[24bb003364] Bijlage behorende bij 24bb003363 over targets tellen tussentijdse beoordeling collegetargets 2022 - 2026

targets tellen tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

Rekenkamer

Rotterdam

targets tellen tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

Rekenkamer

Rotterdam

voorwoord

Collegetargets zijn een uniek Rotterdams instrument om prioriteiten te stellen, ambities concreet te maken en resultaten zichtbaar te maken. Dat biedt de raad de mogelijkheid om inzicht te krijgen over de breedte van het collegeprogramma, waardoor de raad zowel op hoofdlijnen als op specifieke collegetargets kan (bij)sturen. Ook de burgers van Rotterdam krijgen op die manier een beeld van de prestaties van het college. Daar hoort een tussentijdse meting bij, halverwege een collegeperiode. Voor u ligt de toets die de rekenkamer uitvoert op die tussentijdse meting. Bij het instrument collegetargets horen spelregels. Die zijn afgesproken tussen college en raad en vastgelegd in het definitieboekje. De rekenkamer toetst dus alleen maar of het spel volgens die afgesproken spelregels wordt gespeeld. In collegetargets wordt geprobeerd om een complexe realiteit te vangen in een indicator. Sommige collegetargets zijn heel ambitieus. Die willen zo goed mogelijk recht doen aan veelzijdige uitdagingen, integrale vraagstukken en maatschappelijke dimensies. Dat lukt nog niet altijd, waardoor die targets nu onbruikbaar scoren, maar het zijn wel dappere én noodzakelijke pogingen om te innoveren in het opstellen van targets.

De kunst is om de feedback uit dit rekenkamerrapport te benutten voor het doorontwikkelen van zulke naar hun aard ambitieuze targets, zodat ze op termijn toch bruikbaar worden. Dan kunnen ze gebruikt worden door volgende raden en colleges. Ook samengestelde targets, dus targets die bestaan uit meerdere indicatoren, zijn pogingen om de complexe realiteit beter te vatten. Ze zijn wel moeilijker te halen, omdat de spelregel is dat alle onderdelen even zwaar mee tellen. Dus als bijvoorbeeld twee van de drie ambities gerealiseerd zijn, kan dat in de totaalscore alsnog ‘niet gehaald’ betekenen. Voor de raad is het eigenlijk belangrijker dat een target bruikbaar is dan of een target is gehaald. Een bruikbaar target levert sturingsinformatie op. Als een target niet wordt gehaald, kunnen college en raad besluiten wat er nodig is om de target toch te halen. Een onbruikbaar target levert niets op. Dat is zonde van veel werk, maar ook een gemiste kans. Een aantal targets beoordelen we nu als onbruikbaar, maar de meeste zijn wel bruikbaar te maken door de aanbevelingen van de rekenkamer op te volgen. In een notendop komen de aanbevelingen in dit rapport neer op een eenvoudig advies: zorg voor een bruikbaar target en een goede toelichting. Ken de spelregels en pas ze toe. Marjolein van Asselt Directeur

3

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

1

2

3

targets tellen - tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

7

inleiding

9

aanleiding en insteek onderzoek

9

onderzoeksaanpak en afbakening

10

beoordeling mijlpalen collegetargets

13

inleiding

13

bevindingen per target

13

target 1: veiligheid

13

target 2: naastplaatsingen en zwerfafval

14

target 3: groen

16

target 4: schil om de school

17

target 5: schuldhulpverlening

18

target 6: bijstand

19

target 7: woningbouw

20

target 8: verkeersveiligheid

22

target 9: CO₂-reductie

23

target 10: woon(zorg)concepten

25

target 11: jeugdpreventie

25

target 12: sportdeelname

26

target 13: bedrijfsruimte

27

target 14: tevredenheid concerndienstverlening

29

target 15: wijk aan zet

30

overzicht tussentijdse beoordeling

33

conclusies en aanbevelingen

35

conclusies en toelichting

35

aanbevelingen

37

4

collegereactie

39

5

nawoord: aandachtspunten gemeenteraad

47

bijlagen

49

onderzoeksverantwoording

51

3

5

voorwoord

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

1 inleiding aanleiding en insteek onderzoek Het college van Rotterdam heeft haar politieke ambities vertaald naar vijftien collegetargets voor de collegeperiode 2022-2026. De rekenkamer toetst deze collegetargets op drie momenten. De opzet van de targets werd getoetst aan het begin van de collegeperiode. Het resultaat van dit onderzoek is het rapport ‘Targets tellen’, dat in februari 2023 verscheen. 1 Nu, halverwege de collegeperiode, toetst de rekenkamer de voortgang. Voor iedere target zijn namelijk jaarlijkse tussendoelstellingen (mijlpalen) geformuleerd, zodat er zicht is op de voortgang van de realisatie. In dit rapport staan de resultaten van deze toets op de voortgang. Aan het eind van de collegeperiode toetst de rekenkamer in hoeverre de targets zijn gehaald. Voor dit rapport heeft de rekenkamer de realisatie van de mijlpalen van de targets gecontroleerd. Ook heeft de rekenkamer beoordeeld of de realisatie voldoende is toegelicht. In aanvulling op de controle van de mijlpalen heeft de rekenkamer bij een aantal collegetargets controles uitgevoerd die nog niet gedaan konden worden ten tijde van de beoordeling van de opzet van de targets. rapport ‘Targets tellen’ In het rapport ‘Targets tellen’ heeft de rekenkamer beoordeeld of de targets specifiek, meetbaar en tijdgebonden zijn.

Ook beoordeelde de rekenkamer de nulmeting, controleerbaarheid en de toelichting op de targets. De rekenkamer concludeerde dat er zeven targets in opzet niet bruikbaar waren omdat ze niet aan belangrijke normen voldeden. Het ging om de volgende targets: • groen (3); • schuldhulpverlening (5); • bijstand (6); • woningbouw (7); • CO₂ (9); • sportdeelname (12); • bedrijfsruimte (13). De rekenkamer deed in het rapport vier aanbevelingen aan het college van Burgemeester en Wethouders (B en W). Deze waren onder meer gericht op het verbeteren van targets die nog niet bruikbaar en nog niet controleerbaar waren.

1 Rekenkamer Rotterdam, Targets tellen: beoordeling opzet collegetargets 2022-2026, (Rotterdam: Rekenkamer Rotterdam, 2023), https://rekenkamer.rotterdam.nl/wp-content/uploads/2023/02/RO2204-Targets-tellen.pdf.

9

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

De gemeenteraad heeft alle aanbevelingen overgenomen. In een raadsbesluit heeft de raad het college opgedragen om de aanbevelingen van de rekenkamer uit te voeren. 2 In dit rapport komt de rekenkamer terug op de opvolging van de aanbevelingen.

onderzoeksaanpak en afbakening aanpak De tussentijdse beoordeling van de collegetargets heeft in de periode februari 2024 tot en met april 2024 plaatsgevonden. Hierbij heeft de rekenkamer gebruikgemaakt van de (concept)jaarstukken 2023, de geactualiseerde versie van het definitieboekje 20222026, het normenkader collegetargets van de rekenkamer (zie bijlage 1) en aanvullende informatie van ambtenaren. De rekenkamer heeft de targets op de volgende onderdelen getoetst: 1 De realisatie van de mijlpaal is goed onderbouwd en de mijlpaal komt overeen met de mijlpaal in het definitieboekje. 2 De spelregels uit het door het college opgestelde definitieboekje zijn gevolgd. 3 De target voldoet aan de normen van de rekenkamer ten aanzien van de doelformulering, de nulmeting en de controleerbaarheid. De rekenkamer beoordeelt de opvolging van aanbevelingen over normen uit het rapport ‘Targets tellen’. 4 De toelichting op de realisatie in de jaarstukken 2023 voldoet aan de norm voor de toelichting.

bruikbaarheid collegetarget De rekenkamer beoordeelt een collegetarget als bruikbaar als de target voldoet aan de eerste drie opgesomde onderdelen hierboven: realisatie mijlpaal, spelregels definitieboekje en normen. Als een collegetarget niet bruikbaar is, kan de rekenkamer niet vaststellen of de realisatie een goed beeld van de prestaties van het college geeft. Onderdeel 4, de toelichting op de realisatie, is geen onderdeel van het oordeel over de ‘bruikbaarheid’.

toetsing realisatie mijlpalen Voor elk target formuleerde het college jaarlijkse tussendoelstellingen (mijlpalen) in het definitieboekje, zodat er zicht is op de voortgang van de realisatie. De rekenkamer heeft voor alle mijlpalen informatie opgevraagd ter onderbouwing van de realisatie ervan. Ook heeft de rekenkamer gecontroleerd of de mijlpalen in de jaarstukken overeenkomen met de mijlpalen in het definitieboekje. De rekenkamer heeft de mijlpalen beoordeeld aan de hand van drie categorieën: ‘gehaald’, ‘bijna gehaald’ en ‘niet gehaald’. 3 Zie tabel 1-1 voor de bijbehorende percentages.

2 Gemeenteraad Rotterdam, “Rapport rekenkamer Rotterdam 'Targets tellen; beoordeling opzet collegetargets 2022-2026", 23bb004723 (4 en 6 juli 2023). 3 Deze indeling hanteert de rekenkamer sinds de collegeperiode 2002-2006.

10

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

tabel 1-1: categorieën beoordeling realisatie categorie

niet gehaald

bijna gehaald

gehaald

percentage

< 80%

80% tot 100%

100%

De realisatie van (een onderdeel van) een target is maximaal 100%. Als een collegetarget uit meerdere onderdelen bestaat, is de totaalscore het gemiddelde van de scores op de onderdelen van de target. toetsing definitieboekje Het college heeft de collegetargets uitgewerkt in een definitieboekje. In het onderstaande kader is toegelicht wat het definitieboekje is. De rekenkamer heeft getoetst of de spelregels uit het definitieboekje zijn gevolgd. Het gaat hierbij onder meer om regels over de bron, berekening en beschikbaarheid van gegevens.

definitieboekje In het definitieboekje werkt het college de doelen uit het collegeprogramma of collegeakkoord verder uit. Ook bevat het belangrijke informatie over de voortgang van de target en de manier waarop die wordt bijgehouden (zoals de nulmeting, peildata en mijlpalen, de gegevensbron, de berekening en de beschikbaarheid van gegevens). Met het definitieboekje informeert het college de gemeenteraad over de spelregels waar het zich gedurende de collegeperiode aan houdt. De rekenkamer beoordeelt of het college zich daadwerkelijk aan deze spelregels houdt.

Het college heeft verschillende targets aangepast in de geactualiseerde versie van het definitieboekje. 4 Ook heeft het college recentelijk het definitieboekje aangepast voor een target (wijk aan zet). De rekenkamer heeft getoetst of deze aanpassingen voldoen aan het normenkader. De rekenkamer licht in dit rapport de belangrijkste wijzigingen in de nieuwe versie van het definitieboekje toe. toetsing normen De rekenkamer heeft de doelformulering getoetst van collegetargets die in het definitieboekje zijn gewijzigd of waar de werkwijze afweek van het definitieboekje. Hierbij heeft de rekenkamer gekeken naar hoe specifiek, meetbaar en tijdgebonden de target is (zie norm ten aanzien van de nulmeting in bijlage 1, tabel A). Daarnaast heeft de rekenkamer de nulmetingen getoetst van targets waarvan dat in het rapport ‘Targets tellen’ nog niet mogelijk was. Hierbij heeft de rekenkamer gekeken naar hoe relevant en specifiek de nulmeting is en of de nulmeting klopt (zie norm ten aanzien van de nulmeting in bijlage 1, tabel B).

4 College van B&W Rotterdam, “Tijd voor targets” gemeenteraad Rotterdam (collegebrief, 22bb4568, 10 oktober 2023).

11

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

Ook heeft de rekenkamer de controleerbaarheid getoetst van targets waarvan dat in het rapport ‘Targets tellen’ nog niet mogelijk was. 5 Hierbij is gekeken of de meet- en registratiesystemen logisch, betrouwbaar en navolgbaar zijn (zie norm ten aanzien van de controleerbaarheid in bijlage 1, tabel C). Afdeling Concern Auditing en de directie Middelen en Control hebben de controleerbaarheid van een aantal targets beoordeeld en bij een aantal targets de betrouwbaarheid van de resultaten vastgesteld. De rekenkamer heeft de resultaten van deze controles ontvangen en hier een review op gedaan om vast te stellen of de controles juist zijn uitgevoerd. toetsing toelichting Een goede toelichting op de realisatie is belangrijk voor de raad om het debat aan te gaan met het college over de voortgang van de collegetargets. De rekenkamer heeft de toelichting op de realisatie van de mijlpalen in de jaarstukken 2023 getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie norm ten aanzien van de toelichting in bijlage 1, tabel E): • er is een toelichting; • er is voldoende toegelicht waarom de target wel/niet is gehaald; • er is voldoende toegelicht wat men heeft gedaan om het beoogde doel te halen; • er is toegelicht wat men van plan is om te doen om het doel in de toekomst wel te halen. De rekenkamer heeft geen inhoudelijke toetsing gedaan van de toelichting.

Met andere woorden, de rekenkamer toetst wel of een toelichting wordt gegeven, maar niet of de toelichting klopt. leeswijzer In hoofdstuk 2 staan de bevindingen per target en is een overzicht van de voortgang van alle targets opgenomen. Hoofdstuk 3 bevat de conclusies en aanbevelingen. De reactie van het college hierop staat in hoofdstuk 4. Het nawoord van de rekenkamer met aandachtspunten voor de gemeenteraad is opgenomen in hoofdstuk 5. De onderzoeksverantwoording met het normenkader staat in bijlage 1.

5 In het rapport ‘Targets tellen’ waren de volgende targets nog niet controleerbaar: schil om de school (4), woningbouw (7), verkeersveiligheid (8), woon(zorg)concepten (10), sportdeelname (12), tevredenheid concerndienstverlening (14) en wijk aan zet (15). Bron: Rekenkamer Rotterdam, Targets

tellen: beoordeling opzet collegetargets 2022-2026, (Rotterdam: Rekenkamer Rotterdam, 2023), p. 35, https://rekenkamer.rotterdam.nl/wpcontent/uploads/2023/02/RO2204-Targets-tellen.pdf.

12

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

2 beoordeling mijlpalen collegetargets inleiding In paragraaf 2-2 staat per target de controle van de realisatie van de mijlpalen en de toelichting op de realisatie. Waar nodig zijn aandachtspunten opgenomen over het definitieboekje, de doelformulering, nulmeting en controleerbaarheid. Ook wordt ingegaan op de opvolging van aanbevelingen uit ‘Targets tellen’. Een samenvattend overzicht van de beoordeling van de vijftien targets staat in paragraaf 2-3.

bevindingen per target target 1: veiligheid

collegetarget 2026: veiligheid De Veiligheidsindex (VI) binnen het Wijkprofiel heeft in 2026 een gemiddelde score die gelijk of hoger is dan de gemiddelde score op de VI in 2022 (110). De 5 laagst scorende wijken op de VI van 2022 (Carnisse, Hillesluis, Tussendijken, Tarwewijk, Lombardijen) laten in 2026 een stijging van tenminste 5 punten zien t.o.v. 2022.

mijlpaal 2023 De VI in 2024 heeft een gemiddelde score die gelijk of hoger is dan 110. 6 De vijf laagst scorende wijken op de VI van 2022 laten op de VI in 2024 de volgende scores zien: • Carnisse: 87; • Hillesluis: 90; • Tussendijken: 91; • Tarwewijk: 91; • Lombardijen: 92. realisatie 2023 De mijlpaal voor target Veiligheid is volgens het college niet gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. De realisatie van de target is 40%. Dat is het gemiddelde van de scores op de twee onderdelen van de target: • De VI in 2024 heeft een gemiddelde score van 105. De mijlpaal van 110 is dus niet gehaald (0%). • De VI in 2024 van de vijf laagst scorende wijken (op de VI van 2022) is voor vier wijken wel en één wijk niet gehaald (80%) (zie tabel 2-1).

6 De rekenkamer hanteert net als de gemeente Rotterdam de term 'Veiligheidsindex 2024’, wanneer het gaat over in 2023 verzamelde data. Gemeente Rotterdam, “Wijkprofiel Rotterdam 2024”, gemeente Rotterdam, geraadpleegd op 3 april 2024, https://wijkprofiel.rotterdam.nl/nl/2024/uitleg.

13

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

tabel 2-1: realisatie mijlpaal target Veiligheid 2023

onderdeel

nulmeting VI 2022

VI gemiddeld

110

mijlpaal VI 2024 ≥ 110

VI laagst scorende wijken VI Carnisse

85

realisatie mijlpaal VI 2024 (in %) 105 (0%)

target einde collegeperiode/ VI 2026 ≥ 110

80% 87

93 (100%)

90

VI Hillesluis

88

90

94 (100%)

93

VI Tussendijken

89

91

98 (100%)

94

VI Tarwewijk

89

91

87 (0%)

94

VI Lombardijen

90

92

94 (100%)

95

Realisatie totaal

40%

toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan drie van de vier criteria. Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft wel toegelicht wat er is gedaan om de mijlpaal te behalen en wat er gepland staat om de target te behalen. Het college heeft onvoldoende toegelicht waarom de mijlpaal voor de gemiddelde veiligheidsscore (VI gemiddeld) niet is gehaald. Ook is er niet toegelicht waarom de veiligheidsscore in vier wijken wel is gestegen, maar in één niet.

target 2: naastplaatsingen en zwerfafval

collegetarget 2026: naastplaatsingen en zwerfafval We verminderen naastplaatsingen en zwerfafval in de 20 wijken die het slechtst scoren. Doel in deze collegeperiode is een stijging van de CROW-score op naastplaatsingen en zwerfafval met gemiddeld 5 procentpunt over alle 20 wijken.

mijlpaal 2023 De gemiddelde CROW-scores voor naastplaatsingen en zwerfafval bij de laagst scorende twintig wijken stijgt in 2023 naar 81,5%; dit is 2,5 procentpunt hoger dan de nulmeting in 2021. 7

7 De gemeente maakt gebruik van de landelijke CROW-systematiek om de kwaliteit van de Rotterdamse buitenruimte te monitoren. Aan de hand van beeldmeetlatten wordt beoordeeld wat het kwaliteitsniveau is op bijvoorbeeld het gebied van zwerfafval. De kwaliteitsniveaus lopen van A+ (zeer goed) tot en met D (onvoldoende). Bij deze target is de doelstelling om het aandeel scores op beeldkwaliteitsniveau B of hoger te doen laten toenemen met 5 procentpunt. Een verdere toelichting hierop staat in het definitieboekje.

14

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal wel gehaald. 8 De rekenkamer beoordeelt de target echter als niet bruikbaar. De rekenkamer beoordeelt de realisatie van 2023 namelijk als niet betrouwbaar door een te laag aantal metingen in één van de twintig wijken. Het college heeft in het definitieboekje toegelicht dat er jaarlijks een minimumaantal van acht metingen per wijk nodig is om tot een betrouwbaar cijfer te komen. Tijdens zowel de nulmeting als tijdens deze tussentijdse beoordeling zijn er wijken met minder metingen dan het minimumaantal. Het college gaat niet consistent om met deze wijken. Ten tijde van de nulmeting werd een wijk met minder metingen dan het minimumaantal niet meegenomen als onderdeel van de collegetarget. 9 In plaats daarvan werd de volgende wijk meegenomen die het laagst scoorde op het gebied van naastplaatsingen. Tijdens deze tussentijdse beoordeling neemt het college wel een wijk mee met minder metingen dan het minimumaantal als onderdeel van de collegetarget. Voor de wijk Zuiderpark zijn er namelijk twee metingen voor naastplaatsingen in 2023. Het risico is volgens de gemeente reëel dat er in deze wijk voor de eindmeting ook te weinig metingen zullen zijn voor een betrouwbare score. 10 Ondanks het te lage aantal metingen blijkt uit een ambtelijke toelichting dat de wijk wel wordt meegenomen.

Deze werkwijze zorgt voor een niet betrouwbare score en is niet consequent met de werkwijze bij de nulmeting. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle criteria. Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of het definitieboekje van deze target is aangepast en daarmee voldoet aan de normen van de rekenkamer; • Of de spelregels uit het definitieboekje zijn gevolgd; • Of de nulmeting voldoet aan het normenkader; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar. De nulmeting en controleerbaarheid zijn gecontroleerd en voldoen aan de normen. In het geactualiseerde definitieboekje is toegevoegd dat een minimumaantal van acht metingen nodig is om een betrouwbaar cijfer te krijgen. Er is toegelicht dat door een te laag aantal metingen tijdens de nulmeting een wijk vervangen is voor een andere wijk. Door deze toevoeging is de selectie van wijken beter navolgbaar. Bij de mijlpaal van 2023 volgt het college niet de spelregels uit het definitieboekje. Zoals onder 'realisatie' is beschreven, is de realisatie daarom niet betrouwbaar.

8 Volgens het college is er een realisatie van 82,5% in 2023. 9 Het betreft de wijk Witte Dorp. Bij de nulmeting waren er slechts vier metingen voor naastplaatsingen. 10 Ook in 2022 werd het minimumaantal in Zuiderpark niet gehaald. Er werden toen vier metingen gedaan. Het achttal metingen ten tijde van de nulmeting in 2021 was volgens de gemeente een uitzonderlijk hoog aantal. Bron: e-mail ambtenaar.

15

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

target 3: groen

collegetarget 2026: groen In deze collegeperiode wordt 20 ha groen erbij gerealiseerd of wordt de planvorming afgerond en start de uitvoering ervan uiterlijk in 2026.

mijlpaal 2023 Op 31 december 2023 heeft het college er 5 hectare (ha) groen bij gerealiseerd of wordt de planvorming afgerond en start de uitvoering ervan uiterlijk in 2026. realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal voor de target groen gehaald. 11 De rekenkamer beoordeelt de target echter als niet bruikbaar. De target voldoet namelijk nog niet aan de norm controleerbaar. 12 Daarvoor zijn twee redenen. Allereerst blijkt uit de controle van de rekenkamer dat de registratie van de onderhoudsplannen afwijkt van het definitieboekje. Volgens het definitieboekje worden ‘alle mutaties openbaar groen’ in ‘elk IP of onderhoudsplan’ meegenomen. Hierbij gaat het zowel om toe- als afnames. Uit navraag van de rekenkamer blijkt echter dat alle inrichtingsplannen (IP's) worden meegenomen, maar niet alle onderhoudsplannen (OP’s). De rekenkamer heeft nog niet kunnen controleren hoe de gemeente de selectie van onderhoudsplannen maakt die meetellen voor de target. Daarnaast geldt dat de controle van de meting van het aantal vierkante meters groene daken nog niet is afgerond. Voor de berekening van het aantal vierkante meters groene daken maakt het college gebruik van luchtfoto's die geanalyseerd worden met behulp van een algoritme. Dit is een ander algoritme dan het algoritme dat gebruikt werd in de vorige collegeperiode.

De rekenkamer heeft gegevens hierover op het moment van schrijven ontvangen. Hier komt de rekenkamer bij de eindbeoordeling op terug. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle criteria. Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. 13 overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de spelregels uit het definitieboekje zijn gevolgd; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar.

11 Volgens het college is er 8,1 ha groen gerealiseerd of gepland. 12 In het rapport ‘Targets tellen: beoordeling opzet collegetargets 2022-2026’ beoordeelde de rekenkamer de collegetarget als controleerbaar. Bevindingen uit het rekenkameronderzoek naar Groene buitenruimte waren aanleiding om aanvullende vragen te stellen en de controleerbaarheid opnieuw te toetsen. 13 De toelichting staat niet volledig bij de tabel met de collegetarget maar wel op dezelfde pagina over ‘Doel: Fijn leven en verblijven in de delta’.

16

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

Uit deze toetsing blijkt dat de target niet aan alle spelregels uit het definitieboekje voldoet en nog niet controleerbaar is. Dit is hierboven onder ‘Realisatie 2023’ toegelicht. target 4: schil om de school

collegetarget 2026: schil om de school In het schooljaar 2025/2026 hebben 100 basis- en voortgezetonderwijs scholen, met een achterstandsscore hoger dan 0, een schil om de school waarin minimaal 1 van onderstaande interventies is opgenomen: • Tutoren; • Mentoren; • Schoolzorgteams PO; • Preventief Jongerenwerk op school; • Slim organiseren met Kunstvakdocenten; • Expeditie Digitaal.

mijlpaal 2023 In het schooljaar 2023/2024 hebben 74 scholen in het basis- en voortgezetonderwijs, met een achterstandsscore hoger dan 0, een schil om de school waarin minimaal één van deze interventies is opgenomen: Tutoren, Mentoren, Schoolzorgteams PO, Preventief Jongerenwerk op school, Slim organiseren met Kunstvakdocenten en Expeditie Digitaal. realisatie 2023 De mijlpaal is volgens het college gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. De realisatie van de mijlpaal is 100%. Het aantal scholen met een achterstandsscore hoger dan 0 met één of meerdere interventies was 94 op 1 november 2023. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan twee van de vier criteria. Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft wel een toelichting gegeven over het behalen van de target. Het college heeft onvoldoende toegelicht wat er is gedaan om de target te behalen en wat er in de toekomst gepland staat om de einddoelstellingen voor de target te halen.

overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de spelregels uit het definitieboekje zijn gevolgd; • Of de geregistreerde gegevens betrouwbaar zijn; • Of de nulmeting voldoet aan het normenkader; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar. Uit het definitieboekje wordt niet duidelijk of de interventie ‘Expeditie Digitaal’ eenmalig is of gecontinueerd wordt gedurende de volledige collegeperiode en dus

17

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

meetelt voor de target. Uit navraag blijkt dat de interventie wordt gecontinueerd door middel van onder meer informatiemarkten en vervolgstappen in de vorm van bijvoorbeeld lessenseries. 14 Ook blijkt uit de controle van de rekenkamer dat de registratie van deelnemende scholen is gewijzigd ten opzichte van het definitieboekje. De registratiemethode is daarmee niet hetzelfde voor de volledige collegeperiode. Daarom heeft de rekenkamer een aanvullende controle gedaan op de gehanteerde methodiek en de gegevens. Daaruit blijkt dat de resultaten betrouwbaar zijn. De afdeling Concern Auditing van de gemeente Rotterdam heeft de nulmeting en controleerbaarheid van de target als voldoende beoordeeld. De rekenkamer heeft voor dit rapport een review gedaan op deze controle. Daaruit blijkt dat de target voldoet aan de normen ten aanzien van de nulmeting en controleerbaarheid. target 5: schuldhulpverlening

collegetarget 2026: schuldhulpverlening In deze collegeperiode vergroten we de instroom in de schuldhulpverlening door in totaal 15.750 intakes af te nemen en pakken we schulden aan door in totaal 8.200 schuldregelingen te starten.

mijlpaal 2023 Op 31 december 2023 zijn 4.950 intakes afgenomen en zijn 2.700 schuldregelingen gestart. realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal bijna gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. De realisatie van de mijlpaal is 86%. Dat is het gemiddelde van de scores op de twee onderdelen van de target. • Het aantal afgenomen intakes is 5.339. De mijlpaal van 4.950 is dus gehaald (100%). 15 • Het aantal gestarte schuldregelingen is 1.929. De mijlpaal van 2.700 gestarte schuldregelingen is dus voor 71% gehaald. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan twee van de vier criteria. Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft wel toegelicht waarom de mijlpaal ten aanzien van het aantal gestarte schuldregelingen niet is gehaald. Het college heeft onvoldoende toegelicht wat men heeft gedaan om de beide onderdelen van de mijlpaal te halen en wat het van plan is om de target in de toekomst te halen. Het college beschrijft dat ze de

14 Bron: e-mail ambtenaar. 15 In het jaarverslag staat dat er 5.326 intakes zijn afgenomen. Uit de controle van de rekenkamer blijkt dat het juiste aantal intakes 5.339 is. Het verschil is ontstaan door een onjuiste selectie in een databestand.

18

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

instroom wil verhogen door Rotterdammers te motiveren om hulp te vragen. Hoe dit gerealiseerd zal worden, is niet toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar; • Of de geregistreerde gegevens betrouwbaar zijn; • Of de aanbeveling over deze target uit het rapport ‘Targets tellen’ is opgevolgd. De gemeentelijke afdeling Concern Auditing heeft de controleerbaarheid van de target onderzocht. De betrouwbaarheid van de gegevens is vervolgens gecontroleerd door de afdeling Directie Middelen en Control van de gemeente. De rekenkamer heeft een review gedaan op deze controles. Uit de controles blijkt dat de gegevens betrouwbaar zijn en dat de target controleerbaar is. In het rapport ‘Targets tellen’ concludeerde de rekenkamer dat er nog geen begindatum was bij de collegetarget. Het college heeft de aanbeveling om een begindatum op te nemen overgenomen. De startdatum van de collegetarget is volgens het geactualiseerde definitieboekje 1 januari 2023. Dit is een half jaar na de start van het college. Het college kiest hier voor omdat het in januari 2023 startte met het nieuwe beleidsplan voor armoede en schuldenbeleid. De collegetarget voldoet hiermee aan de norm tijdgebonden. target 6: bijstand

collegetarget 2026: bijstand In deze collegeperiode (eind 2025) daalt het aantal bijstandsuitkeringen in Rotterdam naar 30.000.

mijlpaal 2023 Op peildatum 31-12-2023 is het aantal bijstandsuitkeringen in Rotterdam gedaald naar 32.325. realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal niet gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. Op peildatum 31-12-2023 was het aantal bijstandsuitkeringen in Rotterdam 32.649. De realisatie van de mijlpaal is 81% en dus ‘bijna gehaald’. 16

tabel 2-2: realisatie mijlpaal target Bijstand

peildatum

nulmeting

mijlpaal

realisatie

einde collegeperiode/

1 juli 2022

31 december 2023

31 december 2023

31 december 2025

32.325

32.649

30.000

Aantal bijstandsuitkeringen 34.028

16 De target valt in de categorie ’bijna gehaald', omdat het aantal bijstandsuitkeringen tussen de 80 en 100% ligt van de mijlpaal, namelijk op 81%.

19

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle criteria. Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de nulmeting voldoet aan het normenkader; • Of de aanbeveling over deze target uit het rapport ‘Targets tellen’ is opgevolgd. In het rapport ‘Targets tellen’ concludeerde de rekenkamer dat de target niet tijdgebonden was. Daarom deed de rekenkamer de aanbeveling om de begindatum voor de target Bijstand aan te passen naar een datum in of vlak voor de collegeperiode. Daarop heeft het college de begindatum aangepast naar 1 juli 2022. Daarmee voldoet de target aan de norm tijdgebonden. De rekenkamer heeft de nieuwe nulmeting gecontroleerd en juist bevonden. target 7: woningbouw

collegetarget 2026: woningbouw Het college start de in de komende vier jaar met de bouw van 14.000 – 16.000 nieuwe woningen. Van deze woningen (uitgezonderd tijdelijke woningen) behoort 20% tot het sociale segment en 35% tot het middensegment.

mijlpaal 2023 Op 31 december 2023 is gestart met de bouw van 7.000 woningen waarvan 20% in het sociale segment en 35% in het middensegment. realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal voor de target woningbouw bijna gehaald. De rekenkamer beoordeelt de target echter als niet bruikbaar. De target voldoet namelijk niet aan de norm tijdgebonden. Dit wordt verder toegelicht onder ‘overige aandachtspunten’ in deze paragraaf. De rekenkamer beoordeelt niet in hoeverre de mijlpaal is gehaald, omdat de startdatum afwijkt van de normen van de rekenkamer en de aanbeveling van de raad. Ter informatie van de raad staan de resultaten die het college hanteert in tabel 2-3.

20

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

tabel 2-3: realisatie mijlpaal target Woningbouw volgens college* mijlpaal 31 december 2023

realisatie 31 december 2023

totaal nieuwbouw

7.000

6.140

sociale segment

20%

19% (1.158 woningen)

middensegment

35%

26% (1.555 woningen)

realisatie target

* In hoeverre de target is gehaald kan de rekenkamer niet beoordelen, omdat het college zich niet houdt aan de norm tijdgebonden.

verschil met wethoudersbrief De realisatie in de tabel hierboven en in de jaarstukken wijkt iets af van de eerdere rapportage over de woningbouwcijfers die de gemeenteraad in januari 2024 heeft ontvangen. 17 In maart 2024 heeft de rekenkamer deze cijfers gecontroleerd en daaruit bleek namelijk dat de bouw van een project Optoppen Klapwiek met 44 woningen toch nog niet was gestart in 2023. 36 van de geplande woningen in dit project behoren tot het sociale segment en 8 tot het middensegment.

toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle criteria. Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de aanbeveling over deze target uit het rapport ‘Targets tellen’ is opgevolgd; • Of de geregistreerde gegevens over de segmentering betrouwbaar zijn. De rekenkamer concludeerde in het rapport ‘Targets tellen’ dat de target Woningbouw niet voldeed aan de norm tijdgebonden. 18 De begindatum van de target was namelijk 1 januari 2022 en dat is niet in of vlak voor de collegeperiode. De rekenkamer deed daarom de aanbeveling om de begindatum aan te passen naar een datum in of vlak voor de collegeperiode. Op die manier is er goed zicht op de collegeprestaties in deze collegeperiode. In de collegereactie gaf het college aan dat het de aanbeveling niet wilde overnemen. Bij de behandeling van het rapport heeft de gemeenteraad de aanbeveling om de startdatum aan te passen overgenomen. Het college heeft dit besluit van de gemeenteraad niet uitgevoerd. Daarmee voldoet de collegetarget niet aan de norm tijdgebonden en is daarom niet bruikbaar.

Om die reden geeft de rekenkamer geen beoordeling over de realisatie van deze target.

17 Wethouder Stadsontwikkeling Klimaat, Bouwen, Wonen, ”Toezegging totale bouwproductie 2023”, gemeenteraad Rotterdam, (wethoudersbrief, 24bb000421, 25 januari 2024). 18 Rekenkamer Rotterdam, Targets tellen: beoordeling opzet collegetargets 2022-2026, (Rotterdam: Rekenkamer Rotterdam, 2023), p. 37, https://rekenkamer.rotterdam.nl/wp-content/uploads/2023/02/RO2204-Targets-tellen.pdf.

21

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

De gemeentelijke afdeling Directie Middelen en Control heeft de betrouwbaarheid van de gegevens over de segmentering van de woningen getoetst. De rekenkamer heeft een review gedaan op deze controle. Die is betrouwbaar. target 8: verkeersveiligheid

collegetarget 2026: verkeersveiligheid We verbeteren de verkeersveiligheid in Rotterdam door effectieve maatregelen te treffen op de dertig meest verkeersonveilige locaties in de stad.

mijlpaal 2023 Op 31 december 2023 is op tien van de dertig meest verkeersonveilige locaties in de stad de verkeersveiligheid verbeterd door effectieve maatregelen te treffen. realisatie 2023 Volgens het college is in 2023 de verkeersveiligheid op twee locaties verbeterd. Uit navraag van de rekenkamer blijkt echter dat de metingen nog niet zijn afgerond. De rekenkamer heeft de voor- en nametingen niet ontvangen en kan de locaties dus nog niet controleren. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan één van de vier criteria. Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft wel toegelicht dat de mijlpaal niet is gehaald. Het college heeft onvoldoende toegelicht waarom de mijlpaal niet is gehaald, wat er is gedaan om de mijlpaal te behalen en wat er in de toekomst gepland staat om de einddoelstellingen voor de target te halen. Er is enkel benoemd dat er in 2023 een plan is uitgewerkt om het doel te realiseren, waarmee een inhaalslag wordt gemaakt. Wat dit plan inhoudt, is niet toegelicht.

Overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de spelregels uit het definitieboekje zijn gevolgd; • Of de nulmeting voldoet aan het normenkader; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar. Ten tijde van het rapport ‘Targets tellen’ waren de nulmeting en de controleerbaarheid van het target nog niet beoordeeld. 19 Uit de controle van de rekenkamer blijkt dat de target nog niet controleerbaar is. De selectie van de dertig meest verkeersonveilige locaties is voor een deel niet conform de spelregels uit het definitieboekje: • Locaties worden niet meegenomen als er niet voldoende zicht is op een eenduidige oorzaak van de verkeersonveiligheid. In het definitieboekje staan wel een aantal andere criteria waarop besloten kan worden om een locatie niet mee te nemen. Deze uitzondering staat echter niet in het definitieboekje.

19 Deze collegetarget heeft geen nulmeting aan het begin van de collegeperiode, maar een nulmeting op geselecteerde locaties.

22

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

Bij de voor- en nameting op een locatie zijn de volgende onderdelen nog niet controleerbaar: • De verkeersveiligheid wordt vooraf gemeten met een analyseprotocol en achteraf met een evaluatieprotocol. De rekenkamer heeft het definitieve evaluatieprotocol nog niet ontvangen. De rekenkamer heeft dus nog niet kunnen controleren of de verkeersveiligheid vooraf en achteraf op dezelfde manier wordt getoetst. • De protocollen worden ingevuld door een extern gecertificeerde verkeersveiligheidsauditor. Uit navraag van de rekenkamer blijkt dat het ingevulde protocol achteraf nog kan worden aangepast door de gemeente. Dit zou gebeuren in overleg met de auditor. Het aanpassen van het protocol staat niet in het definitieboekje. De rekenkamer heeft nog niet kunnen controleren of en zo ja wat voor soort aanpassingen de gemeente doet en wat dit betekent voor de betrouwbaarheid van de target.

selectiemethode verkeersonveilige locaties De target gaat uit van de 'dertig meest verkeersonveilige locaties’. Hiervoor stelt de gemeente een lijst op met de dertig meest verkeersonveilige locaties. Volgens het definitieboekje wordt deze lijst gedurende de collegeperiode jaarlijks geactualiseerd. In de eerste helft van 2024 wordt naar verwachting een tweede lijst gepubliceerd. Uit navraag van de rekenkamer blijkt dat de ambtelijke organisatie verwacht dat er daarna waarschijnlijk geen nieuwe lijst komt. Momenteel zijn er zestien van de uiteindelijke dertig locaties geselecteerd. De selectiemethode die het college gebruikt zorgt er waarschijnlijk voor dat er meer dan dertig locaties gelijk scoren op verkeersonveiligheid. Dat zou naar de letter van het definitieboekje betekenen dat het college om de target te halen dus meer dan dertig locaties zou moeten aanpakken. Als het college een selectie zou maken, dan zijn niet de ‘dertig meest verkeersonveilige’ locaties maar ‘dertig van de meest verkeersonveilige locaties’ opgenomen in de target.

target 9: CO₂-reductie

collegetarget 2026: CO₂-reductie We zetten in op minimaal 25% CO2-reductie in 2025 voor het stedelijk gebied, gemeten ten opzichte van 1990.

mijlpaal 2023 De mijlpaal voor 2023 is minimaal 15% CO₂-reductie in 2023 voor het stedelijk gebied, gemeten ten opzichte van 1990. Dit komt neer op een daling van 0,17 Mton ten opzichte van de nulmeting in 2021. De nulmeting was 3,09 Mton, de mijlpaal 2,92 Mton. realisatie 2023 Het is nog niet bekend of de mijlpaal over 2023 is behaald. Er zijn namelijk nog geen cijfers bekend over 2023. Dit is conform het definitieboekje. Daarin staat dat de cijfers

23

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

over 2023 opgenomen zullen worden in een rapportage van omgevingsdienst DCMR. Die wordt in het najaar van 2024 verwacht. 20 In tabel 2-4 staan de mijlpalen samen met de realisaties in deze collegeperiode die op dit moment wel bekend zijn. tabel 2-4: realisatie mijlpaal target CO2 2021 (nulmeting) mijlpaal realisatie

-10% t.o.v. 1990 (3,09 Mton)

2022

2023

2025/einde collegeperiode

-10% t.o.v. 1990 (3,09

-15% t.o.v. 1990 (2,92

-25% t.o.v. 1990 (2,58

Mton) 21

Mton)

Mton) 22

-18% t.o.v. 1990 (2,82 Mton)

nog niet bekend

toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan twee van de vier criteria. 23 Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft wel toegelicht dat de realisatie over 2023 nog niet bekend is en rapporteert over de realisatie in 2022. Het college heeft onvoldoende toegelicht wat er is gedaan om de target te behalen en wat er in de toekomst gepland staat om de einddoelstellingen voor de target te halen. Er is beschreven dat de DCMR-doorrekening uit 2023 een dalende trend voorziet, maar er is niet toegelicht wat men van plan is om te doen om het einddoel voor deze target te halen. overige aandachtspunten Naast de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of het definitieboekje van deze target is aangepast en daarmee voldoet aan de normen van de rekenkamer; • Of de aanbeveling over deze target uit het rapport ‘Targets tellen’ is opgevolgd. In ‘Targets tellen’ heeft de rekenkamer een aanbeveling gedaan over de formulering van de target. De aanbeveling is opgevolgd en verwerkt in het in 2023 geactualiseerde definitieboekje. Hierin is een zinsdeel verwijderd en is de toelichting verduidelijkt waardoor de target nu wel voldoende specifiek en bruikbaar is.

20 De onderliggende data wordt namelijk pas vanaf mei/april 2024 aangeleverd. In de zomer zijn er voor de DCMR, uit alle verschillende (deel)sectoren, voldoende gegevens beschikbaar gekomen om een aannemelijk beeld te bieden over hoeveel CO2 er is uitgestoten in het voorgaande jaar. Vervolgens wordt de gemeenteraad meestal in september (na het zomerreces) geïnformeerd. Bron: e-mail ambtenaar. 21 De mijlpaal voor 2022 komt overeen met de stedelijke uitstoot in 2021, die als nulmeting wordt gezien. In het definitieboekje staat: "Voor 2022 houden we -10% [t.o.v. 1990] aan gezien de verwachtingen van de DCMR over 2022 (najaar 2022); met enige onzekerheid door verminderde impact van COVID-19 en de oorlog in Oekraïne die doorwerken op de cijfers.” 22 Het college noemt in de target de CO2- uitstoot in 1990 als referentie, maar de uitstoot in 2021 wordt als nulmeting gehanteerd. In de target hebben de mijlpalen betrekking op het verschil tussen het betreffende jaartal en 1990. Het college wil dat de CO2-uitstoot in 2025 is gedaald naar 2,58 Mton. Dit is 25% daling ten opzichte de 3,44 Mton in 1990, maar 16,5% ten opzichte van de 3,09 Mton in 2021. De percentuele afname is kleiner als sec naar de collegeperiode wordt gekeken. 23 Vanwege het ontbreken van de realisatie over 2023 heeft de rekenkamer niet getoetst op het criterium of is toegelicht waarom de target wel of niet is gehaald.

24

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

target 10: woon(zorg)concepten

collegetarget 2026: woon(zorg)concepten In de collegeperiode 2022-2026 realiseren we minimaal 14 Thuisplusflats voor ouderen en starten we met de bouw van nieuwe woon(zorg)complexen voor ouderen, zodat in totaal 24 voorzieningen beschikbaar komen.

mijlpaal 2023 De mijlpaal voor 31 december 2023 is drie voorzieningen voor ouderen (Thuisplusflats en/of start bouw woon(zorg)complexen). 24 realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal niet gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. De realisatie van de target is 67%. Er zijn geen Thuisplusflats gerealiseerd en er is gestart met de bouw van twee woon(zorg)complexen. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan drie van de vier criteria. Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft niet toegelicht waarom de mijlpaal van 2023 niet is gehaald. target 11: jeugdpreventie

collegetarget 2026: jeugdpreventie Vanaf 2023 ronden jaarlijks gemiddeld 5.000 kinderen en jongeren (en/of hun ouders/verzorgers) een goed onderbouwde of bewezen effectieve preventieve jeugdinterventie af.

mijlpaal 2023 In 2023 hebben 5.000 kinderen en jongeren (en/of hun ouders/verzorgers) een goed onderbouwde of bewezen effectieve preventieve jeugdinterventie afgerond. realisatie 2023 Het is nog niet bekend of de mijlpaal over 2023 is behaald. Er zijn namelijk nog geen cijfers bekend over 2023. Dit is conform het definitieboekje. Daarin is opgenomen dat het realisatiecijfer over 2023 beschikbaar zal zijn bij de 2e herziening van 2024. 25 De rapportage over de tussentijdse meting vindt dus later plaats.

24 De target is meervoudig, want er worden twee variabelen gemeten, namelijk de realisatie van het aantal thuisplusflats (14) en het totaal aantal voorzieningen voor ouderen dat beschikbaar komt (optelsom thuisplusflats en nieuwe woon(zorg)complexen, totaal 24). Enkel voor het totaal aantal voorzieningen zijn mijlpalen opgesteld. 25 De reden dat de cijfers over 2023 nog niet bekend zijn heeft te maken met het proces van subsidieverantwoording. De jeugdpreventie-aanbieders dienen de door de accountant gecontroleerde realisatiecijfers over het jaar 2023 uiterlijk op 1 april 2024 aan te leveren. In het definitieboekje staat dat bij de 2e herziening van 2024 gerapporteerd zal worden over de realisatie in 2023 en een tussentijdse meetwaarde over de eerste 4 tot 6 maanden van 2024.

25

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle relevante criteria. 26 Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of het definitieboekje van deze target is aangepast en daarmee voldoet aan de normen van de rekenkamer; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar. In het rapport ‘Targets tellen’ heeft de rekenkamer geconstateerd dat de target in opzet controleerbaar is. Omdat er nog geen resultaten beschikbaar zijn, kan de rekenkamer hier nog geen definitief oordeel over geven. Dit betekent dat twee aandachtspunten uit ‘Targets tellen’ nog open staan. 27 De rekenkamer zal dit meenemen bij de controle op de eindrealisatie van de target. Het definitieboekje uit 2022 is in oktober 2023 geactualiseerd. Hierin is toegevoegd dat de erkenning van de preventieve interventies iedere vijf jaar hernieuwd moet worden. Alleen erkende interventies in de landelijke databank tellen mee voor de target. In het definitieboekje is beschreven dat de ervaring leert dat herbeoordelingen vrij lang duren, maar dat ze meestal niet leiden tot het verwijderen van een interventie uit de databank.

De verwachting van de rekenkamer is daarom dat dit geen grote consequenties zal hebben voor het behalen van de target. target 12: sportdeelname

collegetarget 2026: sportdeelname We realiseren in de periode 2022-2026 een 10% toename in de sportdeelname. 28

mijlpaal 2023 Het gemiddelde van de metingen van sportdeelname over november 2022 en april 2023 is gelijk aan of hoger dan 63%. realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. De realisatie van de target is 100%. Het

26 Vanwege het ontbreken van de realisatie over 2023 heeft de rekenkamer niet getoetst op het criterium of is toegelicht waarom de target wel of niet is gehaald. 27 Het eerste aandachtspunt is dat de rekenkamer niet heeft kunnen controleren of de eindrapportages van de aanbieders en het Exceloverzicht dat gebruikt wordt voor de berekening van de realisatie op elkaar aansluiten. Dit komt doordat de gegevens nog onbekend zijn. Een controle is wenselijk omdat de benodigde informatie uit de eindrapportages van de aanbieders handmatig in een Exceloverzicht wordt gezet. Daar is geen geautomatiseerd systeem voor beschikbaar. Het tweede aandachtspunt is dat de rekenkamer de manier van extrapoleren pas bij de controle van de eindrealisatie van de target kan beoordelen. Bij de eindverantwoording zullen namelijk gegevens geëxtrapoleerd worden om tot een eindrealisatie te komen. Dit is beschreven in het definitieboekje. 28 Een stijging van 10%punt betekent een stijging naar een gemiddelde sportdeelname van 68% (de einddoelstelling van de target).

26

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

gemiddelde van de metingen van sportdeelname over november 2022 (63%) en april 2023 (63%) is 63%. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle criteria. Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of het definitieboekje van deze target is aangepast en daarmee voldoet aan de normen van de rekenkamer; • Of de nulmeting voldoet aan het normenkader; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar; • Of de aanbeveling over deze target uit het rapport ‘Targets tellen’ is opgevolgd. In het geactualiseerde definitieboekje zijn zogenoemde Urban sports toegevoegd aan de target. Deze sport werd eerder niet meegerekend bij het bepalen van de sportdeelname. Dit is in een collegebrief aan de raad gecommuniceerd. 29 De rekenkamer heeft de nulmeting van de target, 62%, gecontroleerd aan de hand van het gemiddelde van de meting over november 2021 en april 2022 uit de Sportdeelname Index (SDI) van NOC*NSF. Daarnaast heeft de rekenkamer de controleerbaarheid van de meetmethode beoordeeld als betrouwbaar.

30 In het rapport ‘Targets tellen’ deed de rekenkamer de aanbeveling om jaarlijkse mijlpalen toe te voegen aan de target Sportdeelname. Daarop heeft het college de mijlpalen toegevoegd. Daarmee is de target tijdgebonden. target 13: bedrijfsruimte

collegetarget 2026: bedrijfsruimte De doelstelling voor deze collegeperiode is voldoende bedrijfsruimte door te zorgen dat de omvang m² bedrijfsruimte gelijk blijft aan het huidige niveau.

mijlpaal 2023 De omvang m² bedrijfsruimte is gelijk gebleven aan 4.248.765 m² (de omvang van het aantal m² bedrijfsruimte ten tijde van de nulmeting van 01-01-2022). realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal voor de target Bedrijfsruimte gehaald. De rekenkamer beoordeelt de target echter als niet bruikbaar. De target voldoet namelijk

29 Wethouder Financiën en Organisatie, Dienstverlening, Grote Projecten, “Tijd voor targets“, gemeenteraad Rotterdam (wethoudersbrief, 22bb4568, 10 oktober 2023). 30 Het meten gebeurt via de gestandaardiseerde vragenlijst volgens de Richtlijn Sportdeelname Onderzoek (RSO, een externe partij) en de vragenlijst is beantwoord door een representatieve groep respondenten. De rekenkamer heeft niet zelf de vragenlijst gecontroleerd, maar beoordeelt de SDI van NOC*NSF als betrouwbaar.

27

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

niet aan de norm tijdgebonden en wijkt af van de aanbeveling van de raad. De rekenkamer kan daarom niet beoordelen in hoeverre de mijlpaal is gehaald. 31 Dit wordt verder toegelicht onder ‘overige aandachtspunten’ in deze paragraaf. toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan alle criteria. Het college heeft de realisatie dus voldoende toegelicht. overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of de spelregels uit het definitieboekje zijn gevolgd; • Of de aanbeveling over deze target uit het rapport Targets tellen is opgevolgd. De target is in huidige vorm niet bruikbaar als collegetarget. De rekenkamer heeft in het rapport ‘Targets tellen’ geconcludeerd dat de target Bedrijfsruimte niet voldoet aan de norm tijdgebonden, omdat de nulmeting niet in of vlak voor de collegeperiode ligt. Daarop deed de rekenkamer de aanbeveling om de begindatum van de target aan te passen. Deze aanbeveling is overgenomen door de gemeenteraad. 32 In de bestuurlijke reactie heeft het college echter aangegeven dat het aanpassen van de nulmeting niet mogelijk was omdat het college niet beschikte over de juiste data op een andere peildatum dan 1 januari.

33 Ondertussen blijkt dat de gemeente wel op andere peildata een betrouwbare extractie kan doen uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Daardoor is het wel mogelijk om de datum van de nulmeting aan te passen naar een datum die voldoet aan de norm tijdgebonden. Uit ambtelijke reactie blijkt dat het college de begindatum echter niet aanpast. Dit doet de gemeente naar eigen zeggen om verwarring te voorkomen. 34 Het is voor de rekenkamer niet duidelijk welke verwarring hiermee wordt voorkomen en waarom dat zwaarder weegt dan het opvolgen van de door de raad overgenomen aanbeveling. Om die reden geeft de rekenkamer geen beoordeling over de realisatie van deze target. Tot slot voldoet de target niet aan de door het college geformuleerde spelregels uit het definitieboekje. Het college hanteert namelijk een ruimere definitie van “in gebruik zijnde metrage bedrijfsruimte” dan in het definitieboekje is opgenomen. 35 Er worden namelijk ook gebouwen meegeteld die in verbouwing zijn en nog niet in gebruik zijn genomen en gebouwen die klaar zijn voor gebruik maar nog niet in gebruik zijn genomen. 36

31 Volgens het college was de omvang m² bedrijfsruimte op peildatum 1 januari 2024 4.272.299 m². 32 Gemeenteraad Rotterdam, “Rapport rekenkamer Rotterdam 'Targets tellen; beoordeling opzet collegetargets 2022-2026", 23bb004723 (4 en 6 juli 2023). 33 Rekenkamer Rotterdam, Targets tellen: beoordeling opzet collegetargets 2022-2026, (Rotterdam: Rekenkamer Rotterdam, 2023), p. 46, https://rekenkamer.rotterdam.nl/wp-content/uploads/2023/02/RO2204-Targets-tellen.pdf. 34 Bron: e-mail ambtenaar. 35 College van B&W Rotterdam, Definitieboekje collegetargets, 3 oktober 2023, p. 49. 36 Bron: e-mail ambtenaar.

28

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

target 14: tevredenheid concerndienstverlening

collegetarget 2026: tevredenheid concerndienstverlening We willen dat aan het eind van de collegeperiode 2023-2026 minder Rotterdammers ontevreden (≤6) zijn over hun contact met de gemeente Rotterdam. In 2025 is het percentage Rotterdammers dat ontevreden is over hun contact met de gemeente met 30% gedaald ten opzichte van 2020.

mijlpaal 2023 De mijlpaal is dat in 2023 maximaal 14,0% van de Rotterdammers ontevreden is over het contact met de gemeente. Dit is een daling van 7,3% ten opzichte van de nulmeting in 2020. In 2020 was 15,1% van de Rotterdammers ontevreden. realisatie 2023 Volgens het college is de mijlpaal niet gehaald. De rekenkamer heeft de onderbouwing van de realisatie gecontroleerd en juist bevonden. De realisatie van de target is een daling van 4,6% ten opzichte van de nulmeting. In 2023 was 14,4% ontevreden. Dat is het gemiddelde van alle scores van alle respondenten. Met de mijlpaal werd een daling van 7,3% beoogd. De realisatie van de mijlpaal is dus 64%. De tevredenheid is gemeten bij de twee contactopties die onderdeel zijn van de target. • Het aantal respondenten bij publiekslocaties was 20.515, 12,2% was daarvan ontevreden. • Het aantal respondenten bij telefonie was 5.187, 23,1% was daarvan ontevreden.

score andere contactopties In het definitieboekje is beschreven dat de gemeente in de jaarstukken ook kan rapporteren over de tevredenheid met andere contactopties. Deze contactopties zijn geen onderdeel van de target en zijn daarom in dit kader geplaatst. Deze contactopties hebben daardoor ook geen mijlpalen waarmee de realisatie vergeleken kan worden. De tevredenheidsscores van twee contactopties zijn wel opgenomen in de jaarstukken. Het betreffen de contactopties ‘Livechat’ en ‘Digitale balie’. De rekenkamer heeft de cijfers voor 2023 ontvangen en gecontroleerd. Het percentage ontevreden respondenten via Livechat in 2023 bedraagt 2,2%. Het percentage ontevreden respondenten via de Digitale Balie (videobellen) in 2023 betreft 13,9%.

toelichting realisatie De rekenkamer heeft de toelichting van het college getoetst aan de vier criteria uit het normenkader (zie bijlage 1). De toelichting in de jaarstukken voldoet aan drie van de vier criteria. Het college heeft de realisatie dus deels toegelicht. Het college heeft wel toegelicht wat men heeft gedaan om het beoogde doel te halen en wat men van plan is om het einddoel te halen. Het college heeft onvoldoende toegelicht waardoor de target niet is gehaald. 37

37 In de jaarstukken staat overigens: “De mijlpaal van 2023 is daarmee net niet gerealiseerd.” De rekenkamer constateert dat de gekozen bewoording onterecht de indruk kan wekken dat de mijlpaal ‘bijna gehaald’ is terwijl dat niet het geval is. De mijlpaal is namelijk voor 64% behaald en dus niet voor 80 tot 100% (waarbij de rekenkamer zou spreken van ’bijna gehaald’).

29

targets tellen – Tussentijdse beoordeling collegetargets 2022-2026

overige aandachtspunten Naast de onderbouwing en de toelichting heeft de rekenkamer bij deze collegetarget de volgende onderdelen getoetst: • Of het definitieboekje van deze target is aangepast en daarmee voldoet aan de normen van de rekenkamer; • Of de nulmeting voldoet aan het normenkader; • Of de geregistreerde gegevens betrouwbaar zijn; • Of de target voldoet aan de norm controleerbaar. Ten tijde van het rapport ‘Targets tellen’ was de nulmeting in opzet controleerbaar. De controleerbaarheid van de target was nog niet beoordeeld, omdat het meet- en registratiesysteem destijds nog onbekend was. De nulmeting en controleerbaarheid zijn nu gecontroleerd door de rekenkamer en voldoen aan de normen. Het definitieboekje uit 2022 is in oktober 2023 geactualiseerd. Hierin is het peiljaar aangepast van 2021 naar 2020. 38 De gegevens over 2021 bleken namelijk te veel af te wijken ten opzichte van andere jaren. Het aandeel ontevreden Rotterdammers was in 2021 12%, terwijl het aandeel ontevreden Rotterdams in 2019, 2020 en 2022 redelijk stabiel was rond de 15%. Waarschijnlijk speelden maatregelen tegen corona daarin een rol. 39 De nulmeting voldoet aan de normen voor de nulmeting.

In het nieuwe definitieboekje is daarnaast expliciet opgenomen dat ook over andere contactopties gerapporteerd kan worden dan telefonie en publiekslocaties, maar dat deze niet gebruikt zullen worden als onderdeel van de collegetarget. target 15: wijk aan zet