[24bb003162] Brief van Rekenkamer Rotterdam over rapport zorg voor groen
Tekst van het document
Meent 94 t 010 • 267 22 42
Postbus 70012
info@rekenkamer.rotterdam.nl
3000 KP Rotterdam
www.rekenkamer.rotterdam.nl
Gemeente Rotterdam Gemeenteraad d.t.k.v. de griffie Coolsingel 40 3011 AD ROTTERDAM datum 16 mei 2024
ons kenmerk
RR/24.21/MvA/YF/CL
pagina
betreft
1 van 1
RO2201 rapport zorg voor groen
Geacht raadslid, Hierbij zend ik u het door de Rekenkamer Rotterdam vastgestelde rapport ‘zorg voor groen’, onderzoek naar groene buitenruimte. Het rapport is vandaag gepubliceerd en is digitaal op onze website beschikbaar. Een exemplaar treft u aan in de bijlage.
Met vriendelijke groet,
Dr.ir. Marjolein van Asselt directeur
bijlagen
1
zorg voor groen onderzoek naar groene buitenruimte
3FLFOLBNFS
Rotterdam
zorg voor groen onderzoek naar groene buitenruimte
Rekenkamer
Rotterdam
WPPSXPPSE %FHFNFFOUF[PSHUWPPSHSPFO%JUEPFU[JKEPPSUF[PSHFOWPPSEFBBOMFHWBOHSPFOFO EPPSIFUHSPFOEBUJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSJTUFWFS[PSHFO7PMEPFOEFFOHPFE POEFSIPVEFOHSPFOIFFGUUBMMP[FWPPSEFMFO%FOLBBOXPPOQMF[JFS SFDSFBUJFNPHFMJKLIFEFO HF[POEIFJETWPPSEFMFO CJPEJWFSTJUFJUFOWPPSEFMFONFUIFU PPHPQLMJNBBUWFSBOEFSJOH%FHSPFOFCVJUFOSVJNUFJTEBBSNFFFFOCFMBOHSJKL NBBUTDIBQQFMJKLPOEFSXFSQ5PFOEFSFLFOLBNFSFFOBBOUBMKBSFOHFMFEFOBBO 3PUUFSEBNNFSTWSPFHXFMLFPOEFSXFSQFOEFSFLFOLBNFS[PVNPFUFOPOEFS[PFLFO TDPPSEFEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFIPPH;PXFMJOEFWPSJHFBMTJOEFIVJEJHF DPMMFHFQFSJPEFJTHSPFOPPLFFODPMMFHFUBSHFU XBUPOEFSTUSFFQUEBUPPLIFU HFNFFOUFCFTUVVSEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFCFMBOHSJKLWJOEU %F3FLFOLBNFS3PUUFSEBNCFTUBBUSVJNKBBS5PDIJTEJUPOTBMMFSFFSTUFPOEFS[PFL OBBSEFHFNFFOUFMJKLF[PSHWPPSHSPFO"MTKFJFUTWPPSIFUFFSTUEPFU EBOXJMKFEBU HPFEEPFOFOUFHFMJKLFSUJKEEPFKFJFUTOJFVXT EVTIFUJTPPLPOPOUHPOOFOUFSSFJO%JF DPNCJOBUJFMFJEUWBBLUPUFFOPNWBOHSJKLPOEFS[PFL%BUJTPPLQSFDJFTXBUIJFS HFCFVSEJT8FIFCCFOIFUCSFFEBBOHFWMPHFO EPPSIFUHSPFOPQEJWFSTFQMFLLFOJOEF TUBEPQWFSTDIJMMFOEFNPNFOUFOUFTDIPVXFO IPOEFSEFOCVSHFSTOBBSIVOCFMFWJOH UFWSBHFO IFUHSPFOCFMFJEUFBOBMZTFSFO EFGJOBODJFSJOHUFPOUSBGFMFOFOFYQFSUTPQ
IFUHFCJFEWBOLMJNBBUBEBQUBUJFUFCFUSFLLFO8FEFEFOEBUPPLOPHPQNBOJFSFOEJF PPLFMEFSTOJFUFFSEFSXBSFOCFQSPFGE%BUMFWFSEFWFFMFOSJKLFEBUBPQFOEF JOUFSEJTDJQMJOBJSFBOBMZTFEBBSWBOXBTVJUEBHFOE%BUCMFFLPPLJOIFUBNCUFMJKL XFEFSIPPS UPFOEFWSBHFO GFFECBDLFOIFUHFTQSFLNFUBNCUFOBSFOXFFSUPU BBOWVMMFOEFJO[JDIUFOFOHPFEFQVOUFOPQEFJMFJEEFO%BBSNFFIFFGUIFUPOEFS[PFL MBOHFSHFEVVSEEBOCFPPHE NBBSWPPSVMJHUOVXFMFFOVOJFLSBQQPSUPWFSIFU 3PUUFSEBNTFHSPFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFS &FOCFMBOHSJKLFSPEFESBBEVJUEFDPODMVTJFTFOBBOCFWFMJOHFOJTEBUFSPPL[PSHJT PWFSHSPFO*OEFTUSJKEPNEFCVJUFOSVJNUFIFFGUHSPFOIFU[XBBS7BBLJTHSPFO WPMHFOEPG[FMGTFFOTMVJUTUVLJOCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFO%FUJUFMWBOEJUSBQQPSULBO EBOPPLHFMF[FOXPSEFOBMTFFOBBONPFEJHJOH[PSHWPPSHSPFO-BBUHSPFOPPL MFJEFOE[JKOJOCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFO*OWFTUFFSJOCFUFSJO[JDIUJOEFLXBMJUFJUFO LXBOUJUFJUWBOIFUHSPFO.BBLQSFTUBUJFT[JDIUCBBS [PEBUEFSBBEJOQPTJUJFXPSEU HFCSBDIULBEFSTUFTUFMMFOFOEFHFNFFOUFMJKLF[PSHWPPSHSPFOUFDPOUSPMFSFO %BBSOBBTUWSBBHUHSPFOPPLPNTUSVDUVSFMFGJOBODJFSJOHJOFFOUJKEXBBSJO LMJNBBUBEBQUBUJFOPPE[BLFMJKLJT%FVSHFOUJFWBOLMJNBBUBEBQUBUJFNBBUSFHFMFOXFSE EF[FXFFLOPHXFFSCFOBESVLUEPPSIFU1MBOCVSFBVWPPSEF-FFGPNHFWJOH 1#- JOIFU SBQQPSUA,MJNBBUSJTJDPTJO/FEFSMBOE
)FUJTFDIUOPEJHIFUQBUSPPOWBOWJFSKBBSMJKLTF GJOBODJFSJOHUFEPPSCSFLFOFOFFOMBOHFUFSNJKOQFSTQFDUJFGUFCJFEFO)FUDPMMFHFTUFMU WPPSEF[FPQHBWFEPPSUFTDIVJWFOOBBSEFWPMHFOEFSBBETQFSJPEF NBBSIFUJT OBUVVSMJKLOPPJUUFWSPFHPNUFCFHJOOFONFUEF[PSHWPPSMBUFS .BSKPMFJOWBO"TTFMU %JSFDUFVS KWWSV ZZZSEOQOSXEOLFDWLHVNOLPDDWULVLFRVLQQHGHUODQG
[PSHWPPSHSPFO
WPPSXPPSE
CFTUVVSMJKLFOPUB
JOMFJEJOH
CFTUVVSMJKLFDPODMVTJFT
DPODMVTJFTPQIPPGEMJKOFO
UPFMJDIUJOHDPODMVTJFT
BBOCFWFMJOHFO
CFTUVVSMJKLFSFBDUJF
OBXPPSEBBOEBDIUTQVOUFOHFNFFOUFSBBE
OPUBWBOCFWJOEJOHFO
JOMFJEJOH
BBOMFJEJOH
CFTUVVSMJKLFFOBNCUFMJKLFWFSBOUXPPSEFMJKLIFJE
EPFMFOWSBBHTUFMMJOH
EPFMTUFMMJOH
POEFS[PFLTWSBHFO
BGCBLFOJOHFOTDPQFPOEFS[PFL
POEFS[PFLTBBOQBL
MFFTXJK[FS
DPOUFYUFOLBEFST
JOMFJEJOH
DPOUFYUGVODUJFTWBOHSPFO
LBEFSTWPPSHFNFFOUFMJKLHSPFOCFMFJE
NPOEJBBMOJWFBV
OBUJPOBBMOJWFBV
QSPWJODJBBMFOSFHJPOBBMOJWFBV
POUXJLLFMJOHBSFBBMHSPFOFOCPNFO
JOMFJEJOH
CFMFJEFODPOUFYU
JOMFJEJOH
HSPFOQMBO
DPMMFHFEPFMTUFMMJOHFO
IVJEJHHSPFOCFMFJE
CFTDIJLCBSFNFUIPEFOFOEBUB
WFSLFOOJOHNFFUNFUIPEFO
[PSHWPPSHSPFO
[PSHWPPSHSPFO
HFNFFOUFMJKLFCFIFFSEBUB
BOBMZTFPNWBOHHSPFOBSFBBM
POUXJLLFMJOHPNWBOHHSPFOBSFBBM
JOMFJEJOH
POUXJLLFMJOHPQTUBETOJWFBV
POUXJLLFMJOHPQXJKLOJWFBV
IVJEJHFBSFBBMHSPFOFOCPNFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFS
JOMFJEJOH
PWFS[JDIUBSFBBMHSPFOFOCPNFO
BSFBBMHSPFOFOCPNFOJOXJKLFO
TPPSUFOHSPFOFOCPNFO
TBNFOWBUUJOH
WFSHSPFOJOHJOEFPQFOCBSFSVJNUF
JOMFJEJOH
DPOUFYUCVJUFOSVJNUFQSPDFT
CFMFJEFOVJUHBOHTQVOUFO
EPFMTUFMMJOHFOTQSFJEJOHFOUZQFHSPFO
SJDIUMJKOFOJOSJDIUJOHHSPFOFCVJUFOSVJNUF
POUXJLLFMJOHHSPFOFCVJUFOSVJNUF
JOMFJEJOH
SFBMJTBUJFHSPFODPMMFHFUBSHFU
POUXJLLFMJOHPNWBOHHSPFOBSFBBM
POUXJLLFMJOHTPPSUFOHSPFOFOCPNFO
TBNFOWBUUJOH
LXBMJUFJUHSPFOCFIFFSFOGJOBODJFSJOH
JOMFJEJOH
CFIFFSHSPFOFCVJUFOSVJNUF
JOMFJEJOH
BTTFUNBOBHFNFOUQMBOHSPFO
CFIFFSFOPOEFSIPVETQSPDFT
GJOBODJFSJOHHSPFO
BDIUFSHSPOEJOGPSNBUJF
OPUB0OEFSIPVELBQJUBBMHPFEFSFOPQFOCBSFSVJNUF3PUUFSEBN
OPUB7FSWBOHJOHTJOWFTUFSJOHFOPQFOCBSFSVJNUF
GJOBODJFSJOHCJKUPFWPFHJOHHSPFO
OPUB0OEFSIPVELBQJUBBMHPFEFSFOPQFOCBSFSVJNUF3PUUFSEBN
CFPPSEFMJOHLXBMJUFJUHSPFO
JOMFJEJOH
TDIPVXTZTUFNBUJFL
TDIPVXSFTVMUBUFOLXBMJUFJU
BDDVSBBUIFJESFHJTUSBUJFFOVJUWPFSJOHHSPFOQMBOOFO
TBNFOWBUUJOH
LXBMJUFJUHSPFOCFXPOFSTCFMFWJOH
JOMFJEJOH
CFMFJE
UPFMJDIUJOHEBUBWFS[BNFMJOH
JOMFJEJOH
[PSHWPPSHSPFO
TUSBBUJOUFSWJFXT
PWFSJHFTJHOBMFOWBOCFXPOFST
0NOJCVTFORVËUF
CFMFWJOHHSPFOFCVJUFOSVJNUF
JOMFJEJOH
BMHFNFOFJOESVL
PNWBOH
HFCSVJLFOUPFHBOLFMJKLIFJE
LXBMJUFJU
WPPSFOOBEFMFO
SFDFOUFMJKLUPFHFWPFHEHSPFO
TBNFOWBUUJOH
LXBMJUFJUHSPFOLMJNBBUBEBQUBUJF
JOMFJEJOH
LMJNBBUBEBQUBUJFBMTCFMFJETPOEFSXFSQ
CFMFJETDPOUFYU
3PUUFSEBNTCFMFJE
LMJNBBUBEBQUBUJFJOEFQSBLUJKL
JOMFJEJOH
CJKESBHFHSPFOOFFSTMBH
CJKESBHFHSPFOIJUUF
EPDVNFOUFOTUVEJFCPPNXPSUFMT
LMJNBBUBEBQUBUJFJOWFSHSPFOJOHTQSPDFT
JOMFJEJOH
PWFS[JDIUJOTUSVNFOUFO
OBEFSFBOBMZTF1W&FOGVODUJPOFFMBEWJFTXBUFS
JO[JDIUXBBSLMJNBBUBEBQUJFOPEJHJT
CFMFJETEPFMTUFMMJOHFO
JO[JDIUPWFSMBTUFOXBBSBEBQUBUJFOPEJHJT
TBNFOWBUUJOH
CJKMBHFO
POEFS[PFLTWFSBOUXPPSEJOH
MJKTUNFUXJKLFOFOXJKLOVNNFST
UPFMJDIUJOHTDIPVXFO
CSPOOFOMJKTU
CFHSJQQFOMJKTU
BGLPSUJOHFOMJKTU
GPSNBUWSBHFOMJKTUTUSBBUJOUFSWJFXT
bestuurlijke nota
inleiding 7FFM/FEFSMBOETFHFNFFOUFO[JKOCF[JHNFUWFSHSPFOJOH%JUCMJKLUPOEFSNFFSVJUIFU BSUJLFMA4UFEFOXJMMFOHSPFO XBBSJOTUBBUEBUiTUFEFOXJMMFOWFSHSPFOFOFOEBUEF BBOEBDIUWPPSHSPFO[PTUFSLJTHFHSPFJEPPLWPMLPNFOUFSFDIUJT7FSHSPFOJOH WFSCFUFSUIFUXFM[JKOWBOJOXPOFST WPPSLPNUIJUUFTUSFTTFOHBBUPWFSTUSPNJOHFO UFHFOu 0PLEFHFNFFOUF3PUUFSEBNIFFGUBMNFFSEFSFDPMMFHFQFSJPEFTBNCJUJFTWPPS VJUCSFJEJOHWBOIFUHSPFOJOEFTUBE/FUBMTJOBOEFSFHSPUFTUFEFOJO/FEFSMBOETUBBU EFHSPFOFCVJUFOSVJNUFOBNFMJKLPOEFSESVLEPPSPQHBWFOPQIFUHFCJFEWBOPOEFS BOEFSFXPOJOHCPVX JOGSBTUSVDUVVSFOCFESJKWJHIFJE 7PMEPFOEFFOHPFEPOEFSIPVEFOHSPFOIFFGUBMMFSMFJWPPSEFMFOWPPSEF CFXPOFSTWBO FFO TUBE&FOHSPFOFXPPOPNHFWJOHESBBHUWPPSWFFMNFOTFOCJKBBOIVO XPPOQMF[JFSFOCJFEUSVJNUFWPPSPOUNPFUJOH CFXFHJOHFOPOUTQBOOJOH;PEPFOEF LBOHSPFOFFOQPTJUJFWFJOWMPFEIFCCFOPQEFHF[POEIFJE(SPFOLBOPPLCJKESBHFO BBOEFWFSTDIFJEFOIFJEWBOQMBOUFOEJFSTPPSUFOFOEBBSNFFEFCJPEJWFSTJUFJU CFWPSEFSFO0PLLBOHSPFOUJKEFOTIJUUF[PSHFOWPPSLPFMF TDIBEVXSJKLFQMFLLFO&O UFOTMPUUFLBOHSPFOBBOWVMMFOEPQIFUXBUFSTZTUFFNCJKESBHFOBBOIFUPQWBOHFOWBO XBUFSCJKFYUSFNFOFFSTMBH%BBSNFFJTEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFFFOPOEFSXFSQNFU IPHFNBBUTDIBQQFMJKLFXBBSEF
%FDFOUSBMFWSBBHWBOEJUPOEFS[PFLJTUXFFMFEJHFOMVJEUBMTWPMHU x XFMLFXBBSEFIFFGUEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFWPPSLMJNBBUBEBQUBUJFFOCFXPOFST x IPFIPVEUEFHFNFFOUFCJKWFSHSPFOJOHSFLFOJOHNFUCFIFFSFOGJOBODJFSJOHWBOEF HSPFOFCVJUFOSVJNUF *OEJUSBQQPSUIFFGUEFSFLFOLBNFSPOEFS[PDIUXFMLFXBBSEFEFHSPFOFCVJUFOSVJNUF IFFGUWPPSEFTUBEWBOVJUUXFFJOWBMTIPFLFOLMJNBBUBEBQUBUJF TQFDJGJFLOFFSTMBHFO IJUUF FOCFXPOFST)JFSUPFIFFGUEFSFLFOLBNFSIFUHFNFFOUFMJKLCFMFJEFOVJUWPFSJOH UFOBBO[JFOWBOHSPFOPOEFS[PDIUEPPSNJEEFMWBOPOEFSNFFSTDIPVXFOFO TUSBBU JOUFSWJFXT%FJO[JDIUFOFOCFWJOEJOHFOIJFSVJUWPSNFOEFJOQVUPN SJDIUJOHHFWFOEFVJUTQSBLFOUFEPFOPWFSIFUHFNFFOUFMJKLHSPFOCFMFJE%BBSOBBTU IFFGUEFSFLFOLBNFSCFTDIJLCBSFEBUBPWFSEFPNWBOHWBOIFUHSPFOBSFBBM HFBOBMZTFFSEFOPOEFS[PDIUPQXFMLFNBOJFSEFHFNFFOUFCJKWFSHSPFOJOHSFLFOJOH IPVEUNFUIFUCFIFFSFOGJOBODJFSJOHWBOEFHSPFOFCVJUFOSVJNUF%FSFLFOLBNFS IFFGUWPPSEJUPOEFS[PFLHFCSVJLHFNBBLUWBO EFCFIFFSHFHFWFOTVJU IFU HFNFFOUFMJKLCFIFFSTZTUFFN0CTVSWEBUEPPS4UBETCFIFFSXPSEUHFCSVJLUWPPSIFU CFIFFSFOPOEFSIPVEWBOIFUEPPSIBBSCFIFFSEFHSPFOJOEFPQFOCBSFSVJNUF 0DUFHODDQGH%UXJK³6WHGHQZLOOHQJURHQ0DDUZDWLVGDW"´15&IHEUXDUL .OLPDDWDGDSWDWLHLVKHWDDQSDVVHQYDQHHQJHELHGDDQKHWYHUDQGHUHQGHNOLPDDW
[PSHWPPSHSPFO
bestuurlijke conclusies conclusies op hoofdlijnen LMJNBBUBEBQUBUJF #JOOFOEFHFNFFOUFJTEFBBOEBDIUWPPSFOJO[FUPQLMJNBBUBEBQUBUJFEFBGHFMPQFO KBSFOUPFHFOPNFO7FSEFSFDPODSFUJTFSJOHWBOLMJNBBUBEBQUBUJFJTFDIUFSOPEJHPN JOWVMMJOHUFHFWFOBBOHFNFFOUFMJKLFEPFMTUFMMJOHFO B %FHFNFFOUFIFFGUBMTEPFMTUFMMJOHPNJOLMJNBBUBEBQUJFGUFIBOEFMFOFOPNJO LMJNBBUCFTUFOEJHUF[JKOJOHFSJDIU%F[FEPFMFO[JKOFDIUFSPOWPMEPFOEF DPODSFFU XBUEFJNQMFNFOUBUJFWBOIFULMJNBBUBEBQUBUJFCFMFJELBOCFNPFJMJKLFO C *OWFSTDIJMMFOEFTUBQQFOJOIFUCVJUFOSVJNUFQSPDFTLVOOFOLMJNBBUBEBQUJFWF NBBUSFHFMFOXPSEFOUPFHFQBTU,MJNBBUBEBQUBUJFJTFDIUFSOJFUTUSVDUVSFFMHFCPSHE CJOOFOIFUHFNFFOUFMJKLCVJUFOSVJNUFQSPDFT POEBOLTEJWFSTFJOTQBOOJOHFOPNEF CPSHJOHWBOLMJNBBUBEBQUBUJFCJOOFOEFPSHBOJTBUJFUFWFSCFUFSFO.BBUSFHFMFOWPPS IFUUFHFOHBBOWBOPWFSMBTUEPPSFYUSFNFOFFSTMBH[JKONFFSJOHFCFEEBO NBBUSFHFMFOHFSJDIUPQIJUUFTUSFTT %FHFNFFOUFIFFGUIFUEPFMPNUFWFSHSPFOFOPQMPDBUJFTXBBSEBUIFUNFFTUF CJKESBBHUBBOLMJNBBUBEBQUBUJF)FUMVLUEFHFNFFOUFNBBSUFOEFMFPNIJFS JOWVMMJOHBBOUFHFWFO B %FHFNFFOUFIFFGUJO[JDIUPQXFMLFMPDBUJFTJO3PUUFSEBNFSLBOTJTPQPWFSMBTUEPPS IJUUFPGFYUSFNFOFFSTMBH NBBSFFOQSJPSJUFSJOHXFMLFMPDBUJFTBMTFFSTUFNPFUFO XPSEFOBBOHFQBLU
POUCSFFLU1SJPSJUFSJOHXPSEUCFNPFJMJKLUEPPSEBUFS HFNFFOUFMJKL NBBSPPLMBOEFMJKL HFFOCSFFEHFESBHFOOPSNFOCFTUBBOEJFLBEFST CJFEFOWPPSEJFQSJPSJUFSJOH C %FHFNFFOUFTUFMUHFFOTUSVDUVSFMFNJEEFMFOCFTDIJLCBBSPNJOWVMMJOHUFHFWFOBBO LMJNBBUBEBQUBUJFFOWBOVJUIFUCFMFJEWPPSLMJNBBUBEBQUBUJFXPSEFOHFFO CVJUFOSVJNUFQSPKFDUFOHFÐOJUJFFSE%PPSEBUIFUUPFQBTTFOWBOLMJNBBUBEBQUBUJF NFFMJGUFOEVTBGIBOLFMJKLJTWBOEFVJUWPFSJOHWBOBOEFSFQSPKFDUFOJOEF CVJUFOSVJNUF [PBMTSJPPMWFSWBOHJOH CFTUBBUIFUSJTJDPEBUOJFUEJFQMFLLFOXPSEFO BBOHFQBLUXBBSWBOVJULMJNBBUBEBQUBUJFEFNFFTUFVSHFOUJFCFTUBBU %FSFLFOLBNFSBDIUIFUBBOOFNFMJKLEBUIFUHSPFOEBUJOEFWPSJHFDPMMFHFQFSJPEF JTBBOHFMFHEFFOCJKESBHF[BMMFWFSFOBBOWFSTDIJMMFOEFBTQFDUFOWBO LMJNBBUBEBQUBUJF [PBMTIFUCJFEFOWBOWFSLPFMJOHFOIFUWBTUIPVEFOWBOXBUFS%F NBUFXBBSJOCJKEFBBOMFHWBOHSPFOSFLFOJOHJTHFIPVEFONFULMJNBBUBEBQUBUJF CMJKLUJOEFQSBLUJKLFDIUFSTUFSLQFSQSPKFDUUFWFSTDIJMMFO%JUCFFMETMVJUBBOCJK DPODMVTJFEBULMJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFOOJFUTUSVDUVSFFM[JKOHFCPSHECJOOFO IFUCVJUFOSVJNUFQSPDFT
[PSHWPPSHSPFO
CFIFFSFOLXBMJUFJUHSPFOFCVJUFOSVJNUF %FHFNFFOUFJTWFSBOUXPPSEFMJKLWPPSIFUCFIFFSWBOIFUEPPSIBBSCFIFFSEFHSPFOJO EFPQFOCBSFSVJNUF%FHFNFFOUFIFFGUEBBSUPFLXBMJUFJUTBNCJUJFTHFTUFMEXBBSEJU HFNFFOUFMJKLHSPFOBBOEJFOUUFWPMEPFO*ODPOUSBDUBGTQSBLFOPWFSIFUPOEFSIPVE WBOIFUHSPFOTUVVSUEFHFNFFOUFFDIUFSPQGSFRVFOUJFJOQMBBUTWBOPQLXBMJUFJU 3VJNEFIFMGUWBOIFUEPPSEFSFLFOLBNFSCFPPSEFFMEFHSPFOWPMEPFUOJFUBBOEF HFTUFMEFLXBMJUFJUTOPSN%BBSCJKHFMEUEBUEFHFNFFOUFJOIFUPOEFSIPVETPNT CFXVTUBGXJKLUWBOEFWPPSHFTDISFWFOCFFMELXBMJUFJUPNWPPSEFMFOUFCFIBMFOWPPS LMJNBBUBEBQUBUJFPGCJPEJWFSTJUFJU%JUTMVJUBBOCJKMBOEFMJKLFPOUXJLLFMJOHFOPN EF[FBTQFDUFONFFSNFFUFOFNFOJOIFUCFIFFSWBOEFHSPFOFCVJUFOSVJNUF 7FSEFSDPOTUBUFFSEFEFSFLFOLBNFSPQEJWFSTFPOEFS[PDIUFMPDBUJFTWFSTDIJMMFO UVTTFOIFUHSPFOEBUJTBBOHFMFHEFOEFWPPSBGHFNBBLUFQMBOOFO%JULBOFSUPF MFJEFOEBUWPPSBGBGHFXPHFOJOSJDIUJOHTLFV[FTUFOCFIPFWFWBOCJKWPPSCFFME LMJNBBUBEBQUBUJFPGEFCJPEJWFSTJUFJUOJFUVJUHFWPFSEXPSEFOFOEBUWFSXBDIUJOHFO WBOCFXPOFSTFOEFHFNFFOUFSBBEOJFUXPSEFOXBBSHFNBBLU #FXPOFST[JKOHSPUFOEFFMTUFWSFEFOPWFSEFVJUTUSBMJOHFOIFUPOEFSIPVEWBOIFU HSPFOJOIVOXJKL POEBOLTEBUWPPSSVJNEFIFMGUWBOIFUHSPFOEFCFFMELXBMJUFJU OJFUWPMEPFUBBOEFEPPSEFHFNFFOUFHFTUFMEFLXBMJUFJUTOPSN DPODMVTJF
0CKFDUJFWFOPSNFOUFOBBO[JFOWBOIFUHSPFOIPFWFOEVTOJFUOPPE[BLFMJKLFSXJKT PWFSFFOUFLPNFONFUIPFEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFEPPSCFXPOFSTXPSEUCFMFFGE NFFUNFUIPEFOFOPNWBOHHSPFOBSFBBM %JWFSTFNFUIPEFOFOEBUBCSPOOFOCFWBUUFOHFHFWFOTPWFSEFPNWBOHWBOIFU HSPFOJOEFTUBE NBBSEFHFNFFOUFIFFGUHFFOFFOEVJEJHFNFFUNFUIPEFPNEF PNWBOHWBOIFUWPMMFEJHF3PUUFSEBNTHSPFOBSFBBMFOPOUXJLLFMJOHFOEBBSCJOOFO BDDVSBBUJO[JDIUFMJKLUFLVOOFONBLFO 6JUEFBOBMZTFWBOEFSFLFOLBNFSWBO POUXJLLFMJOHFOJO IFUHSPFOBSFBBMEBUEPPS EFHFNFFOUFXPSEUCFIFFSE CMJKLUIFUWPMHFOEF B )FUBSFBBMHSPFOFOCPNFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSJTPWFSEFBGHFMPQFOKBBSGPST UPFHFOPNFO C 0QXJKLOJWFBV[JKOFSJOIFUBGHFMPQFOEFDFOOJVN[PXFMUPFBMTBGOBNFTUF[JFOJO IFUBSFBBMHSPFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFS)FUBBOUBMCPNFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSJT JOOBHFOPFHBMMFXJKLFOUPFHFOPNFO D *OXJKLFOBBOEFSBOEFOWBO3PUUFSEBNFOEFXJKLFONFUTUBETQBSLFOJTIFUNFFTUF HSPFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSUFWJOEFO E 0OHFWFFSUXFFEFSEFWBOIFUBSFBBMHSPFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSCFTUBBUVJU HSBTTFO JOGPSNBUJFWPPS[JFOJOHSJDIUJOHSBBE 4JOETJTEFGJOBODJFSJOHTTZTUFNBUJFLWBOEFHSPFOFCVJUFOSVJNUF JO[JDIUFMJKLFSHFNBBLU POEFSBOEFSFEPPSEBUIFUTJOETEJFOXFUUFMJKLWFSQMJDIUJT
PNPOEFSTDIFJEUFNBLFOUVTTFOEFGJOBODJFSJOHWBOPOEFSIPVEFOWFSWBOHJOHFO %FJOGPSNBUJFWPPS[JFOJOHBBOEFSBBEJTFDIUFSOPHWPPSWFSCFUFSJOHWBUCBBS%F HFNFFOUFSBQQPSUFFSUJOEFKBBSTUVLLFOXFMPQGJOBODJFFMOJWFBVPWFSEFCFTUFEF 'HUHNHQNDPHUKDQWHHUWKHWEHJULSJURHQDUHDDORPRSSHUYODNWHQDDQJURHQ]RDOVVWUXLNHQJUDVVHQHQEHSODQWLQJHQERPHQDDQWHGXLGHQ
[PSHWPPSHSPFO
NJEEFMFOWPPSWFSWBOHJOHFOWBOHSPFO NBBSEFLPQQFMJOHNFUEBBEXFSLFMJKL VJUHFWPFSEFWFSWBOHJOHFOPOUCSFFLU0PLHFCSVJLUFEFHFNFFOUFJOEF WFSBOUXPPSEJOHOBBSEFSBBEWFSPVEFSEFFOEFFMTPOKVJTUFHFHFWFOTPWFSEF PNWBOHWBOIFUHSPFOBSFBBM
toelichting conclusies LMJNBBUBEBQUBUJF 1 Binnen de gemeente is de aandacht voor en inzet op klimaatadaptatie de afgelopen jaren toegenomen. Verdere concretisering van klimaatadaptatie is echter nodig om invulling te geven aan gemeentelijke doelstellingen. a De gemeente heeft als doelstelling om in 2030 klimaatadaptief te handelen en om in 2050 klimaatbestendig te zijn ingericht. Deze doelen zijn echter onvoldoende concreet, wat de implementatie van het klimaatadaptatiebeleid kan bemoeilijken. b In verschillende stappen in het buitenruimteproces kunnen klimaatadaptieve maatregelen worden toegepast. Klimaatadaptatie is echter niet structureel geborgd binnen het gemeentelijk buitenruimteproces, ondanks diverse inspanningen om de borging van klimaatadaptatie binnen de organisatie te verbeteren. Maatregelen voor het tegengaan van overlast door extreme neerslag zijn meer ingebed dan maatregelen gericht op hittestress.
UPFMJDIUJOH #JOOFOEFHFNFFOUF[JKOEFBBOEBDIUFOJO[FUPQLMJNBBUBEBQUBUJFEFBGHFMPQFOKBSFO UPFHFOPNFO XBUOBBSWPSFOLPNUJOEFWFSTDIJMMFOEFCFMFJETQMBOOFOEJFEF HFNFFOUFPWFSEFKBSFOIFFOIFFGUPOUXJLLFME%FHFNFFOUFTUFMU[JDIUFOEPFMPNJO LMJNBBUBEBQUJFGUFIBOEFMFOFOPNJOLMJNBBUBEBQUJFGUF[JKOJOHFSJDIU%F HFNFFOUF[FUPPLWFSTDIJMMFOEFTUBQQFOPNLMJNBBUBEBQUBUJFCFUFSUFCPSHFO%F EPFMFOWPPSLMJNBBUBEBQUBUJF[JKOFDIUFSOJFUDPODSFFUVJUHFXFSLU;PCMJKLUOJFU EVJEFMJKLXBUALMJNBBUBEBQUJFGIBOEFMFOQSFDJFTJOIPVEUFOXBOOFFSEJUEPFMJT CFIBBME0PL[JKOEPPSEFKBSFOIFFOEFKBBSUBMMFOWFSTDIPWFOXBOOFFSEJUEPFM HFSFBMJTFFSE[PVNPFUFO[JKO &FOHFCSFLBBODPODSFUJTFSJOHCSFOHUIFUSJTJDPNFU[JDINFFEBUIFUWPPS HFNFFOUFMJKLFGVODUJPOBSJTTFOOJFUEVJEFMJKLJTPQXFMLFNBOJFSLMJNBBUBEBQUBUJF EJFOUUFXPSEFOUPFHFQBTUCJOOFOCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFOPNBBOEF[FEPFMFOUF WPMEPFO0PLCFTUBBUEFLBOTEBUEFSBBEIJFSNFFPOWPMEPFOEFJOTUBBUXPSEUHFTUFME PNIFULMJNBBUBEBQUBUJFCFMFJEUFUPFUTFO UFDPOUSPMFSFOFO[POPEJHCJKUFTUVSFO %FHFNFFOUFIFFGUBMWFSTDIJMMFOEFTUBQQFOHF[FUPNLMJNBBUBEBQUBUJFUFCPSHFOJO CVJUFOSVJNUFFOWFSHSPFOJOHTQSPDFTTFO%FSFLFOLBNFSIFFGUPOEFS[PFLHFEBBO OBBSUXFFLMJNBBUPQHBWFO OBNFMJKLFYUSFNFOFFSTMBHFOIJUUF6JUEJUPOEFS[PFL
CMJKLUEBUEFHFNFFOUFPOEFSNFFSALMJNBBUBEBQUJFWFCPVXTUFOFOHFCSVJLU EJF IBOEWBUUFOCJFEFOWPPSIFUUPFQBTTFOWBOLMJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFOCJKEF IFS JOSJDIUJOHWBOEFCVJUFOSVJNUF,MJNBBUBEBQUBUJFJTFDIUFSOPHOJFUTUSVDUVSFFM HFCPSHEJOBMMFTUBQQFOJOIFUCVJUFOSVJNUFQSPDFT)FUTUBOEBBSE1SPHSBNNBWBO &JTFOCFWBUCJKWPPSCFFMEHFFODPODSFUFEPFMFOWPPSOFFSTMBHFOIJUUF0PLJTEF UPFQBTTJOHWBOIFUIJUUFTJNVMBUJFQSPHSBNNB5ZHSPOFOEFUPPMLJULMJNBBUBEBQUBUJF WSJKCMJKWFOEFOXPSEUFFOAGVODUJPOFFMBEWJFTXBUFSOJFUTUBOEBBSECJKBMMF CVJUFOSVJNUFQSPKFDUFOHFNBBLU
[PSHWPPSHSPFO
6JUIFUSFLFOLBNFSPOEFS[PFLCMJKLUPPLEBUEFNBUFXBBSJOOFFSTMBHFOIJUUFFFOQMFL LSJKHFOJOWFSHSPFOJOHTQSPDFTTFOQFSQSPKFDUWFSTDIJMU;P[JKOFSJOTPNNJHF WFSHSPFOJOHTQSPDFTTFOXFMDPODSFUFFJTFOWPPSIJUUFJOFFO1SPHSBNNBWBO&JTFO NBBSJOBOEFSFOJFU0PLXPSEUOJFUTUBOEBBSEFFOGVODUJPOBSJTCFUSPLLFOEJFCJOOFO FFOCVJUFOSVJNUFQSPDFTBMMFLMJNBBUBEBQUJFWFUIFNBTPWFS[JFUFOPWFSXFFHU%PPSEBU EJUOPHPOWPMEPFOEFHFCPSHEJT CFTUBBUIFUSJTJDPEBULMJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFO CJOOFOFFOCVJUFOSVJNUFQSPKFDUOJFUXPSEFOPWFSXPHFOXBBSEPPSNPHFMJKLFCJKESBHFO BBOLMJNBBUBEBQUJFOJFUXPSEFOCFOVU*OBBOTMVJUJOHEBBSPQXPSEFO LMJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFONPHFMJKLPPLOJFUJOTBNFOIBOHCFTDIPVXE UFSXJKMEJU XFMXFOTFMJKLJTPNEBULMJNBBUPQHBWFOPPLPOEFSMJOHWBOJOWMPFE[JKOPQFMLBBS 0NEBUOJFUCJKBMMFQSPDFTTUBQQFOLMJNBBUBEBQUBUJFTUBOEBBSEHFCPSHEJT JTEFNBUF XBBSJOLMJNBBUBEBQUJFGHFIBOEFMEXPSEUBGIBOLFMJKLWBOCFUSPLLFOFO%F[F WSJKCMJKWFOEIFJEWFSLMBBSUEFWFSTDIJMMFOJOEFNBUFXBBSJOLMJNBBUBEBQUBUJF NPNFOUFFMFFOQMFLIFFGUHFLSFHFOCJKSFDFOUFWFSHSPFOJOHTQSPDFTTFO ,MJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFOHFSJDIUPQIFUUFHFOHBBOWBOXBUFSPWFSMBTU[JKOXFM CFUFSHFCPSHEEBONBBUSFHFMFOHFSJDIUPQIFUUFHFOHBBOWBOIJUUFPWFSMBTU%JULPNU EPPSEBUIFUUIFNBXBUFSEPPSEFMJHHJOHWBO3PUUFSEBNWBOPVETIFSBMFFO[FFS
SFMFWBOUPOEFSXFSQJTCJKEFJOSJDIUJOHWBOEFCVJUFOSVJNUF UFSXJKMIJUUF PPL MBOEFMJKL FFOSFMBUJFGOJFVXPOEFSXFSQCFUSFGU 2 De gemeente heeft het doel om te vergroenen op locaties waar dat het meeste bijdraagt aan klimaatadaptatie. Het lukt de gemeente maar ten dele om hier invulling aan te geven: a De gemeente heeft inzicht op welke locaties in Rotterdam er kans is op overlast door hitte of extreme neerslag, maar een prioritering welke locaties als eerste moeten worden aangepakt, ontbreekt. Prioritering wordt bemoeilijkt doordat er gemeentelijk, maar ook landelijk, geen breed gedragen normen bestaan die kaders bieden voor die prioritering. b De gemeente stelt geen structurele middelen beschikbaar om invulling te geven aan klimaatadaptatie en vanuit het beleid voor klimaatadaptatie worden geen buitenruimteprojecten geïnitieerd. Doordat het toepassen van klimaatadaptatie meelift en dus afhankelijk is van de uitvoering van andere projecten in de buitenruimte, zoals rioolvervanging, bestaat het risico dat niet die plekken worden aangepakt waar vanuit klimaatadaptatie de meeste urgentie bestaat.
UPFMJDIUJOH %FHFNFFOUFIFFGUJO[JDIUFMJKLHFNBBLUPQXFMLFMPDBUJFTFSLBOTJTPQPWFSMBTUEPPS FYUSFNFOFFSTMBHFOIJUUF*OIFUEPDVNFOUA,MJNBBUPQHBWFOJO,BBSUVJUIFFGU EFHFNFFOUFEPPSNJEEFMWBOLBBSUFOTQFDJGJFLFOPQFOCBBSUPFHBOLFMJKLHFNBBLUPQ XFMLFMPDBUJFTPWFSMBTULBOQMBBUTWJOEFOCJK FYUSFNF XFFSTPNTUBOEJHIFEFO6JUEF LBBSUFOCMJKLUPQXFMLFMPDBUJFTVSHFOUJFJTCJOOFOFFOCFQBBMEFWPSNWBOPWFSMBTU NBBSQSJPSJUFSJOHFOBGXFHJOHUVTTFOEFWFSTDIJMMFOEFWPSNFOWBOPWFSMBTUEPPSIJUUF PGOFFSTMBHPOUCSFFLU&SCFTUBBOWPPSBMTOPHHFFOCSFFEHFESBHFOOPSNFOPQMBOEFMJKL PGHFNFFOUFMJKLOJWFBVWPPSOFFSTMBHFOIJUUFPNUFCFQBMFOXBBSEFHFNFFOUFEJFOU JOUFHSJKQFO)FUPOUCSFLFOWBOEFSHFMJKLFOPSNFOWPPSLMJNBBUBEBQUBUJFNBBLUEF QSJPSJUFSJOHMBTUJHFS 7PPSLMJNBBUBEBQUBUJFJTWPPSEFDPMMFHFQFSJPEFĸNMOCFTDIJLCBBS HFTUFMEPNPOEFSNFFSCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFOLMJNBBUBEBQUJFGJOUFSJDIUFO%JU CFESBHJTOJFUTUSVDUVSFFM&SXPSEFOWBOVJULMJNBBUBEBQUBUJFCPWFOEJFOHFFO HSPFO QSPKFDUFOHFÐOJUJFFSEEFCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFO[JKOHFFOLMJNBBUBEBQUBUJF QSPKFDUFO NBBSCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFOEJFBM[PVEFOQMBBUTWJOEFOXBBS
[PSHWPPSHSPFO
LMJNBBUBEBQUBUJFWFNBBUSFHFMFOBBOXPSEFOUPFHFWPFHE,MJNBBUBEBQUBUJFMJGUEVTBMT IFUXBSFNFFNFUBOEFSFQSPKFDUFOJOEFCVJUFOSVJNUF XBBSCJKSJPPMWFSWBOHJOHWBBL MFJEFOEJT%BBSCJKLPNUEBUHSPFOWBBLIFUTMVJUTUVLWPSNUCJOOFOFFO CVJUFOSVJNUFQSPKFDU)JFSEPPSCFTUBBUIFUSJTJDPEBUPQQMFLLFOXBBSWBOVJU LMJNBBUBEBQUBUJFWFSHSPFOJOHVSHFOUJTOJFUXPSEUWFSHSPFOEBMTFSPQEJFQMFLLFOPQ EBUNPNFOUHFFOBOEFSFCVJUFOSVJNUFPQHBWFJT 3 De rekenkamer acht het aannemelijk dat het groen dat in de vorige collegeperiode (20182022) is aangelegd een bijdrage zal leveren aan verschillende aspecten van klimaatadaptatie, zoals het bieden van verkoeling en het vasthouden van water. De mate waarin bij de aanleg van groen rekening is gehouden met klimaatadaptatie blijkt in de praktijk echter sterk per project te verschillen. Dit beeld sluit aan bij conclusie 1 dat klimaatadaptieve maatregelen niet structureel zijn geborgd binnen het buitenruimteproces.
UPFMJDIUJOH %FSFLFOLBNFSIFFGUNJEEFMTFFOTDIPVXPOEFS[PDIUIPFHSPFOEBUSFDFOUFMJKL JTUPFHFWPFHEJOEFPQFOCBSFSVJNUFLBOCJKESBHFOBBOLMJNBBUBEBQUBUJFFOEBO TQFDJGJFLIFUUFHFOHBBOWBOPWFSMBTUEPPSOFFSTMBHPGIJUUF)FUHBBUIJFSCJKWBBLPN UPFLPNTUJHFUFWFSXBDIUFOCJKESBHFOPNEBUIFUHSPFOEBUJTBBOHFMFHEOPHOJFU WPMHSPFJEJT&FOWPPSCFFMEJTEFQPTJUJFWBOFFOHFQMBOUFCPPN[PEBUEF[FWPPS TDIBEVXLBO[PSHFOPNIJUUFPWFSMBTUUFCFQFSLFO%FSFLFOLBNFSIFFGUEFCJKESBHF WBOIFUHSPFOIJFSCJKJOHFTDIBUPQ[FWFODSJUFSJB0OHFWFFSUXFFEFSEFWBOEF POEFS[PDIUFMPDBUJFTTDPPSEFHFNJEEFMEUPUHPFEPQ[FTWBOEF[FWFODSJUFSJB%F SFLFOLBNFSTDIBUEVTJOEBUCJKIFUNFSFOEFFMWBOEFTDIPVXMPDBUJFTIFUHSPFO[BM CJKESBHFOBBOIFUUFHFOHBBOWBOPWFSMBTUEPPSOFFSTMBHFOPGIJUUF;PHPMEWPPSIFU PWFSHSPUFEFFMWBOEFMPDBUJFTEBUEFHFQMBOUFCPPNTPPSUFOJOEFUPFLPNTU BMT[F[JKO WPMHSPFJE WFSLPFMJOH[VMMFOCJFEFO8FM[JKOFSWFSTDIJMMFOUVTTFOMPDBUJFT XBBSHFOPNFOCJKTPNNJHFMPDBUJFTJTEFBBOOFNFMJKLFCJKESBHFWBOIFUHSPFOBBO LMJNBBUBEBQUBUJFFFOTUVLIPHFSEBOPQBOEFSFMPDBUJFT;P[JKOFSTDIPVXMPDBUJFT XBBSCJKWPPSFMLDSJUFSJVNEFCJKESBHFJOEFNFFTUQPTJUJFWFPGNJEEFMTUFDBUFHPSJF XFSEJOHFTDIBUFOTDIPVXMPDBUJFTXBBSCJKPQNFFSEFSFDSJUFSJBEFCJKESBHFJOEF MBBHTUFDBUFHPSJFXFSEJOHFTDIBU
%FNBUFWBOWSJKCMJKWFOEIFJEWBOBEBQUBUJFJOIFUCVJUFOSVJNUFQSPDFT [JFDPODMVTJF LBOFFOWFSLMBSJOH[JKOEBUFSWFSTDIJMMFO[JUUFOJOEFNBUFXBBSJOLMJNBBUBEBQUBUJFJT UPFHFQBTUCJKSFDFOUFWFSHSPFOJOHTQSPKFDUFO CFIFFSFOLXBMJUFJUHSPFOFCVJUFOSVJNUF %FSFLFOLBNFSIFFGUWPPSEJUPOEFS[PFLHFHFWFOTCFOVUVJUIFUHFNFFOUFMJKLF CFIFFSTZTUFFN0CTVSWEBUEPPS4UBETCFIFFSXPSEUHFCSVJLUWPPSIFUCFIFFSFO POEFSIPVEWBOIFUEPPSIBBSCFIFFSEFHSPFOJOEFPQFOCBSFSVJNUF5FWFOT[JKO TDIPVXFOVJUHFWPFSEPNIFUHFNFFOUFMJKLHSPFOUFCFPPSEFMFOBBOEFIBOEWBOEF $308TZTUFNBUJFL [JFWPPSUPFMJDIUJOHHFFMLBEFSJOQBSBHSBBGWBOEFOPUBWBO CFWJOEJOHFO %FHFNFFOUFJTWFSBOUXPPSEFMJKLWPPSIFUCFIFFSWBOIFUEPPSIBBSCFIFFSEFHSPFOJO EFPQFOCBSFSVJNUF%FHFNFFOUFIFFGUEBBSUPFLXBMJUFJUTBNCJUJFTHFTUFMEXBBSEJU HFNFFOUFMJKLHSPFOBBOEJFOUUFWPMEPFO*ODPOUSBDUBGTQSBLFOPWFSIFUPOEFSIPVE WBOIFUHSPFOTUVVSUEFHFNFFOUFFDIUFSPQGSFRVFOUJFJOQMBBUTWBOPQLXBMJUFJU
[PSHWPPSHSPFO
4 Ruim de helft van het door de rekenkamer beoordeelde groen voldoet niet aan de gestelde kwaliteitsnorm. Daarbij geldt dat de gemeente in het onderhoud soms bewust afwijkt van de voorgeschreven beeldkwaliteit om voordelen te behalen voor klimaatadaptatie of biodiversiteit. Dit sluit aan bij landelijke ontwikkelingen om deze aspecten meer mee te nemen in het beheer van de groene buitenruimte. Verder constateerde de rekenkamer op diverse onderzochte locaties verschillen tussen het groen dat is aangelegd en de vooraf gemaakte plannen. Dit kan ervoor zorgen dat vooraf afgewogen inrichtingskeuzes ten behoeve van bijvoorbeeld klimaatadaptatie of de biodiversiteit niet uitgevoerd worden en dat verwachtingen van bewoners en de gemeenteraad niet worden waargemaakt.
UPFMJDIUJOH %FHFNFFOUFJTWFSBOUXPPSEFMJKLWPPSIFUCFIFFSWBOIFUHFNFFOUFMJKLHSPFOJOEF PQFOCBSFSVJNUF%FHFNFFOUFIBOUFFSUWPPSIFUCFPPSEFMFOWBOIFUHFNFFOUFMJKL HSPFOLXBMJUFJUTBNCJUJFTWBOLFOOJTJOTUJUVVU$308 OBNFMJKLEBUWBOIFUHSPFO NJOJNBBMBBOLXBMJUFJUTOJWFBV#EJFOUUFWPMEPFO5JKEFOTUXFFTDIPVXFOJOIFUWPPS FOOBKBBS[JKO[PXFMEFPOEFSIPVETLXBMJUFJUBMTEFUFDIOJTDIFLXBMJUFJUWBOIFUHSPFO CFPPSEFFMEBBOEFIBOEWBOEPPSEFHFNFFOUFHFIBOUFFSEFCFFMENFFUMBUUFO%F SFLFOLBNFSDPOTUBUFFSUEBUCJKCFJEFTDIPVXFOIFUNFSFOEFFMWBOIFUHSPFOOJFU WPMEPFUBBOEFHFTUFMEFLXBMJUFJUTOPSN#%JUHFMEUWPPS[PXFMEFPOEFSIPVETLXBMJUFJU BMTEFUFDIOJTDIFLXBMJUFJU%FSFLFOLBNFSNFSLUIJFSCJKXFMPQEBUEFHFNFFOUFPQ TPNNJHFQMFLLFOIFUPOEFSIPVEIFFGUBBOHFQBTUUFOCFIPFWFWBOEFCJPEJWFSTJUFJUFO LMJNBBUBEBQUBUJF;PXPSEUIFUHSBTPQTPNNJHFQMFLLFONJOEFSTUSBLHFNBBJE)FU HSBTPQEF[FMPDBUJFWPMEPFUEBOOJFUBBOEFHFTUFMEFLXBMJUFJUTOPSNFO NBBSLBOJO EJUHFWBMXFMCJKESBHFOBBOEFCJPEJWFSTJUFJU-BOEFMJKLXPSEFOFSHFTQSFLLFOHFWPFSE PNCJPEJWFSTJUFJUFOLMJNBBUBEBQUBUJFCFUFSUFCPSHFOJOEFCFFMENFFUMBUUFO %BBSOBBTUHFMEUEBUEFTDIPVXFOFFONPNFOUPQOBNF[JKOFOEBUOBBTUEF TFJ[PFOTJOWMPFEFOPPLEFQMBOOJOHWBOEFVJUWPFSJOHWBOPOEFSIPVETNBBUSFHFMFO WBOJOWMPFELBO[JKOPQEFTDIPVXSFTVMUBUFO
6JUEFTDIPVXFOCMJKLUWFSEFSEBUJONFFSEBOEFIFMGUWBOEFHFWBMMFO EF XFSLFMJKLIFJEPWFSFFOLPNUNFUEFHPFEHFLFVSEFJOSJDIUJOHTQMBOOFO NBBSWPPS OJFU%JUCFUFLFOUEBUIFUHSPFOPQTUSBBUJOEF[FHFWBMMFOOJFUPWFSFFOLPNUNFUIFU HSPFOJOEFWPPSBGHFNBBLUFQMBOOFO/BIFU%FGJOJUJFG0OUXFSQVJUIFU JOSJDIUJOHTQMBOLVOOFOOBNFMJKLJOEFQSBLUJKLOPHXJK[JHJOHFOHFEBBOXPSEFOOBBS BBOMFJEJOHWBOCJKWPPSCFFMECFTDIJLCBBSIFJEWBOHFLP[FOTPPSUFOHSPFOFOCPNFOPG EPPSPOEFSHSPOETFLBCFMTFOMFJEJOHFOEJFOJFUCFLFOEXBSFO%FSFLFOLBNFSNFSLU XFMPQEBUBMTFSPQCBTJTWBOIFUJOSJDIUJOHTQMBOWFSXBDIUJOHFO[JKOHFTDIBQFO SJDIUJOHCFXPOFSTFOEFHFNFFOUFSBBE EF[FWFSXBDIUJOHFOGPSNFFM[PVEFONPFUFO XPSEFOCJKHFTUFMEXBOOFFSIJFSWBOXPSEUBGHFXFLFO%BUEFXFSLFMJKLIFJEBGXJKLU WBOEFWPPSBGHFNBBLUFQMBOOFOLBOFSCPWFOEJFOWPPS[PSHFOEBUWPPSBG[PSHWVMEJH BGHFXPHFOJOSJDIUJOHTLFV[FTUFOCFIPFWFWBOCJKWPPSCFFMELMJNBBUBEBQUBUJFPGEF CJPEJWFSTJUFJUOJFUHFSFBMJTFFSEXPSEFO 5 Bewoners zijn grotendeels tevreden over de uitstraling en het onderhoud van het groen in hun wijk, ondanks dat voor ruim de helft van het groen de beeldkwaliteit niet voldoet aan de door de gemeente gestelde kwaliteitsnorm (conclusie 4).
Objectieve normen ten aanzien van het groen hoeven dus niet noodzakelijkerwijs overeen te komen met hoe de groene buitenruimte door bewoners wordt beleefd.
[PSHWPPSHSPFO
UPFMJDIUJOH %FSFLFOLBNFSIFFGUBBOEFIBOEWBOSVJNTUSBBUJOUFSWJFXTPOEFS[PDIUIPF CFXPOFSTEFLXBMJUFJUWBOIFUHSPFOJOEFTUBEFOJOIVOXJKLCFMFWFOFOIPF[FIFU HSPFOHFCSVJLFO6JUEFBOBMZTFCMJKLUEBUIFUNFSFOEFFMWBOEFCFXPOFST WBOEF SFTQPOEFOUFO QPTJUJFGJTPWFSEFIPFWFFMIFJEHSPFOJOIVOXJKL5FWFOTJTFFO NFFSEFSIFJEPWFSXFHFOEQPTJUJFGPWFSEFVJUTUSBMJOHWBOIFUHSPFOJOEFXJKLFO FSWBBSU[JKWFSTDIJMMFOEFWPPSEFMFOWBOHSPFOJOEFXJKL CJKWPPSCFFMESPOEPNNFOUBMF HF[POEIFJEFOFFOGJKOFSFXPPOPNHFWJOH.FFSEBOEFIFMGUWBOEFSFTQPOEFOUFO WJOEUIFUHSPFOJOEFXJKLNPPJ HPFEPOEFSIPVEFOFOWFJMJHFOEFIFMGUWJOEUIFU HSPFOBGXJTTFMFOE7FSEFSJTFFOHSPUFNFFSEFSIFJE WBOEFSFTQPOEFOUFO FSH UFWSFEFOPWFSEFUPFHBOLFMJKLIFJEWBOEFTUBETQBSLFO %FTVCKFDUJFWFCFMFWJOHEPPSCFXPOFSTJTEVTQPTJUJFWFSEBOEFPCKFDUJFWFCFPPSEFMJOH WBOIFUHSPFO [JFDPODMVTJF 6JUEFTDIPVXFOCMJKLUOBNFMJKLEBUSVJNEFIFMGUWBO IFUEPPSEFSFLFOLBNFSCFPPSEFFMEFHSPFOOJFUWPMEPFUBBOEFLXBMJUFJUTOPSN%JU MBBU[JFOEBUEFPCKFDUJFWFFOTVCKFDUJFWFCFPPSEFMJOHWBOIFUHSPFOVJUFFOLVOOFO MPQFO NFFUNFUIPEFOFOPNWBOHHSPFOBSFBBM 6 Diverse methoden en databronnen bevatten gegevens over de omvang van het groen in de stad, maar de gemeente heeft geen eenduidige meetmethode om de omvang van het volledige Rotterdams
groenareaal en ontwikkelingen daarbinnen accuraat inzichtelijk te kunnen maken. UPFMJDIUJOH %FSFLFOLBNFSIFFGUWFSLFOEXFMLFNFUIPEFPGEBUBCSPOWPPSEJUPOEFS[PFLIFU NFFTUHFTDIJLUJTWPPSIFUJO[JDIUFMJKLNBLFOWBO POUXJLLFMJOHFOJO IFU3PUUFSEBNT HFNFFOUFMJKLFHSPFOBSFBBM6JUEF[FWFSLFOOJOHCMFFLEBUFSCJKEFHFNFFOUF 3PUUFSEBNHFFONFUIPEFCFTDIJLCBBSJTPN UPFFOBGOBNFTJO EFPNWBOHWBOIFU WPMMFEJHFHSPFOBSFBBMBDDVSBBUXFFSUFHFWFO 7PPSEFTDPQFWBOEJUSFLFOLBNFSPOEFS[PFLCMFLFOEFHFNFFOUFMJKLFCFIFFSHFHFWFOT IFUNFFTUHFTDIJLU PNEBUEF[FEBUBHBBOPWFSIFUHFNFFOUFMJKLHSPFOBSFBBM UPUXFM KBBSUFSVHHBBOFOHFEFUBJMMFFSEFJOGPSNBUJFCFWBUUFOPWFSIFUTPPSUHSPFO)FU HFCSVJLIJFSWBOLFOUFDIUFSPPLCFMBOHSJKLFCFQFSLJOHFO%FCFMBOHSJKLTUFJTEBUEF[F EBUBCSPOHFFOBDDVSBBUJO[JDIUCJFEUJOXFSLFMJKLFUPFFOBGOBNFTJOIFU HFNFFOUFMJKLHSPFOBSFBBM%JULPNUEPPSEBUEFHFHFWFOTCFUSFLLJOHIFCCFOPQIFU BSFBBMHSPFOFOIFUBBOUBMCPNFOEJFXPSEFOCFIFFSEEPPSEFHFNFFOUF&FOUPFPG BGOBNFJOCFIFFSEHSPFOBSFBBMIPVEUFDIUFSOJFUBVUPNBUJTDIJOEBUFSPPLHSPFOPG CPNFO[JKOUPFHFWPFHEPGWFSXJKEFSE EFWFSBOEFSJOHLBOPPLWFSPPS[BBLUXPSEFO EPPSXJK[JHJOHFOJOEFFJHFOEPNFOCFIFFSTJUVBUJF 7 Uit de analyse van de rekenkamer van (ontwikkelingen in) het groenareaal dat door de gemeente wordt beheerd, blijkt het volgende: a
Het areaal groen en bomen in gemeentelijk beheer is over de afgelopen 20 jaar fors toegenomen. b Op wijkniveau zijn er in het afgelopen decennium zowel toe- als afnames te zien in het areaal groen in gemeentelijk beheer. Het aantal bomen in gemeentelijk beheer is in nagenoeg alle wijken toegenomen.
[PSHWPPSHSPFO
c In wijken aan de randen van Rotterdam en de wijken met stadsparken is het meeste groen in gemeentelijk beheer te vinden. d Ongeveer twee derde van het areaal groen in gemeentelijk beheer bestaat uit grassen. UPFMJDIUJOH *OEFBGHFMPQFOKBBSJTIFUBSFBBMHSPFOFOCPNFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSGPST UPFHFOPNFO NFUSFTQFDUJFWFMJKLFO(F[JFOEF[FGPSTFUPFOBNFJTIFU WPMHFOTEFSFLFOLBNFSBBOOFNFMJKLEBUIFUBSFBBMHSPFOFOCPNFOPWFSEFBGHFMPQFO KBBSPPLEBBEXFSLFMJKLJTUPFHFOPNFOJOEFTUBE0QXJKLOJWFBVJTJOEFIFMGUWBO EFXJKLFOIFUBSFBBMHSPFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSUPFHFOPNFOJOEFBGHFMPQFOUJFO KBBS%JUHFMEU[PXFMWPPSXJKLFOBBOEFSBOEFOWBO3PUUFSEBNBMTWPPSNFFSEFSF XJKLFOJOIFUTUBETDFOUSVN8FM[JKOFSHSPUFWFSTDIJMMFOUVTTFOXJKLFO*OCJKOBBMMF XJKLFOJTIFUBBOUBMCPNFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSUVTTFOFOUPFHFOPNFO 5FOBBO[JFOWBOIFUIVJEJHHSPFOBSFBBMWBMUPQEBUEFXJKLFONFUIFUNFFTUFHSPFOJO HFNFFOUFMJKLCFIFFS[JDIWPPSBMCFWJOEFOBBOEFSBOEFOWBO3PUUFSEBNFO MPHJTDIFSXJKTJOEFXJKLFONFUTUBETQBSLFO)FUNFSFOEFFMWBOIFUIVJEJHBSFBBM HSPFOJOHFNFFOUFMJKLCFIFFSCFTUBBUVJUHSBTTFO JOGPSNBUJFWPPS[JFOJOHSJDIUJOHSBBE 8 Sinds 2018 is de financieringssystematiek van de groene buitenruimte inzichtelijker gemaakt, onder andere doordat er wettelijk onderscheid gemaakt dient te worden
tussen de financiering van onderhoud en vervangingen. De informatievoorziening aan de raad is echter nog voor verbetering vatbaar. De gemeente rapporteert in de jaarstukken wel over de besteding van de middelen voor vervangingen van groen, maar niet over welke en hoeveel vervangingen er daadwerkelijk zijn gedaan. De gemeente informeert de gemeenteraad dus wel op financieel niveau over vervangingen, maar de koppeling met de uitgevoerde vervangingen ontbreekt vooralsnog. Ook gebruikte de gemeente in de verantwoording naar de raad verouderde en deels onjuiste gegevens over de omvang van het groenareaal.
UPFMJDIUJOH %FGJOBODJFSJOHTTZTUFNBUJFLWBOEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFJTTJOETWFSCFUFSEBMT HFWPMHWBOOJFVXF ##7 SFHFMHFWJOH7PPSIFFONBBLUFEFHFNFFOUFHFFO POEFSTDIFJEUVTTFOEFGJOBODJFSJOHWBOPOEFSIPVEFOWFSWBOHJOHFO0PLTUFMEFEF HFNFFOUFEFCVEHFUUFOWBOHSPFOWBTUPQCBTJTWBOCFTDIJLCBSFGJOBODJÌMFNJEEFMFO JOQMBBUTWBOXBUFSCFOPEJHEXBT.FUJOHBOHWBOEFOJFVXF##7SFHFMHFWJOH[JKO CFJEFGJOBODJFSJOHTTUSPNFOVJUFMLBBSHFIBBMEFONBBLUEFHFNFFOUFSBNJOHFOPQ CBTJTWBOEFCFOPEJHEFNJEEFMFO5FOBBO[JFOWBOWFSWBOHJOHFOIFFGUEFHFNFFOUF PPLJO[JDIUFMJKLIPFWFFMGJOBODJÌMFNJEEFMFO JOWFTUFSJOHFO FSOPEJH[JKOWPPSEF WFSWBOHJOHWBOHSPFOPQEFMBOHFUFSNJKO%BBSNFFJTEFGJOBODJFSJOHTTZTUFNBUJFL WBOEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFJO[JDIUFMJKLFSHFNBBLU %FXJK[FXBBSPQEFHFNFFOUFWFSBOUXPPSEJOHBGMFHUJTFDIUFSPQPOEFSEFMFO JOBEFRVBBU%FHFNFFOUFSBQQPSUFFSUJOEFKBBSTUVLLFOXFMPWFSEFCFTUFEJOHWBO NJEEFMFOWPPSWFSWBOHJOHFO NBBSOJFUPWFSXFMLFFOIPFWFFMWFSWBOHJOHFOFS EBBEXFSLFMJKL[JKOHFEBBO.FUBOEFSFXPPSEFO EFLPQQFMJOHUVTTFOHFMEFOQSFTUBUJF POUCSFFLU 5FWFOTNFSLUEFSFLFOLBNFSPQEBUEFHFOPFNEFBSFBBMHFHFWFOTJOEFKBBSTUVLLFO OJFUBDUVFFMFOEFFMTPOKVJTU[JKO;P[JKOEFBSFBBMHFHFWFOTJOEFKBBSTUVLLFOUN
[PSHWPPSHSPFO
PWFSHFOPNFOVJUEFOPUB0OEFSIPVELBQJUBBMHPFEFSFOFOMJKLFO POWFSBOEFSE)FUJTFDIUFSOJFUBBOOFNFMJKLEBUIFUBSFBBMHSPFOFOCPNFOJOEJF KBSFOQSFDJFTHFMJKLJTHFCMFWFO%BBSNFF[JKOEFHFHFWFOTOJFUBDUVFFM%BBSOBBTU CMFFLIFUBBOUBMCPNFOXBBSPWFSXPSEUHFSBQQPSUFFSEJOEFKBBSTUVLLFOUN OJFUUFLMPQQFO
[PSHWPPSHSPFO
aanbevelingen OPPE[BBLHSPFOFOLMJNBBUBEBQUBUJF 6JUEJUPOEFS[PFLWBOEFSFLFOLBNFSCMJKLUEBUPOEBOLTEFHSPFJFOEFBBOEBDIUWPPS LMJNBBUBEBQUBUJFFOHSPFO HSPFOWBBLOPHIFUTMVJUTUVLJOCVJUFOSVJNUFQSPKFDUFOJT FOEBULMJNBBUBEBQUBUJFOJFUTUSVDUVSFFMJTJOHFCFEJOIFU3PUUFSEBNTF CVJUFOSVJNUFQSPDFT 0Q[PXFMMBOEFMJKLBMTMPLBBMOJWFBV PPLJO3PUUFSEBN [JKOEFBGHFMPQFOKBSFO WFSTDIJMMFOEFTUBQQFOHF[FUSPOEPNLMJNBBUBEBQUBUJF NBBSIFUJTEFWSBBHPGEJUTOFM HFOPFHHBBU%FSFLFOLBNFSLBOOJFUCFPPSEFMFOPGEFHFNFFOUFHFOPFHUFNQPNBBLU NFULMJNBBUBEBQUBUJF%FSFLFOLBNFSNFSLUXFMPQEBUFSOBUJPOBBMFOJOUFSOBUJPOBBM XPSEUHFXBBSTDIVXEWPPSFFOUFMBBHUFNQP;PTUBBUJOEFWPPSUHBOHTSBQQPSUBHF PWFSIFU/BUJPOBMF%FMUBQSPHSBNNBEBUJOIFUIVJEJHFUFNQPJO/FEFSMBOEEF PQHBWFTOFMMFSHSPFJUEBOIFUCFMFJE7PMHFOTIFU%FMUBQSPHSBNNBJTIFU OPPE[BLFMJKLPNOVSFLFOTDIBQUFHFWFOWBOEFVJUEBHJOHFOEJFJOEFUPFLPNTUTUFFET NFFSJNQBDUIFCCFO [PBMTLMJNBBUBEBQUBUJF0PLEFJONBBSUHFQVCMJDFFSEF &VSPQFTFLMJNBBUSJTJDPBOBMZTFTUFMUEBUIFUCFMFJEFOEFBEBQUBUJFNBBUSFHFMFOJO &VSPQBHFFOHFMJKLFUSFEIPVEFONFUEFTOFMHSPFJFOEFSJTJDPT 5FNQPCMJKGUOPEJH PNEFHFTDIBUUFTDIBEFWBOIPOEFSEFONJMKPFOFOEPPSFYUSFNFOFFSTMBHFOIJUUFUF WPPSLPNFO
&OFFOFWBMVBUJFOBBSLMJNBBUBEBQUBUJFCFMFJEJO-FJEFOCFTDISJKGUiLMJNBBUBEBQUBUJFJT OBNFMJKLHFFOLMVTKFWPPSFSCJK)FUJTFFOEPPSMPQFOEQSPDFTEBUJOBMMFWBLEJTDJQMJOFT FFOWBTUFSPVUJOFNPFUXPSEFOu )FULMJNBBUBEBQUJFGJOSJDIUFOWBOFFO CVJUFOSVJNUFQSPDFTJTEBBSNFFFFOPSHBOJTBUJFWSBBHTUVLFOWSBBHUPPLJO3PUUFSEBN PNBBOEBDIU )JFSUPF[JKOTUSVDUVSFMFGJOBODJFSJOHFOFFOMBOHFUFSNJKOQFSTQFDUJFGFTTFOUJFFM 7PMHFOTIFU%FMUBQSPHSBNNBJTEJUFDIUFSOPHFFOVJUEBHJOH i7BOVJUFFOLMBTTJFLFLPTUFOCBUFOBOBMZTFJTJOWFTUFSFOJOLMJNBBUBEBQUBUJFPQEF LPSUFUFSNJKOOJFUIFFMJOUFSFTTBOU%FCBUFO[JKOWFFMNFFSJOEJSFDUFOWPPSEFMBOHF UFSNJKO [PBMTFFOCFUFSFHF[POEIFJE NFFSCJPEJWFSTJUFJUFOWFSNFEFOTDIBEFEPPS FYUSFFNXFFSu
(XURSHDQ(QYLURQPHQW$JHQF\µ(XURSDLVQLHWYRRUEHUHLGRSVQHOWRHQHPHQGHNOLPDDWULVLFR¶V¶PDDUW9HUNUHJHQYLD KWWSV ZZZHHDHXURSDHXQOKLJKOLJKWVHXURSDLVQLHWYRRUEHUHLGRS =RDOVEHQRHPGLQSDUDJUDDIYDQGHQRWDYDQEHYLQGLQJHQ :\WVH:DWHU 6FKHUS*HVWHOGµ(YDOXDWLHYDQYLHUGXXU]DPHZLMNYHUQLHXZLQJHQLQGHJHPHHQWH/HLGHQ ZDWLVKHWUHVXOWDDWDOVNOLPDDWDGDSWDWLH ELRGLYHUVLWHLWH[SOLFLHWRQGHUGHHO]LMQYDQHHQSURMHFWRSGUDFKW"¶MDQXDULS 'HOWDSURJUDPPD5XLPWHOLMNH$GDSWDWLHµ9RRUWJDQJVUDSSRUWDJH'HOWDSURJUDPPD5XLPWHOLMNH$GDSWDWLHRYHU¶MXOLS
[PSHWPPSHSPFO
0PLCFTDISJKGUEFSBQQPSUBHFFFOLXFUTCBBSIFJEBMTTUSVDUVSFMFGJOBODJFSJOHPOUCSFFLU i;POEFSFYUSBGJOBODJFSJOHJTLMJNBBUBEBQUBUJFJOWFFMPSHBOJTBUJFTUFTUFSLBGIBOLFMJKL WBOEFTBNFOTUFMMJOHWBOIFUDPMMFHFWBOCVSHFNFFTUFSFOXFUIPVEFSTFOEF TBNFOTUFMMJOHWBOEFHFNFFOUFSBBE EJFFMLFWJFSKBBSWFSBOEFSUu BBOCFWFMJOHFO %FSFLFOLBNFSEPFUPQCBTJTWBOIFUVJUHFWPFSEFPOEFS[PFLEFWPMHFOEFWJFS BBOCFWFMJOHFOBBOIFUDPMMFHFWBO#FO8 klimaatadaptatie ;PSHWPPSFFOXFSLXJK[FXBBSJO WFSHSPFOJOHT NBBUSFHFMFOHFUSPGGFOXPSEFOPQ QMFLLFOXBBSLMJNBBUBEBQUBUJFIFUNFFTUVSHFOUJT B 1SJPSJUFFSFODPODSFUJTFFSPQXFMLFMPDBUJFTLMJNBBUBEBQUBUJFIFUNFFTUVSHFOUJT C 0NEBUEFPOUXJLLFMJOHWBO MBOEFMJKLF CSFFEHFESBHFOOPSNFOWPPS LMJNBBUBEBQUBUJFIJFSUPFCFIVMQ[BBNLBO[JKO JTIFUBBOUFCFWFMFOEBUEF HFNFFOUF3PUUFSEBN[JDIEBBSBDUJFGWPPSJO[FU 7FSHSPPUEFNBUFXBBSJOJOFFOCVJUFOSVJNUFQSPDFTTUBOEBBSESFLFOJOHXPSEU HFIPVEFONFULMJNBBUBEBQUBUJF[PEBU3PUUFSEBNLMJNBBUCFTUFOEJHFSXPSEU JOHFSJDIUEPPS B DPODSFUJTFSJOHWBOEFEPFMFOPNJOLMJNBBUBEBQUJFGUFIBOEFMFOFOPNJO LMJNBBUCFTUFOEJHUF[JKOJOHFSJDIU%JUJTOPEJHPNNFFSSJDIUJOHHFWFOEFLBEFSTUF CJFEFOWPPSEFJNQMFNFOUBUJFFOVJUWPFSJOHWBOIFUCFMFJE#PWFOEJFOXPSEUEF SBBE[PCFUFSJOQPTJUJFHFTUFMEPNIFULMJNBBUBEBQUBUJFCFMFJEUFDPOUSPMFSFOFO[P
OPEJHCJKUFTUVSFO C JOTUSVNFOUFOWPPSLMJNBBUBEBQUBUJFWFSEFSUFCPSHFOJOIFUCVJUFOSVJNUFQSPDFT /FFNPOEFSNFFSJOIFUTUBOEBBSE1SPHSBNNBWBO&JTFO NJOJNVN FJTFOPQPWFS LMJNBBUBEBQUBUJFXBBSBMMFFOHFNPUJWFFSEWBOBGHFXFLFOLBOXPSEFO D UFCPSHFOEBULMJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFOPQFMLBBSBBOTMVJUFO[PEBUIFUHFIFFM BBONBBUSFHFMFONFFSJTEBOEFTPNEFSEFMFO.BBLPOEFSBOEFSFIFUCFUSFLLFO WBOFFOGVODUJPOBSJTNFULFOOJTPWFSEFWFSTDIJMMFOEFBTQFDUFOWBO LMJNBBUBEBQUBUJFCJKHSPUFQSPKFDUFOJOHFCJFEFOXBBSLMJNBBUPQHBWFOVSHFOU[JKO WFSQMJDIU E TUSVDUVSFMFGJOBODJFSJOHWPPSLMJNBBUBEBQUJFCFTDIJLCBBSUFTUFMMFO SFHJTUSBUJFCFIFFSTZTUFFNHSPFOBSFBBM %SBBH[PSHWPPSEFPOUXJLLFMJOHWBOFFOJOUFHSBBMSFHJTUSBUJFTZTUFFNWPPSBMIFU HSPFOBSFBBMJOEFPQFOCBSFSVJNUFCJOOFOEFHFNFFOUFHSFO[FO%JUJTOPEJHPN FFO[PBDUVFFMNPHFMJKLFOWPMMFEJHJO[JDIUUFIFCCFOJOIFUHSPFOBSFBBM#FUSFL IJFSCJKPPLSFMFWBOUFQBSUJKFOEJF TFNJ PQFOCBBSHSPFOJOFJHFOEPNIFCCFO[PBMT XPOJOHDPSQPSBUJFTFOIFU)BWFOCFESJKG JOGPSNBUJFWPPS[JFOJOHSBBE ;PSHCJKEFKBBSTUVLLFONFUCFUSFLLJOHUPUIFUHSPFOBSFBBMWPPSKVJTUFFOBDUVFMF HFHFWFOT.BBLJOEJFKBBSTUVLLFOPPLFFOLPQQFMJOHUVTTFOEFQSFTUBUJFTFOEF CFTUFEFNJEEFMFOFOSBQQPSUFFSIJFSPWFSBBOEFSBBE
'HOWDSURJUDPPD5XLPWHOLMNH$GDSWDWLHµ9RRUWJDQJVUDSSRUWDJH'HOWDSURJUDPPD5XLPWHOLMNH$GDSWDWLHRYHU¶MXOLS
[PSHWPPSHSPFO
bestuurlijke reactie 0QEPOEFSEBHBQSJMKMPOUWJOHFOXJKWBOVIFUWFSUSPVXFMJKLFDPODFQUSBQQPSU A(SPFOFCVJUFOSVJNUFWPPSCFTUVVSMJKLXFEFSIPPS6IFFGUPOTDPOGPSNEF 7FSPSEFOJOH3FLFOLBNFS3PUUFSEBNJOEFHFMFHFOIFJEHFTUFMEUFSFBHFSFOPQEF CFTUVVSMJKLFDPODMVTJFTFOBBOCFWFMJOHFOWBOEF3FLFOLBNFS7JBEF[FCSJFGPOUWBOHU VPO[FSFBDUJF "MMFSFFSTUXJMIFUDPMMFHF[JKOXBBSEFSJOHVJUTQSFLFOWPPSEF[PSHWVMEJHFFOHSPOEJHF BBOQBLWBOIFUPOEFS[PFL%F[FIFFGUHFMFJEUPUIFMEFSFDPODMVTJFTFOBBOCFWFMJOHFO PWFSIFUCFMBOHWBOEFHSPFOFCVJUFOSVJNUFWPPSLMJNBBUBEBQUBUJFFOIFUXFM[JKOWBO CFXPOFST)FUSBQQPSUCJFEUIJFSNFFXBBSEFWPMJO[JDIUFOIBOEFMJOHTQFSTQFDUJFGWPPS CFTUVVSEFST SBBETMFEFOFOBNCUFOBSFOJO3PUUFSEBN%BBSPNPNBSNFOXFEF CFWJOEJOHFOFOBBOCFWFMJOHFOWBOIFUPOEFS[PFL "MTDPMMFHFFSLFOOFOXFEFHSPFJFOEFXBBSEFWBOHSPFOWPPS[JFOJOHFO OJFUBMMFFO WPPSEFCVJUFOSVJNUFNBBSPPLWPPSNBBUTDIBQQFMJKLFUSBOTJUJFT[PBMT LMJNBBUBEBQUBUJFFOCJPEJWFSTJUFJU%BBSPN[JKOXFWBTUCFTMPUFOPNPQEF[F VJUEBHJOHFOJOUFTQFMFO8FIFCCFOFYUSBNJEEFMFOUPFHFXF[FOWPPS HSPFOWPPS[JFOJOHFO HFCBTFFSEPQEFCFIPFGUFO[PBMTWBTUHFTUFMEJOEF/PUB ,BQJUBBMHPFEFSFO%PPSBDUJFGTBNFOUFXFSLFOCJOOFOEFHSPFOBHFOEB XBBSXFPPLGJOBODJÌMFNJEEFMFOWPPSIFCCFOWSJKHFNBBLU WFSTUFSLFOXFPO[F BBOQBLFOJOUFHSFSFOXFEFOJFVXTUFJO[JDIUFO
[PBMTEJFWBOEF3PUUFSEBNTF4UJKM PNPOTCFMFJEPQFFOEVVS[BNFXJK[FWPSNUFHFWFOJODPODSFUFQSPKFDUFO Reflecties op de conclusies Klimaatadaptatie 1. Binnen de gemeente is de aandacht voor en inzet op klimaatadaptatie de afgelopen jaren toegenomen. Verdere concretisering van klimaatadaptatie is echter nodig om invulling te geven aan gemeentelijke doelstellingen. a. De gemeente heeft als doelstelling om in 2030 klimaatadaptief te handelen en om in 2050 klimaatbestendig te zijn ingericht. Deze doelen zijn echter onvoldoende concreet, wat de implementatie van het klimaatadaptatiebeleid kan bemoeilijken. )FUDPMMFHFPOEFSTDISJKGUEF[FDPODMVTJF&S[JKOPQ JOUFS OBUJPOBBMFOSFHJPOBBMOJWFBV OPHHFFODPODSFUFEPFMTUFMMJOHFOHFEFGJOJFFSEBMTIFUHBBUPNLMJNBBUBEBQUBUJFWPPS EFCFTUBBOEFCPVXFOPGCVJUFOSVJNUF%JUNBBLUEBUEFHFNFFOUFO[FMG NFUCFIVMQ WBOMJUFSBUVVSFOPOEFS[PFL LVOOFOPOEFSCPVXFOXBU[JKWFSTUBBOPOEFS LMJNBBUBEBQUJFG)FUQSPHSBNNB8FFSXPPSEESBBHUPQTJHOJGJDBOUFXJK[FCJKBBOFFO NFFSWPVEJHFBBOQBL CFXVTUXPSEJOH DPODSFUFEPFMFOLPSUFFONJEEFMMBOHFUFSNJKO ÊOMFSFOWBOIFUFGGFDUWBOIFUQSPHSBNNB8FMFSFOWBOPO[FBBOQBLFOLVOOFO
[PSHWPPSHSPFO
EBBSNFFTUFFETDPODSFUFSFMBOHFUFSNJKOEPFMFOEFGJOJÌSFO7PPSOJFVXCPVXXFSLU IFU3JKLIJFSBBOPOEFSBOEFSFEPPSNJEEFMWBOEF.BBUMBU,MJNBBUBEBQUJFG#PVXFO %F[F.BBUMBUJTJOMJKONFUEF$POWFOBOU,MJNBBUBEBQBUJFG#PVXFO;VJE)PMMBOEXBBS EFHFNFFOUF3PUUFSEBN[JDIBBOIFFGUHFDPNNJUUFFSE 7PPSTQFDJGJFLFYUSFNFOFFSTMBHXPSEUHFXFSLUBBOEFLMJNBBUHFSJDIUFOPSNFSJOH %F[FOPSNFSJOHHBBUWFSEFSEBOEFMBOEFMJKLFTUBOEBBSEOPSNFOCFUSFLUIJFSCJK WFSTDIJMMFOEFOFFSTMBHHFCFVSUFOJTTFO WFSTDIJMMFOEFGVODUJPOBMJUFJUFOFOQSJPSJUFJUFO WFSTDIJMMFOEFNBUFOWBOIJOEFSFOIBOEFMJOHTQFSTQFDUJFWFO.FUEF[FOJFVXF OPSNFSJOHPOUTUBBOEFLBEFSTXBBSNFFLBOXPSEFOBGHFXPHFOXFMLFJOWFTUFSJOHFO FONBBUSFHFMFOEPFMNBUJH[JKO b. In verschillende stappen in het buitenruimteproces kunnen klimaat adaptieve maatregelen worden toegepast. Klimaatadaptatie is echter niet structureel geborgd binnen het gemeentelijk buitenruimteproces, ondanks diverse inspanningen om de borging van klimaatadaptatie binnen de organisatie te verbeteren. Maatregelen voor het tegengaan van overlast door extreme neerslag zijn meer ingebed dan maatregelen gericht op hittestress.
)FUDPMMFHFPOEFSTDISJKGUEF[FDPODMVTJFEFFMT.BBUSFHFMFOWPPSFYUSFNFOFFSTMBH XPSEFOTUBOEBBSEBM[PWFFMNPHFMJKLHFOPNFOCJKFMLCVJUFOSVJNUFQSPKFDU7PPSIJUUF JTEJUJOEFSEBBEOPHOJFUIFUHFWBM NBBS[JFOXJKIJFSWPPS[FLFSIFUCFMBOH%BBSPN XFSLFOXFBBOEFWFSCFUFSJOHWBOIFUCVJUFOSVJNUFQSPDFT XBBSCJKWPPSCFFMEJOEF GBTFWBOQMBOWPSNJOHCJKIFU'VODUJPOFFM"EWJFTWPPSSJPPMWFSOJFVXJOHFO1SPHSBNNB WBO&JTFOWPPSJOSJDIUJOHTQMBOOFODPODSFUFFJTFOXPSEFOHFTUFMEWPPSEFBBOQBLWBO IJUUF 2. De gemeente heeft het doel om te vergroenen op locaties waar dat het meeste bijdraagt aan klimaatadaptatie. Het lukt de gemeente maar ten dele om hier invulling aan te geven: a. De gemeente heeft inzicht op welke locaties in Rotterdam er kans is op overlast door hitte of extreme neerslag, maar een prioritering welke locaties als eerste moeten worden aangepakt, ontbreekt. Prioritering wordt bemoeilijkt doordat er gemeentelijk, maar ook landelijk, geen breed gedragen normen bestaan die kaders bieden voor die prioritering. ;JFBOUXPPSEPOEFSC b. De gemeente stelt geen structurele middelen beschikbaar om invulling te geven aan klimaatadaptatie en vanuit het beleid voor klimaatadaptatie worden geen buitenruimte-projecten geïnitieerd. Doordat het toepassen van klimaatadaptatie meelift en dus afhankelijk is van de uitvoering van andere projecten in de
buitenruimte, zoals
rioolvervanging, bestaat het risico dat niet die plekken worden aangepakt waar vanuit klimaatadaptatie de meeste urgentie bestaat. )FUDPMMFHFIFFGUNFUQSJPSJUFJUTLBBSUFOJOEFSEBBE[JDIUPQEFMPDBUJFTXBBSFSLBOTJT PQPWFSMBTUEPPSIJUUFPGFYUSFNFOFFSTMBH0QEF[FMPDBUJFT NFUOBNFJOEFTUFOJHF TUBETXJKLFO JOWFTUFFSUEFHFNFFOUFFYUSBJOEFCVJUFOSVJNUFBBOQBL*OEFFFSTUF QMBBUTEPPSFYUSBCVEHFUWPPSHSPFOFOLMJNBBUNBBUSFHFMFOUFSCFTDIJLLJOHUFTUFMMFO CJKPOEFSIPVETFOJOSJDIUJOHTQMBOOFO0QEJFNBOJFSLBOFSNFUSFMBUJFGXFJOJHFYUSB CVEHFUWFFMHFSFBMJTFFSEXPSEFOFO[PSHUEF[FXFSLXJK[FFSWPPS EBUHSPFOFO LMJNBBUNBBUSFHFMFOPOEFSEFFMXPSEFOWBOEFOPSNBMFXFSLXJK[FCJKPOEFSIPVEFO
[PSHWPPSHSPFO
QMBOWPSNJOH XBUOBBSPO[FNFOJOHPPLEFHBSBOUJFJTEBUEJUPQEFMBOHFUFSNJKO CMJKGUHFCFVSFO %BBSOBBTUXPSEFOFSEF[FDPMMFHFQFSJPEFQMFJOFOBBOHFQBLU KVJTUPQEFQMFLLFO XBBSVSHFOUJFWBOVJULMJNBBUBEBQUBUJFIFUHSPPUTUFJT%F[FQMFJOFO[JKOPOEFSEFFMWBO FFOCSFEFSFBBOQBLPNLMJNBBUBEBQUJFWFQSPKFDUFOVJUUFWPFSFOJOEF[F DPMMFHFQFSJPEF 7FSEFSJTIFUWPPSOFNFOPNEFQSPHSBNNBhT8FFSXPPSE 388 FOIFUHFNFFOUFMJKL SJPMFSJOHTQMBO (31 TBNFOUFWPFHFOUPUFFOOJFVXXBUFSFO LMJNBBUBEBQUBUJFQSPHSBNNB 8,1 )FU8,1[BMEFPQWPMHFS[JKOWBOIFUIVJEJHF(31 PNPPL[PEPFOEFLMJNBBUBEBQUBUJFTUSVDUVSFFMUFCPSHFO 3. De rekenkamer acht het aannemelijk dat het groen, dat in de vorige collegeperiode (20182022) is aangelegd, een bijdrage zal leveren aan verschillende aspecten van klimaatadaptatie, zoals het bieden van verkoeling en het vasthouden van water. De mate waarin bij de aanleg van groen rekening is gehouden met klimaatadaptatie blijkt in de praktijk echter sterk per project te verschillen. Dit beeld sluit aan bij conclusie 1 dat klimaatadaptieve maatregelen niet structureel zijn geborgd binnen het buitenruimteproces.
;PBMTPPLJOVXSBQQPSUXPSEUBBOHFHFWFO [JKOFSOPHHFFOJOUFSOBUJPOBMFPG MBOEFMJKLFSJDIUMJKOFOWPPSLMJNBBUNBBUSFHFMFOFOEFFGGFDUFOFSWBO*OEJF[JOMFSFO XFBMTHFNFFOUFFMLFEBHFOJTIFUPPLOPEJHPNJOEFQSBLUJKLUF[JFOPGNBBUSFHFMFO IFUWBOUFWPSFOCFEBDIUFFGGFDUIFCCFOPGOJFU%FQMBOWPSNJOHWBOEFQSPKFDUFOEJF EPPSEFSFLFOLBNFS[JKOPOEFS[PDIU IFFGUUPUKBBSHFMFEFOQMBBUTHFWPOEFO FOCJK IFUPOEFSXFSQLMJNBBUBEBQUBUJFJTEBUFFOQFSJPEFXBBSJOXJKBMTHFNFFOUFPPL BMXFFSUPUOJFVXFJO[JDIUFO[JKOHFLPNFO*OEFSEBBENPFUFOEFLMJNBBUBEBQUJFWF NBBUSFHFMFOCFUFSHFCPSHEXPSEFOJOIFUCVJUFOSVJNUFQSPDFT%BBSOBBTUJTIFUFDIUFS HPFEPNUFOPFNFOEBUCJKFFOCVJUFOSVJNUFQMBOWBBLWFFMWFSTDIJMMFOEFCFMBOHFOFO XFOTFONPFUFOXPSEFOHFIPOPSFFSE%JUCFUFLFOUTPNTPPLEBULMJNBBUNBBUSFHFMFO NJOEFSQSPNJOFOULVOOFOXPSEFOVJUHFWPFSE8BBSCJKIFUXFMWBOCFMBOHJTEBU EVJEFMJKLJTXFMLFBGXFHJOHFOUPUXFMLFLFV[FTHFMFJEIFCCFO %FFGGFDUFOWBOHSPFOPQLMJNBBUBEBQUBUJF[JKOEBBSOBBTUOJFUBMUJKEFFOEVJEJHFO BGIBOLFMJKLWBOWFFMWFSTDIJMMFOEFQBSBNFUFSTFOGBDUPSFO%FOLCJKWPPSCFFMEBBOEF MPLBMFHSPOEXBUFSTUBOE EFCPEFNPQCPVXFOIPPHUFMJHHJOHNBBSPPLBBOEF WFHFUBUJFTPPSUFOFOIFUUZQFCFIFFSEBUHFWPFSEXPSEUPQIFUHSPFO;PCMJKLUVJU 3PUUFSEBNTPOEFS[PFLCJKWPPSCFFMEEBUFYUFOTJFGPOEFSIPVEFOHSBTWFFMNFFSXBUFS
LBOEPPSMBUFOEBOJOUFOTJFGPOEFSIPVEFOHSBT#JOOFOEFHFNFFOUFXPSEUEBBSPN HFXFSLUBBOFFONFFSJOUFHSBMFCFOBEFSJOHXBBSCJKEFFGGFDUFOWBOHSPFOJOSFMBUJFUPU LMJNBBUBEBQUBUJFJOCFFMEHFCSBDIUXPSEFO Beheer en kwaliteit groene buitenruimte 4. Ruim de helft van het door de rekenkamer beoordeelde groen voldoet niet aan de gestelde kwaliteitsnorm. Daarbij geldt dat de gemeente in het onderhoud soms bewust afwijkt van de voorgeschreven beeldkwaliteit om voordelen te behalen voor klimaatadaptatie of biodiversiteit. Dit sluit aan bij landelijke ontwikkelingen om deze aspecten meer mee te nemen in het beheer van de groene buitenruimte. Verder constateerde de rekenkamer op diverse onderzochte locaties verschillen tussen het groen dat is aangelegd en de vooraf
[PSHWPPSHSPFO
gemaakte plannen. Dit kan ertoe leiden dat vooraf afgewogen inrichtingskeuzes ten behoeve van bijvoorbeeld klimaatadaptatie of de biodiversiteit niet uitgevoerd worden en dat verwachtingen van bewoners en de gemeenteraad niet worden waargemaakt. )FUDPMMFHFPOEFSTDISJKGUEF[FDPODMVTJF)FULMPQUEBUXFNPNFOUFFMCFXVTUBGXJKLFO WBOWPPSHFTDISFWFOCFFMENBBUMBUUFO EJUPNEBUEF[FNJOEFSBBOTMVJUFOCJKXFOTFOFO EPFMTUFMMJOHFOWBOVJUCJPEJWFSTJUFJUFOLMJNBBUJOIFUHSPFOBSFBBM 0QEJUNPNFOU[JKOXFNFUEF$308CF[JHPNFFOQMBOWBOBBOQBLPQUF[FUUFOPN UFLJKLFOIPFXFEFCFFMENBBUMBUUFOJO/FEFSMBOENFFSCJPEJWFSTLVOOFONBLFO0N [PPPLFFOCFUFSCFFMEUFLVOOFOHFWFOPWFSEFCFFMELXBMJUFJUWBOIFUIVJEJHFBSFBBM JOSFMBUJFUPUPO[FJOUFHSBMFBNCJUJFTNFUIFUHSPFO %BBSOBBTUIFSLFOOFOXFIFUCFFMEEBUFSXJK[JHJOHFOLVOOFO[JKOJOEFBBOMFH WFSHFMFLFONFUEF%0UFLFOJOHFO*OEFCFTUFLTFOVJUWPFSJOHTGBTFLVOOFOXF OBNFMJKLOPHUFHFOBBOEBDIUTQVOUFOBBOMPQFOEJFXFWPPSBGPOWPMEPFOEF[JKO WPPS[JFO[PBMTCFTDIJLCBSFPOEFSHSPOETFSVJNUF LBCFMTFOMFJEJOHFOPJE PG WFSLSJKHCBBSIFJEWBOCFQMBOUJOH8BBSCJKXFIFUCFMBOHPOEFSTDISJKWFOEBUIJFSPWFS EVJEFMJKLHFDPNNVOJDFFSEXPSEUJOIFUQMBOUFBNFONFUEFTUBLFIPMEFST 5.
Bewoners zijn grotendeels tevreden over de uitstraling en het onderhoud van het groen in hun wijk, ondanks dat voor ruim de helft van het groen de beeldkwaliteit niet voldoet aan de door de gemeente gestelde kwaliteitsnorm (conclusie 4). Objectieve normen ten aanzien van het groen hoeven dus niet noodzakelijkerwijs overeen te komen met hoe de groene buitenruimte door bewoners wordt beleefd. )FUDPMMFHFIFSLFOUEF[FDPODMVTJF%F PCKFDUJFWF $308NFUJOHFOPWFSEF UFDIOJTDIFTUBBUFOCFFMELXBMJUFJUWBOEFCVJUFOSVJNUFXJKLFOSFHFMNBUJHBGWBOEF VJULPNTUFOWBOEFCFMFWJOHTNPOJUPSFOEFIPFWFFMIFJELMBDIUFOFONFMEJOHFO%JU WSBBHTUVLTQFFMUPPLMBOEFMJKL3PUUFSEBNJTNPNFOUFFMCJKEJWFSTFXFUFOTDIBQQFMJKLF POEFS[PFLTUSBKFDUFOCFUSPLLFOPNFFOCFUFSJO[JDIUUFLSJKHFOJOEFSFMBUJFUVTTFO CFMFWJOHFOUFWSFEFOIFJEWBOJOXPOFSTFOEFJOSJDIUJOHFOCFIFFSWBOEF CVJUFOSVJNUF Meetmethoden en omvang groenareaal 6. Diverse methoden en databronnen bevatten gegevens over de omvang van het groen in de stad, maar de gemeente heeft geen eenduidige meetmethode om de omvang van het volledige Rotterdams groenareaal en ontwikkelingen daarbinnen accuraat inzichtelijk te kunnen maken.
)FUDPMMFHFEFFMUEF[FDPODMVTJF"MCJKIFUNFFUCBBSNBLFOWBOEFDPMMFHFUBSHFU IFDUBSFFYUSBHSPFOJODPOTUBUFFSEFOXFEBUFFOHPFEFNFFUNFUIPEFWPPSEF PNWBOHWBOIFUUPUBMF3PUUFSEBNTFHSPFOBSFBBMFOEFPOUXJLLFMJOHFSWBOPOUCSFFLU %JUJTFFOQSPCMFFNXBBSWFFMTUFEFONFFXPSTUFMFO XJK[PFLFOOPHOBBSFFO NFUIPEFPNIJFSNFFSJO[JDIUJOUFLVOOFOLSJKHFO5PUEJFUJKEIBOUFSFOXFIFU NFUFOWBOHSPFOFEBLFOWJBMVDIUGPUPT FOEFUPFWPFHJOHFOWBOVJUEF JOSJDIUJOHTQMBOOFO[PBMTPPLBGHFTQSPLFOCJKEFEFGJOJUJFWBOEFDPMMFHFUBSHFUIB FYUSBHSPFO w
[PSHWPPSHSPFO
7. Uit de analyse van de rekenkamer van (ontwikkelingen in) het groenareaal dat door de gemeente wordt beheerd blijkt het volgende: a. Het areaal groen en bomen in gemeentelijk beheer is over de afgelopen 20 jaar fors toegenomen. b. Op wijkniveau zijn er in het afgelopen decennium zowel toe- als afnames te zien in het areaal groen in gemeentelijk beheer. Het aantal bomen in gemeentelijk beheer is in nagenoeg alle wijken toegenomen. c. In wijken aan de randen van Rotterdam en de wijken met stadsparken is het meeste groen in gemeentelijk beheer te vinden. d. Ongeveer twee derde van het areaal groen in gemeentelijk beheer bestaat uit grassen. )FUDPMMFHFPOEFSTDISJKGUEFDPODMVTJFTPWFSEFHFHFWFOTWBOIFUHSPFOBSFBBM Informatievoorziening richting raad 8. Sinds 2018 is de financieringssystematiek van de groene buitenruimte inzichtelijker gemaakt, onder andere doordat het sindsdien wettelijk verplicht is om onderscheid te maken tussen de financiering van onderhoud en vervangingen. De informatievoorziening aan de raad is echter nog voor verbetering vatbaar. De gemeente rapporteert in de jaarstukken wel op financieel niveau over de bestede middelen voor vervangingen van groen, maar de koppeling met daadwerkelijk uitgevoerde vervangingen ontbreekt.
Ook gebruikte de gemeente in de verantwoording naar de raad verouderde en deels onjuiste gegevens over de omvang van het groenareaal. )FUDPMMFHFPOEFSTDISJKGUEJU"GHFMPQFOKBSFOJTNFUEF3BBEBGHFTQSPLFOPNUF SBQQPSUFSFOPQEFCFFMELXBMJUFJU # WBOIFUHSPFOBSFBBMJOEFPQFOCBSFSVJNUF "OEFSFSFTVMUBUFOXPSEFOUPUPQIFEFOOJFUHFSBQQPSUFFSE&SJTFFOEPPSPOUXJLLFMJOH OPEJHPNUFLVOOFOSBQQPSUFSFOPQEFHFMFWFSEFQSFTUBUJFTJOEFCVJUFOSVJNUF)JFS TUBBOXFQPTJUJFGUFHFOPWFS%BBSOBBTUJTIFUIJFSCJKXFOTFMJKLPNEF JOGPSNBUJFWPPS[JFOJOHUFWFSSJKLFONFUPOUXJLLFMJOHFOWBOVJUIFUCFIFFSWBOEF BTTFUTJOEFCVJUFOSVJNUF
[PSHWPPSHSPFO
Reflectie op aanbevelingen Klimaatadaptatie 1. Zorg voor een werkwijze waarin (vergroenings)maatregelen getroffen worden op plekken waar klimaatadaptatie het meest urgent is. a. Prioriteer en concretiseer op welke locaties klimaatadaptatie het meest urgent is. )FUDPMMFHFOFFNUEF[FBBOCFWFMJOHHFEFFMUFMJKLPWFS EBBSEF[FBMEFFMTJOIFUQSPDFT JTHFÐNQMFNFOUFFSE%FVSHFOUJFPQEFWFSTDIJMMFOEFLMJNBBUUIFNBTJTJOCFFME HFCSBDIUNFUIFU1SPHSBNNBLBEFS3PUUFSEBNT8FFS8PPSE#JKEFPOEFSIPVET PGBOEFSFCFIPFGUFOFNFOXFBBOWVMMFOEFNBBUSFHFMFOBMTFSFFOVSHFOUJFCMJKLU WBOVJULMJNBBUBEBQUBUJF*OIFUQMBOWPSNJOHTQSPDFT GVODUJPOFFMBEWJFTCVJUFOSVJNUF HFWFOXJKNFFSFONFFSJOWVMMJOHBBOEFCFOPEJHEFLMJNBBUBEBQUJFWFNBBUSFHFMFOJO TBNFOIBOHNFUSJPPMWFSWBOHJOHFOBOEFSFQSPHSBNNBhT[PBMTCJPEJWFSTJUFJU NPCJMJUFJUFOEF(SPFOBHFOEB b. Omdat de ontwikkeling van (landelijke) breed gedragen normen voor klimaatadaptatie hiertoe behulpzaam kan zijn, is het aan te bevelen dat de gemeente Rotterdam zich daar actief voor inzet. )FUDPMMFHFPNBSNUEF[FBBOCFWFMJOH#JOOFOIFU(31JTFFOFFSTUFBBO[FU HFEBBOUPUEF,MJNBBUHFSJDIUF/PSNFSJOH%F[FOPSNXPSEUWFSEFSHFDPODSFUJTFFSE POEFSIFUWFSWPMHWBOIFUIVJEJHF(317FSEFSXPSEUFSHFXFSLUBBOOPSNFOFO SJDIUMJKOFOWPPSEFUIFNBhTIJUUFFOESPPHUF 2.
Vergroot de mate waarin in een buitenruimteproces standaard rekening wordt gehouden met klimaatadaptatie zodat Rotterdam klimaatbestendiger wordt ingericht door: a. Concretisering van de doelen om in 2030 klimaatadaptief te handelen en om in 2050 klimaatbestendig te zijn ingericht. Dit is nodig om meer richtinggevende kaders te bieden voor de implementatie en uitvoering van het beleid. Bovendien wordt de raad zo beter in positie gesteld om het klimaatadaptatiebeleid te controleren en zo nodig bij te sturen. )FUDPMMFHFPNBSNUEF[FBBOCFWFMJOH)FUOJFVXPQUFTUFMMFO8BUFSFO ,MJNBBUBEBQUBUJF1SPHSBNNB 8,1 CJFEUNPHFMJKLIFEFOPNLMJNBBUBEBQUBUJF TUSVDUVSFFMUFCPSHFO [PXFM HSPUFOEFFMT GJOBODJFFMWJBEFSJPPMIFGGJOHBMT QSPHSBNNBUJTDI)FU8,1CJFEUEFNPHFMJKLIFJEPNJOUFHSBBMJOUF[FUUFOPQFFO LMJNBBUBEBQUJFGFOBBOUSFLLFMJKL3PUUFSEBN IFUJTBBOFFOWPMHFOEDPMMFHFFOSBBE IPFIJFSWFSEFSNFFPNUFHBBO b. Instrumenten voor klimaatadaptatie verder te borgen in het buitenruimteproces. Neem onder meer in het standaard Programma van Eisen (minimum)eisen op over klimaatadaptatie waar alleen gemotiveerd van afgeweken kan worden.
)FUDPMMFHFPNBSNUHFEFFMUFMJKLEFBBOCFWFMJOH)FUGPSNBUWBOIFU1SPHSBNNBWBO &JTFO 1W& JOIFUOJFVXF0QFOCBSF3VJNUF1SPDFTXPSEUBBOHFTDIFSQUPN WFSTDIJMMFOEFPWFSHBOHFOJOQSPKFDUEPFMTUFMMJOHFOUFXBBSCPSHFO [PBMTNPCJMJUFJU FOFSHJF CJPEJWFSTJUFJUFOLMJNBBUBEBQUBUJF)FUEPFMJTPNEF[FUIFNBhTCFUFSUF JOUFHSFSFOJOIFUQMBOQSPDFTFOEFCFTMVJUWPSNJOH)FUVJUFJOEFMJKLFPOUXFSQ JODMVTJFG HSPFOWPPS[JFOJOHFOFOBOEFSFLMJNBBUNBBUSFHFMFO JTIFUSFTVMUBBUWBOFFOJOUFHSBMF
[PSHWPPSHSPFO
BGXFHJOH8FPOEFS[PFLFOEFNPHFMJKLIFJEPNFFOJOUFHSBBMBGXFHJOHTLBEFSPQ CVVSUPGXJKLOJWFBVUFJNQMFNFOUFSFO)PFXFMFSHFFOTQFDJGJFLFHSPFOOPSNFOQFS QSPKFDUXPSEFOWBTUHFTUFME XPSEFOXBUFSPQWBOHEPFMFOXFMLXBOUJUBUJFGWBTUHFTUFME WBOXFHFWFJMJHIFJETFOPWFSMBTUPWFSXFHJOHFO)FU1W&GVOHFFSUBMTUPFUTJOHWPPSIFU POUXFSQSFTVMUBBUFOXPSEUWFSEFSWFSCFUFSE c. Te borgen dat klimaatadaptieve maatregelen op elkaar aansluiten zodat het geheel aan maatregelen meer is dan de som der delen. Maak onder andere het betrekken van een functionaris met kennis over de verschillende aspecten van klimaatadaptatie bij grote projecten in gebieden waar klimaatopgaven urgent zijn, verplicht. )FUDPMMFHFPNBSNUEF[FBBOCFWFMJOHEFFMT*OPO[FPQHBWFGPSNVMFSJOHWBOQSPKFDUFO JOEFPQFOCBSFSVJNUF EF1W&T XPSEULMJNBBUBEBQUBUJFHFCPSHE7PPSOFFSTMBH HFCFVSUEJUBMCJKFMLQSPKFDU WPPSIJUUFJTEJUJOPOUXJLLFMJOH*OEF[FGPSNVMFSJOHJT BBOEBDIUWPPSEFDPOUFYUXBBSJOIFUQSPKFDU[JDICFWJOEU8FXJMMFOIFUWFSCJOEFO WBOQSPKFDUFOFOIFUPWFS[JFOWBOIFUHFIFFMJOUFHSFSFOJOCFTUBBOEFXFSLQSPDFTTFO [POEFSFYUSBQFSTPOFFMTJO[FU d. Structurele financiering voor klimaatadaptie beschikbaar te stellen.