[24bb003125] Bijlage 1 behorende bij 24bb003129 - Jaarverslag ondermijnende criminaliteit 2023
Tekst van het document
Jaarverslag 2023 Aanpak ondermijnende criminaliteit Rotterdam
Inleiding Voor u ligt het jaarverslag Aanpak ondermijnende
zijn zeer schadelijk. Bewoners en ondernemers
criminaliteit over 2023. Hierin staat hoe de gemeente Rotterdam in 2023 ondermijnende
worden slachtoffer, de economie wordt aangetast en drugshandel zorgt voor onveilige situaties (explosies,
criminaliteit heeft aangepakt en wat de resultaten
brandgevaar, schietincidenten) in woonwijken.
zijn. Beschreven staan de ontwikkelingen, de
Jongeren brengen door foute keuzes hun schoolcarrière
gezamenlijke inzet van de gemeente en haar
en hun toekomst in gevaar.
partners en de belangrijkste cijfers. Die cijfers staan ook overzichtelijk in de infographic.
De aanpak van gemeente Rotterdam De integrale aanpak van ondermijning richt zich
Wat is ondermijnende criminaliteit?
op signalering en preventie: het voorkomen van
Bij ondermijning kan het gaan om verschillende vormen
ondermijnende activiteiten door onder andere
van criminaliteit: drugscriminaliteit, mensenhandel
training van medewerkers en voorlichting op scholen.
of vastgoedfraude. Bij alle vormen hebben
En de gemeente zet positieve ontwikkelingen in
criminelen legale ondernemers en dienstverleners
gang. Bijvoorbeeld door panden van malafide
(de bovenwereld) nodig voor hun verdienmodel.
ondernemers te transformeren naar woningen, en door
Ook 'gewone' Rotterdammers kunnen doelwit zijn.
vastgoedeigenaren te dwingen zich als betrouwbare
Bijvoorbeeld van drugscriminelen die op zoek zijn naar
verhuurder te gedragen.
ruimte voor de productie en opslag van drugs, zoals hennepkwekerijen of drugslabs. Zelfs jongeren zijn
Samenwerking
soms het slachtoffer en worden geronseld als geldezel
Ondermijnende criminaliteit is niet alleen een juridisch
of uithaler.
of handhavingsprobleem. Om ondermijning aan te
Ondermijning speelt zich af waar de onder- en
werkt de directie Veiligheid nauw samen met andere
bovenwereld met elkaar verweven raken. Dit gaat
partijen binnen de gemeente zoals Stadsbeheer en
geleidelijk en is niet altijd zichtbaar. Maar de effecten
Bouw- en Woningtoezicht (BWT). Ook is er intensief
pakken is een multidisciplinaire aanpak nodig. Daarom
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
2
contact met veiligheidspartners zoals de politie,
Op initiatief van de gemeente en de Nederlandse Orde
het Openbaar Ministerie (OM), de Belastingdienst
van Advocaten vond daarom in september 2023 een
en het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum
gezamenlijke studiemiddag plaats. Het doel van deze
(RIEC) Rotterdam. Integrale controles gebeuren in
middag was om inzicht te krijgen in elkaars positie en
wisselende samenstelling waar ook de Douane en de
rol in het bestrijden van ondermijning.
Arbeidsinspectie (NLA) bij betrokken kunnen zijn.
Thema's en gebieden Vanuit Werk & Inkomen is vooral het team Bijzonder
Om ondermijnende criminaliteit aan te pakken, werkt
Onderzoek betrokken bij de bestrijding en opsporing
de gemeente zowel thema- als gebiedsgericht. De
van Ondermijnende Criminaliteit. De sociaal
thema's zijn de belangrijkste verschijningsvormen
rechercheurs zijn aanwezig bij veel integrale controles
van ondermijnende criminaliteit, zoals drugshandel,
waar de aanwezige bewoners regelmatig zwart en
mensenhandel en witwaspraktijken via kwetsbare
grijs blijken te werken. In de gesprekken met die
branches. De gebieden zijn Rotterdam-Zuid, Delfshaven,
bewoners komen soms ook andere zaken aan het
Rotterdam The Hague Airport en de Spaanse Polder.
licht, zoals samenwoning en verblijf buitenland.
In de praktijk blijkt vaak een nauwe verwevenheid
Tijdens de reguliere rechtmatigheidsonderzoeken
tussen de genoemde thema's en de gebieden. Zo leiden
zijn deze medewerkers ook extra alert op mogelijke
signalen uit de winkelstraataanpak tot interventies op
ondermijnende criminaliteit. Om meer medewerkers
de thema's vastgoed, drugs en of mensenhandel.
alert te maken, besteedt de ketenregisseur aandacht aan ondermijnende criminaliteit tijdens zijn voorlichting over samenwerking tussen partners. In 2024 komen er online sessies over dit onderwerp. Deze voorlichting is al voor een deel gegeven aan de afdeling Werk (Mens & Arbeid). De afdelingen Prestatie010, Beheer, Intake en het Jongerenloket volgen nog.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
3
ínhoud 1. Themagerichte aanpak
5
Drugscriminaliteit in de stad
5
'Er kleeft bloed aan jouw pil'
7
Mensenhandel
8
Escapetruck leert jongeren uitbuiting te herkennen
12
Kwetsbare branches
13
Digitale criminaliteit
16
Vastgoed
17
Bestuurlijk afpakken
18
Zorgfraude
20
Outlaw Motorcycle Gangs
21
Bestuurlijk Toezicht Team
21
2. Gebiedsgerichte aanpak
22
Spaanse Polder/Noordwest
22
Delfshaven
23
Rotterdam The Hague Airport
24
Tot slot
25
Lijst met afkortingen
26
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
4
1. Themagerichte aanpak Drugscriminaliteit in de stad
Drugsgebruik
De gemeentelijke aanpak van drugscriminaliteit
Dat terugdringen van drugsgebruik aandacht vraagt,
bestaat uit preventief beleid, dat we samen met andere
bevestigde het rioolwateronderzoek uit 2023. Het
overheids- en maatschappelijke partners vormgeven.
rioolwateronderzoek liet zien dat in Rotterdam dagelijks
Rotterdam wordt namelijk geconfronteerd met
70.000 lijntjes cocaïne worden gebruikt, 54.000 joints
explosies en schietincidenten, waarvan het merendeel drugsgerelateerd is. Onze jongeren worden verleid of
gerookt en 5.000 xtc-pillen worden geslikt. Daarmee
gedwongen om hand- en spandiensten te verrichten
van 2021 en scoort Rotterdam het hoogst van alle G4-
voor criminelen. Het debat over drugsgebruik en de
steden. In 2024 doet de gemeente voor de derde keer
verantwoordelijkheid die de gebruiker heeft, blijft de
rioolwateronderzoek naar het drugsgebruik, wat steeds
gemeente voor het voetlicht brengen.
meer inzicht geeft in de trends in Rotterdam.
De negatieve invloed van de drugshandel op Rotterdam
Politiecijfers
is het meest zichtbaar in de wijken die kwetsbaar
Drug
Hoeveelheid (in kg)
Cocaïne
26,6
drugshandel en aanbod in de wijken en van het
Hasj
39,4
drugsgebruik. Een meerjarige communicatiecampagne
Hennep
69,4
MDMA
26,1
XTC
7,1
zijn. De gemeente zet daarom op verschillende
laat het drugsgebruik een toename zien ten opzichte
fronten hierop in. Zoals het terugdringen van de
vergroot de bewustwording bij Rotterdammers en spreekt drugsgebruikers direct aan op hun verantwoordelijkheid. Op pagina 7 leest u meer over deze campagne.
Lachgas Aanpak 2023
Sinds 1 januari 2023 staat lachgas op lijst II van de
In 2023 zijn 538 MMA-meldingen (Meld Misdaad
Opiumwet en geldt dit als verdovend middel. Sinds juni
Anoniem) gedaan over drugshandel of drugsoverlast.
2023 zet de politie hier actief op in en ligt de handhaving
Dat is een flinke stijging ten opzichte van 335 meldingen
hiervoor nog maar ten dele bij de medewerkers van
in 2022. Daarmee is duidelijk dat de drugsproblematiek
Stadsbeheer. De politie is verantwoordelijk voor de
onverminderd groot is en de leefbaarheid en veiligheid
handhaving, inbeslagname, het vervoer, de opslag en
aantast. Voor het college is dat aanleiding om blijvend te
de vernietiging van lachgascilinders. In 2023 heeft de
investeren in de bestrijding ervan.
politie 645 boetes uitgeschreven die een link hadden met lachgas(gebruik).
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
5
\tfoek van Hollar Bergschenhoek
Rodenrijs1
Heenweg '•^Schipluiden' Westerlee
Maasdijk
Prins Alexander
Overschie
Bollek-Europoort-Maasvlakte
ĩrdafc-Noord-
Maasland
^ralingen-Crooswijkį ——Kralingen-Groosýř ^Centrum]
‘ifshaven Oóstvoorne
Nieuw ’ ätheness
Brielle
Vondelingenplaat
IJsselmonde
\ Perms'
Vierpolďers lí
Vţ IJsselmonde.
Waalhaven-Eemhaven Charlois
O Rockanje
o0
Heenvliet
ļbeęrvlk.
KéĹ Nieuwenhoorn
Rhoori
- '
' Poortugaãľj
Overzicht ontmantelde hennepkwekerijen in 2023
Hennep
gemeente een fenomeenonderzoek excessief geweld
In 2023 zijn 517 meldingen over hennepkwekerijen
voor. Dit onderzoek moet, onder andere op basis van
gedaan. Op basis van deze signalen zijn 68
een daderprofiel, een gerichte en wetenschappelijk
hennepkwekerijen ontmanteld. Dit is minder dan
onderbouwde aanpak van excessief geweld mogelijk
in 2022 toen er 577 meldingen zijn gedaan en 97
maken. De onderzoeksresultaten vormen input voor de
kwekerijen zijn ontmanteld. In 37 gevallen is een bestuurlijke boete opgelegd van 8.000 euro voor
Taskforce Excessief Geweld, waarover de gemeente spreekt met het OM en de minister van J&V.
woningonttrekking (woonruimte gebruiken voor iets anders dan bewoning). Er is geen eenduidige verklaring
Volgens een toezegging van de burgemeester
voor de afname van het aantal hennepkwekerijen, dit is
(24bb000558) ontvangt de gemeenteraad per kwartaal
een landelijke trend. Een van de oorzaken kan zijn dat
een voortgangsrapportage van de aanpak van excessief
hennepkwekerijen door technische innovaties lastiger
geweld.
op te sporen zijn. Daarnaast kan een verklaring zijn dat een deel van de hennep wordt geïmporteerd. In reactie
Inbeslaggenomen wapens
op deze trend investeert de gemeente Rotterdam op
Vuurwapens
282
Automatische wapens
12
kennisoverdracht en alertheid bij woningcorporaties en onder haar eigen medewerkers. Daarnaast doet de gemeente preventieve controles bij woningen en bedrijfspanden.
Vooruitblik In 2024 begint de wijkgerichte aanpak van drugshandel
Excessief geweld
en overlast. Omdat de problematiek per gebied of
In 2023 waren er in Rotterdam 221 incidenten
wijk verschillend kan zijn, is maatwerk één van de
met excessief geweld. Hierbij gaat het om 74
uitgangspunten. De aanpak kent een sterk preventief
schietincidenten en 147 explosies. Hiervoor zijn 199
accent en is een aanvulling op de bestaande repressieve
verdachten gearresteerd. Het gaat om 76 verdachten
aanpak van de politie en het OM. Met onder andere
voor explosies en 123 verdachten voor schietincidenten.
MMA-campagnes betrekt de gemeente Rotterdammers
Ongeveer 45% is 23 jaar of jonger, 17% is minderjarig.
bij de aanpak van de problemen in de wijk. Hierbij zal
In 2023 is een stadsmarinier excessief geweld
ten aanzien van signalen die duiden op de (mogelijke)
nadrukkelijk aandacht uitgaan naar bewustwording aangesteld. En burgemeesters van de Rotterdamse
aanwezigheid van drugslabs en cocaïnewasserijen in
regio komen regelmatig bij elkaar voor het zogeheten
woonwijken. Daarnaast wordt ook in 2024 onderzoek
Vlaardingenoverleg. Samen met de politie en de
gedaan om de drugshandel en het drugsgebruik in
hoofdofficier van justitie bespreken zij onder meer
Rotterdam beter in kaart brengen. Ook brengen de
welke incidenten er zijn geweest en welke acties er
gemeente en politie het profiel van drugsdealers en de
worden ondernomen.
aard van het drugs dealen in kaart. Dit onderzoek is
In samenwerking met politie, Openbaar Ministerie en
in het voorjaar van 2024 afgerond. De gemeenteraad
het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) bereidt de
ontvangt na afronding informatie over de resultaten en toekomstige aanpak.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
6
(
Stadsinformatie /City info
Er kleeft bloed
aan . .
jouwpil
JCDecaux
1PĨĘÍ//Ũ
Campagneuiting campagne denormalisering drugs - Beeld: 0to9
'Er kleeft bloed aan jouw pil' In Rotterdam worden elke dag 5.000 XTC-pillen,
op hun verantwoordelijkheid en bijdrage aan de
70.000 lijntjes coke en 54.000 joints gebruikt, zo
maatschappelijke gevolgen. Rotterdam was de eerste
blijkt uit rioolwateronderzoek. Gebruik lijkt de
stad die zich hier zo over uitspreekt.
laatste jaren steeds normaler te worden en drugs zijn steeds makkelijker te verkrijgen. Het huidige college wil meer aandacht voor de maatschappelijke
De campagne heeft een breed bereik gehad. In
gevolgen van recreatief drugsgebruik. Daarom
over campagne gesproken, nationaal en internationaal.
Rotterdam, en ook daarbuiten. Ook in de media is veel
kwam er in 2023 een stadsbrede campagne tegen
De boodschap maakte veel los. Rotterdammers waren
drugsnormalisering.
blij dat het college zich uitsprak en een duidelijk punt
De zichtbare en spraakmakende campagne ging in het
zou niet bijdragen aan minder drugsgebruik.
maakte. Maar ook was er kritiek: een campagne als deze najaar van start in Rotterdam. Op digitale schermen in de stad en posts op sociale media zagen Rotterdammers
In het voorjaar van 2024 volgt een nieuwe campagne,
verschillende statements. Met uitingen als 'Er kleeft
die zich zal richten op specifieke doelgroepen. Ook
bloed aan je pil' en 'Jouw drugsgebruik blaast portieken
is er in februari 2024 een motie aangenomen in de
op' wees de gemeente recreatieve drugsgebruikers
Tweede Kamer waarin de regering verzocht wordt om
op de criminele wereld die schuilgaat achter hun
een landelijke campagne te starten naar Rotterdams
drugsgebruik. De effecten van drugscriminaliteit zijn
voorbeeld. De lokale campagne heeft daarmee veel
namelijk elke dag zichtbaar. Zeker in de stad Rotterdam,
losgemaakt en het gesprek op gang brengen lijkt
die als grootste haven van Europa een spil vormt in de
geslaagd.
internationale drugshandel. Met het statement wil het college het gesprek over drugsgebruik op gang brengen. Er is al veel gesproken over de gezondheidseffecten van drugs, maar de maatschappelijke effecten krijgen minder de aandacht. Gebruikers worden zelden aangesproken
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
7
jgif k
m HH » ļļļ....ļį
J
‘Iţļfş ' jiŵjMļW^ilií
Mensenhandel
Cijfers Mensenhandel
In Rotterdam richt de aanpak van mensenhandel zich op het tegengaan van arbeidsuitbuiting, seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting. Mensenhandel wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden. Daders gebruiken slachtoffers - door geweld en intimidatie, of onder bedreiging - voor persoonlijk gewin. Concrete voorbeelden zijn mensen die onder
Slachtoffers en mensen met vermoedens van prostitutie en/of mensenhandel kunnen terecht bij MMA, het Meld-, Advies en Registratiepunt jeugdprostitutie en mensenhandel van Stichting Humanitas Rotterdam of bij de politie Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM)
dwang en onder zeer slechte omstandigheden moeten werken. Ze hebben slechte arbeidscontracten en zeer slechte huisvesting. Of het gaat om gedwongen
In 2023 waren er 71 MMA-meldingen van illegale
prostitutie in woningen, waar vaak kwetsbare jonge
prostitutie. 3 van deze meldingen waren geclassificeerd
vrouwen seksuele handelingen moeten verrichten tegen
als 'gedwongen prostitutie', waarvan 1 als
hun wil. Dit soort panden zorgt ook voor overlast in de
'mensenhandel.' Daarnaast zijn er 7 MMA-meldingen
buurt. Een ander voorbeeld is het onder dwang plegen
van mensenhandel binnengekomen. 3 hiervan gingen
van criminele activiteiten, zoals het dealen van drugs of
over mensensmokkel, en 4 over gedwongen prostitutie.
het plegen van excessief geweld. De gemeente zet zich
In 2 gevallen ging het om gedwongen prostitutie van
in om kwetsbare Rotterdammers te beschermen tegen
minderjarigen. De politie onderzoekt deze meldingen
uitbuiting en de effecten van uitbuiting op de stad te
en rapporteert hierover aan de gemeente met een
verminderen.
bestuurlijke rapportage.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
8
Sinds 1 juni 2022 zijn alle gemeenten binnen de politie
In 2023 zijn er 109 controles in de onvergunde
eenheid Rotterdam aangesloten op het Meldpunt en
prostitutiebranche uitgevoerd. Deze controles worden
de zorgcoördinatie vanuit het ESSM. In 2023 is voor
gehouden om signalen van Mensenhandel op te sporen,
130 situaties contact opgenomen met het Meldpunt
daders aan te pakken en eventuele slachtoffers hulp aan
mensenhandel, hierbij gaat het om vragen over zowel
te bieden.
seksuele, criminele als arbeidsuitbuiting. Het overgrote deel is afkomstig van professionals (hulpverlening,
Op basis van de ontvangen en onderzochte signalen
wijkteam, politie etc.) en betreft situaties in Rotterdam.
heeft de politie-eenheid Rotterdam in 2023 31
In 2023 zijn binnen het ESSM 148 slachtoffers van
vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel
mensenhandel geholpen.
gerapporteerd aan het Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha). Deze slachtoffers krijgen
Daarnaast is de AVIM in 2023 29 onderzoeken gestart.
passende zorg aangeboden.
Daarvan hebben er 15 betrekking op seksuele uitbuiting, 6 op criminele uitbuiting, 6 op mensensmokkel en 2 over
Training, awareness en voorlichting
overig zaken. Er zijn 27 verdachten aangehouden door
In 2023 heeft de gemeente bijgedragen aan een door
de AVIM. Dit betrof 16 verdachten van mensenhandel,
de politie ontwikkelde escaperoom over mensenhandel.
4 verdachten van mensensmokkel, 6 verdachten van
Door het doen van de escaperoom leren jongeren
betaalde seks met een minderjarige en 1 verdachte
de signalen van seksuele- of criminele uitbuiting
voor overige feiten. Verder zijn er 58 informatieve
herkennen. In 2024 wordt deze vorm van voorlichting
gesprekken met slachtoffers van mensenhandel
en het creëren van awareness vaker ingezet. Naast
gevoerd, waarvan 3 met minderjarige slachtoffers.
deze inzet op bewustwording onder jongeren
Deze informatieve gesprekken zijn op te splitsen in
heeft Humanitas in 2023 aan 600 leerlingen en het
41 gesprekken m.b.t. seksuele uitbuiting, 14 criminele
onderwijzend personeel voorlichting gegeven. In 2024
uitbuiting en 3 arbeidsuitbuiting. Uiteindelijk zijn er 27
wordt dit aantal verdubbeld.
aangiften opgenomen.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
9
busjes te doen ofamî cnminele ä*"? Er b altijd lLíered'"Sen tegen 0"« professionele Ln
,met een van
S «reet chatten
Campagneuiting Chaterover - beeld: Endore creative agency
Campagne 'Chat erover' In 2023 is 2 keer 6 weken de campagne 'Chat erover' gehouden. Het doel van deze campagne is om jongeren de weg te wijzen naar hulpverlening. En om hen bewust
Opbrengsten van de campagne: Periode mei/juni
te maken om dader/slachtofferschap te voorkomen
33 langere chatgesprekken (langer dan 5 minuten)
en om hen weerbaarder te maken. De campagne is gericht op jongeren tussen de 12 en 24 jaar die zelf
november/december
45 langere chatgesprekken (langer dan 5 minuten)
of iemand in hun directe omgeving in een mogelijke uitbuitingssituatie zitten. De campagne leidt jongeren naar de website van FIER, waar zij anoniem kunnen
Trainingen
chatten met een hulpverlener. Zo wordt geprobeerd
Op basis van onderzoeken door het Centrum tegen
de jongeren uit hun uitbuitingssituatie te krijgen en
Kinderhandel en Mensenhandel (CKM) naar criminele
eventueel aangifte te laten doen en/of richting hulp
uitbuiting, heeft de gemeente geïnvesteerd in het
krijgen.
vergroten van kennis en expertise over criminele uitbuiting onder zo'n 300 eerstelijns professionals. Ook
Voorafgaand aan de campagne kregen jongerenwerkers
is vervolgonderzoek gedaan naar ronselpraktijken op
van stichting JOZ - die met deze kwetsbare doelgroep
(middelbare) scholen. Over de uitkomsten en de kansen
in contact staan - training om signalen van uitbuiting te
die er zijn is de gemeenteraad eerder geïnformeerd
herkennen. Ook kregen zij handvatten om het probleem
(M2305-4310- 23b0008122).
bespreekbaar te maken met jongeren in hun wijk en op scholen. JOZ ging actief het gesprek aan op 18 scholen
Regionale monitor mensenhandel
en deelden daar flyers uit aan leerlingen. JOZ gaf
Jaarlijks ontwikkelt de gemeente de regionale monitor
presentaties aan jongeren tijdens sportactiviteiten en
mensenhandel Rotterdam over de regionale aanpak
pizzabijeenkomsten. Daar gingen zij het gesprek aan
mensenhandel. Dit is een product van de Veiligheids
over de problematiek en brachten zij de thema's ook bij
Alliantie Rotterdam (VAR) en opgezet met de politie
andere partners onder de aandacht.
Eenheid Rotterdam, de NLA, RIEC Rotterdam, FIER en
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
10
gemeenten. De monitor gaat over de 23 regiogemeenten
vast werk en moeten de arbeidsmigranten elke dag
die bij de VAR zijn aangesloten en geeft inzicht in trends,
verzamelen en wachten tot ze worden uitgekozen om
ontwikkelingen, ingezette interventies en resultaten.
te kunnen werken. Ook rondom de salarisbetaling gaat
Zodra de regionale monitor voor 2023 klaar is, ontvangt
veel mis. Soms krijgen ze contant betaald of betalen ze
de gemeenteraad deze ter kennisgeving.
geld aan de werkgever voor een zorgverzekering, terwijl de werkgever dit geld daarvoor niet gebruikt.
Ouderbetrokkenheid Veel ouders weten niet (meer) zo goed wat hun
De gemeente werkt op verschillende terreinen aan
kinderen doen, wat er online allemaal gebeurt en
het verbeteren van de leefomstandigheden van
waar hun kinderen mee in aanraking kunnen komen.
arbeidsmigranten. Bijvoorbeeld door controles in
Dankzij voorlichting worden ouders bewust van wat
woningen en op bouwlocaties. Ook voert de gemeente
hun kinderen doen en welke mogelijke gevaren op de
gesprekken met uitzendbureaus over inschrijving van
loer liggen zoals criminele- en seksuele uitbuiting. Ook
hun medewerkers in de gemeentelijke basisregistratie,
krijgen ze handvatten hoe ze het gesprek met hun kind
zodat bekend is wie waar woont. Dan hebben de
over deze problemen kunnen aangaan. In 2024 begint
arbeidsmigranten ook meer rechten (en plichten), zoals
deze voorlichting in heel Rotterdam.
taalonderwijs. Als mensen op straat wonen en het echt niet meer gaat, krijgen zij hulp bij terugkeer naar het
Arbeidsuitbuiting
land van herkomst.
Er is sprake van arbeidsuitbuiting als mensen onder dwang of zeer slechte omstandigheden en
In het programma Meer grip op arbeidsmigratie
arbeidsvoorwaarden werk doen. Dit komt helaas regelmatig voor in Nederland én in Rotterdam. Door
2023-2026 staat wat de gemeente allemaal doet om
personeelstekorten in Nederland komen mensen uit de
'Goed werkgeverschap en opdrachtgeverschap'. De
Europese Unie naar Nederland om te werken. Ze gaan
resultaten staan in de voortgangsrapportage 2022 en
via een uitzendbureau vaak aan de slag in de bouw, in
2023.
arbeidsuitbuiting tegen te gaan en te voorkomen, zoals
vleesverwerkende bedrijven of in de glastuinbouw. Ze verdienen vaak meer dan in hun land van herkomst en klagen daarom niet snel. Daarom zijn ze kwetsbaar voor uitbuiting. Denk aan slechte en dure huisvesting, die zij delen met andere arbeidsmigranten. Soms is er geen
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
11
Escapetruck leert jongeren uitbuiting te herkennen Er is steeds meer aandacht voor criminele en
De escaperoom voelt, klinkt én ruikt levensecht en dat
seksuele uitbuiting van jongeren. Deze vormen van mensenhandel komen ook in Rotterdam voor.
is precies de bedoeling. De kernboodschap is bewaard
De gemeente Rotterdam werkt met verschillende
hulp te vragen.
voor de laatste kamer: je komt niet uit de situatie zonder
organisaties samen aan de aanpak van deze problemen. Met voorlichting en campagnes, en ook
Na het doorlopen van de truck vangen medewerkers
met innovatieve middelen zoals de escapetruck
van stichting Humanitas de deelnemers op. De nazorg
Mensenhandel.
is belangrijk, want de escapetruck is indrukwekkend en
In 2023 ontwikkelde de politie een escaperoom in een
de deelnemers hebben gezien en welk effect dit op hen
truck over mensenhandel, waar de gemeente aan heeft
heeft.
kan flinke impact hebben. Ze praten over de signalen die
bijgedragen. De truck wordt ingezet op twee soorten mensenhandel: criminele en seksuele uitbuiting.
In 2024 wordt de escapetruck vaker ingezet, nationaal
Jorn van Rijn, bijzonder hoogleraar mensenhandel
en internationaal. In Oost-Europa richt de truck
en bedenker van de truck: 'Ons doel is om op een
zich bijvoorbeeld op mogelijke slachtoffers van
indrukwekkende manier bewustzijn over uitbuiting te
mensenhandel, die kans lopen om met een mooi verhaal
creëren en jongeren de gevolgen van bepaalde acties in
naar West-Europa gehaald te worden. De preventieve
te laten zien.'
inzet reikt daarmee verder dan alleen Rotterdam.
Begin oktober was de truck voor het eerst in Rotterdam, bij hogeschool Rotterdam. In kleine groepjes mochten de studenten - vaak in opleiding tot professional in de aanpak mensenhandel - de truck doorlopen. Door het doen van de escaperoom leren zij de signalen van seksuele- of criminele uitbuiting herkennen.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
12
R1 WINKEL
OKILLKCJO/W
Kwetsbare branches
Fenomenen en preventie
Criminelen gebruiken ondernemingen onder andere
Stedelijk wordt aandacht besteed aan fenomenen,
als ontmoetingsplaats, opslaglocatie of voor het
zoals een stijging of verandering van vormen van
witwassen van geld. Bepaalde branches zijn gevoelig
ondermijnende criminaliteit binnen bepaalde branches
voor criminaliteit of criminele inmenging. Bijvoorbeeld
en oververtegenwoordiging van sommige branches.
wanneer er geen eisen voor vestiging zijn of als
Hiervoor maakt de gemeente verschillende analyses.
er sprake is van veel contante betalingen. Bij de
Zij onderzoekt branches op bedrijfsstructuren en
aanpak van kwetsbare branches zijn er 2 belangrijke werkwijzen:
In 2023 is hiermee een begin gemaakt. Zo is een
1. Fenomeenanalyse en preventie. Deze werkwijze wordt in heel Rotterdam ingezet. 2. Winkelstratenaanpak, waarin aandacht is voor specifieke winkelstraten zoals de Winkelboulevard
kwetsbaarheden, met als doel die aan te pakken. groot deel van de Rotterdamse bedrijventerreinen onderzocht. Op 1 bedrijventerrein na zijn geen echte bijzonderheden naar boven gekomen. Wel heeft het geleid tot een betere samenwerking tussen
Zuid. In november 2023 is een motie (22bb007402)
ketenpartners op bedrijventerreinen en gezamenlijke
aangenomen waarin het college werd opgedragen
controles.
om een dergelijke integrale aanpak uit te breiden naar de Slinge en de Crooswijkseweg. De
Rotterdam-Zuid
Wolphaertsbocht volgt in 2024.
Voor de wijken Charlois, Feijenoord en IJsselmonde werken partners onder het RIEC-convenant van
Daarnaast is er specifiek aandacht voor Rotterdam-
het handhavingsknelpunt Rotterdam-Zuid. Deze
Zuid, waar de gemeente gericht interventies
samenwerking staat los van de gerichte aanpakken
organiseert op malafide ondernemers.
van de Winkelboulevard Zuid en de Slinge. Wel wordt
Bij de totale aanpak werkt de directie Veiligheid
gericht op ondernemers die zich bezighouden met
altijd samen met interne en externe partners, zoals
ondermijnende criminaliteit of kwetsbaar zijn om
Stadsbeheer, Bouw- en woningtoezicht, politie et cetera.
misbruikt te worden voor criminele doeleinden. Het
hier intensief mee samengewerkt. De aandacht is
Deze samenwerking geldt voor elk focusgebied.
bestrijden en beschermen van deze ondernemers doet de gemeente door een integrale aanpak met verschillende ketenpartners. In deze aanpak heeft de gemeente een verbindende rol. De gemeente richt
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
13
zich op verschillende horeca-inrichtingen, irreguliere
winkelstratenaanpak Slinge. Om een goed beeld te
supermarkten (zelfstandige supermarkten die niet bij
krijgen van de ondernemers in het gebied voert de
een keten horen), juweliers, tabak- en telecomwinkels en de beautybranche.
gemeente kennismakingsgesprekken. De gemeente voert maandelijks controles uit met aandacht voor de
Resultaten
slijterijen à avondwinkels. Dat doet directie Veiligheid
Vanuit het handhavingsknelpunt kwetsbare branches
samen met de politie, Stadsbeheer en wisselende
voerde het Bestuurlijk Toezicht Team (lees meer
externe partners.
branches: horeca, tabak- en telecomwinkels, beauty,
hierover op pagina 21) 10 integrale controles uit. Tijdens de controles zijn 70 ondernemingen bezocht.
Resultaten
Behalve controles met de partners voeren de
Bij het begin van de aanpak in februari 2023 sprak
ondermijningsboa's van Stadsbeheer reguliere controles
directie Veiligheid samen met toezichthouders van
uit bij ondernemingen op bijvoorbeeld DOR/DOL1. In
Stadsbeheer met 65 ondernemers. Daarnaast zijn
2023 waren dit er 93. Binnen het handhavingsknelpunt
6 integrale controlerondes uitgevoerd. Tijdens deze
zijn 29 signalen behandeld waar interventies op volgden
rondes zijn 30 ondernemingen gecontroleerd en 20
door één of meer ketenpartners. Bijvoorbeeld politie,
overtredingen geconstateerd. Voorbeelden van deze
Openbaar Ministerie of Belastingdienst. Denk aan
overtredingen zijn: processen verbaal voor horeca en
invorderingen of boetes.
hygiëne. Ook was er sprake van arbeidsgerelateerde misstanden, zoals zwartwerken, vreemdelingen,
Winkelstratenaanpak
minderjarigen aan het werk, verkoop van
Winkelboulevard Zuid
Ook het BTT voerde controles uit in het winkelgebied
Op de Beijerlandselaan en Groene Hilledijk
Slinge. Die resultaten staan op pagina 21.
namaakartikelen en/of illegale sigaretten en alcohol.
werken interne en externe partners samen aan de winkelstratenaanpak binnen de alliantie Hand in
Rotterdam Noord/Crooswijk
Hand. Waaronder Stadsontwikkeling, Stadsbeheer en
In de gebieden Noord en Crooswijk richt de aanpak van
politie. Het doel van de alliantie Hand in Hand is de
ondermijnende criminaliteit zich op de winkelstraten
Winkelboulevard Zuid duurzaam verbeteren en zorgen
en zijstraten waar ondernemingen zijn gevestigd,
voor een beter winkel- en leefklimaat. Dat gebeurt
zoals de Benthuizerstraat en de Crooswijkseweg. De
grondig en gericht door panden op te kopen en die te
aandacht is gericht op ondernemingen uit diverse
transformeren en te renoveren naar betere winkel- en
branches, waaronder automotive, beautybranche,
woonruimtes. Deze aanpak gaat de verpaupering tegen.
geldtransactiekantoren, horeca, irreguliere
Ook zijn inmiddels alle luifels weggehaald.
supermarkten, juweliers, tabakswinkels en telecomwinkels. De gemeente gebruikt de knock-and-
Resultaten
talk-methode om met de ondernemers in gesprek te
Naast de controles van het BTT zijn op de boulevard 148
komen. Dat betekent dat de gemeente onaangekondigd
bedrijven en woningen gecontroleerd. Er zijn bij 116 van
binnenstapt en in gesprek gaat. Als het nodig blijkt
de gecontroleerde panden uiteenlopende misstanden
te zijn, voert de gemeente ook intakegesprekken met
geconstateerd, zoals meldingen van vuurwapens,
nieuwe ondernemers. De gemeente voert regelmatig
drugshandel of illegaal gokken. Ook zijn er twee dagen
gesprekken met woningcorporaties, vastgoedeigenaren,
controles geweest op maaltijdbezorgers en bedrijven
speelautomatenhandelaren, beheerders en makelaars
die maaltijden bezorgen. Wederom zijn uiteenlopende
over verhuurbeleid, transformatie en ontbinding
misstanden geconstateerd. Zoals tewerkstelling van
huurovereenkomst. Als de gemeente een bestuurlijke
illegalen, signalen van misbruik arbeidsmigranten of het
maatregel op een pand heeft gelegd, dan voert de
uitbuiten van minderjarigen.
gemeente gesprekken met pandeigenaren om herhaling te voorkomen. En ook als het nodig blijkt om tot een
Slinge
goede invulling van het pand te komen. Op basis van de
Het winkelgebied aan de Slinge in Charlois
controles en gesprekken kan de gemeente bijvoorbeeld
is een verbindingsstraat tussen de wijken
zorgen dat verhuurders huurcontracten met malafide
Pendrecht en Zuidwijk. De Slinge en de zijstraten
ondernemers kunnen verbreken en kan in het pand een
van dit winkelgebied zijn onderdeel van de
nieuwe onderneming komen.
1 Ondernemers die handelen in tweedehands artikelen die diefstalgevoelig zijn, moeten al deze artikelen aanmelden in het Digitaal Opkopersregister (DOR).
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
14
Vooruitblik Een beautysalon in Crooswijk moest in 2023
In 2024 breidt de gemeente de bovengenoemde
drie maanden sluiten, na het aantreffen van een
werkwijze in verschillende gebieden uit. In het
hennepkwekerij in het pand. Het was niet de
winkelgebied Slinge is er extra aandacht voor de
eerste keer dat er in dit pand ondermijnende
Wolphaertsbocht. In het gebied Noord/Crooswijk is
activiteiten plaatsvonden. In 2020 is er al
extra aandacht voor de winkelstraten en zijstraten
een grote hoeveelheid aceton aangetroffen: een middel dat gebruikt wordt om cocaïne te
in Kralingen-West. Vanuit het handhavingsknelpunt
wassen. De gemeente is het gesprek aangegaan
het versterken van de samenwerking met ketenpartners.
kwetsbare branches richt de gemeente zich verder op
met de pandeigenaar. En met succes: de huurovereenkomst met de beautysalon werd per direct opgezegd.
Resultaten Behalve de multidisciplinaire controles van het BTT heeft het team ondermijning van Stadsbeheer nog 40 DOR/DOL-controles uitgevoerd. Naast de voorbereiding en uitvoering van de multidisciplinaire controles heeft de gemeente kennisgemaakt met 257 ondernemers in de gebieden Noord en Crooswijk. Met 43 pandeigenaren zijn gesprekken gevoerd over bewustwording en hun verantwoordelijkheid in het voorkomen van ondermijnende criminaliteit.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
15
Digitale criminaliteit
De aanpak is een samenwerking van politie, OM
De toenemende verwevenheid tussen digitale
en de VeiligheidsAlliantie Rotterdam (VAR) als
criminaliteit en ondermijning werd ook afgelopen
vertegenwoordiging van alle gemeenten in onze regio.
jaar bevestigd. Het Openbaar Ministerie en de politie blijven deze verwevenheid terugzien in hun dagelijkse
In 2023 is een pilot gestart om te verkennen of
werkzaamheden. Zo worden met enige regelmaat drugs
cybercriminaliteit en gedigitaliseerde criminaliteit
en/of wapens aangetroffen bij invallen die de politie
aangepakt kunnen worden vanuit RIEC-verband.
uitvoert bij verdachten van digitale criminaliteit. Deze
Gedurende dit jaar is gekeken naar de mogelijkheid
verwevenheid en de complexiteit van de materie zijn
om casuïstiek binnen deze thema's uit te lopen. De
de redenen waarom we vanuit de aanpak ondermijning
resultaten van deze pilot worden binnenkort aan de
ook inzetten op digitale criminaliteit.
stuurgroep RIEC voorgelegd. Vanaf 2024 zal er meer aandacht voor de digitale aspecten van criminaliteit zijn
De gemeente heeft nog steeds een coördinerende rol
binnen de RIEC aanpak.
in de integrale aanpak op veelvoorkomende digitale criminaliteit. Deze aanpak is in 2022 begonnen in
Vooruitblik
opdracht van het Regionaal Veiligheidsoverleg (RVO)
In 2024 wordt de samenwerking met het basisteam
met als doel de cijfers op slachtoffer- en daderschap
Centrum van de politie eenheid Rotterdam
in de eenheid Rotterdam terug te dringen. Er is een
geïntensiveerd. Informatie en signalen zullen actief
interactieve film ter bewustwording voor senioren
met elkaar gedeeld worden. Waar nodig zullen
ontwikkeld. Deze is regelmatig in onze regio getoond
gezamenlijk controles uitgevoerd worden op branches
en een aantal keer in Rotterdam zelf. Daarnaast hebben
waarvan bekend is dat er vaak een verwevenheid van
we met Slachtofferhulp geïnvesteerd in nazorg voor de
ondermijnende en digitale criminaliteit plaatsvindt. In
slachtoffers van digitale criminaliteit. De methodiek die
het RVO is afgesproken om gezamenlijk interventies
in Rotterdam is ontwikkeld, is per 2023 overgenomen
in te zetten ter preventie van daderschap. Gemeente
op landelijk niveau. De opdracht van het RVO loopt tot
Rotterdam sluit aan bij het actieplan integrale aanpak
en met 2024. De resultaten zullen begin 2025 aan het
online fraude van het Rijk om samen interventies op te zetten en barrières op te werpen om criminele
RVO voorgelegd worden.
processen rondom digitale criminaliteit te verstoren.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
16
Vastgoed
Integrale aanpak
Vastgoed is een belangrijke schakel in het
In samenwerking met Stadsbeheer (Team Wonen,
bedrijfsproces van criminelen. Zij kopen, verkopen
Team Irreguliere Verblijfsinrichtingen (IVI), Team EU-
en misbruiken vastgoed. Deze activiteiten
Arbeidsmigranten), Bouw- en Woningtoezicht, diverse
gaan vaak gepaard met witwaspraktijken. Om
basisteams van politie en Stedin zijn in 2023 zijn 9
vastgoedcriminaliteit te voorkomen en te bestrijden,
integrale controles op straatniveau georganiseerd
werkt de gemeente samen met ketenpartners,
waarbij er 214 woningen zijn bezocht. Ook zijn er 87
bewoners, brancheverenigingen, woningcorporaties,
appartementen in 3 woontorens gecontroleerd. Het
Verenigingen van Eigenaren, vastgoedeigenaren en het
doel van de integrale controles is het opsporen van
RIEC.
diverse misstanden. Voorbeelden van geconstateerde
Wanneer misstanden in panden worden geconstateerd,
Ook zijn er meerdere hennepkwekerijen en een
gaan gemeente en politie in gesprek met pandeigenaren
versnijdingspand gevonden. Daarnaast zijn er meerdere
misstanden zijn overbewoning en spookbewoning.
en betrokken verhuurmakelaars. Zo werken publieke
mensen aangetroffen die illegaal in Nederland
en private partners samen aan bestendige oplossingen.
verbleven, net als een aantal personen dat gesignaleerd
In 2023 is geïnvesteerd in de samenwerking met
stond. In 2024 staan ook al diverse integrale controles
de woningcorporaties. Zo is er sinds 2023 een
ingepland.
ondermijningsoverleg tussen de gemeente en de 4 grote woningbouwcorporaties. Zij bespreken tijdens
Daarnaast is er ook op beleidsniveau sprake van
dit overleg de laatste ontwikkelingen en de preventieve
integrale samenwerking. In het afgelopen jaar is met
maatregelen die zij met elkaar kunnen nemen.
interne (Stadsbeheer, Stadsontwikkeling en Bibob) en externe ketenpartners (o.a. Belastingdienst, FIOD,
Malafide verhuurmakelaars
Politie) samengewerkt aan complexe casuïstiek met
De aanpak van malafide verhuurmakelaars is een
internationale banden.
belangrijk onderdeel in de aanpak van ondermijning
Hierbij zijn meldingen die gedaan zijn door de interne
in de vastgoedbranche. Deze makelaars zijn voor
partners belangrijk. Bij het werken binnen de casuïstiek
criminelen namelijk een belangrijke schakel in hun
wordt gebruik gemaakt van nieuwe technieken zoals
bedrijfsvoering. Zij bemiddelen, nemen contant geld
financial crime scripting.
aan, houden geen volledige administratie bij, faciliteren postbusadressen en schrijven bewoners niet in bij de
Publiek private samenwerking
Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP). De aanpak
Vooral in de vastgoedsector is de rol van poortwachters,
van malafide verhuurmakelaars is een belangrijk
zoals notarissen, banken en advocaten essentieel.
onderdeel van de aanpak van vastgoedcriminaliteit. Zo
Daarom zoekt de gemeente actief de samenwerking
is in 2023 een verhuurbemiddelaar die verdacht was in een RIEC-casus veroordeeld.
op met deze beroepsgroepen en instanties. Zo heeft de gemeente de eerste gesprekken gevoerd met de Rabobank en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). De verwachting is dat de
In het voorjaar van 2023 is een Rotterdamse verhuurbemiddelaar veroordeeld voor het faciliteren van huisvesting van criminelen. De verhuurbemiddelaar was verdacht in een RIECcasus, waar de gemeente bij aangesloten was. De Rotterdammer kwam in beeld bij de politie nadat hij regelmatig grote contante stortingen deed. Bij controles in panden die door hem verhuurd waren, werden meerdere strafbare feiten gevonden. Zo werden er vuurwapens en messen, 42 kilo cocaïne, 140.000 euro contant geld en een PGPtelefoon gevonden. Ook werd een pand gebruikt voor illegale prostitutie. Enkele incidenten in woningen zijn afzonderlijk afgehandeld, dit heeft onder andere geleid tot sluiting van panden door de gemeente. De verhuurbemiddelaar heeft een gevangenisstraf en flinke geldboete gekregen.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
gemeente deze gesprekken in 2024 verder vervolgt. De afgelopen jaren staat in Nederland ook de advocatuur expliciet onder druk
17
ļ
Bestuurlijk afpakken
aanpak. Op een integrale manier behandelen zij
Bestuurlijk afpakken richt zich op het gebruik van
verschillende casuïstiek, waarbij de gemeente
ĮUjļ~
bestuurlijke maatregelen om criminele activiteiten
Rotterdam haar expertise op gemeentelijke interventies
aan te pakken. Deze maatregelen omvatten onder
deelt.
andere het opleggen van boetes, het (tijdelijk) sluiten van bedrijven, het in beslag nemen van eigendommen
In totaal zijn 57 signalen binnengekomen bij Confisq die
en het intrekken van vergunningen. Het doel van
ruim C3,3 miljoen hebben opgeleverd:
bestuurlijk afpakken is om de winstgevendheid van criminele activiteiten te verminderen en de daders
Totaalbedrag beslag 2023: C779.460,-
te ontmoedigen door hen te straffen via bestuurlijke
Totaalbedrag incasso 2023: C925.929,30
kanalen. Het jaar 2023 stond in het teken van intensivering
Integraal afpakken
van de aanpak. De gemeente heeft geïnvesteerd in
In dat kader is de gemeente Rotterdam aangesloten
de verbinding tussen het integraal afpakteam en de
bij het integraal afpakteam RIEC-Confisq. Hier zijn
verschillende handhavingsknelpunten in de regio,
verschillende partners bij aangesloten: politie, OM,
zoals Rotterdam The Hague Airport, Rotterdam Zuid
Belastingdienst, FIOD, regiogemeenten en RIEC
en Noord-Crooswijk. Hierbij is kennis over criminele
Rotterdam.
geldstromen gedeeld en zijn er presentaties gegeven waarin de mogelijkheden van het afpakteam worden
Bij integraal afpakken staat de bredere aanpak centraal
toegelicht en met wat voor signalen men bij hen terecht
waarbij verschillende instanties, bevoegdheden en
kan. Dit is in vorm van een pilot gedaan. Concreet heeft
methoden worden gecombineerd om criminaliteit aan
de pilot vijf nieuwe casussen opgeleverd, die door het
te pakken. Het doel van integraal afpakken is niet alleen
integraal afpakteam zijn behandeld. Specifiek heeft
om onderliggende oorzaken van criminele activiteiten
de gemeente gezorgd voor een betere samenwerking
aan te pakken, maar ook om herhaling te voorkomen door middel van een gecoördineerde en alomvattende
tussen het integraal afpakteam en de aanpak op
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
winkelstraten en kwetsbare branches.
18
Resultaten
Dienstverlening draagt via gemeentebelastingen
De verbeterde samenwerking heeft vijf nieuwe
bij aan het project Bestuurlijk afpakken. Zo zijn er
casussen opgeleverd, die het integraal afpakteam heeft
gemeentelijke deurwaarders ingezet voor gezamenlijke
behandeld. Binnen deze casussen heeft de gemeente
acties. In 2023 zijn er 648 informatieverzoeken
samen met partners diverse acties georganiseerd.
verwerkt; in 2022 waren dat er 634.
Met als resultaat beslaglegging op onverklaarbaar vermogen met een waarde van ten minste C 250.000. Daarnaast is de rechtmatigheid van een uitkering beoordeeld, die uiteindelijk niet in orde was en is ingetrokken.
Maatschappelijk Herbestemmen In 2023 zijn gesprekken gevoerd met het Rijk over de landelijke pilot Maatschappelijk Herbestemmen. Dit houdt in dat het afgepakte geld of goederen afkomstig uit criminele activiteiten zichtbaar worden geïnvesteerd in de samenleving. Dit heeft eind 2023 geleid tot een formeel startschot. De gemeente en het Rijk geven hieraan in 2024 verdere invulling.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
19
„ f' 4 “Tl
Zorgfraude
aanbieders getoetst. 19 Pgb-aanbieders voldeden
De gemeente zet in op het aanpakken en voorkomen
niet aan de minimale kwaliteitseisen en mogen
van zorgfraude waarbij sprake is van ondermijnende
geen zorg meer leveren. 12 Pgb-aanbieders volgen
criminaliteit, zoals witwassen, mensenhandel of
een verbetertraject. Voor hen geldt een (tijdelijke)
drugscriminaliteit. Deze vorm van zorgfraude wordt
cliëntenstop. 2 vertegenwoordigers van cliënten zijn 3
zorgcriminaliteit genoemd. Zorgfraude is op zichzelf
jaar uitgesloten om als zodanig op te treden. Vanwege
al schadelijk en heeft ernstige maatschappelijke
signalen bij het Meldpunt Zorgfraude- en signalen zijn
effecten. Hierbij worden overheidsdiensten misbruikt
48 cliënten uitgenodigd voor een gesprek met een Wmo-adviseur en toezichthouder.
om financieel gewin te behalen. Dit gaat ten koste van (kwetsbare) personen met een zorgbehoefte.
Vergroten kennis en verbeteren informatiepositie Aanpak zorgcriminaliteit
Om de kennis over zorgcriminaliteit binnen de
Zorgcriminaliteit is een complex fenomeen en vraagt
gemeentelijke organisatie te vergroten is een
om een aanpak met een lange adem. Vaak is er
informatieblad ontwikkeld. Ook zijn intern en extern
verwevenheid met vastgoed, drugs en mensenhandel,
meerdere presentaties gegeven. In 2024 zet de
en zijn er raakvlakken met verschillende wet- en
gemeente de inzet op bewustwording door.
regelgevingen. Bovendien is het een fluitje van een cent om een zorgonderneming ge beginnen. De aanpak
Het verbeteren van de informatiepositie van de
vraagt daarom om een goede samenwerking binnen
gemeente moet de komende jaren verder vorm krijgen.
de gemeente en ook een integrale samenwerking met
Hierdoor hoopt de gemeente beter zicht te krijgen op
landelijke partners is onmisbaar.
de werkwijze van malafide zorgaanbieders en kan de
In 2023 heeft het college wederom geld geïnvesteerd
werken succesvol verstoren.
gemeente de gelegenheidsstructuren waarbinnen zij om de interne samenwerking tussen Maatschappelijke Ontwikkeling (MO) en directie Veiligheid te intensiveren en te zorgen voor meer controle op de inzet van zorggeld. Zo heeft de gemeentelijke kwaliteitsgroep Persoonsgebonden budget (Pgb) in 2023 87 Pgb-
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
20
-
" į
m
1 jfilTIEĨĩVS
gSn
Outlaw Motorcycle Gangs Outlaw Motorcycle Gangs (OMG's) zijn hiërarchisch
de NLA. Daarnaast maakt het team gebruik van de expertise van private partijen zoals REACT, die
georganiseerde motorclubs. Hun leden gebruiken de
namaakgoederen uit de handel haalt.
OMG's als dekmantel voor criminele en ondermijnende activiteiten. Geweld en verstoring van de openbare
Voorbeelden van overtredingen zijn illegale handel in
orde zijn een belangrijk onderdeel van de clubcultuur.
goederen of onrechtmatig ondernemen. De controles
Daardoor hebben OMG's een ondermijnend effect
richten zich ook op regels over bestemming, bouwen
op de samenleving. De gemeente en partners treden
en brandveiligheid, ruimtelijke ordening, milieu en
in een regionaal samenwerkingsverband eenduidig
op personen die werken, maar ook een uitkering
en repressief op tegen OMG's. Daar waar leden
ontvangen. Iedere partner controleert op basis van zijn
van OMG's worden gesignaleerd, bijvoorbeeld in
eigen bevoegdheden.
horecagelegenheden, of waar een clubhuis is gevestigd,
Het BTT heeft in 2023 meer controles uitgevoerd dan in
zoekt de gemeente contact met de exploitant of
voorgaande jaren dankzij extra controledagen en inzet
pandeigenaar. Net als in 2022 was in 2023 binnen de
van de partners. Er zijn 396 controles uitgevoerd bij
gemeente geen aanleiding om op te treden, maar de
bedrijven, dit zijn er 210 meer dan in 2022. De resultaten
gemeente houdt de ontwikkelingen nauwgezet in de
lopen uiteen en worden vaak verder opgepakt door
gaten, ook regionaal.
afdelingen binnen de gemeente of de lokale of regionale partners.
Bestuurlijk Toezicht Team Het Bestuurlijk Toezicht Team (BTT) is een multidisciplinair team dat controleert of bedrijven zich houden aan wet- en regelgeving. Het BTT kijkt naar strafrechtelijke, bestuurlijke, sociale en fiscale overtredingen. Bij het team zijn afdelingen van de gemeente aangesloten, en partners als politie, Belastingdienst, DMCR Milieudienst Rijnmond en
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
21
2. Gebiedsgerichte aanpak Spaanse Polder/Noordwest
Vergunningplicht autoreparatiebedrijven
De gemeenten Rotterdam en Schiedam, de Belasting
In februari 2023 heeft de burgemeester besloten om
dienst, de politie Eenheid Rotterdam, het OM en de
alle autoreparatiebedrijven in de Spaanse Polder en op
FIOD pakken sinds 2014 de ondermijnende criminaliteit
bedrijventerrein Noordwest een vergunningplicht op
integraal aan in Spaanse Polder en bedrijventerrein
te leggen. Aanleiding hiervoor waren rapportages van
Noordwest. Zij doen dat binnen het project Holsteiner.
het RIEC Rotterdam en later politie Eenheid Rotterdam.
Samenwerking
voor autoverhuurbedrijven op de Rotterdamse
Projectteam Holsteiner, de gebiedsorganisatie en de
bedrijventerreinen Spaanse Polder en Noordwest.
Er bestaat sinds 2018 al een vergunningplicht
bedrijvenraad Spaanse Polder hebben in 2023 nauw samengewerkt. Zij zorgden ervoor dat veiligheid één
De vergunningplicht wordt in 3 fases in 2023 en 2024
van de gezamenlijke ambities is voor het gebied in
uitgevoerd, waarbij de eerste ondernemers sinds
2035. Projectteam Holsteiner speelt een grote rol in
november 2023 de vergunning konden aanvragen.
kennis- en informatieoverdracht over de integrale
Ook zijn in 2023 meerdere ondernemingen vertrokken
aanpak naar andere gebieden in Rotterdam en naar
of opgeheven. Mogelijk als gevolg van de ingevoerde
andere gemeenten in Nederland. Het projectteam
vergunningplicht. Bij een verhuizing zorgt projectteam
werkt toe naar een borging van het project binnen de
Holsteiner voor een overdracht naar het gebied of de
bestaande gebiedsorganisatie. De tijdslijn hiervan stemt
gemeente waar het bedrijf zich vestigt.
het projectteam verder af met de Driehoek-plus in 2024.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
22
Delfshaven
Zoals overtredingen van de Milieuwet, Alcoholwet,
Het Integraal Ondermijningsbeeld Vierambachtsstraat-
Arbeidsomstandigheden- en Arbeidstijdenwet,
Schiedamseweg (2018) van het RIEC Rotterdam was
schending van merkrecht (nep merkartikelen), maar ook
het startpunt van een langdurige integrale aanpak van
misstanden met vergunningen.
ondermijnende criminaliteit in Delfshaven. De aanpak is gericht op het bestrijden en weren van ondermijnende
Onderzoek uithalers
criminaliteit. Deze integrale aanpak is begonnen
In 2023 is een verkennend onderzoek naar de uithalers
in geprioriteerde winkelstraten in Delfshaven en
van Delfshaven afgerond. De resultaten hebben geleid
ontwikkelde zich de afgelopen jaren verder naar andere
tot nieuwe inzichten, zoals hoe bepaalde jongens
thema's en trends in de wijk waaronder de automotive
met elkaar in verbinding staan en welke contacten zij
branche en uithalers.
hebben in de bovenwereld. Deze kennis draagt bij aan de integrale, repressieve aanpak. Naar verwachting
De ingezette koers is in 2023 doorgezet. Met als
levert dit onderzoek de vierde RIEC-casus op.
resultaat een effectievere samenwerking met partners
Momenteel zijn er 3 integrale (of RIEC) casussen in
en een volledige dekking van het gebied als het gaat
behandeling.
om signalen van ondermijning. Naast de geprioriteerde winkelstraten is ook aandacht voor signalen uit
In 2023 is de aanpak in Delfshaven geëvalueerd en
andere delen van Delfshaven. Daarnaast heeft de
verlengd tot eind 2024. De evaluatie leverde nieuwe
gemeente samen met het RIEC aan wijkagenten en
inzichten op waardoor er meer focus is gekomen voor
samenwerkende partners voorlichting gegeven over
2024.
ondermijning, AVG en werkprocessen.
Controles Net als in 2022 is in 2023 verschillende keren integraal gecontroleerd in Delfshaven. Er zijn verschillende overtredingen geconstateerd waartegen bestuurlijk is opgetreden en door de diverse instanties gehandhaafd.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
23
DURA IffRMEER
Rotterdam The Hague Airport
In 2023 zijn de integrale bedrijfsbezoeken weer
Rotterdam The Hague Airport (RTHA) is een belangrijk
begonnen, nadat die tijdens de coronajaren stillagen.
logistiek knooppunt in Rotterdam. Behalve een
Deze bedrijfsbezoeken zorgen ervoor dat de overheid
internationale luchthaven met miljoenen passagiers
zichtbaar is en dat ondernemers geïnformeerd worden.
per jaar, is het een bedrijventerrein waar verschillende soorten bedrijven gevestigd zijn.
verkregen informatie op papier overeenkomt met de
Zo kunnen de partners met eigen ogen zien of de daadwerkelijke situatie ter plaatse.
Aanpak Sinds juli 2020 neemt de gemeente deel aan
Vooruitblik
een samenwerkingsverband met onder andere
In 2024 gaan de samenwerkende partners door met
de Koninklijke Marechaussee (KMar), het OM,
deze bedrijfsbezoeken. Waarin zij de kennis en de
de Douane, de politie, en de Belastingdienst.
bevoegdheden bundelen van de gemeente en de KMar.
Dit samenwerkingsverband is gericht op de
Daarnaast bekijken de partners welke middelen zij
aanpak van witwassen en fraude. Denk aan
kunnen inzetten om het bewustzijn over ondermijnende
een uitkeringsgerechtigde die (meermaals)
criminaliteit te vergroten bij bezoekers en bedrijven op
zonder te melden Nederland uit- en inreist met
RTHA.
een groot onverklaarbaar contant geldbedrag. Of geen bedrijvigheid bij een bedrijf, maar wel een locatie gehuurd of geregistreerd in een bedrijfsverzamelgebouw. Het doel is het vergroten van de veiligheid en integriteit van de luchthaven.
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
24
3. Tot slot De aanpak van ondermijnende criminaliteit staat
knelpunten te inventariseren in het delen van relevante
nadrukkelijk op de landelijke politieke en bestuurlijke
informatie over de aanpak van georganiseerde
agenda. Het onderwerp was opgenomen in het vorige
criminaliteit. Gemeente Rotterdam heeft een bijdrage
regeerakkoord en het Rijk stelt structurele middelen
geleverd aan deze inventarisatie.
beschikbaar. Ook college van B&W heeft besloten de intensiveringsmiddelen voor de aanpak van
Gezien de complexiteit en hardnekkigheid van de
ondermijning in ieder geval voort te zetten tot en met
ondermijnende criminaliteit, is er nog een lange weg
2026.
te gaan. De aanpak van ondermijnende criminaliteit in
In Rotterdam is de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit de afgelopen jaren verder ontwikkeld.
en herijkt. In het nieuwe programma Aanpak Ondermijnende Criminaliteit krijgen de geleerde lessen
De aanpak is uitgegroeid tot een stevige en brede set
van de afgelopen jaren een plek, net als de verkregen
aan integrale projecten en initiatieven en er zijn vele
inzichten uit wetenschappelijke onderzoeken. De
Rotterdam wordt de komende tijd geprofessionaliseerd
successen behaald.
gemeenteraad ontvangt dit nieuwe programma naar verwachting medio 2024.
Maar er zijn ook de nodige suggesties voor verbetering, zoals de weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie en op het gebied van privacywetgeving. Samen met de andere G4-gemeenten is hiervoor gelobbyd in de Tweede Kamer. Dit heeft geleid tot een aangenomen motie waarin de regering is gevraagd om alle ervaren
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
25
Lijst met afkortingen AVIM
Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel
BTT
Bestuurlijk Toezicht Team
BRP
Basisregistratie Persoonsgegevens
BWT
Bouw- en Woningtoezicht
CKM
Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel
Cluster MO CoMensha
Cluster Maatschappelijke Ontwikkeling Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel
DCMR
DCMR Milieudienst Rijnmond
DOL
Digitaal Opkopers Loket
DOR
Digitaal Opkopers Register
Driehoek-plus
Burgemeester, Openbaar Ministerie, politie plus Belastingdienst of andere partner
ESSM FIOD
Expertisecentrum Seksualiteit, Sekswerk en Mensenhandel
IVI
Irreguliere Verblijfsinrichting
J&V
Ministerie van Justitie en Veiligheid
JOZ
Stichting Jongeren op Zuid
KMar
Koninklijke Marechaussee
MMA NLA
Meld Misdaad Anoniem
NVWA
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst
Nederlandse Arbeidsinspectie
OM
Openbaar Ministerie
OMG's
Outlaw Motorcycle Gangs
Pgb
Persoonsgebonden budget
RIEC RTHA
Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Rotterdam The Hague Airport
RVO
Regionaal Veiligheidsoverleg
VAR Wmo
VeiligheidsAlliantie Rotterdam Wet maatschappelijk ondersteuning
Jaarverslag aanpak ondermijnende criminaliteit 2023
26
Colofon Jaarverslag 2023 Aanpak ondermijnende criminaliteit Publicatie april 2024
Fotografie Joep Boute Peter Schmidt Arnoud Verhey Iris van den Broek
Gemeente Rotterdam