[24bb003132] Bijlage 1 behorende bij 24bb003002 - rapport "LNG [G]een goed idee? Hoe aanbieders van cruisereizen LNG ten onrechte aanprijzen als een klimaatoplossing"
Tekst van het document
Advocates for the Future
LNG: [G]een goed idee? Hoe aanbieders van cruisereizen LNG ten onrechte aanprijzen als een klimaatoplossing 29 april 2024
Advocates for the Future LNG [G]een goed idee?
|1|
Advocates for the Future
AftF | LNG: [G]een goed idee?
LNG: [G]een goed idee? Hoe aanbieders van cruisereizen LNG ten onrechte aanprijzen als een klimaatoplossing. Een rapport van Advocates for the Future, met ondersteuning van Fossielvrij NL en Say No to LNG. Over Advocates for the Future
Support
Advocates for the Future is een non-profitorganisatie die de kracht van het recht
Dit rapport is tot stand gekomen met ondersteuning van Say No to LNG en
inzet om mensen en planeet te beschermen. Wij zijn pleitbezorgers voor de
Fossielvrij NL. Daarnaast hebben verschillende meelezers waardevolle
toekomst, voor onze eigen toekomst, de toekomst van onze kinderen en die van
opmerkingen en suggesties geleverd. De auteurs zijn zeer erkentelijk voor deze
toekomstige generaties. Wij gebruiken innovatieve manieren om een bijdrage te
bijdragen. Eventuele onverhoopte onjuistheden in dit rapport zijn die van de
leveren aan de grote uitdagingen van onze tijd. Door ons te richten op
auteurs en de auteurs alleen.
maatschappelijke kantelpunten (tipping points) ondersteunen wij verandering. Daarbij zoeken wij naar diversiteit in onze samenwerkingen en bouwen wij aan
Disclaimer
sterke coalities die het verschil kunnen maken. Wij bedenken, initiëren,
De inhoud van dit document vertegenwoordigt de mening van de opstellers en is
coördineren en voeren projecten uit, altijd gericht op het bereiken van de beste
uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden. Het rapport is opgesteld
uitkomst.
op basis van publieke informatie, die van tijd tot tijd kan veranderen. Het rapport bevat uitdrukkelijk geen juridisch advies en Advocates for the Future geeft geen
Auteurs
garantie, expliciet of impliciet, voor de juistheid van de informatie in het rapport en
Dit rapport is opgesteld door Lynn Vanheule, Pim Wösten en Leo van
aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid jegens derden voor enige actie die op
Kampenhout.
basis van dit rapport wordt ondernomen. © 2024, Advocates for the Future. Alle rechten voorbehouden.
LNG [G]een goed idee?
|2|
Advocates for the Future
AftF | Samenvatting
Samenvatting Ondanks de negatieve impact op het klimaat wordt vloeibaar aardgas (LNG) door de cruisesector als een schonere brandstof aangeprezen. Daarmee wordt bij consumenten ten onrechte de indruk gewekt dat cruisereizen klimaatvriendelijk zijn. LNG is geen "schonere" brandstof, maar draagt
Een toenemend deel van het in Nederland
LNG-infrastructuur wordt de transitie naar een
juist in aanzienlijke mate bij aan
geïmporteerde LNG komt voort uit aardgas
klimaatneutrale scheepvaart vertraagd.
klimaatopwarming. Dit blijkt uit onafhankelijk
gewonnen door middel van fracking – een
onderzoek naar het gebruik van LNG. Bij de
controversiële methode met aanzienlijke impact op
productie, het transport en het gebruik van LNG
de omgeving en het klimaat.
komt het sterke broeikasgas methaan vrij. De klimaatimpact van methaan (CH4) is tot circa 80 keer krachtiger dan koolstofdioxide (CO2). Anders dan de cruisesector suggereert, vormt LNG dan ook geen klimaatvriendelijk alternatief, maar draagt het, net als conventionele brandstoffen, in aanzienlijke mate bij aan de verdere opwarming van de aarde.
en dat door LNG aangedreven cruiseschepen een klimaatvriendelijkere manier van reizen zijn.
scheepvaart. Ondanks de nadelen van LNG voor
De cruisesector presenteert het gebruik van LNG
het klimaat en lokale gemeenschappen, blijven de
consequent als een klimaatvriendelijkere oplossing
cruisesector en (Europese en nationale) overheden
en schetst daarmee een positiever beeld van de
inzetten op het gebruik van LNG. Onder meer in de
impact van cruisereizen op het klimaat.
Rotterdamse haven wordt geïnvesteerd in de uitbreiding van LNG-terminals en wordt de groei van cruisereizen gefaciliteerd. Dit is in strijd met het Klimaatakkoord van Parijs. Deze investeringen
gezichtsveld van de consument. De productie van
kunnen leiden tot een zogeheten "lock-in" effect:
LNG heeft een negatieve impact op lokale
door de lange terugverdientijd van investeringen in
LNG [G]een goed idee?
ten onrechte dat LNG een schonere brandstof is
LNG vertraagt de transitie naar een duurzame
LNG zorgt voor schade op plekken buiten het
gemeenschappen waar LNG wordt geproduceerd.
De cruisesector suggereert in reclame-uitingen
Op basis van ons onderzoek naar onafhankelijke studies naar het gebruik van LNG lijkt het aannemelijk dat deze uitingen moeten worden aangemerkt als 'greenwashing'. Greenwashing is het misleiden van consumenten door uitingen te doen die een positiever beeld schetsen over de bijdrage aan het klimaat, dan deze bijdrage in |3|
AftF | Samenvatting
werkelijkheid is. Deze greenwashing misleidt
Advocates for the Future (iv)
dat MSC Cruises zich inzet voor de
o
het gebruik van LNG een manier is om
consumenten en ondermijnt de urgentie van echte
bescherming van de planeet en de zee, terwijl
broeikasgasemissies significant te
klimaatactie.
cruisereizen juist een grote (negatieve) impact
reduceren;
op de planeet en de zee hebben.
Op basis van een case study naar de reclameuitingen van MSC Cruises, Cruise Port Rotterdam
(v)
dat MSC Cruises met de introductie van
(CPR), Cruisewinkel en TUI over de LNG-
LNG-aangedreven cruiseschepen op weg is
cruiseschepen van MSC Cruises, identificeren wij in
naar net zero emissies in 2050 en dat dit een
dit rapport vijf uitingen die mogelijk greenwashing
belangrijke mijlpaal is. Terwijl dit helemaal
opleveren:
niet het geval is.
(i)
(ii)
het gebruik van LNG klimaatvriendelijk is;
o
op LNG aangedreven cruiseschepen voorlopers zijn in de aanpak van de klimaatproblemen;
o
het gebruik van LNG een belangrijke stap is om in 2050 emissieloos te zijn, in overeenstemming met het Klimaatakkoord
dat het mogelijk is om met MSC Cruises op
De uitingen van MSC Cruises zijn exemplarisch
duurzame wijze cruisereizen te maken, terwijl
voor de wijze waarop de cruisesector over het
reizen met cruiseschepen – ook met die van
gebruik van LNG in cruiseschepen communiceert.
MSC Cruises – juist één van de minst
Met dit rapport roepen wij de cruisesector op om
duurzame manieren van reizen is;
onmiddellijk in actie te komen en echt werk te
door cruiseschepen, in overeenstemming met
maken van hun beloftes om bij te dragen aan
de doelstellingen van het Klimaatakkoord.
dat LNG bij gebruik in cruiseschepen een schonere brandstof is dan conventionele, op olie gebaseerde, brandstoffen, terwijl uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dit niet het geval is;
(iii)
o
dat het gebruik van LNG in cruiseschepen leidt tot een reductie van broeikasgassen met wel 20%, terwijl wetenschappelijk onderzoek aantoont dat dit onjuist is.
van Parijs; 2) te stoppen met investeren in door LNG aangedreven cruiseschepen; 3) echt werk te maken van broeikasgasreductie
doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs. Concreet doen wij de volgende aanbevelingen: 1) alle uitingen te staken en te verwijderen die suggereren dat: o
het mogelijk is om op duurzame wijze cruisereizen te maken;
o
LNG een schone(re), groene(re), duurzame(re), innovatieve(re), etc. scheepvaartbrandstof is, dan conventionele scheepvaartbrandstoffen;
LNG [G]een goed idee?
|4|
Advocates Advocates for the Future for the Future
Inhoudsopgave
Samenvatting
3
Inhoudsopgave
5
1. Introductie
6
2. De impact van LNG
9
2.1 De opkomst van LNG
10
2.2 LNG is een bedreiging voor het klimaat
11
2.3 Impact op lokale gemeenschappen
14
2.4 LNG als transitie-oplossing?
16
3. Overheidsbeleid zet in op LNG
19
4. Cruisesector groeit en omarmt LNG
23
5. Case study uitingen MSC Cruises
26
5.1 Cruisesector promoot LNG als klimaatoplossing
27
5.2 Case study: uitingen MSC Cruises
28
5.3 Uitingen Cruise Port Rotterdam
31
5.4 Uitingen reisagenten
32
5.5 Conclusies case study MSC Cruises
33
6. Uitingen van MSC Cruises greenwashing?
34
6.1 Waarom greenwashing een probleem is
35
6.2 De regulering van greenwashing in Nederland
36
6.3 Uitingen MSC Cruises greenwashing?
38
7. Conclusies en aanbevelingen
40
BIJLAGEN LNG [G]een goed idee?
|5|
Advocates for the Future
1. Introductie De scheepvaartsector draagt in significante mate bij aan de mondiale uitstoot van broeikasgassen
LNG [G]een goed idee?
|6|
AftF | Introductie
Advocates for the Future
De scheepvaartsector draagt in significante mate bij aan de mondiale uitstoot van broeikasgassen. Investeringen in LNG-aangedreven schepen worden ten onrechte gepresenteerd als een oplossing. Dit geldt in het bijzonder voor de cruisesector. Dringende klimaatactie is nodig. 2023 is het
De scheepvaartsector is verantwoordelijk voor
woonkernen aan, en belasten daarmee de lokale
warmste jaar ooit gemeten, met een mondiale
circa 3% van de mondiale uitstoot van
luchtkwaliteit. Ook worden kwetsbare habitats,
temperatuurstijging van gemiddeld 1,45°C ten
broeikasgassen. Als de scheepvaartsector een
leefgebieden van plant- en diersoorten, aangetast.4
opzichte van 1850.1 Er waren dodelijke
land zou zijn, zou het de zesde uitstoter ter wereld
Gerekend per kilometer zijn cruisevakanties
2
overstromingen rond de Middellandse zee en
zijn, vergelijkbaar met een land als Japan. Het
schadelijker voor het klimaat dan vliegvakanties.5
extreme hitte zorgde voor bosbranden in Hawaii,
scheepvaartverkeer groeit gestaag en maakt
De cruisesector zet sterk in op groei, de komende
Canada en Europa. De meest kwetsbare regio's en
voornamelijk gebruik van stookolie, een uiterst
jaren met 19%, waardoor de impact alleen maar zal
bevolkingsgroepen werden het hardst geraakt.
schadelijke brandstof voor het klimaat en de
toenemen.6
Het Intergovernmental Panel on Climate Change
3
leefomgeving.
De cruisesector richt zich in toenemende mate
(IPCC) wijst op het immense belang en de uitdaging
Cruiseschepen vormen een bijzondere categorie
op het gebruik van LNG als alternatieve
om de opwarming van de aarde tot 1,5°C te
binnen de scheepvaartsector. Naast
brandstof voor stookolie. Hoewel LNG minder
beperken ten opzichte van 1850. Huidige
broeikasgassen veroorzaakt de cruisesector ook
schadelijke effecten op de luchtkwaliteit heeft, is de
inspanningen en plannen daartoe zijn nog
een scala aan andere negatieve milieueffecten,
uitstoot van broeikasgassen niet kleiner dan bij
ontoereikend.
waaronder lucht-, water- en landvervuiling.
conventionele brandstoffen. De directe CO2
Cruiseschepen meren vaak dichtbij of middenin
uitstoot bij verbranding is weliswaar iets kleiner,
Institute, 2023. Zie https://www.wri.org/insights/interactive-chartshows-changes-worlds-top-10-emitters
5
1
State of the Global Climate 2023, WMO, 2024. Zie https://library.wmo.int/viewer/68835/download?file=1347_Statement_ 2023_en.pdf&type=pdf&navigator=1
2
Review of Maritime Transport 2023, UNCTAD. Zie https://unctad.org/publication/review-maritime-transport-2023 3 J. Friedrich, G. Mengpin, A.Pickens, L. Vigna, This Interactive Chart Shows Changes in the World's Top 10 Emitters, World Resource
LNG [G]een goed idee?
4
J. Lloret, A. Carreño, H. Carić, J. San, L.E. Fleming, Environmental and human health impacts of cruise tourism: A review, Marine Pollution Bulletin, 2021, 173, 112979. Zie https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2021.112979
B. Comer, What if I told you cruising is worse for the climate than flying?, International Council on Clean Transportation, 16 mei 2022. Zie https://theicct.org/marine-cruising-flying-may22/ 6
Op basis van een analyse van de 2 grootste cruise rederijen, goed voor 2/3 van de markt. Zie S. Gosling, On track to net-zero? Large tourism enterprises and climate change, para. 4.2. Zie https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0261517723001243
|7|
AftF | Introductie
Advocates for the Future
maar LNG bevat methaan: een broeikasgas dat tot
in beeld. Wij lichten allereerst in Hoofdstuk 2 op
circa 80 keer de impact van CO2 heeft, gerekend
basis van onafhankelijke studies toe waarom LNG
over een periode van 20 jaar. Dit methaan ontsnapt
geen oplossing vormt voor de uitstoot van
bij de productie, het transport en de verbranding
broeikasgassen door cruiseschepen en dus geen
van LNG, en doet het kleine CO2-voordeel van LNG
klimaatoplossing biedt. Ook gaan we in op de
grotendeels of zelfs volledig teniet.
impact die de productie van LNG heeft op lokale
Desondanks groeit het gebruik van LNG in de cruisesector.7 Volgens Cruise Lines International Association (CLIA), de mondiale branchevereniging van cruisemaatschappijen, wordt 60% van het aantal schepen dat momenteel wordt gebouwd primair aangedreven door LNG.8
leefgemeenschappen. In Hoofdstuk 3 beschrijven wij hoe overheidsbeleid inzet op de adoptie van LNG als scheepvaartbrandstof in Nederland. In Hoofdstuk 4 schetsen wij een beeld van de groei van de cruisesector en hoe zij het gebruik van LNG omarmt. In Hoofdstuk 5 beschrijven wij een case study van de reclame-uitingen van MSC Cruises,
De cruisesector beweert ten onrechte dat LNG
Cruise Port Rotterdam (CPR), Cruisewinkel en TUI
een klimaatoplossing is. Bij consumenten wordt
in relatie tot het gebruik van LNG als
de indruk gewekt dat er een klimaatvriendelijke
scheepvaartbrandstof. Vervolgens zetten wij in
manier van cruisereizen bestaat, terwijl dit niet het
Hoofdstuk 6 het regelgevend kader voor
geval is.
greenwashing in Nederland uiteen en analyseren wij
In dit rapport brengen wij de problematiek rondom het gebruik van LNG in de cruisesector
7
Faber et al, Fourth IMO GHG Study 2020, International Maritime Organisation. Zie https://wwwcdn.imo.org/localresources/en/OurWork/Environment/Do
LNG [G]een goed idee?
in hoeverre de uitingen van MSC Cruises hieraan voldoen. Wij sluiten af met onze conclusies en aanbevelingen in Hoofdstuk 7.
cuments/Fourth%20IMO%20GHG%20Study%202020%20%20Full%20report%20and%20annexes.pdf
8
CLIA, State of the Cruise Industry Report, p. 12, september 2023. Zie https://cruising.org/-/media/clia-media/research/2023/clia_state-ofthe-cruise-industry-report-sept-2023-update-live.ash
|8|
Advocates for the Future
2. De impact van LNG LNG is schadelijk voor het klimaat en lokale gemeenschappen
LNG [G]een goed idee?
|9|
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future
LNG wordt in toenemende mate in de scheepvaart gebruikt. Daarbij wordt gesteld dat LNG klimaatvoordelen heeft. Dit is gebaseerd op onjuiste aannames over de impact van LNG. Uit onderzoek blijkt dat LNG schadelijke gevolgen heeft voor het klimaat en lokale gemeenschappen. 2.1 De Opkomst van LNG LNG staat voor 'Liquefied Natural Gas', ofwel
Eemshaven (EemsEnergyTerminal). Na
een sleutelrol gaan spelen op de wereldwijde
vloeibaar gemaakt aardgas. LNG wordt gemaakt
hervergassing (het weer tot gas maken van
aardgasmarkt.11
door aardgas te zuiveren en vervolgens te koelen
vloeibaar gas) wordt het geïmporteerde gas
tot -162°C. Eenmaal vloeibaar neemt LNG circa 600
ingevoerd op het Nederlands gasnetwerk. Daarmee
keer minder ruimte in dan aardgas, waardoor het
dient LNG momenteel voornamelijk als alternatief
gemakkelijker over lange afstanden in tankers te
voor Gronings en Russisch gas.
vervoeren is.9
Naast injectie in het gasnet wordt LNG ook steeds meer gebruikt als brandstof voor de scheepvaart, als alternatief voor bijvoorbeeld stookolie of scheepsdiesel. Met name de
LNG komt momenteel voornamelijk uit de
afgelopen tien jaar zijn er steeds meer tankers,
De import van LNG is de afgelopen jaren
Verenigde Staten: circa 72% van de totale
cruiseschepen en binnenvaartschepen die op LNG
aanzienlijk gestegen in Nederland: van circa 10
Nederlandse import in 2023 kwam uit dit land (zie
varen. Het Planbureau voor de Leefomgeving raamt
naar 25 miljard m3 gas-equivalent per jaar
Tabel 1). Dit terwijl de Verenigde Staten pas sinds
een forse stijging van LNG als brandstof voor
tussen 2021 en 2023. Momenteel zijn er twee
2016 LNG exporteert, toen de schaliegasrevolutie
schepen – van 5 petajoule in 2020 naar 30 petajoule
plekken in Nederland waar LNG-tankers kunnen
zich daar voltrok. In minder dan tien jaar is het land
in 2030.12 LNG is met afstand de favoriete
10
alternatieve brandstof voor nieuwe zeeschepen.13
lossen: in Rotterdam (Gate terminal) en de
9
ABS, Sustainability whitepaper LNG as marine fuel, p. 1, 2022. Zie https://ww2.eagle.org/content/dam/eagle/advisories-anddebriefs/sustainability-whitepaper-lng-as-marine-fuel.pdf
10
Centraal Bureau voor de Statistiek, Uitsplitsing totale invoer aardgas naar land van oorsprong 2021 t/m 2023, 13 februari 2024.
LNG [G]een goed idee?
https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2024/07/uitsplitsing-totale-invoeraardgas-naar-land-van-oorsprong-2021-t-m-2023 11
A. Stiru, Wereld verhandelde in 2022 recordhoeveelheid LNG. Europese dorst naar het goedje is de voornaamste reden, Business AM. Zie https://businessam.be/lng-import-europa-wereld-vloeibaargemaakt-aardgas/
12
Planbureau voor de Leefomgeving, Klimaat- en Energieverkenning 2021, p. 183. Zie https://www.pbl.nl/publicaties/klimaat-enenergieverkenning-2021 13
Nederland Maritiem Land, LNG favoriete alternatieve brandstof voor nieuwe schepen, 9 januari 2023. Zie
| 10 |
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future Tabel 1 - LNG import in Nederland in miljoen m3 aardgas-equivalent
Deze populariteit heeft LNG te danken aan een
Land
2021
2022
2023
Verenigde Staten
4.740
10.968
17.932
Noorwegen
4
706
1.602
lagere uitstoot van stoffen die slecht zijn voor de
Angola
446
1.071
1.173
luchtkwaliteit, zoals zwaveldioxide, stikstofdioxide
Rusland
3.125
2.705
1.156
Trinidad en Tobago
235
564
941
Qatar
145
140
832
Andere
1.079
2.647
1.370
Totaal
9.773
18.802
25.005
aantal (vermeende) voordelen ten opzichte van conventionele scheepvaartbrandstoffen. Ten eerste leidt de verbranding van LNG tot aanzienlijk
en fijnstof. LNG is daarmee een aantrekkelijke oplossing voor de scheepvaart om te voldoen aan de strenge luchtkwaliteitsnormen.14 Ten tweede is de directe uitstoot van CO2 bij de verbranding van LNG ca. 25% minder dan bij de verbranding van
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek. Uitsplitsing totale invoer aardgas naar land van oorsprong 2021 t/m 2023, 13.
conventionele brandstoffen, bij dezelfde
februari 2024.
hoeveelheid voortstuwingsvermogen. Ten derde is LNG veelal goedkoper dan conventionele brandstoffen.15 Deze (vermeende) voordelen verdwijnen echter onmiddellijk als we bredere aannames hanteren. Zo is de totale uitstoot aan broeikasgassen (inclusief niet-CO2 broeikasgassen als methaan) die vrijkomt bij de productie, het transport en de verbranding van LNG groter dan die van
https://maritiemland.nl/nieuws/lng-favoriete-alternatieve-brandstofvoor-nieuwe-schepen/
LNG [G]een goed idee?
conventionele scheepvaartbrandstoffen. Sectie 2.2
zijn daarom enkel geografisch van aard: de
gaat hier dieper op in. LNG versnelt dus gevaarlijke
vervuiling is slechts verplaatst naar kwetsbare
klimaatverandering.
gemeenschappen buiten Nederland waar LNG
Ten tweede gaat de productie van LNG gepaard
wordt geproduceerd. Sectie 2.3 gaat hier dieper op
met aanzienlijke vervuiling en luchtverontreiniging.
in. Tot slot, op het moment dat klimaatschade
Dit heeft grote impact op de leefomgevingen nabij
correct beprijsd gaat worden, verdwijnt ook het
de productielocatie. De hiervoor genoemde
voordeel dat LNG goedkoper is.
gezondheidsvoordelen van het gebruik van LNG
14
Regelgeving is een belangrijke reden om over te stappen, Nationaal LNG Platform. Zie https://www.nationaallngplatform.nl/regelgevingbelangrijke-reden/
15
N. Pavlenko et al., The climate implications of using LNG as a marine fuel, International Council on Clean Transportation, 28 januari 2020. Zie https://theicct.org/publication/the-climate-implications-of-usinglng-as-a-marine-fuel/
| 11 |
AftF | De impact van LNG
2.2 lng is een bedreiging voor het klimaat
Advocates for the Future
Wat is methaan?
Wat is stookolie?
Methaan (CH4) is het hoofdbestanddeel van LNG en is, net zoals
Stookolie voorde zeescheepvaart kan in drie categorieën
CO2, een broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatopwarming. Na
worden onderscheiden:
Om de klimaatimpact van LNG als scheepvaartbrandstof goed in beeld te krijgen, dient de hele levenscyclus in ogenschouw te worden genomen. Hierbij is het gebruikelijk om onderscheid te maken tussen de emissies die vrijkomen bij de productie en het transport van LNG
➔
Heavy Fuel Oil (HFO);
toe aan CO2 en 0,5°C toe aan methaan.
➔
Marine Diesel Oil (MDO); en
Methaan heeft een atmosferische levensduur van slechts 12 jaar
➔
Marine Gas Oil (MGO).
CO2 is methaan het meest problematische broeikasgas: van de huidige mondiale opwarming (ca. 1,2°C) schrijft het IPCC 0,8°C
enerzijds, en de emissies die worden uitgestoten bij
– een fractie van de levensduur van CO2 – maar heeft op de
de verbranding van LNG door scheepsmotoren
korte termijn een veel grotere impact op het klimaat.
anderzijds.
Om het effect van CO2 en methaan onderling te kunnen
van aardolie nadat alle lichtere, waardevollere producten zoals
vergelijken is het nuttig om te kijken naar hun
benzine en diesel zijn verwijderd. Het eindproduct is een hele
opwarmingspotentieel of Global Warming Potential (GWP) over
goedkope, plakkerige substantie die goed in scheepsmotoren
van CO2, maar zeker ook om andere
een bepaalde periode. Zo is methaan 82,5 keer krachtiger dan
kan worden verbrand. De verbranding van stookolie leidt tot
broeikasgassen, met name methaan – na CO2 het
CO2 over een periode van 20 jaar (GWP-20), en 29,5 keer
significante uitstoot van broeikasgassen, en draagt aanzienlijk
krachtiger over een periode van 100 jaar (GWP-100). Omdat
bij aan luchtverontreiniging vanwege de uitstoot van zwavel,
methaan sneller afbreekt in de atmosfeer, neemt GWP af
stikstofoxide, fijnstof, zware metalen, ultrafijnstof en koolstof.
In beide gevallen gaat het niet alleen om de uitstoot
meest problematische broeikasgas.
De meerderheid van de zeeschepen draait op zware stookolie (HFO), een brandstof die bestaat uit het residu van de raffinage
wanneer men een langere periode beschouwd. Volgens het IPCC dient met name te worden uitgegaan van het opwarmingspotentieel over een periode van 20 jaar, gezien de effecten van methaan op korte termijn op de opwarming van de aarde en het risico dat onomkeerbare kantelpunten ontstaan.
LNG [G]een goed idee?
| 12 |
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future
De productie en het transport van LNG gaan
climate benefit for the use of LNG over coal
Ook tijdens de verbranding van LNG vinden er
gepaard met aanzienlijke methaanlekken.
produced and used domestically in Europe and
methaanlekken plaats, "methaanslip" genoemd.
Methaanlekken vinden tijdens elke stap in de
Asia. In fact, the LNG greenhouse gas footprint
Dit komt door de onvolledige verbranding van LNG
productie- en transportketen plaats: tijdens de
is larger than that of coal, and short-term
in scheepsmotoren. Inschattingen over de omvang
winning, het transport, het vloeibaar maken en de
energy needs such as those caused by the
van deze methaanslips lopen uiteen.
verscheping per tanker. Schattingen van
Russian invasion of Ukraine are perhaps better
methaanlekken lopen uiteen en hangen sterk af van
met by reopening closed coal facilities, on a
de regio van herkomst. Een wetenschappelijk artikel
temporary basis, than by expanding LNG
in Nature Energy schat het methaanlekpercentage
infrastructure."18
wereldwijd op gemiddeld 2,2% voor de winning van Betrouwbaarheid industriecijfers
hetzelfde artikel wordt geconstateerd dat bij een Volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gaapt
gas vergelijkbaar wordt met het gebruik van
er een groot gat tussen de door de olie- en gasindustrie
steenkolen.17 Prof. Dr. Robert Howarth van Cornell
gepubliceerde cijfers en de metingen van onafhankelijke
University verklaart in een recent artikel over het onderwerp: "Those proponents of exporting LNG from the
Organisatie (IMO) rekent in de Fourth Greenhouse van ongeveer 3,5%.21 Ten slotte blijkt uit een recente studie van FUMES (een samenwerking tussen ICCT, TNO en Explicit ApS) naar de
blijkt dat de door de industrie aangeleverde cijfers sterk
werkelijke methaanemissies van LNG-schepen dat
afwijken van de rapportages van het IEA – de industrie schat
de methaanslip van LPDF viertaktmotoren circa
de methaanuitstoot van LNG maar liefst 20 keer te klein in.19
6,4% is. Dit onderzoek bevat de grootste dataset van de daadwerkelijke uitstoot door LNG-schepen
16
C. Kemfert et al, The expansion of natural gas infrastructure puts energy transitions at risk, 2022. Zie https://www.nature.com/articles/s41560-022-01060-3
19
17
20
LNG [G]een goed idee?
meest voorkomende LNG-motor, en toegepast in
instanties. Uit de Global Methane Tracker 2024 van de IEA
United States are incorrect when they assert a
R. W. Howarth, The Greenhouse Gas Footprint of Liquefied Natural Gas (LNG) Exported from the United States, in review.
voor LPDF viertaktmotoren, medium-snelheid (de
Study uit 2020 met een methaanslip-percentage
lekpercentage van circa 3,3% de klimaatimpact van
18
hanteert een methaanslip-percentage van 3,1%
cruiseschepen).20 De Internationale Maritieme
aardgas, met uitschieters naar 6% of hoger.16 In
Clean Air Task Force, Analysis of Lifecycle Greenhouse Gas Emissions of Natural Gas and Coal Powered Electricity, 20 maart 2024. Zie https://www.catf.us/resource/analysis-lifecycle-greenhouse-gasemissions-natural-gas-coal/
De Europese FuelEU Zeevaart verordening uit 2023
IEA. Key findings – Global Methane Tracker 2024 – Analysis. Zie https://www.iea.org/reports/global-methane-tracker-2024/keyfindings VERORDENING (EU) 2023/1805 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 13 september 2023 betreffende het gebruik van hernieuwbare en koolstofarme brandstoffen in het zeevervoer, en tot wijziging van Richtlijn 2009/16/EG. Bijlage 2, kolom 9. Zie https://eurlex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32023R1805. NB Methaanslippercentages worden gehanteerd om de
broeikasgasintentensiteit van verschillende brandstoffen te bereken, die de basis vormen voor deze verordening. 21
IMO, Fourth Greenhouse Gas Study, p 76, 2020. Zie https://wwwcdn.imo.org/localresources/en/OurWork/Environment/Do cuments/Fourth%20IMO%20GHG%20Study%202020%20%20Full%20report%20and%20annexes.pdf (NB. De IMO-methaanslip wordt niet aangegeven als percentage van de door de motor verbruikte brandstof, maar als gram methaan/kWh).
| 13 |
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future
en geeft daarom een beeld van de reële
toont onderzoek van het ICCT dat het gebruik van
methaanslip die vrijkomt bij het gebruik van LNG.
LNG door (cruise)schepen met LPDF
De onderzoekers roepen de EU- en IMO-
viertaktmotoren de uitstoot van broeikasgassen met
beleidsmakers op het methaanslip-percentage voor
16% verhoogt in vergelijking met conventionele
LPDF viertaktmotoren in hun regelgeving te
dieselbrandstoffen op basis van GWP-100, en met
verhogen naar tenminste 6%:
zelfs 70% op basis van de GWP-20 (Figuur 1).24
Figuur 1 - Totale broeikasgasemissies per type motor voor een GWP-20 scenario, met
"Regulators need to use the best available data
De Wereldbank adviseerde de
to develop effective climate policies. If
scheepvaartindustrie om niet in LNG te
methane slip assumptions remain too low,
investeren. In een rapport uit 2021 oordeelde De
shipowners will be able to use LNG in high-
Bron: ICCT. Conservatieve schatting methaanuitstoot tijdens
Wereldbank al dat de rol van LNG in de transitie
productie en verbranding.
methane-slip engines longer, effectively getting
naar een klimaatneutrale scheepvaart zeer beperkt
an unfair advantage over lower-emitting fuels
is. Het adviseerde om investeringen in LNG te
Tussen 2012 en 2018 is het gebruik van LNG als
vermijden, vanwege het aanzienlijke risico dat LNG-
scheepvaartbrandstof met 28% toegenomen.
investeringen hun waarde verliezen en tot "stranded
Tegelijkertijd is de uitstoot van
22
and engines."
Uit breed onderzoek blijkt dat het gebruik van LNG als scheepvaartbrandstof vaak geen
25
assets" leiden.
methaanemissies door de scheepvaart in
klimaatvoordelen oplevert ten opzichte van
dezelfde periode met 150% gestegen. 26 Deze
conventionele scheepvaartbrandstoffen.23 Zo
cijfers illustreren de onevenredige, schadelijke
22
Comer et al., Fugitive and Unburned Methane Emissions from Ships (FUMES), International Council on Clean Transportation, 25 januari 2023. Zie https://theicct.org/wp-content/uploads/2023/11/ID-64%E2%80%93-FUMES-ships-Report-A4-60037-FV.pdf
23
E. Lindstad, A. Rialland, LNG and Cruise Ships, an Easy Way to Fulfil Regulations—Versus the Need for Reducing GHG Emissions, Sustainability, 12(5), 2080, 2020. Zie https://doi.org/10.3390/su12052080 N. Pavlenko et al., The climate implications of using LNG as a marine fuel, International Council on Clean Transportation, 28 januari 2020.
LNG [G]een goed idee?
Zie https://theicct.org/publication/the-climate-implications-of-usinglng-as-a-marine-fuel/
Zie https://theicct.org/publication/the-climate-implications-of-usinglng-as-a-marine-fuel/
T. Smith., The role of LNG in the transition toward low- and Zero-Carbon shipping. World Bank, 2021. Zie https://documents.worldbank.org/en/publication/documentsreports/documentdetail/852911617998835634/volume-2-the-role-oflng-in-the-transition-toward-low-and-zero-carbon-shipping
25
24
26
N. Pavlenko et al., The climate implications of using LNG as a marine fuel, International Council on Clean Transportation, 28 januari 2020.
T. Smith., The role of LNG in the transition toward low- and ZeroCarbon shipping. World Bank, 2021. Zie https://documents.worldbank.org/en/publication/documentsreports/documentdetail/852911617998835634/volume-2-the-role-oflng-in-the-transition-toward-low-and-zero-carbon-shipping S. Gosling, On track to net-zero? Large tourism enterprises and climate change, para. 4.2. Zie https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0261517723001243
| 14 |
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future
impact die LNG op de uitstoot van broeikasgassen
Bij de omzetting van gas naar LNG komen
Ook bij de winning van gas ontstaat schade. Het
en daarmee de opwarming van de aarde heeft.
schadelijke stoffen vrij die de gezondheid van
merendeel van het gas in de Verenigde Staten,
Hoewel de sector zegt te streven naar het
omwonenden bedreigen, zoals zwaveldioxide
Nederlands belangrijkste leverancier van LNG,
verminderen van methaanemissies , is het onzeker
(schaadt de longen), roet en fijnstof (kunnen astma
wordt gewonnen uit schaliegesteente middels
of deze technologieën zich zullen ontwikkelen, en al
en hartaanvallen veroorzaken), benzeen (is
hydraulic fracturing of kortweg fracking.32 Fracking
helemaal of dat op een korte termijn zo zal zijn.
kankerverwekkend) en koolmonoxide (belemmert
is een methode waarbij er kleine scheuren in het
Volgens het International Council for Clean
aanvoer van zuurstof naar de hersenen).29 Er zijn
gesteente worden geforceerd om zo ingesloten
Transportation hebben deze nieuwe technologieën
aanwijzingen dat LNG-fabrieken hiermee de lokaal
schaliegas en schalieolie te ontsluiten en op te
veel nadelen en zullen ze naar verwachting zeer
geldende milieuwetten overtreden maar dat hier niet
pompen. Om dit te bewerkstelligen worden water,
adequaat op gehandhaafd wordt.30 Omwonenden
zand en chemicaliën onder hoge druk in de boorput
van LNG-terminals omschrijven hun regio
gespoten. Het ingespoten zand nestelt zich in de
27
28
kostbaar zijn in vergelijking met alternatieven.
2.3 impact op lokale gemeenschappen
31
veelzeggend als 'sacrifice zone' (offerzone).
scheurtjes en zorgt er zo voor dat de scheuren
De productie van LNG heeft een grote impact op
openblijven wanneer de hydraulische druk weer
gemeenschappen in de nabijheid van LNG-
verwijderd wordt, zodat het gas gaat stromen.
productiefaciliteiten. LNG wordt gemaakt in
Gaswinning middels fracking heeft aanzienlijke
landen waar gas goedkoop is, zoals de Verenigde
gevolgen voor de gezondheid van omwonenden.
Staten, Qatar en Algerije. Deze landen hebben vaak
In gemeenschappen nabij fracking locaties worden
minder strikte milieuregelgeving.
27
Sea LNG, Misrepresenting status of methane slip risks delaying shipping's decarbonisation, 21 april 2022. Zie https://sealng.org/2022/04/misrepresenting-status-of-methane-slip-risksdelaying-shippings-decarbonisation/
volgens diverse onafhankelijke onderzoeken 29
Environmental Integrity Project, Troubled Waters for LNG, p. 4, 2020. Zie https://environmentalintegrity.org/reports/troubled-waters-forlng/
31 30
28
W. Edward et al, Options for reducing methane emissions from new and existing lng-fueled ships, ICCT, 23 oktober 2023. Zie https://theicct.org/publication/options-for-reducing-methaneemissions-from-new-and-existing-lng-fueled-ships-oct23/
LNG [G]een goed idee?
https://www.reuters.com/business/environment/texas-repeatedlyraises-pollution-limits-cheniere-lng-plant-2022-06-24/
Louisiana Bucket Brigade, Operational Problems at Cameron LNG and Calcasieu Pass,2023 Zie https://labucketbrigade.org/wpcontent/uploads/2023/01/Gas_Export_Spotlight_CameronCalcasieuPa ss.pdf. Journalistiek onderzoek van Reuters laat zien dat de staat Texas zelfs een vergunning heeft aangepast zodat een LNG-fabriek niet langer in overtreding is. Zie
Nexus Media News, It's Absolutely a Sacrifice Zone, 2023. Zie https://nexusmedianews.com/its-absolutely-a-sacrifice-zone/ 32
EIA, Frequently asked questions (FAQs) - U.S. Energy Information Administration. Zie https://www.eia.gov/tools/faqs/faq.php?id=907&t=8#:~:text=The%20 U.S.%20Energy%20Information%20Administration,natural%20gas%2 0production%20in%202022
| 15 |
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future
verhoogde percentages van aangeboren
verwerken van het afvalwater is omgeven met
zoals bio-LNG of synthetische LNG, kan worden
hartafwijkingen, kinderleukemie, astma en
milieuproblemen. Zo mogen gasbedrijven het in
gebruikt. Daarmee zouden de huidige investeringen
vroeggeboorten vastgesteld. Ouderen die in de
sommige staten gebruiken als vloeimiddel op
in LNG-infrastructuur en de inzet op het gebruik van
buurt wonen of in de windrichting daarvan, hebben
wegen tegen bevriezing (in de winter) of tegen
LNG gerechtvaardigd worden. Dit is echter onjuist
een hoger risico op voortijdig overlijden.33
stofwolken (in de zomer), waarna het in het milieu
volgens gezaghebbende organisaties als het ICCT
Daarnaast gaat fracking gepaard met
belandt. Onderzoek toont aan dat het afvalwater,
en de Wereldbank.38
geluidsoverlast, lichtoverlast en aardbevingen.34
naast zware metalen, soms ook radioactieve stoffen
Ook het milieu ondervindt forse negatieve gevolgen. Ten eerste, omdat fracking met hydraulische druk werkt wordt er veel water verbruikt. Bij één enkele put gaat het om miljoenen liters, dat opgepompt wordt uit kostbare grondwaterreservoirs.35 Ten tweede, lekkage van het chemische afvalwater van fracking (brine) heeft al talloze malen geleidt tot verontreiniging van grond- en oppervlaktewater.36 Ten derde, het 33
D. Helmig, Air quality impacts from oil and natural gas development in Colorado, Elementa, 8, 2020. Zie https://doi.org/10.1525/elementa.398
34
EenVandaag, Ons gas komt nu uit Texas en dat zorgt daar voor steeds meer problemen, 2024. Zie https://eenvandaag.avrotros.nl/item/onsgas-komt-nu-uit-texas-en-dat-zorgt-daar-voor-steeds-meerproblemen-wij-worden-hier-letterlijk-ziek/ BBC News, Gas flaring: What is it and why is it a problem?, 29 september 2022. Zie https://www.bbc.com/news/scienceenvironment-63051458 Villa & Singh, Hydraulic fracturing operation for oil and gas production and associated earthquake activities across the USA, 2020. Zie https://doi.org/10.1007/s12665-020-09008-0
LNG [G]een goed idee?
bevat, wat bovengenoemde problemen nog verhevigt.37
Bio-LNG levert weliswaar aanzienlijke uitstootreducties op (tot 80%), maar de beperkte beschikbaarheid van benodigde duurzame
2.4 lng als transitie-oplossing?
grondstoffen maakt het onaannemelijk dat dit
LNG is evenmin een transitie-oplossing richting
schaalbaar is in de mate die voor de
duurzame brandstoffen. Er wordt door de
scheepvaart benodigd is.39 Bovendien zijn de
scheepvaartindustrie gesuggereerd dat LNG-
grondstoffen voor bio-LNG ook in andere sectoren
infrastructuur (bunkering en schepen) in de
nodig. De Wereldbank verwacht dan ook dat Bio-
toekomst voor hernieuwbare LNG-alternatieven,
35
New York Times, Fracking For Oil and Gas Is Devouring American Groundwater, 2023. Zie https://www.nytimes.com/interactive/2023/09/25/climate/fracking-oilgas-wells-water.html
38
36
T. Smith., The role of LNG in the transition toward low- and Zero-Carbon shipping. World Bank, 2021. Zie https://documents.worldbank.org/en/publication/documentsreports/documentdetail/852911617998835634/volume-2-the-role-oflng-in-the-transition-toward-low-and-zero-carbon-shipping
Greenpeace USA, Fracking's Environmental Impacts: Water, 2024. Zie https://www.greenpeace.org/usa/fighting-climatechaos/issues/fracking/environmental-impacts-water/ 37
V. Brown, Radionuclides in Fracking Wastewater: Managing a Toxic Blend, 2014. Zie https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3915249/ J. Nobel, America"s radioactive Secret, Rolling Stone Magazine, 7 juli 2021. Zie https://www.rollingstone.com/politics/politics-features/oilgas-fracking-radioactive-investigation-937389/
N. Pavlenko et al., The climate implications of using LNG as a marine fuel, International Council on Clean Transportation, 28 januari 2020. Zie https://theicct.org/publication/the-climate-implications-ofusing-lng-as-a-marine-fuel/
39
The outlook for LNG as a marine fuel, The Maritime Executive, 2 februari 2021. Zie https://maritime-executive.com/editorials/theoutlook-for-lng-in-2021
| 16 |
AftF | De impact van LNG
Advocates for the Future
LNG slechts een klein deel van de toekomstige
"A significant transitional role for LNG is mainly
Logistics Advisory en CE Delft in opdracht van het
vraag kan dekken:
jeopardized, amongst other factors, by the
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben
questionable supply of sustainably sourced and
opgesteld. Port Logistics Advisory concludeert op
cost-competitive LBM (Liquefied biomethane)
basis van haar onderzoek dat "LNG […] breed
and LSM (Liquefied synthetic methane)."41
[wordt] gezien als een niet duurzame
"It could rather be seen as a fallback for those owners who may have no option to easily retrofit their vessels to the zero-carbon fuel option favored by the majority of the market."
40
Het "transitiepad" naar synthetische LNG is volgens de Wereldbank evenmin realistisch. De productie van synthetische LNG uit elektriciteit is aanzienlijk duurder dan andere brandstoffen die momenteel in ontwikkeling zijn, zoals methanol en ammoniak. Deze duurzame alternatieven vereisen technische infrastructuur en technologieën aan boord van schepen die niet overeenkomen met
Bovendien blijft het probleem van methaanslip bestaan, zelfs bij gebruik van bio-LNG of
CE Delft komt tot een vergelijkbare conclusie en
synthetische LNG.42 Wij zijn op basis van deze
onderstreept dat er nog geen geloofwaardig
onafhankelijke bronnen van mening dat LNG niet
alternatief voor fossiele LNG bestaat:
als een transitiebrandstof kan worden
credible large-scale pathways from these fossil
van de uitstoot van broeikasgassen in de
fuels to their renewable analogues. These are
scheepvaart te komen.
scheepvaart:
verschillende rapporten die experts van Port
40
reports/documentdetail/852911617998835634/volume-2-the-role-oflng-in-the-transition-toward-low-and-zero-carbon-shipping
LNG [G]een goed idee?
decarbonised shipping sector unless there are
noch een kortetermijnoplossing om tot een reductie
Deze conclusies worden bevestigd in twee
T. Smith., The role of LNG in the transition toward low- and Zero-Carbon shipping. World Bank, 2021. Zie https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-
"[…] LNG and LPG, which have no role in a
beschouwd. Het is geen langetermijnoplossing,
investeringen in LNG-technologie voor de
N. Pavlenko et al., The climate implications of using LNG as a marine fuel, International Council on Clean Transportation, 28 januari 2020. Zie https://theicct.org/publication/the-climate-implications-of-usinglng-as-a-marine-fuel/
transitiebrandstof."43
42
B. Comer et al. Comparing the future demand for, supply of, and lifecycle emissions from bio, synthetic, and fossil LNG marine fuels in the European Union, ICCT, 2022. Zie https://theicct.org/wpcontent/uploads/2022/09/Renewable-LNG-Europe_report_FINAL.pdf
currently lacking."44
43
P. De Langen, Een quickscan van vraag en aanbod van haventerreinen t.b.v. de ontwikkeling van duurzame (scheepvaart)brandstoffen, Ports & Logistics Advisory, 2024. Zie: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-1125103.pdf 44
J. Faber et al, Fit for 55 and 2030 milestones for maritime shipping, CE Delft, 2022. Zie: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg1063529.pdf
| 17 |
Advocates for the Future
Tussen 2012 en 2018 is de uitstoot van methaanemissies door de scheepvaart met 150% toegenomen
LNG [G]een goed idee?
| 18 |
Advocates for the Future
3. overheidsbeleid zet in op LNG Overheidsbeleid is een sturende factor in de groei van LNG-gebruik in de scheepvaart, ondanks dat het geen klimaatoplossing vormt
LNG [G]een goed idee?
| 19 |
AftF | Overheidsbeleid zet in op LNG
Advocates for the Future
Zowel op Europees als nationaal niveau zet het overheidsbeleid in op investeringen in LNG als alternatief voor conventionele scheepvaartbrandstoffen. Dit terwijl LNG niet bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs. LNG is als scheepvaartbrandstof ontwikkeld in
gebruik van LNG niet doorsijpelt naar
De huidige EU-regelgeving stimuleert het
reactie op strengere luchtvervuilingsregels. Met
beleidsmakers en zij daardoor blijven inzetten op
gebruik van LNG in de scheepvaart. De Europese
name de afgelopen tien jaar heeft LNG zich
investeringen in LNG-infrastructuur.
FuelEU Maritieme verordening, die vanaf 1 januari
ontwikkeld tot alternatieve brandstof in de scheepvaart en specifiek voor toepassing in
Figuur 2 - verwachting gebruik van brandstoffen (in Mtoe)
2025 van kracht wordt, stuurt aan op LNG als duurzame brandstof voor de scheepvaart. Experts
cruiseschepen - ondanks de klimaatimpact. Dat is
van Transport & Environment voorspellen dat dit
niet vanzelf gegaan, want er waren diverse
ervoor zal zorgen dat tegen 2030 een kwart van de
uitdagingen verbonden aan de adoptie van LNG,
scheepvaart in Europa door LNG zal worden
waaronder de ontwikkeling van nieuwe
aangedreven (zie Figuur 2).45
infrastructuur en de daarmee samenhangende aanzienlijke investeringen. Europees en Nederlands
Ook het onderzoeksbureau CE Delft wijst op de
beleid zijn een drijvende kracht hierachter.
negatieve gevolgen van de focus op LNG. CE
Anno 2024 blijven beleidsmakers, ondanks de
Delft verwacht dat de EU FuelEU Maritieme verordening niet tot een significante toename van
bekendheid met de schadelijke gevolgen voor
het gebruik van "niet-fossiele of netto nul"-
het klimaat van LNG als scheepvaartbrandstof,
brandstoffen vóór 2030 zal leiden, omdat de
op LNG inzetten. Het heeft er veel van weg dat de groeiende kennis over de klimaateffecten van het
Bron T&E: State of European Transport 2024, Transport and Environment.
45
State of European Transport 2024, Transport and Environment. Zie https://transport2024.transportenvironment.org/sot/topics/ships/inde x.html
LNG [G]een goed idee?
| 20 |
AftF | Overheidsbeleid zet in op LNG
Advocates for the Future
scheepvaartsector de gestelde doelen kan behalen
De Nederlandse overheid blijft eveneens op LNG
leidende LNG-bunkerhaven in Europa en streeft
door in LNG te investeren:
inzetten. In het Maritiem Masterplan van het
ernaar om de haven de LNG-hub van Noordwest-
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Europa te maken.49 Op dit moment is het
wordt LNG centraal gesteld als duurzame
Havenbedrijf Rotterdam lid van verschillende
oplossing voor de scheepvaart, in combinatie
netwerken die actief LNG promoten.50 Op haar
met carbon capture op zeeschepen (LNG CC) -
eigen website promoot het Havenbedrijf Rotterdam
het afvangen van CO2 op het schip.48 Echter, de
LNG als schone brandstof.51
"Omdat LNG kan worden gebruikt om te voldoen aan FuelEU Maritime voor de doelstellingen voor 2025 en 2030 en gunstig wordt behandeld in de EU ETS en de ETD, is de vraag naar hernieuwbare scheepsbrandstoffen lager dan wat nodig zou zijn om de vraag ernaar te 46
vergroten."
keuze om in te zetten op LNG met Carbon Capture, in plaats van te investeren in volledig duurzame oplossingen, zal ertoe leiden dat het gebruik van
De vraag naar hernieuwbare scheepsbrandstoffen
fossiele brandstoffen (waaronder dus fossiele LNG)
is dus laag, omdat met LNG als 'alternatieve
de komende decennia niet zal afnemen en de in
brandstof voor conventionele stookolie' al aan de
Hoofdstuk 2 beschreven ketenemissies en andere
regels uit de verordening wordt voldaan. Dat is niet
effecten van LNG zullen toenemen.
in lijn met de bedoeling van de verordening.47 Het doel was juist om de vraag naar hernieuwbare brandstoffen te stimuleren, waardoor de uitstoot van broeikasgassen zou afnemen.
Wij menen op basis van het voorgaande dat overheden onterecht inzetten op LNG als duurzame brandstof voor de scheepvaart en dat dit in strijd is met het Klimaatakkoord van Parijs, waar zowel de Nederlandse staat, als lokale overheden, zoals de gemeente Rotterdam, aan gehouden zijn. Hetzelfde geldt voor een
Havenbedrijf Rotterdam N.V., een deelneming
staatsdeelneming als het Havenbedrijf Rotterdam,
van de gemeente Rotterdam en de Nederlandse
dat zich ook expliciet aan het Klimaatakkoord van
staat, blijft ook inzetten op de groei van de LNG-
Parijs heeft verbonden. De hiervoor genoemde
bunkering. Het Havenbedrijf Rotterdam
investeringen en facilitering van LNG-infrastructuur
positioneert de haven van Rotterdam als dé
46
J. Faber et al., Fit for 55 and 2030 milestones for maritime shipping, pp. 3 en 37, CE Delft, 2020. Zie https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-1063529.pdf
releases/2023/07/25/fueleu-maritime-initiative-council-adopts-newlaw-to-decarbonise-the-maritime-sector/ 48
47
"The main objective of the FuelEU maritime initiative, as a key part of the EU's Fit for 55 package, is to increase the demand for and consistent use of renewable and low-carbon fuels and reduce the greenhouse gas emissions from the shipping sector, while ensuring the smooth operation of maritime traffic and avoiding distortions in the internal market." Zie https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-
LNG [G]een goed idee?
Maritiem Masterplan, 3 februari 2023. Zie https://maritiemmasterplan.nl/het-maritiem-masterplan/
50
Nationaal LNG platform; SEA\LNG , Society for Gas as a Marine Fuel (SGMF), LNG Masterplan Rijn Maine Donau, World Ports Sustainability Program. 51
49
Persbericht, Mardi Gras sluitstuk prachtig LNG-jaar in Rotterdamse haven, Port of Rotterdam. Zie https://www.portofrotterdam.com/nl/nieuws-en-persberichten/mardigras-sluitstuk-prachtig-lng-jaar-rotterdamse-haven
Zie https://www.portofrotterdam.com/nl/haven-van-detoekomst/energietransitie/duurzaam-transport
| 21 |
AftF | Overheidsbeleid zet in op LNG
Advocates for the Future
voor de scheepvaart, zijn daar niet mee te verenigen. Het gebruik van LNG leidt niet tot de benodigde reducties van de uitstoot van broeikasgassen, draagt in significante mate bij aan de opwarming van de aarde en kan ook niet als een transitiebrandstof worden beschouwd. Daarbij komt dat de huidige investeringen in LNG tot een zogeheten "lock-in" effect kunnen leiden: de LNGinvesteringen staan de transitie naar duurzame scheepvaart in de weg.
LNG [G]een goed idee?
| 22 |
Advocates for the Future
4. cruisesector groeit en omarmt LNG De cruisesector heeft een groeistrategie waarin LNG een belangrijke rol speelt
LNG [G]een goed idee?
| 23 |
AftF | Cruisesector groeit en omarmt LNG
Advocates for the Future
De cruisesector verwacht de komende jaren met 19% te groeien. LNG speelt een belangrijke rol in deze groeistrategie. Van alle nieuwe cruiseschepen is 60% voorzien van door LNG aangedreven motoren. Het aantal (LNG) cruises neemt wereldwijd toe.
aangedreven.55 CLIA heeft LNG omarmd als een
2023. Bio-LNG is een niet-fossiel alternatief voor
CLIA, de internationale vereniging van
transitiebrandstof om naar eigen zeggen netto-nul
LNG. In 2021 werd er 533 m3 aan bio-LNG in
cruiserederijen, voorspelt een toename van de
uitstoot in de cruisesector te bereiken, als
Rotterdam gebunkerd, wat overeenkomt met
cruisecapaciteit tussen 2022 en 2028 van
onderdeel van CLIA's 'SailingSustainably'
slechts 0,000003% van het totale bunkervolume
19%.52 Deze stijging is sterker dan de gemiddelde
campagne.
in dat jaar. In de twee jaar daarna werd er geen
groei van het internationaal toerisme. CLIA merkt hierover op:
bio-LNG gebunkerd.
Ook lokaal is er sprake van een stijgende trend, zowel qua LNG-bunkering als aantal LNG-
•
Het aantal cruise calls is in 15 jaar gegroeid
"Attracting 4 million new-to-cruise travelers is
cruiseschepen. De Rotterdamse haven is de
van 18 cruise calls in 2009 naar 111 cruise
key to meeting the increase in global cruise
grootste haven van Europa en zet in op de groei
calls in 2023. In 2024 (Figuur 4 en Tabel 2)
van zowel LNG-bunkering als op calls van
worden eveneens 111 cruise calls verwacht.
cruiseschepen:
Waar de gemeente Amsterdam heeft besloten
capacity projected from 2023 to 2025."
53
"To attract more first-time cruisers and meet the needs of repeat cruisers, cruise lines are
•
In 2016 werd voor de eerste keer in
offering both shorter and longer cruise
Rotterdam LNG gebunkerd. Sindsdien groeit
itineraries."54
het volume gebunkerde LNG aanzienlijk, zoals LNG-bunkering nog steeds een kleine fractie van
nieuwe cruiseschepen primair door LNG worden
eigendom van Havenbedrijf Rotterdam) juist in op een groei naar 140 cruise calls in 2029. •
Faber et al, Fourth IMO GHG Study 2020, International Maritime Organisation, p. 6.
54
53
55
Faber et al, Fourth IMO GHG Study 2020, International Maritime Organisation, p. 23. Faber et al, Fourth IMO GHG Study 2020, International Maritime Organisation, p. 12.
De gemeente Rotterdam blijft de groei van cruisereizen faciliteren. Enige tijd stond de
de totale bunkering in de haven, ongeveer 3% in
52
LNG [G]een goed idee?
Rotterdam en Cruise Port Rotterdam (CPR;
uit Figuur 3 hieronder blijkt. Desondanks blijft
CLIA rapporteerde onlangs dat 60% van de
Faber et al, Fourth IMO GHG Study 2020, International Maritime Organisation, p. 7.
cruiseschepen te weren56, zetten de gemeente
56
H. Van Der Korput, Amsterdam wil grote cruiseschepen weren uit de stad, Change Inc, 20 juli 2023. Zie https://www.change.inc/mobiliteit/amsterdam-wil-grotecruiseschepen-weren-uit-de-stad-40220
| 24 |
AftF | Cruisesector groeit en omarmt LNG
Advocates for the Future
vervuiling door stookolie hoog op de agenda van
Groei van de cruisesector zal resulteren in een
Groei doet dus per definitie elke potentiële reductie
de gemeente Rotterdam. De gemeenteraad
verhoogde uitstoot van broeikasgassen, wat
teniet. Een toename van het aantal door LNG
heeft gekozen om te investeren in walstroom
bijdraagt aan klimaatverandering. Zelfs als alle
aangedreven (cruise)schepen zal hoe dan ook leiden
(schip-aansluiting op het elektriciteitsnet om
methaanproblematiek wordt aangepakt en de
tot een versterkte bijdrage aan de
brandstofverbruik aan wal te elimineren) dat
relatieve totale broeikasgasuitstoot van LNG lager
klimaatopwarming, terwijl juist een snelle en
sterk bijdraagt aan het verminderen van de
zou zijn dan van stookolie, zal de absolute uitstoot
aanzienlijke daling van de uitstoot nodig is om de
lokale negatieve impact van cruiseschepen.
toch toenemen.
doelstelling van maximaal 1,5°C opwarming te
Hiertoe zijn afspraken gemaakt tussen het
bereiken.
stadsbestuur, Havenbedrijf Rotterdam en CPR. Door de implementatie van walstroom lijkt de gemeente Rotterdam het vraagstuk rondom cruiseschepen als opgelost te beschouwen, waarbij het ogenschijnlijk de klimaatimpact van LNG negeert.
Figuur 4 - Cruise calls in Rotterdam Tabel 2 - Rotterdam cruise calls in 2024
Figuur 3 - LNG bunkering in Rotterdam in m3
Bron: S. Bhageloe. Cruisereis "minst duurzame vakantie", maar fors gegroeid in Rotterdam, NOS, 17 augustus 2023. NB. De daling in 2020-2022 komt door corona. Het aantal cruisecalls in Bron: Havenbedrijf Rotterdam.
LNG [G]een goed idee?
TYPE AANDRIJVING
AANTAL IN 2024
Stookolie
83
LNG:
28
waarvan: MSC Euribia
13
waarvan: AIDAnova
11
waarvan: P&O Iona
4
TOTAAL
111
Bron: Cruisejager.nl. Zie https://www.cruisejager.nl/cruisekalender-rotterdam/
2024 is het geplande aantal.
| 25 |
Advocates for the Future
5. case study: uitingen msc cruises MSC Cruises prijst LNG in reclame-uitingen systematisch aan als een klimaatoplossing. Deze uitingen sijpelen door in de marketing van cruiseterminals en reisagenten
LNG [G]een goed idee?
| 26 |
AftF | Case study MSC Cruises
Advocates for the Future
De cruisesector prijst LNG systematisch aan als een klimaatoplossing. Dit wordt bevestigd door onze case study van uitingen van MSC Cruises. Ook toont ons onderzoek aan dat de uitingen van MSC Cruises doorsijpelen in de marketing van andere spelers in de cruisesector, zoals die van cruiseterminals en reisagenten. 5.1 cruisesector promoot lng als klimaatoplossing De cruisesector promoot het gebruik van LNG
Enkele veelvoorkomende uitingen die door de
de communicatiestrategieën die olie-en
systematisch als een oplossing voor de uitstoot
cruisesector worden gebruikt voor de promotie van
gasbedrijven gebruiken.
van broeikasgassen door cruiseschepen. Deze
op LNG aangedreven cruiseschepen zijn:
boodschap vindt op uiteenlopende manieren zijn weg naar consumenten. Milieuorganisatie
●
Opportunity Green57 heeft in 2023 onderzoek gedaan naar de reclame-uitingen van de grootste cruisemaatschappijen ter wereld.58 De bevindingen
●
cruisesector in de communicatie naar consumenten systematisch LNG promoot als een oplossing voor
●
het klimaat.
57
Een in de Verenigd Koninkrijk gevestigde NGO die juridische instrumenten inzet t.b.v. de verduurzaming van de scheep-en luchtvaart.
LNG [G]een goed idee?
het gebruik van LNG in cruiseschepen is een
uitingen vinden ook hun weg naar de Nederlandse
manier om de uitstoot van broeikasgassen te
consument. Omdat cruisemaatschappijen
verminderen;
wereldwijd opereren en hun cruiseschepen
het gebruik van LNG als scheepsbrandstof is een duurzame oplossing;
van Opportunity Green tonen aan hoe de
De door Opportunity Green onderzochte reclame-
verschillende continenten aandoen, worden hun reclamecampagnes veelal wereldwijd uitgerold en vertaald naar lokale markten. Daarbij gebruiken
het gebruik van LNG in cruiseschepen is een
cruisemaatschappijen hun eigen (sociale)
belangrijke stap voor cruisemaatschappijen om
mediakanalen, televisie, radio en kranten, maar ook
hun 'net-zero 2050' strategie te behalen.
de mediakanalen van hun reisagenten.
Deze communicatiestrategieën zijn volgens het
Een belangrijk deel van de cruisereizen wordt
Opportunity Green onderzoek vergelijkbaar met
verkocht door reisagenten die zelf reclame
58
(Un)Sustainable from Ship to Shore, Opportunity Green, 2023. Zie https://www.opportunitygreen.org/publication-unsustainable-fromship-to-shore
| 27 |
AftF | Case study MSC Cruises
Advocates for the Future
maken voor hun cruiseaanbod. Daarbij
één van de grootste cruisemaatschappijen ter
naar de wijze waarop deze uitingen hun weg vinden
gebruiken ze de reclamecampagnes van
wereld. Voor de case study hebben wij onderzocht
naar andere spelers in de cruisesector: (i) Cruise
cruisemaatschappijen voor hun eigen reclame-
welke rol het gebruik van LNG in de reclame-
Port Rotterdam, de Rotterdamse cruiseterminal
uitingen. Op die manier vinden de campagnes van
uitingen van MSC Cruises speelt en via welke
waar de cruiseschepen van MSC Cruises
cruisemaatschappijen via verschillende kanalen hun
kanalen deze de Nederlandse consument bereiken.
aanleggen; en (ii) reisagenten die cruisereizen van
weg naar de consument.
Daarbij onderzoeken wij in de eerste plaats de
MSC Cruises aanbieden: Cruisewinkel en TUI.
Voor dit rapport hebben wij een case study gemaakt van de reclame-uitingen van MSC Cruises,
LNG [G]een goed idee?
reclame-uitingen van MSC Cruises zelf, die via verschillende mediakanalen gericht zijn op Nederlandse consumenten. Vervolgens kijken we
| 28 |
Advocates for the Future
MSC Cruises: "Cruising the blue in a green way"
LNG [G]een goed idee?
| 29 |
AftF | Case study MSC Cruises
Advocates for the Future
5.2 Case study: uitingen MSC Cruises MSC Cruises is 's werelds snelst groeiende
topman Gianni Onorato "Dit is onze beste poging
De Uitingen hebben als doel een (nieuw) publiek
cruisemaatschappij. MSC Cruises produceerde in
tot nu toe om klimaatneutraal te zijn in 2030."61
kennis te laten maken met cruisereizen door de
2022 volgens haar eigen rapportage 2.078.105 ton CO2.59 Hoewel de koolstofintensiteit van MSC Cruises is afgenomen, is de absolute uitstoot in 2022 gestegen als gevolg van de groeiende vloot.60
MSC Cruises presenteert het gebruik van LNG in de Uitingen als een "innovatieve", "milieuvriendelijke", "schone(re)", "schoonste" "brandstof/technologie" en probeert daarmee bij
nadruk op de vermeende duurzaamheidsaspecten te leggen. In het persbericht bij de lancering van de 'For a greater beauty' campagne valt bijvoorbeeld te lezen:
In de haar reclame-uitingen stelt MSC Cruises twee
consumenten de indruk te wekken dat er een
"De campagne moedigt het publiek aan om de
cruiseschepen centraal: de MSC Euribia en de MSC
duurzame manier van cruisereizen bestaat, terwijl
schoonheid van cruisen op een bewuste
World Europa. Dit zijn de twee nieuwste
dit niet het geval is.
manier te ontdekken, met diep respect voor de
cruiseschepen van MSC, die – wanneer beschikbaar in de havens die zij aandoen – op LNG kunnen varen, in plaats van op conventionele op olie gebaseerde brandstoffen. Volgens MSC Cruises zijn dit de 'groenste' cruiseschepen in haar 22 schepen tellende vloot. Doordat zij zijn voorzien van LNG-motoren zouden de schepen minder broeikasgassen uitstoten en de meest duurzame manier zijn om cruisereizen te maken. In een recent
Daarnaast stelt MSC Cruises dat de introductie van LNG-aangedreven schepen een "belangrijke
Op de website van MSC wordt het beeld gecreëerd
mijlpaal" is op weg naar net zero emissies in 2050.
dat MSC "de grenzen van wat mogelijk is" verlegt,
Dit terwijl er op moment geen zicht is op technische
met "schonere technologieën" en vanuit een
ontwikkelingen die het mogelijk zouden maken om
"betrokkenheid bij de toekomst van deze planeet":
op grote schaal LNG-cruiseschepen te voorzien van hernieuwbare LNG-alternatieven (Bio-LNG en synthetische LNG) die net zero emissies opleveren.
59
MSC Cruises, Sustainability Report 2022, p. 4. Zie https://www.msccruises.nl/-/media/global-contents/aboutmsc/sustainability/msc-cruises-sustainability-report-2022.pdf
61
60
62
LNG [G]een goed idee?
"Onze nieuwe cruiseschepen verleggen de grenzen van wat mogelijk is op zee. Van schonere technologieën tot innovatieve restaurantconcepten, onze groeiende vloot is
interview met NRC Handelsblad benadrukt MSC-
MSC Cruises, Sustainability Report 2022, p. 36. Zie https://www.msccruises.nl/-/media/global-contents/aboutmsc/sustainability/msc-cruises-sustainability-report-2022.pdf
oceaan en de planeet."62
J. Benjamin, Reders beloven veel, maar uitstoot groeit alleen maar, NRC, 3 juli 2023. Zie https://www.nrc.nl/nieuws/2023/07/03/redersbeloven-veel-maar-uitstoot-groeit-alleen-maar-a4168748 Persbericht van MSC Cruises in het kader van de lancering van de nieuwe wereldwijde campagne 'For a greater beauty', 15 januari 2024. Zie https://www.msccruises.nl/nieuws/new-brand-campaign-2024
| 30 |
AftF | Case study MSC Cruises
Advocates for the Future Figuur 3 - Uitingen MSC Cruises
een verklaring van ons betrokkenheid bij de toekomst van deze planeet."63
Uiting
Claim
Voorbeelden uitingen MSC Cruises
i
LNG aangedreven cruiseschepen maken het mogelijk om op een duurzame wijze te reizen
• •
"Cruising the blue in a Green way." "[…] dit indrukwekkende LNG-aangedreven schip is uitgerust met een aantal van de nieuwste milieuvriendelijke technologieën, wat haar een van de meest milieugeavanceerde cruiseschepen maakt."
ii
LNG is in vergelijking met conventionele brandstoffen een innovatieve, milieuvriendelijke, schonere/schoonste brandstof/technologie
•
"Dat is de reden waarom onze nieuwste schepen worden aangedreven door de schoonste scheepsbrandstof die vandaag de dag op schaal beschikbaar is: Liquified Natural Gas (LNG)."
iii
Het gebruik van LNG in cruiseschepen leidt tot een reductie van wel 20% van de uitstoot van broeikasgassen
•
"LNG is nog steeds een fossiele brandstof, maar door het te gebruiken kunnen we de CO₂-uitstoot met wel 20%, de uitstoot van zwaveloxiden (SOx), de uitstoot van deeltjes met 99% en de uitstoot van stikstofoxiden (NOx) met wel 85% verminderen in vergelijking met conventionele scheepsbrandstoffen."
iv
MSC Cruises zet zich in om de planeet en de zee te beschermen