies en net­beheerders samen met regio’s

Q1 en Q2 2024

Uitwerken voorstel en inrichten duurzame ondersteuning regionale samenwerking

Voorstel gereed Q2 2024

Actiehouder: NPRES, NPLW Betrokken organisaties: Gemeenten, VNG, regionale netbeheerders

Inrichting Q3 2024 en verder

Actiehouder: VNG en Betrokken organisaties: NP LW, NP RES

25

3.2.2

Organiseren gemeentelijke afstemmingsoverleggen over netcapaciteit tussen gemeenten en netbeheerders.

Uitwisseling van informatie

Vanaf Q1 2024

Actiehouder: Regionale netbeheerders en gemeenten

26

3.2.2

Regionale net­beheerders stellen een eenduidig aanspreekpunt per gemeente aan (indien dit nog niet het geval is)

tijdig en pro-actief transparante wijk­analyses over de status, knelpunten en plannen die er zijn qua energieinfrastructuur.

Q1 2024

Regionale netbeheerders

27

3.2.2

Gemeenten stellen een eenduidig aanspreekpunt voor de regionale netbeheerder aan (indien dit nog niet het geval is).

Q1 2024

Gemeenten

53 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

28

3.2.3

Regionale net­beheerders ontsluiten informatie over (de capaciteit en belasting van) het elektriciteits­net voor gemeenten en andere belang­hebbenden

Transparante deelbare output richting

Verkenning informatie­behoefte Q1 2024 gereed

Actiehouder: Netbeheer Nederland en individuele regionale netbeheerders

uitwerken ontsluitingsmethodiek: eind 2024 gereed

Betrokken organisaties: ACM, EZK, VNG, NVDE

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

6.3 Maatregelen efficiënter gebruik maken van het net NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

29

4.1.1

Onderzoek doen naar de potentiële bijdrage van slim aanstuurbare apparaten, waaronder zonnepanelen, laadpalen en warmte­pompen aan het efficiënt netgebruik

Inzicht in welke mate de verschillende type apparaten flexibiliteit kunnen bieden en kunnen bijdragen aan het voorkomen van congestie

Uitzetten: Q1 2024

Cybersecurity risico’s,

Actiehouder: EZK

Resultaat: Q3 2024

AVG en Privacy risico’s

Betrokken organisaties: IenW, ACM, Netbeheer NL, Energie Nederland, Vereniging warmtepompen, Holland Solar, Techniek Nederland, TNO.

Mogelijk budget nodig om onderzoek uit te zetten.

Eisen stellen aan interconnectiviteit en interoperabiliteit

Interconnectiviteit zorgt ervoor dat apparaten met elkaar kunnen communiceren

2026

Cybersecurity risico’s,

Actiehouder: EZK

AVG en Privacy risico’s

Betrokken organisaties: Netbeheer Nederland, IenW, ACM, NEN, TNO.

30

4.1.1

EU-beleid is leidend bij producteisen en nationale maatregelen zijn lastig i.v.m. gelijk speelveld

Interoperabiliteit zorgt ervoor dat gebruik gemaakt kan worden van met elkaar communiceren apparaten 31

4.1.2

Uitwerken plan bi-directioneel laden

De batterijen van elektrisch vervoer kunnen zo als buffer worden ingezet voor het energiesysteem

2025

Complexiteit en uitvoerbaarheid voor belastingdienst

Actiehouder: I&W Betrokken organisaties: EZK, MinFin, BZK, netbeheerders (ElaadNL) en branche-organisaties

54 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

32

4.1.2

Aansluiten bij EU verplichting dat nieuw te installeren warmte­ pompen slim aanstuurbaar moeten zijn (Ecodesign)

Doel: Aansluiten bij EU beleid (Ecodesign) zodat Europese level-playing-field ontstaat.

Op zijn vroegst 2026

Timing EU verplichting

Actiehouder EZK (Cluster IWT)

Onbekend wat de mogelijke kosten zijn.

Indien noodzakelijk, eerder nationale verplichting t.a.v. standaard­vereisten software slim aanstuurbare warmte­pompen o.b.v. reeds bestaande EU code of conduct

Doel: als een EU akkoord over Ecodesign te lang op zich laat wachten, dan overwegen of op basis van de reeds bestaande EU code of conduct overgaan moet worden tot een natio­nale verplichting.

2024/2025

Indien noodzakelijk, additionele nationale verplichting t.a.v. productspecifieke vereisten slim aanstuurbare warmtepompen, bijvoorbeeld t.a.v. hardware, rekening houdend met EU level-playing-field.

Doel: voor slimme aanstuurbaarheid is zowel software als hardware nodig. Onderzoeken of aanvullende vereisten nodig zijn.

2024/2025

Onderzoeken van de potentie en haalbaarheid van een dynamische vermogensbegrenzing obv spanning (actieve begrenzing), ook afgezet tegen passieve vermogensbegrenzing

Dempt primair de spanningspiek en voorkomt dat omvormers volledig uitschakelen

Eind 2024 gereed

33

34

35

36

4.1.2

4.1.2

4.1.2

4.1.2

Onderzoek naar rol thuis- en buurtbatterijen bij voorkomen congestie in laagspanningsnet

Betrokken organisaties: Vereniging Warmte­pompen, NVI-GO, Netbeheer NL.

Level-playing-field EU als in andere lidstaten nog niet verplicht. Mogelijk effect op beschikbaarheid en prijs.

Level-playing-field, vereisten en mate van verplichting andere EU landen niet bekend. Mogelijke effect op beschikbaarheid en prijs.

Onderzoek eind 2023 gereed

Juridische kaders: De Tweede Kamer heeft bij de behandeling van de wetswijziging rond de afbouw van salderen per amendement bepaalt dat er ook bij negatieve prijzen geen sprake mag zijn van een negatieve vergoeding voor terug geleverde elektriciteit.

Actiehouder EZK (Cluster IWT) Betrokken organisaties: Vereniging Warmtepompen, NVI-GO, NEN, Netbeheer NL.

Actiehouder EZK (Cluster IWT) Betrokken organisaties: Vereniging Warmtepompen, NVI-GO, NEN, Netbeheer NL.

Actiehouder: Net­beheer Nederland Betrokken organisaties: EZK, Holland Solar

Capaciteit benodigd voor de verdere uitwerking van deze maatregel. Onbekend wat de mogelijk kosten zijn. Capaciteit benodigd voor de verdere uitwerking van deze maatregel. Onbekend wat de mogelijk kosten zijn. Capaciteit benodigd voor de verdere uitwerking van deze maatregel. Onderzoeken van de potentie en haalbaar­heid van een dynamische vermogens­begrenzing obv spanning (actieve begrenzing), ook afgezet tegen passieve vermogensbegrenzing

Actiehouder: EZK Betrokken organisaties: Energie Nederland

55 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

37

4.1.2

Onderzoek naar potentie van het inzetten van (mobiele) flexibiliteit om uitval van het LS-net te voor­komen bij fysieke congestie. Meerdere toepassingen mogelijk:

Indien andere maatregelen om netcongestie op LS-netten te voorkomen niet voldoende zijn of niet tijdig uitgerold kunnen worden voorkomt de inzet van mobiele flexibiliteit de uitval van het laagspanningsnet.

Toepassing als noodstroom maatregel kan vanaf 2025 toegepast worden.

●

Waarschijnlijk dure optie

●

Vraagt technische en ruimtelijke inpassing. Vergelijkbare toepassing van batterijen wordt al wel onderzocht

Actiehouder: Netbeheer Nederland (technische inpassing),

●

●

Als noodstroomvoorziening bij een onvoorziene overbelasting van een MS/LS transformator. Als semi-permanente oplossing ter overbrugging van de periode tot aan de net­ verzwaring wanneer regulier CM en flextender geen uitkomst bieden. Hierbij verleent het congestiemanagementdiensten.

Afhankelijk van de manier van aansluiten, kan dit~20% extra capaciteit beschikbaar op de MS/LS trafo.

Voor toepassing als semi-permanente maatregel is meer afstemming nodig. Verwacht vanaf 2026

●

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Betrokken organisaties: ACM (regulatorisch kader), VNG (vergunningen, ruimtelijke inpassing)

Interactie met regulier congestiemanagement

Afhankelijk van de toepassing zijn verschillende eigendom/ beheer constructies mogelijk. Onderzoeksvragen:

38

39

4.2.1

4.2.1

●

Hoeveel verlichting levert dit op?

●

Hoe kan dit ingepast worden?

●

Hoeveel zou dit kosten?

●

Hoe verhoudt zich dit tot andere maatregelen?

Netbewust laden borgen via nieuwe concessies en bestaande concessies openbreken

Onderzoek naar normering net­bewust laden

Doel: eind 2025 vindt 60% van alle laadacties net­bewust plaats

2023-2025

Q1 2024

Er wordt nog onderzocht in hoeverre lopende contracten laadconcessies tussentijds aangepast kunnen worden.

Opdrachtgever: IenW

Onderzoeken hoe dit inter­acteert met overige CM regels

Actiehouder: EZK en IenW

Actiehouder: Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) Betrokken organisaties: ELaad, NAL-regio’s, DOET, VER, NVDE en ANWB

Geen. Budget voor het uitvoeringsprogramma is vanuit het Klimaat Transitie­fonds beschikbaar gesteld. Het eventueel compenseren van partijen is (nog) geen onderdeel van het budget.

Betrokken organisaties: Netbeheer Nederland

56 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

40

4.2.1

41

42

43

44

45

4.2.1

4.2.1

4.2.1

4.2.1

4.2.2

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

Uitwerken en implementeren van marktmodel en slimme functionaliteiten in compliance met RED EU/2023/2413 voor private laadpunten

2024

Onderzoeken hoe dit inter­acteert met overige CM regels

Actiehouders: EZK en IenW

Borging Netbewust laden in de Netcode en/of tarievencode voor publieke en private laadpalen, (waaronder voorstel en marktconsultatie)

(publiek) 2023-2024

Afhankelijk van Energiewet.

(privaat) 2024-2025

Voor private laad­palen ook afhankelijk van marktmodel.

Actiehouders: Netbeheer Nederland (ElaadNL) en IenW

Duidelijkheid schetsen over het juridische kader t.a.v. het betalings­vraagstuk. Te beantwoorden vraag: Wanneer en onder welke voorwaarden mag via (aansluit)voorwaarden vooraf gestuurd worden op bepaald netgebruik om overbelasting van het net te voorkomen?

Beschrijft kaders voor uitwerking van andere maatregelen

Q2 2024

Onderzoek of groepstransport­ overeenkomst ook voor bijvoorbeeld geclusterde utiliteitsbouw aangesloten op het laagspanningsnet congestie kan voorkomen.

Lokaler afstemmen van vraag en aanbod

2025

Onderzoek naar de mogelijk potentie van utiliteitsgebouwen op het LS voor collectieve voorzieningen voor elektriciteit en warmte

Lokaler afstemmen van vraag en aanbod

Onderzoek naar het effect van dynamische leverings­ prijzen op netcongestie in het laagspanningsnet.

Inzicht in effect van dynamische leveringsprijzen op congestieproblematiek

De scope van het onderzoek wordt nog nader bepaald.

Bijvoorbeeld: Met warmte­ collectoren wordt de warmte van kunstgrasvelden opgevangen en kan deze worden gebruikt voor de verwarming van de gebouwen of uitgewisseld worden met 100-200 woningen

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Betrokken organisaties: ACM, Netbeheer Nederland (ElaadNL), NVDE

Betrokken organisaties:, EZK, ACM, NVDE Actiehouder: ACM Betrokken organisaties: EZK, IenW, Netbeheer Nederland, Energie-Nederland, NVDE

2025. Op basis van dit onderzoek kunnen gemeenten aan de slag met pilots

2024

De groeps transport­ overeenkomst moet nog worden uitgewerkt en geïmplementeerd voor hogere spanningsniveaus.

Actiehouder: Netbeheer Nederland Betrokken organisaties: ACM, EZK, BZK

Actiehouder: BZK Betrokken organisaties: EZK, VNG

Actiehouder: EZK Betrokken organisaties: Netbeheerder Nederland, Energie-Nederland

57 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

46

4.2.2

Voorstel wijzigen tariefstructuur van kleinverbruikers op netcongestie LS (gebaseerd op uitkomsten onderzoek).

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

Q2 2024

4.2.3

Onderzoek wijziging congestie­ managementregels voor congestie in laagspanningsnetten. Uit te werken vragen zijn: ●

Hoe onderbouwt de net­ beheerder dat er congestie is?

●

Welke grenzen gelden er voor de inzet van congestiemanagement?

●

Wanneer is martkgebaseerd congestiemanagement mogelijk en wanneer is niet-marktgebaseerd congestiemanagement nodig?

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Actiehouder: Net­beheer Nederland Betrokken organisaties: EZK, ACM. Energie Nederland

Door betrokken partijen29 wordt op basis van het onderzoek van Berenschot afgewogen welke bijdrage het wijzigen van de tariefstructuur kan hebben op netcongestie. 47

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

Bepaalt de spelregels voor de inzet en levering van flexibiliteit om congestie in het laagspanningsnet te voorkomen

Eind 2024

1. Marktmacht/gaming bij marktgebaseerd CM

Actiehouder: Netbeheer Nederland

2. Vergoeding voor niet-marktgebaseerd CM

Betrokken organisaties:

3. Uitvoering niet-markt­ gebaseerd CM à Directe aansturing apparaten

ACM, Energie Nederland, marktpartijen die flexibiliteit aanbieden, EZK

Welke vergoeding geldt voor niet-marktgebaseerd congestie­management? 48

49

4.2.3

4.2.3

Onderzoek naar nut en noodzaak van flexibiliteitstenders voor laagspanningsnetten

Beslissing over wel/niet uitwerken flexibiliteitstenders voor laagspanningsnetten

Medio 2024

Opzet en uitwerking van flexibiliteitstender

Vergroten van het flexibiliteits­ aanbod in gebieden waar er onvoldoende flexibiliteitsaanbod is om congestie op te lossen

Eind 2024

Actiehouder: Netbeheer Nederland Betrokken organisaties: Energie Nederland Verhouding met regulier congestiemanagement

Actiehouder: Netbeheer Nederland

Nieuwe aansluitingen a.g.v. flexibiliteitstender moeten prioriteit krijgen (prioriteren van transportverzoeken)

Betrokken organisaties: Energie Nederland, marktpartijen die flexibiliteit aanbieden, EZK, ACM

58 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

IMPACT

TERMIJN

(MOGELIJK) COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER(S) EN BETROKKEN ORGANISATIES

50

4.2.4

Onderzoek de inzet van verplicht congestiemanagement als noodmaatregel

Noodmaatregel om te voorkomen dat stroom uitvalt

Eind 2024

Vereist real-time inzicht in belasting elektriciteitsnet

Actiehouder: Netbeheer Nederland, ACM

Vereist slimme en aanstuurbare apparaten

Betrokken organisaties: Energie Nederland, marktpartijen die flexibiliteit aanbieden, EZK,

Keuze over welke apparaten in welke mate te beperken

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Keuze t.a.v. vergoeding voor beperking 51

52

53

54

55

4.3.1

4.3.2

4.3.2

4.3.3

4.3.3

Onderzoek naar bijdrage verminderen faseonbalans op netcongestie laagspanningsnetten

Onnodige knelpunten wanneer er eigenlijk capaciteit op het net is, maar de belasting onevenredig verdeeld is worden voorkomen.

Q2 2024

Onderzoek naar bijdrage van parallelle benutting openbaar vervoernetten aan oplossen congestie in laagspanningsnetten inclusief analyse van technische, juridische en economische belemmeringen

Basis voor besluitvorming over vervolg

Medio 2024

Start pilots parallelle benutting openbaar vervoernetten gericht op standaardiseerbare en schaalbare oplossingen.

Ontwikkeling van technisch schaalbare concepten

Onderzoek naar bijdrage openbare verlichtingsnetten, inclusief analyse van technische, juridische en economische belemmeringen

Basis voor besluitvorming over vervolg

Na go/no-go besluit: Aanpakken economische en juridische belemmeringen

Belemmeringen in wetgeving en financiering weg­nemen om opschaling mogelijk te maken

Actiehouder: EZK Betrokken organisaties: BZK, Brancheverenigingen Holland Solar & Centraal Techniek Nederland, Federatie Elektrotechniek, Consumentenbond, netbeheerders.

2024-2027

Overlap tussen beleidsterreinen EZK en I&W

Gebrek aan financiering voor pilots Belemmeringen in wet en regelgeving voor pilots

Medio 2024

Overlap tussen beleidsterreinen EZK en VNG

Actiehouders EZK, I&W Betrokken organisaties: DOVA, lokaal spoor bedrijven, netbeheerders.

Budget voor onderzoek EZK en I&W + uren EZK en I&W Uren van andere betrokken organisaties

Actiehouders:

€ 20-25 mln subsidie

Lokaal spoor bedrijven, net­ beheerders, energiebedrijven.

Dit zou kunnen vanuit het Missie­gedreven Topsectoren beleid, via bestaande regelingen en/of een SBIR-aanpak.

Betrokken organisaties: EZK en I&W

Actiehouder: TKI Urban Energy Betrokken organisaties: EZK, VNG, ACM

2024-2027

Langdurige trajecten om wet te wijzigen

Actiehouder: nader te bepalen o.b.v. resultaten onderzoek

Nader te bepalen

59 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten

6.4 Maatregelen communicatie NUMMER

PARAGRAAF

MAATREGEL

56

5.1

Opstellen en testen basis­ boodschap (incl. media-analyse en uitwerking communicatie basisboodschap)

57

5.2

58

5.3

IMPACT

TERMIJN

MOGELIJKE COMPLICERENDE FACTOREN

ACTIEHOUDER EN BETROKKEN ORGANISATIES

BENODIGD BUDGET/ CAPACITEIT

Q1 2024

Actiehouder: EZK

Budget en capaciteit nodig

Uitwerken communicatie per maatregel

Q1 2024

Actiehouder: EZK

Budget en capaciteit nodig

Uitwerken en inrichten stakeholder­management netcongestie LS

Q1 2024

Betrokken organisaties: alle organisaties betrokken bij het opstellen van de actieagenda netcongestie LS Actiehouder: EZK

Capaciteit nodig

Betrokken organisaties: alle organisaties betrokken bij het opstellen van de actieagenda netcongestie LS

60 Actieagenda netcongestie laagspanningsnetten