Document · PDF

[24bb003109] Tussentijdse rapportage van bevindingen 2023 PwC Accountants

Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport (2022 - 2026) 5 juni 2024, gemeente RotterdamBij agendapunt: Algemeen18.781 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Daarnaast komen meldingen ook bij andere medewerkers of collegeleden binnen. Het is niet vanzelfsprekend dat deze meldingen worden gedeeld met de integriteitscoördinator. Ons inziens moet dit een verplichting worden. De interne processen en procedures moeten hiertoe worden ingericht en gecommuniceerd, zodat de verantwoordelijkheden per rol en functie duidelijk zijn en alle meldingen door een integriteitscoördinator worden geregistreerd en opgepakt. Tot slot moet ook aandacht geschonken worden aan de volledige registratie en opvolging van meldingen (bij de organisatie dan wel bij het college) inzake misbruik en oneigenlijk gebruik en fraude bij leveranciers. Denk hierbij aan signalen over fraudes met betrekking tot subsidies, vergunningen, uitkeringen en bij (zorg)aanbieders. Uit het cultuuronderzoek van de rekenkamer komt naar voren dat leidinggevenden niet voor integriteitsmeldingen open lijken te staan. Daarbij wordt onvoldoende veiligheid ervaren door onder andere (potentiele) melders. De rekenkamer concludeert dat de interne cultuur niet uitnodigt tot melden. Ook uit krantenartikelen komen signalen naar voren dat meldingen niet goed ‘landen’ in de organisatie en melders zich niet gehoord voelen.

Wij adviseren om met de organisatie serieus aan de slag te gaan om de gewenste integriteitscultuur te realiseren en daarbij aandacht te schenken aan de soft controls rondom integriteit, zoals bijvoorbeeld zijn opgenomen in NBA handreiking 1148 (zie kader op volgende slide). Uit het onderzoek komt tevens naar voren dat het casusoverstijgend leren van integriteitsmeldingen nog geen onderdeel is van de cultuur. Het is belangrijk om de rode draden en/of uitkomsten van onderzoeken gemeentebreed te beschouwen om ook mogelijke impact en leerpunten in de interne beheersing te signaleren. De concerndirectie moet hierbij ons inziens de lead pakken.

10III

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Fraude en wet- en regelgeving (4/5) Opvolging en implementatie uitkomsten rekenkameronderzoek ambtelijke integriteit cruciaal

Uitkomsten controle 2023

Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige domeinen Rechtmatigheidsverantwoording Schattingen Fraude en wet- en regelgeving

Update interne beheersing Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Een aanbeveling uit het onderzoek is om een afwegingskader op te stellen voor het uitvoeren van (vervolg)onderzoeken. Wij adviseren om in dit afwegingskader de volgende elementen mee te nemen: • Bepaal de scope en diepgang van een onderzoek inclusief vastlegging daarvan. Aan de ene kant gaat het hierbij om het duidelijk krijgen van de feiten gericht op de melding en aan de andere kant de mogelijk bredere impact van de melding en het signaleren van rode vlaggen. Het is noodzakelijk dat er kritischer wordt gekeken naar mogelijke rode vlaggen die duiden op een patroon in plaats van een incident. Dit vereist vervolgens breder onderzoek in plaats van een onderzoek alleen gericht op de specifieke melding. • De keuze voor een intern of extern onderzoek gerelateerd aan de complexiteit en het mogelijk belang en de omvang. Ons advies is om hierbij geen onderzoeken ‘in de lijn’ te beleggen, maar alleen bij integriteitscoördinatoren, het COE of extern. Naast het ontwikkelen van een helder afwegingskader hebben wij mede op basis van onze ervaringen en gesprekken in de organisatie nog aanvullend de volgende opmerkingen: • Het is ten behoeve van de uniformiteit en kwaliteit van de onderzoeken aan te raden om voor het uitvoeren van de (voor)onderzoeken en de dossiervorming daarvan een handboek op te stellen.

Denk hierbij aan de in te zetten onderzoeksaanpak, -methoden en -technieken en middelen, uitwerking van de toetsingscriteria, het verkrijgen en toetsen van bewijsmateriaal, de controleerbare vastlegging daarvan in een dossier en mogelijke kwaliteitsmaatregelen zoals een peerreview.

•

Het is belangrijk om ook in de integriteitskolom en bij COE de genoemde cultuuraspecten rondom het onderzoeken van integriteitsmeldingen bespreekbaar te maken. Zij hebben immers een belangrijke advies- én voorbeeldrol. Bij het uitbrengen van een side letter moet ook aandacht gegeven worden aan of en hoe de aanbevelingen organisatiebreed worden geïmplementeerd en vervolgens het vaststellen van de opvolging daarvan (een side letter is een brief die binnen Gemeente Rotterdam wordt gebruikt om gemeentebrede aanbevelingen uit een intern onderzoek van de centrale onderzoekseenheid te delen). Relevante soft controls in relatie tot integriteit: 1. Helderheid: Managers en medewerkers weten wat er van hen wordt verwacht en hebben te maken met duidelijke normen die overeenkomen met de missie en verantwoordelijkheden van de organisatie. 2. Voorbeeldgedrag: Goed voorbeeld doet goed volgen! 3. Betrokkenheid: Enthousiasmeert de organisatie managers en medewerkers voor de gewenste ethiek en integriteit/houding? 4. Uitvoerbaarheid: Worden managers en medewerkers voldoende ondersteund? 5. Transparantie: Is het gedrag van managers zichtbaar binnen de organisatie? 6. Bespreekbaarheid: Zijn dilemma’s bespreekbaar? Waar niet gesproken wordt over grijze gebieden, dreigt de doofpot! 7. Aanspreekbaarheid: Zijn medewerkers en managers aanspreekbaar op hun gedrag? Is er ruimte om kritiek te uiten? 8.

Handhaving: Worden bewuste fouten en integriteitinbreuken helder en gelijk bestraft en integer gedrag van managers en medewerkers zichtbaar gewaardeerd?

10IV

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Fraude en wet- en regelgeving (5/5) Actualisatie Bibob-beleid in 2024 & Filantropie

Uitkomsten controle 2023

Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige domeinen Rechtmatigheidsverantwoording Schattingen Fraude en wet- en regelgeving

Update interne beheersing Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Naar aanleiding van de krantenberichten in de Volkskrant van 3 juni 2023 en NRC van 16 juli 2023 en de raadsvragen van 19 juli 2023 en de wet NOCLAR (inzake het voldoen aan wet en regelgeving) hebben wij het Bibob-beleid van Gemeente Rotterdam beoordeeld en de (benodigde) checks and balances inzake filantropie bespreekbaar gemaakt.

Voor de implementatie van het nieuwe Bibob-beleid is het belangrijk dat de governance rondom het nieuwe beleid wordt ingericht. Het nieuwe Bibob-beleid gaat namelijk uit van een concernbrede aanpak waarin samenwerking tussen de clusters belangrijk is, bijvoorbeeld bij het opvolgen van de uitkomsten van een Bibob-advies in de brede context en afweging (dus voor alle clusters).

In februari 2024 is het Bibob-beleid geactualiseerd In de krantenartikelen wordt het Bibob-beleid van Gemeente Rotterdam genoemd. De wet Bibob staat voor ‘Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur’. Het belangrijkste doel van de van de wet is om te voorkomen dat Gemeente Rotterdam ongewild meewerkt aan criminele activiteiten en tegerlijkertijd de positie van ondernemers die eerlijk handelen te beschermen.

Filantropie en de schijn van belangenverstengeling Met de organisatie zijn wij het gesprek aangegaan over de kaders inzake filantropie. We vinden het belangrijk dat de gemeente inzicht heeft in de diverse transacties van en met filantropen/filantropische organisaties, die de gemeente of het gemeentebeleid kunnen raken en voorkomt dat een schijn van belangenverstrengeling kan ontstaan. Dit laatste ontstaat bijvoorbeeld door uitzonderingen op procedures toe te staan. Het is daarom goed dat het nieuwe Bibob-beleid geen uitzondering kent voor filantropie. Het voorkomen van de schijn van belangenverstrengeling is overigens ook van belang voor de (reputatie van de) filantroop.

Het Bibob beleid van Gemeente Rotterdam is geactualiseerd in het najaar van 2023 en door de gemeenteraad in het voorjaar 2024 vastgesteld. Wij zijn mening dat het geactualiseerde beleid duidelijke kaders geeft wanneer een Bibob-onderzoek moet worden ingesteld. Belangrijke verbeteringen in het nieuwe beleid zijn dat bij verkoop van vastgoed altijd minimaal eigen onderzoek verricht zal worden (ongeacht de koper) tenzij naar de partij in de afgelopen vijf jaar een Bibob-onderzoek is verricht door Gemeente Rotterdam waaruit geen gevaar is gebleken en de situatie ten opzichte van dat onderzoek ongewijzigd is. Daarnaast wordt in het beleid de expliciete mogelijkheid geboden om bij signalen die op een risico wijzen een onderzoek in te stellen.

De gemeente heeft nog geen volledige inzicht in alle transacties en is dit op dit moment in kaart aan het brengen. Ook zijn er nog geen specifieke procedures formeel ingericht. Wel zien we dat bij divere transacties vanuit concerncontrol kritische opmerkingen zijn geplaatst en zijn meegewogen bij de besluitvorming. Wij adviseren om de checks and ballances te versterken door bij alle transacties van en met een ‘filantroop’ een onafhankelijke kritische beoordeling te laten plaatsvinden op nut, noodzaak en schijn.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Ruimtelijk domein Sociaal domein Overige domeinen Rechtmatigheidsverantwoording Schattingen Fraude en wet- en regelgeving

Update interne beheersing Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Update interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersing Geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing In onze board letter 2023, zoals gerapporteerd aan het college, hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van Gemeente Rotterdam. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd. Wel delen wij in deze paragraaf onze toelichting ten aanzien van specifieke dossiers inclusief de beheersing en opvolging daarbij. Implementatie GREAT uitgesteld naar 1 januari 2025 Zoals gecommuniceerd in de raadsbrief van 5 december 2023 is de migratie naar de Oracle Cloud applicatie van 1 januari 2024 uitgesteld naar 1 januari 2025. Afgelopen periode hebben wij gesprekken gehad met de projectmanager over de status van het project GREAT. De komende periode gaan de verschillende testfasen van start met als doel de go-live vanaf 1 januari 2025 te behalen. Om tijdig inzicht te hebben in de mogelijkheden en eventuele beperkingen hebben wij met het projectteam en Financial Audit besproken om in de testperiode mee te kijken naar de ingerichte rollen en functiescheiding. Daarnaast zullen wij ook kijken naar de wijze waarop geautomatiseerde controls zijn geconfigureerd.

In de board letter 2024 zullen wij verder ingaan op de beheersing en inrichting van GREAT. Betrouwbaarheid migratie Sorga en Bestelmodule vastgesteld Binnen het cluster Maatschappelijke Ontwikkeling is de applicatie Socrates vervangen door de Bestelmodule en Sorga vanaf 19 april 2023. De eerste migratie is niet succesvol verlopen waardoor de voorzieningen (zorgproductgroepen) niet volledig zijn overgezet,waardoor de gegevens in de bestel- en facturatiemodule mogelijk niet volledig zouden zijn. Hierdoor is een restmigratie nodig geweest.

Het gehele migratieproces is onvoldoende gedocumenteerd en er zijn onvoldoende voorafgaande analyses uitgevoerd voor de go-live. Hierdoor heeft de Financial Audit-afdeling van Gemeente Rotterdam aanvullende analyses uitgevoerd om vast te stellen of de data volledig en juist is overgezet naar Sorga en de Bestelmodule. Vervolgens hebben wij vanuit de jaarrekeningcontrole detailwerkzaamheden uitgevoerd om de restmigratie te beoordelen en adviezen gegeven hoe deze analyses te documenteren. Op basis hiervan hebben wij voldoende zekerheid verkregen over de juistheid en volledigheid van de migratie. Wij adviseren in de toekomst bij implementatie van nieuwe applicaties of migratie van data binnen een cluster een migratieplan op te stellen die helpt bij het identificeren en beheren van risico’s die kunnen optreden tijdens het migratieproces. Een migratieplan zorgt ervoor dat de gegevensintegriteit behouden blijft tijdens het migratieproces. Het bevat stappen om ervoor te zorgen dat alle gegevens juist en volledig worden overgezet naar de nieuwe applicatie en dat er geen gegevensverlies of corruptie optreedt. Daarnaast is het van belang een controledossier op te stellen op basis waarvan wij ook voor de jaarrekeningcontrole kunnen vaststellen dat de migratie betrouwbaar is verlopen.

Geen nieuwe bevindingen ten aanzien van uw IT-omgeving Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek (‘BW’) verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze werkzaamheden richten zich op de algemene IT-beheersmaatregelen rondom de systemen Oracle EBS, ADP, ONS en GOUW. Wij hebben geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van deze werkzaamheden.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Financiële positie In beschrijven we wat ons opgevallen Indit dithoofdstuk hoofdstuk beschrijven weis wat ons is in relatie tot de financiële positie.

opgevallen in relatie tot de informatiewaarde van het jaarverslag. Daarnaast beschrijven we onze visie op de financiële positie van de gemeente X.

12I

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie (1/3) De kengetallen laten een lichte dalende trend zien

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Uit de analyse van de kengetallen op basis van de jaarrekening 2023 blijkt een beperkte afname, echter voor de meerjarenpositie is de verwachting dat het structurele evenwicht en daarmee de financiele positie van Rotterdan onder druk komt te staan. De komende jaren (2024 tot en met 2027) moet een organisatieopgave van €150 miljoen en de bestuurlijke opdracht zorg (te behalen impact nog uit te werken in het ‘Rotterdams Zorgakkoord’) worden gerealiseerd. Het een en ander moet in de voorjaarsnota 2024 concreter vorm krijgen. In de board letter zijn wij reeds ingegaan op de gewenste mate van concreetheid van de taakstelling. Het resultaat voor mutaties reserves is in de jaarrekening 2023 €162 miljoen negatief waar €243 miljoen negatief is begroot. Dit operationele resultaat is dus minder negatief dan begroot. Echter, na mutaties van de reserves is het resultaat 2023 €41 miljoen negatief waar een nihil saldo werd verwacht bij de begroting na wijziging. Belangrijke oorzaken ten opzichte van de begroting na wijzigingen 2023 zijn toegelicht door het college in de paragraaf financieel beeld 2023. De solvabiliteit van Gemeente Rotterdam in 2023 is 58% en laat een afname zien ten opzichte van 2022 van 6% door de inzet van reserves en het negatieve resultaat. De Rotterdamse solvabiliteit is hoog vergeleken met het landelijke gemiddelde door de omvang van de bestemmingsreserves.

Het is van belang om de solvabiliteit ook in verhouding te zien met de weerstandsratio en de inschatting van de risico’s en de uitdagingen in de meerjarenbegroting. In 2023 is de gemeente voor de financiering meer afhankelijk geworden van externe financieringsbronnen, dat uit zich in de nettoschuldquote (gecorrigeerd). Deze waarde ligt nog ruim onder het landelijk gemiddelde.

De structurele exploitatieruimte met een saldo van -0,4% laat zien dat de structurele lasten niet volledig door structurele baten worden gedekt. Als toelichting in de jaarrekening is hierbij benoemd dat de genomen maatregelen bij de voorjaarsnota 2023 met betreking tot de bestuursopdracht zorg in latere jaren structureel effect gaan hebben. In de voorjaarsnota 2024 wordt een nadere uitwerking verwacht, waarbij de analyse van de stijgende lasten van de jeugdzorg betrokken moet worden. Hierbij is het structurele evenwicht een belangrijke ijkpunt. Op basis van het jaarresultaat en de maatschappelijke opgaven waarvoor de gemeente staat, is de beheersing van de financiële positie van Gemeente Rotterdam meerjarig een grote uitdaging. Kengetallen

Gemeente Rotterdam

Landelijk**

2023

2022

2023*

2022

Solvabiliteit

58%

64%

30%

31%

Grondexploitaties

-3,0%

Structurele exploitatieruimte

-0,4%

1,7%

0,2%

Nettoschuldquote

22%

12%

74%

73%

Nettoschuldquote gecorrigeerd

20%

10%

68%

67%

Belastingcapaciteit

101%

105%

Weerbaarheid

Wendbaarheid

* **

Op basis van de begroting 2022. Bron: https://findo.nl/jive

12II

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Financiële positie (2/3) Inschatting benodigde weerstandscapaciteit 2023 blijft in lijn met 2022, beschikbare weerstandscapciteit neemt af door afname reserves Op basis van het coalitieakkoord wordt voor de ratio van het weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd) gestreefd naar een waarde van tenminste 1,0 in alle jaren van de meerjarenbegroting. Hierbij wordt het integrale cijfer (de algemene dienst plus het grondbedrijf) als uitgangspunt genomen. De ratio wordt als matig beoordeeld bij een waarde tussen 0 en 1, als voldoende bij een waarde tussen 1 en 1,5 en als uitstekend bij een waarde groter dan 1,5. Voor 2023 komt de ratio uit op 0,63 (2022: 1,51) en komt hiermee onder de streefwaarde. De belangrijkste oorzaak is de lagere beschikbare weerstandscapaciteit door de afname van de algemene reserve door het negatieve rekeningresultaat. Op basis van de analyse en weging van de risico is de benodigde weerstandscapaciteit gelijk gebleven ten opzichte van 2022 op €182 miljoen. Ter referentie hebben wij in de tabel van de ontwikkeling van het weerstandsvermogen het totaal van de bestemmingsreserves opgenomen. De risico’s ten aanzien van grondexploitaties zijn voor €88 miljoen meegenomen buiten het risicomodel, samen met de risico’s ten aanzien van leningen en garanties voor €7,9 miljoen.

Het overige deel van de benodigde weerstandscapaciteit is bepaald op basis van het risicoinventarisatiemodel waarbij als belangrijkste risico’s inkomensregeling BUIG, gemeentefonds en tweedelijns WMO zijn meegenomen. In de paragraaf weerstandsvermogen is een toelichting is opgenomen voor deze risico’s.

Ontwikkeling van het weerstandsvermogen € 2.485 2024

€ 168 € 200

2023

€ 114 € 182

2022

€ 274 € 182

2021

€ 302 € 222

€ 2.609

€ 2.553

€ 2.118

Bestemmingsreserves (x €1 miljoen) Weerstandscapaciteit (x €1 miljoen) Risico's (x €1 miljoen)

12III

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Financiële positie (3/3) Het resultaat wordt beïnvloed door hogere lasten grondexploitaties en sociaal domein

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Realisatie van begroting laat een grillig verloop zien De grafiek hiernaast laat het verschil zien tussen het begrote en gerealiseerde totaal aan lasten exclusief reserves. Wij hebben het totaal aan lasten opgenomen in plaats van het resultaat om het effect van grote incidentele baten te normaliseren. De trend dat Gemeente Rotterdam consistent minder lasten initieel begroot dan er worden gerealiseerd blijft zichtbaar, maar is in 2023 kleiner geworden. Bij de herziene begroting is de gemeente beter in staat om eerdere schattingsonzekerheden te ramen en invulling te geven aan ontwikkelingen in taken. De herziene begroting laat in tegenstelling tot de begroting een hogere inschatting van de lasten zien dan daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Dit verschil is in 2023 vergelijkbaar met 2022. De fluctuatie van de lasten ten opzichte van de bijgstelde begroting bestaan op hoofdlijn uit: • hogere lasten door hogere voorziening grondexploitatie €22,5 miljoen; • lagere lasten WMO €22,9 miljoen; • hogere lasten Jeugdhulp 70,7 miljoen (inclusief GRJR door nieuwe verrekensystematiek €18,1 miljoen); • hogere lasten door vormen voorziening VPB brandstofpunten €26,6 miljoen.

We adviseren het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen, inclusief de mate van beinvloedbaarheid van verschillende onderdelen, doordat bijvoobeeld incidentele uitkeringen, bijdragen en taken worden overgedragen. Gezien de afwijking in de initiële begroting adviseren wij om voor het deel dat nog niet kan worden geraamd de verschillen tussen initiële begroting en realisatie in kaart te brengen.

Voorspellend vermogen van Gemeente Rotterdam 14% 12% 10% 8% 6% 4%

2% 0% -2% -4% -6% 2020

2021

2022

2023

% verschil realisatie lasten/oorspronkelijke begroting % verschil realisatie lasten/bijgestelde begroting Het inzichtelijk maken van incidentele onderdelen in samenhang met de mate van beïnvloedbaarheid en realisatie van de investeringsopgave kan hierbij een startpunt zijn. Hoe dichter de initiele begroting bij de realisatie ligt, hoe sterker de meerjarenbegroting is.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Observaties jaarverslag In dit hoofdstuk beschrijven we onze observaties bij het jaarverslag.

13I

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Observaties jaarverslag (1/2) Het jaarverslag voldoet aan de formele inzichtsvereisten; kwaliteit kan toenemen door meer duiding te geven aan ontwikkelingen en effecten voor Rotterdam De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. Informatiewaarde van het jaarverslag is toegenomen, verbeteringen blijven mogelijk Het jaarverslag kent door de websiteopbouw een overzichtelijke indeling en de mogelijkheid om ‘door te klikken’ naar meer details indien gewenst. De website bevat ook een infographic die op hoofdlijn een duidelijk beeld schetst van de belangrijkste ontwikkelingen per programma. Ten opzichte van voorgaand jaar is de kwaliteit van de (financiële) verschillenanalyse per programma onderdeel toegenomen. De koppeling met effect op het beleid kan hierin nog wel nadrukkelijker terugkomen. Verbetering kan worden behaald in de onderdelen ‘Wat hebben we bereikt’ en ‘Wat hebben we gedaan’; in deze onderdelen komt een herhaling van de doelstellingen en beschreven activiteiten (op soms een zeer gedetailleerd niveau) terug.

Hierdoor mist er duiding over wat is bereikt op weg naar de doelstellingen per programma, ook omdat in de bestuurlijke hoofdlijnen de voortgang per programma wordt herhaald en een samenvattende reflectie van het college op de realisatie en ontwikkelingen ontbreekt. De financiele hoofdlijnen zijn beperkt uitgewerkt en de analyses zijn door de jaarstukken heen niet consistent voor of na mutatie reserves of allebei.

Met uitzondering van de collegetargets is het voor de raad daardoor lastig om de controlerende taak uit te voeren. De informatiewaarde van het jaarverslag kan toenemen door een totaalanalyse op het resultaat uit te werken met hierin een analyse van de financiële effecten voor en na mutaties reserves. In het jaarverslag is een grote mate van verscheidenheid aan diepgang (grote en kleine mate van detail) zichtbaar en door de analyse op totaalniveau kan de grote lijn worden geschetst en worden doorgetrokken naar een samenvattende analyse per programma (die nu ontrbreekt). Verbetering P&C producten krijgen verder vorm bij de begroting van 2025 Op basis van de evaluatie van de P&C producten tussen ambtelijke organisatie en raad wordt gewerkt aan het beleidsmatiger maken van de begroting. De website www.watdoetdegemeenterotterdam.nl wordt opnieuw gebouwd en het is het doel dat deze bij de begroting 2025 in gebruik wordt genomen. Het is van belang dat de beleidsdoelstellingen concreet worden geformuleeerd (resultaat of effect), de belangrijkste activiteiten worden gedefinieerd met daarbij indicatoren om de de voortgang (output) en de realisatie (resultaat) te kunnen monitoren. Het is daarbij aan te raden om de interne sturing hierop in te richten (op meer detail) die ‘opgerold’ kan worden naar een hoger aggreatie niveau voor het college en de P&C stukken voor de raad.

13II

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Observaties jaarverslag (2/2) De kwaliteit van de paragrafen is van voldoende niveau

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

De kwaliteit van uw paragrafen is voldoende Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze geven veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen.

De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft voldoende inzicht in het vermogen om risico’s financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring ook gerapporteerd over de financiële positie van Gemeente Rotterdam. Wij hebben kennis genomen van de informatie in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ over de financiële kengetallen en de financiële risico’s om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen. Het jaarverslag geeft slechts beperkt inzicht in de opbouw van de financiële risico’s voor de benodigde weerstandscapaciteit. In de jaarrekening 2023 is een toelichting opgenomen over de belangrijkste vijf risico’s. Uit de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ blijkt dat Gemeente Rotterdam voldoende vermogen heeft om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen.

Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma van Gemeente Rotterdam; te actualiseren bij afronding onderzoek SO In onze controleverklaring gaan wij rapporteren over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die Gemeente Rotterdam heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. De toelichting in deze paragraaf zal aangevuld dienen te worden bij de afronding van het externe onderzoek SO en het verwerken van mogelijke uitkomsten hiervan, inclusief de impact op Gemeente Rotterdam.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Speerpunten In dit hoofdstuk werken we het speerpunt inzake de onderbouwing van vastgoedtransacties uit zoals opgenomen in het controleplan.

14I

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Speerpunt vastgoedtransacties Uitwerking speerpunt vastgoedtransacties

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

In de board letter hebben wij reeds gerapporteerd over de speerpunten met betrekking tot de reserves en de informatievoorziening op de ombuigingstaakstelling in de P&C-documenten. In deze paragraaf werken wij het speerpunt inzake vastgoedtransacties uit. Het speerpunt is als volgt geformuleerd: door middel van (aanvullende) deelwaarnemingen vaststellen dat bij grond- en vastgoedverkopen wordt voldaan aan de gestelde kaders en dat de aanbeveling uit het FA-rapport 2022 is opgevolgd. Bepaling scope en transacties Met een deelwaarneming op vastgoed- en grondtransacties in 2023 hebben wij vastgesteld dat bij grond- en vastgoedverkopen wordt voldaan aan de gestelde kaders. Daarnaast hebben wij voor alle grond- en vastgoedverkopen vanaf 2012 geanalyseerd of sprake is geweest van transacties met filantropische instellingen. Op basis van deze analyse zijn op acht transacties met filantropische instellingen nadere werkzaamheden verricht. Uitgevoerde werkzaamheden per transactie Per geselecteerde transactie hebben wij: • vastgesteld of conform de intern geldende procedures achterliggende taxatierapport(en) aanwezig zijn; • vastgesteld of de transactieprijs in overeenstemming is met taxatierapport(en); • een aansluiting gemaakt met de akte van levering; • vastgesteld of Bibob-procedures zijn gevolgd (zie onze reflectie op het Bibob beleid).

Geen bevindingen in transacties 2023 Wij hebben acht grondverkopen en zes vastgoedverkopen in 2023 gecontroleerd. Deze transacties zijn, op één transactie na, allemaal op basis van een veiling tot stand gekomen. Eén vastgoedtransactie heeft onderhands plaatsgevonden en hiervoor zijn twee externe taxatierapporten aanwezig. Voor alle gecontro-leerde transacties lag de overeengekomen prijs boven de taxatiewaarde. Voor alle veertien transacties is er akkoord van de afdeling Veiligheid inzake de Bibob-procedure of is een procedure uitgevoerd binnen de termijn van vijf jaar (conform de kaders van Rotterdam). Transacties met filantropische instellingen vanaf 2012 Van de acht transacties in scope hebben wij vastgesteld dat er per transactie twee taxatierapporten aanwezig zijn conform de procedures. Wij hebben beoordeeld of de overeengekomen prijs in lijn is met de taxatierapporten en de akte van leveringen. Voor zeven transacties was de overeengekomen prijs gelijk of hoger dan de taxatiewaarde. Voor één transactie ligt de overeengekomen prijs lager dan de taxatiewaarde, door een korting die past binnen de bandbreedtes van het interne beleid. Deze specifieke transactie is ook met een raadsvoorstel, met daarin opgenomen de taxatiewaarden en de overeengekomen prijs, goedgekeurd.

Tot slot hebben wij geverifieerd dat bij iedere transactie, conform de interne procedures, een zichtbaar akkoord aanwezig is van de afdeling Veiligheid inzake de uitkomsten van het Bibob-onderzoek of dat een procedure is uitgevoerd binnen de termijn van vijf jaar. De inhoudelijke beoordeling van het Bibob-onderzoek zelf valt buiten de scope van onze werkzaamheden..

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Klimaat en duurzaamheid Cybersecurity en AI

In gesprek met stakeholders Onze samenwerking Bijlagen

Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2024 relevant zijn voor uw gemeente.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Klimaat en duurzaamheid Geïntegreerde sturing en verantwoording nodig

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Klimaat en duurzaamheid Cybersecurity en AI

In gesprek met stakeholders Onze samenwerking Bijlagen

Rotterdam rapporteert op verschilende manieren over klimaat en duurzaamheid Wij zien dat Gemeente Rotterdam al aanzienlijke inspanningen levert op het gebied van klimaat en duurzaamheid, zoals blijkt uit verschillende rapportages. Ook zien we dat de koppeling met de Sustainable Development Goals (SDG’s) wordt gemaakt in het jaarverslag. In deze rapportages wordt vaak veel tekst gebruikt zonder cijfermatige onderbouwing van doelstellingen. Een voorbeeld hiervan is het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR). Hoewel de voortgang van verschillende stappen en activiteiten wordt beschreven, is het niet altijd duidelijk of deze wel of niet in lijn zijn met de transitiepaden en of belangrijke mijlpalen zijn behaald. Daarnaast ligt de focus vaak voornamelijk op de milieuaspecten (E), terwijl er minder aandacht is voor Sociale (S) en Governance (G) aspecten in de centrale rapportage. Om de doelstellingen concreter te maken, is het belangrijk om deze ook (financieel of inhoudelijk) te kwantificeren. Op deze manier kunnen de doelstellingen meetbaar worden gemaakt en kan er op gestuurd worden. Het gebruik van cijfers maakt het ook makkelijker voor de raad om gerichte keuzes te maken en hun kaderstellende en controlerende rol uit te kunnen oefenen.

Doordat er veel gebeurt binnen Gemeente Rotterdam op het gebied van klimaat en duurzaamheid en er verschillende rapportages zijn, is geïntegreerde sturing en verantwoording van groot belang, inclusief uitwerking van de te hanteren definities vanuit de SDG’s.

Het is essentieel om klimaat en duurzaamheid verder te verankeren in de Planning & Control-cyclus (P&C-cyclus) van de gemeente. Daarbij is een uitgangspunt om de verschillende perspectieven van ESG, SDG’s en brede welvaart vanuit de Rotterdamse strategie aan elkaar te verbinden en dubbelingen te voorkomen. Dit zorgt voor een systematische aanpak en maakt het mogelijk om verantwoording af te leggen over de behaalde resultaten.

De extreme weersomstandigheden zijn steeds vaker zichtbaar, zo ook voor Rotterdam. Ook zijn investeringen voor de gemeente ten behoeve van klimaatadaptatie steeds meer in beeld en geland in onderhoudsplannen. De klimaatgerelateerde risico’s zijn in beeld. Echter, deze zijn nog niet vertaald naar een financieel risico. We adviseren we om ook deze risico’s te gaan kwantificeren om een beter beeld te krijgen van de mogelijke impact.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Klimaat en duurzaamheid Cybersecurity en AI

In gesprek met stakeholders Onze samenwerking Bijlagen

Cybersecurity, NIS2 en AI-wetgeving Cybersecurity vraagt om bredere aandacht vanuit de organisatie. Eerder in de eerste board letter hebben wij terugkoppeling gegeven over cybersecurity. Wij hebben begrepen dat er sindsdien geen significante (cyber)incidenten hebben plaatsgevonden met een eventuele impact op de controle. Echter, cybersecurity vraagt om bredere aandacht vanuit de organisatie. Wij adviseren cybersecurity een organisatiebrede aangelegenheid te maken en meer verantwoordelijkheid te beleggen bij de clusters. Door de concerndirectie is vanaf 14 februari een nieuwe Informatiebeveiligingsbeleid 2024/26 vastgesteld, waarin de verantwoordelijkheden voor cybersecurity zijn beschreven. Wij hebben begrepen dat er concernbreed voldoende aandacht wordt gegeven aan cybersecurity om de cyberweerbaarheid op gewenste niveau te behouden. Door de BCO/IIFO zijn oplossingen beschikbaar gesteld, zoals het IAM-platform en een voorziening om centrale logging/monitoring mogelijk te maken. Van deze voorzieningen wordt door de clusters op dit moment nog niet volledig gebruik van gemaakt. Daarvoor willen we de verantwoordelijke systeemeigenaren van de clusters aanbevelen om het gebruik te maken van deze voorzieningen (Rolgebaseerde toegang(IAM) en Logging), zodat gemeentebreed de risico’s voor toegangsbeveiliging en logging op een integrale wijze is geborgd.

Ook in het kader van cybersecurity is het belangrijk meer bewustwording te creëren binnen de clusters. De juiste technologie is beschikbaar en de volgende stap is de implementatie binnen de clusters en het adequaat benutten van de middelen binnen de organisatie. Zoals in het eerder rapport is benoemd is NIS2 een relevante ontwikkeling op het gebied van cybersecurity. Wij hebben begrepen dat Gemeente Rotterdam specifiek aandacht heeft voor NIS2. Zo heeft de gemeente een gapanalyse laten uitvoeren.

Wij adviseren om de aandachtspunten projectmatig op te pakken, inzicht te krijgen in de implementatie van informatiebeveiliging per cluster en een periodieke beoordeling uit te voeren op de status van de implementatie per cluster. Belangrijke stap in richting verantwoord gebruik AI Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige intelligentie (AI) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik. Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkellen, exploiteren, gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen het toepassingsgebied van de AI vallen. De AI-wet gaat uit van een risicogebaseerde aanpak voor het beheer van AI, gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EU-burgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario's en systemen die hiervan zijn vrijgesteld (denk aan de ontwikkeling en gebruik van open sourcemodellen die niet als grote impact zijn geïdentificeerd) om tegelijkertijd innovatie niet te belemmeren. Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte implementatietijd in om aan de verplichting en vereisten te voldoen.

Het is belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeenten om bij AI-beheer en ontwikkeling aan de wetgeving te blijven te gaan voldoen.

1841

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

In gesprek met stakeholders In gesprek met diverse stakeholders over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Klimaat en duurzaamheid Cybersecurity en AI

In gesprek met stakeholders Onze samenwerking Bijlagen

Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie, duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke doelstellingen en het belang van goede beheersing en verantwoording daarbij om daarop te kunnen sturen en bijsturen.

In de dagelijkse praktijk krijgen gemeenten steeds meer te maken met schaarste aan mensen en middelen. In de drie afleveringen die dit voorjaar zijn gepubliceerd, gaat Martine Koedijk in gesprek (onder ander met de plaatsvervangend concerncontroller van Rotterdam) over hoe lokale overheden omgaan met deze druk op hun uitvoeringskracht en financiële mogelijkheden. Welke oplossingen worden gezocht, welke acties zijn al ingezet en waar lopen ze tegenaan? En wat is daarbij de rol van de gemeenteraad, het college en de organisatie?

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze samenwerking

Uitkomsten controle 2023

In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

19I

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze samenwerking We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

In de huidige tijd van hybride samenwerken hebben wij een plezierige samenwerking ervaren en is de communicatie tussen Gemeente Rotterdam en PwC goed verlopen. Hierbij hebben we een goede balans gevonden in het digitaal en op locatie met elkaar samenwerken. We hebben ons gezamenlijk ingespannen om de communicatielijnen waren kort te houden en dit heeft eraan bijgedragen dat het over het algemeen een gestructureerd proces is geweest. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we dit proces graag op korte termijn. Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole Bij het opvragen van informatie merken wij samen met uw kernteam jaarrekeningcontrole dat de organisatie moeite heeft om vragen met voldoende diepgang en kwaliteit te beantwoorden. Daarnaast is de dossiervorming in de organisatie aanvankelijk onvoldoende om tijdig geschikte controle-informatie te verkrijgen. Hierdoor is de controle op onderdelen een zeer tijdrovend proces geweest. Zo zie je dat bij verschillende posten waarin schattingselementen zijn opgenomen (voorzieningen en overlopende passiva) de oplevering moeizaam verloopt. Ook bij de SiSa-verantwoording is het moeilijk gebleken de regelingen tijdig met voldoende diepgang op te leveren.

Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2023 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.

Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van Gemeente Rotterdam vereist voldoende tijd en aandacht van teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport ‘In het publiek belang’ bespreken wij periodiek de voortgang van de controle en de uren die we hebben besteed aan de controle met de commissiegriffier van de COR.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie

Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Vervolgens lichten we de materialiteit toe, een toelichting op de risico’s en de inzet van controletools. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie.

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie

Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 78 huidige regelingen zijn er 21 nieuw ten opzichte van voorgaand jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren.

Stand van zaken controle Wij hebben onze accountantscontrole van de jaarrekening 2023 van de gemeente Rotterdam afgerond buiten de werkzaamheden gericht op het beoordelen van de uitkomsten van het externe onderzoek SO (en de daaraan gerelateerde werkzaamheden voor het frauderisico inzake corruptie naar aanleiding van media-attentie) en de controle van de GR Jeugdhulp Rijnmond (GRJR). Op basis van de huidige inzichten en stand van de controle zijn wij voornemens:

•

een goedkeurende controleverklaring te verstrekken op het aspect getrouwheid na afronding van de controle van de GRJR en het externe fraudeonderzoek;

•

in onze controleverklaring een benadrukkingsparagraaf op te nemen gericht op de rechtmatigheidsfouten opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording, omdat deze de verantwoordingsgrens overschrijden;

•

een goedkeurend oordeel in onze controleverklaring op te nemen over de rechtmatigheid van de baten en lasten als mede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen.

21I

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

SZW G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G2

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2023

N.v.t.

Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023 SZW G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023

N.v.t.

Financiële positie

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2023

N.v.t.

Jaarverslag

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G3

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G3

BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Tozo 2 gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Tozo 3 gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Tozo 4 gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Tozo 5 gemeentedeel 2023

N.v.t.

Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's

Onze controletools Communicatie Op basis van de huidige inzichten en stand van de controle, dus exclusief de uitkomsten van het externe (fraude)onderzoek en de controle van de GR Jeugdhulp Rijnmond, hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.

21II

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G10

Wet inburgering gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G12

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G12

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 N.v.t. september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G13

Besteding/baten onderwijsroute gemeentedeel 2023

N.v.t.

SZW G13

Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023

N.v.t.

Specifieke Uitkering Preventieve Aanpak tegen Ondermijning (onderdeel BOTOC)

N.v.t.

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

N.v.t.

A17

Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit

N.v.t.

E106B

Regeling specifieke uitkering Regionale Aanpak Laadinfrastructuur 2023 – 2030 (SISA tussen mede-overheden

N.v.t.

A18B

Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden)

N.v.t.

A20

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026

N.v.t.

A23

Bekostigingsregeling Landelijke Vreemdelingen Voorziening 2023

N.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021

N.v.t.

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

N.v.t.

Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

SZW G4

Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking

Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie Op basis van de huidige inzichten en stand van de controle, dus exclusief de uitkomsten van het externe (fraude)onderzoek en de controle van de GR Jeugdhulp Rijnmond, hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.

21III

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

N.v.t.

C10

Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening

N.v.t.

Financiële positie

C100

SPUK Kansrijke Wijk Rotterdam

N.v.t.

Jaarverslag

C105

SPUK Startbouwimpuls

N.v.t.

C106

SPUK Gemeente Rotterdam - Gebiedsbudget oude lijn

N.v.t.

Vooruitblik

C109

SPUK Volkshuisvestingsfonds

N.v.t.

Onze samenwerking

C209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

N.v.t.

Bijlagen

C30

Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde

N.v.t.

C31

Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten N.v.t. huisvesting kwetsbare doelgroepen

N.v.t.

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

N.v.t.

C41B

Regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)

N.v.t.

C47

Volkshuisvesting

N.v.t.

C51

Aardgasvrije wijken i.h.k.v. het Nationaal Programma Rotterdam Zuid

N.v.t.

C55

Aanpak energiearmoede

N.v.t.

C56

Regeling huisvesting aandachtsgroepen

N.v.t.

Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Speerpunten

21IV

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

N.v.t.

C64

SPUK Tijdelijke capaciteit of externe expertise 14 grootschalige woningbouwgebieden

N.v.t.

C74

Regio deal Rotterdam Zuid

N.v.t.

C87

Specifieke uitkering continuering dagprogrammering NPRZ

N.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

N.v.t.

C94

Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie

N.v.t.

C96

Regeling specifieke uitkering Regio Deals vierde tranche

N.v.t.

Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig schoolverlaten

N.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

N.v.t.

D10

Volwasseneducatie

N.v.t.

D11

Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMC-functie

N.v.t.

D12

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020–2024

N.v.t.

Onze controletools

D12A

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020–2024

N.v.t.

Communicatie

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen

N.v.t.

D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

N.v.t.

Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's

Op basis van de huidige inzichten en stand van de controle, dus exclusief de uitkomsten van het externe (fraude)onderzoek en de controle van de GR Jeugdhulp Rijnmond, hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.

21V

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

D21

Specifieke uitkering impuls jongerencultuur

N.v.t.

Uitkomsten controle 2023

D22

Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters

N.v.t.

Financiële positie

D23

Verlening Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen

N.v.t.

Jaarverslag

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

N.v.t.

Speerpunten

E104

Regeling specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur

N.v.t.

E44

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027

N.v.t.

Onze samenwerking

E53

Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord

N.v.t.

Bijlagen

E83

Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2022

N.v.t.

SiSa

F11

Regeling specifieke uitkering MKB Deals

N.v.t.

Materialiteit

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-.en energiebeleid (CDOKE)

N.v.t.

Verhoogde risico's

Ministeriële regeling heroïnebehandeling

N.v.t.

Onze controletools

Seksualiteitscoördinatie- en hulpverlening + aanvullende curatieve SOA bestrijding

N.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

N.v.t.

Subsidieregeling Prep

N.v.t.

Regeling Sportakkoord 2020–2022

N.v.t.

Onze kernboodschappen Onze conclusies

Vooruitblik

Communicatie Op basis van de huidige inzichten en stand van de controle, dus exclusief de uitkomsten van het externe (fraude)onderzoek en de controle van de GR Jeugdhulp Rijnmond, hebben wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.

21VI

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

H10

Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020

N.v.t.

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

N.v.t.

Financiële positie

H14

SPUK expertisecentra jeugdhulp

N.v.t.

Jaarverslag

H15

Specifieke uitkering tijdelijk vergroten van beschikbaarheid van acute jeugd-ggz capaciteit

N.v.t.

Speerpunten

H20

Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp 2021

N.v.t.

Vooruitblik

H22

N.v.t.

H24

Regeling specifieke uitkering regionaal projectleider aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2022 Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2022

N.v.t.

H26

Specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp

N.v.t.

H29

Specifieke uitkering versterking GGD'en (SPUK VGGD)

N.v.t.

H29B

Specifieke uitkering versterking GGD'en

N.v.t.

H30

N.v.t.

H32

Specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en N.v.t. de sociale basis 2023–2026 Specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden N.v.t.

N.v.t.

Onze controletools

H33

Regeling specifieke uitkering COVID-19-vaccinatie

N.v.t.

Communicatie

H34

N.v.t.

H35

Specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023 Specifieke uitkering IZA

N.v.t.

L4B

N.v.t.

L7B

N.v.t.

L15

N.v.t.

Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023

Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's

Deelproject 750 hectare natuur – en recreatiegebied (Project Mainportontwikkeling Rotterdam) IBP-VP gebiedsplan Zuidwestelijke Delta Eenmalige bijdrage voor de uitvoering van en openstelling van de Stimuleringsregeling Boerderij van de Toekomst Kansen voor West

Tussentijdse rapportage van bevindingen | Gemeente Rotterdam 2023

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Materialiteit De materialiteit is gedurende de controle toegenomen

Uitkomsten controle 2023

Financiële positie Jaarverslag Speerpunten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Materialiteit Verhoogde risico's Onze controletools Communicatie

De gehanteerde materialiteit is €49,2 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves, vormen de totale werkelijke kosten van de gemeente. De materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring.

In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €41,8 miljoen. De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar. Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging/verlaging plaatsgevonden naar €49,2 miljoen.

Ontwikkeling van de materialiteit €160.000.000 €140.000.000 €120.000.000

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=7b14cf8f-4af4-4f94-95fd-2b03bcdfe938