[24bb002884] Bijlage 1 behorende bij 24bb002878 - Jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023 Home

Pagina 1

De gemeente Rotterdam presenteert op deze website de Jaarstukken 2023. In de Jaarstukken 2023 legt het college verantwoording af over 2023. De Jaarstukken zijn het slotstuk van de P&C cyclus over 2023. Eerder zijn de Begroting 2023, de Eerste herziening 2023, de Tweede herziening 2023 en Eindejaarsbrief 2023 opgesteld en in de gemeenteraad vastgesteld. In de Jaarstukken wordt een toelichting gegeven ten opzichte van de laatst vastgestelde begrotingsstand. Dat is de Eindejaarsbrief 2023. De controle van de Jaarstukken 2023 door de externe accountant PwC is nog niet afgerond. Tevens loopt er nog een extern onderzoek naar mogelijke fraude. Naar aanleiding van de controle en de uitkomsten van het externe onderzoek kunnen er nog aanpassingen in de Jaarstukken 2023 nodig zijn. De definitieve verklaring van de accountant wordt deze zomer verwacht. Deze website kent de volgende indeling (bereikbaar via de balk boven en via het menu): Totaalbeeld inclusief Infographic Programma's Paragrafen Jaarrekening Wijken a

Totaalbeeld

Pagina 2

Totaalbeeld Het totaalbeeld van de Jaarstukken 2023.

Voortgang 2023

Infographic

Collegetargets 2023

Coalitieakkoord

Raadsbehandeling

Commissies

Leeswijzer a

Voortgang 2023

Pagina 3

Pagina 1 van 1135

Voortgang 2023 De Voortgang 2023 geeft een totaalbeeld van de stand van zaken in 2023. De Voortgang bestaat uit 4 algemene blokken: een Voorwoord, Collegetargets, een Financieel beeld en Afwijkingen per programma. Daarna volgt de Voortgang per programma in alfabetische volgorde. Deze is hetzelfde als de Voortgang per programma en tenslotte de Bedrijfsvoering.

Voorwoord Voor u liggen de Jaarstukken 2023. Hierin kijken we terug naar wat er in 2023 is bereikt en welke middelen daarvoor zijn ingezet. 2023 was een heftig jaar met geweldsincidenten en explosies die ondanks veel inspanning de veiligheid in de stad onder druk zetten. Ook de oorlog in Oekraïne en tussen Hamas en Israël werken door in onze multiculturele stad. In de pers werden meldingen gemaakt van fraude binnen de gemeente, om dit helder te krijgen is een onderzoek ingesteld. Ook leidden een aantal financiële tegenvallers, waaronder een verdere afwaardering van de grondexploitaties van ruim € 22 miljoen uiteindelijk tot een negatief rekeningresultaat. Onder Financieel beeld wordt toegelicht hoe dat komt. Ondanks een negatief jaarrekeningresultaat kijken we ook terug op mooie momenten zoals de feestelijke eensgezindheid in onze stad bij Koningsdag en de huldiging van Feijenoord. Er zijn belangrijke mijlpalen bereikt die bijdragen aan een sterker en veerkrachtiger Rotterdam. We boekten vooruitgang in het verminderen van naastplaatsingen en zwerfafval, maakten de stad groener en verbeterden daarmee ons stedelijk milieu. Met het initiatief 'Schil om School' versterkten we de veiligheid en het welzijn van onze schoolgaande jeugd, en door sportdeelname te bevorderen, verbeterden we de gezondheid en het welzijn van onze burgers.

Ook introduceerden we nieuwe woonzorgconcepten om aan de veranderende behoeften van onze bevolking te voldoen. Door de gemeenteraad is de gebiedsontwikkeling Oostflank vastgesteld. Goed voor de bouw van 30.000 woningen. De doelstelling voor het verbeteren van de verkeersveiligheid is in 2023 niet behaald. Wel is in 2023 een aanpak gekozen waardoor we de achterstand in 2024 en 2025 gaan inlopen.

De doelstellingen voor veiligheid, schuldhulpverlening, het verminderen van het aantal Rotterdammers in de bijstand, de bouw van nieuwe woningen en de concerndienstverlening zijn niet gerealiseerd. In 2024 kijken we hoe we hierop kunnen bijsturen. Ook zien we dat door de toenemende vraag naar elektriciteit en de overgang naar duurzame energiebronnen netcongestie in Rotterdam de komende jaren een flinke uitdaging is. In overleg met Tennet, Stedin en het Havenbedrijf zijn we in gesprek om deze opgave de komende jaren het hoofd te bieden. Tegelijkertijd zagen we ook positieve ontwikkelingen zoals een schoner Rotterdam en verbeterde biodiversiteit, mede dankzij 13,9 hectare nieuw bijenlandschap. De vervanging van 7.000 lantaarnpalen door led-verlichting maakte onze buitenverlichting duurzamer, en de goedkeuring van ongeveer 2.000 bewonersinitiatieven met een

Pagina 2 van 1135

budget van € 4,2 miljoen benadrukte de sterke gemeenschapszin. Ook is aan 60.462 Rotterdammers Energietoeslag uitgekeerd. De succesvolle verkiezingen in maart en november, de opening van 39 wijkhubs en de waardering van onze gemeentelijke dienstverlening met een 8,1 tonen de kracht en betrokkenheid van onze gemeenschap en het succes van onze inspanningen om de dienstverlening te verbeteren. Vooruitkijkend blijven we ons inzetten voor onze doelen en het aanpakken van uitdagingen. Met vertrouwen en geleerde lessen uit zowel successen als financiële uitdagingen streven we samen met alle Rotterdammers naar een veerkrachtige en bloeiende toekomst. Samen zijn we Eén Stad.

Maarten Struijvenberg, Wethouder Financiën, Organisatie, Dienstverlening en Grote Projecten

Collegetargets Toelichting mijlpalen collegetargets 2023 Mijlpaal gehaald (5): Verminderen naastplaatsingen en zwerfafval: Het doel is een verbetering bij de laagst scorende 20 wijken door een verbetering van Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW) score. De mijlpaal voor 2023 is 81,5% of hoger. De realisatie is 82,49%. In 2022 lukte het nog niet om de mijlpaal te realiseren. Ten opzichte van 2022 is de verbetering 2,72%. Meer groen: De mijlpaal voor 2023 was 5 hectare meer groen. De realisatie is 8,1 hectare waarvan 2,8 hectare als groene daken. Schil om school: De mijlpaal voor 2023 was om bij 74 scholen met achterstand extra ondersteuning te bieden door bijvoorbeeld schoolzorgteams, tutoren en preventief jongerenwerk. De realisatie is 94 scholen. Sportdeelname: Het doel is het verhogen van de sportdeelname in Rotterdam. Voor 2023 was de mijlpaal dat 63% van de Rotterdammers minimaal 1 keer in de week sport. Dat is gerealiseerd. Dit is een stijging van 1% ten opzichte van de 0-meting. Bedrijfsruimte: Het doel is dat het aantal m² bedrijfsruimte in de stad gelijk blijft ten opzichte van de nulmeting. In 2023 is het aantal m² wel afgenomen maar niet onder de nulmeting gekomen. De mijlpaal 2023 is daarmee behaald.

Door met name de transformatie van bedrijfsruimten naar woningen de komende jaren wordt een forse afname van de m² bedrijfsruimte verwacht.

Mijlpaal 2023 niet gehaald, maar doelstelling voor 2026 niet in gevaar (4):

Pagina 3 van 1135

Bouw nieuwe woningen: Het doel is om t/m 2026 te starten met het bouwen van tussen de 14.000 – 16.000 nieuwe woningen. De mijlpaal voor 2023 was dat met de bouw van tussen de 7.000 – 8.000 woningen was gestart. De realisatie t/m 2023 is 6.140. De verwachting op basis van de huidige planvoorraad is dat het college dit de komende 2 jaar kan inlopen en de totale doelstelling behaalt. Verbeteren verkeersveiligheid: Het doel is het verbeteren van de verkeersveiligheid op de 30 meest verkeersonveilige locaties in de stad. De mijlpaal voor 2023 was 10 en de realisatie 2. Er is in 2023 een plan uitgewerkt om het doel te realiseren. Daarmee wordt in 2024 en 2025 een inhaalslag gemaakt.

Woonzorgconcepten: Het doel is 24 extra woonzorgconcepten voor ouderen te realiseren in 2026. De realisatie 2023 is 2, de mijlpaal van 3 is in niet 2023 gerealiseerd. Om te komen tot een uitbreiding naar 20 Thuisplusflats is in 2023 een aanbesteding gestart. Het streven is dat de nieuwe contracten rond de zomer 2024 ingaan. Wijk aan zet: De mijlpaal voor 2023 was het realiseren van 75% van de afgesproken acties, de realisatie is 62%. 35% van de acties zijn nog niet helemaal af en lopen door in 2024, of worden in zijn geheel doorgeschoven naar 2024. De verwachting is dat de doelstelling van 75% in 2026 wordt gerealiseerd.

Mijlpaal 2023 niet gehaald (4): Veilig: Het doel is om de Veiligheidsindex gelijk te houden op 110. De gemiddelde score van de Veiligheidsindex daalde van 110 naar 105. De daling wordt veroorzaakt door de subjectieve scores. De streefwaarde voor 2024 is daarmee niet behaald. De objectieve scores zijn vrijwel gelijk aan de vorige periode. De streefwaarde voor de laagst scorende 4 van de 5 wijken is wel verbeterd: Carnisse, Hillesluis, Tussendijken en Lombardijen, maar niet in de Tarwewijk Schuldhulpverlening: Om armoede tegen te gaan is het doel om in deze collegeperiode de instroom in de schuldhulpverlening te vergroten. De doelstelling voor 2023 was 4.950 intakes en de start van 2.700 schuldregelingen. De realisatie 2023 was 5.326 intakes en 1.929 gestarte schuldregelingen. Voor de intakes is de mijlpaal gehaald, voor de gestarte schuldregelingen niet. Minder Rotterdammers in de bijstand: Het doel is om in deze collegeperiode het aantal Rotterdammers in de bijstand te verlagen van 34.624 in 2022 naar 30.000 in 2026. De mijlpaal voor 2023 was 32.325, de realisatie was 32.649. In tien jaar tijd is het bijstandsvolume nog niet zó laag geweest. Concerndienstverlening: Het doel is om het aantal mensen dat ontevreden is met de dienstverlening van de gemeente met 30% te verlagen. De mijlpaal voor 2023 was een verlaging van 7%. De realisatie van de verlaging is 5%.

De gemeentelijke dienstverlening scoorde gemiddeld een rapportcijfer van 8,1 in 2023.

Meting vindt later plaats (2): Voor deze 2 collegetargets ligt in het definitieboekje collegetargets vast dat de meting later plaats vindt. Verminderen CO2 reductie: De realisatie 2023 wordt najaar 2024 bekend. Jeugdpreventie: De realisatie 2023 wordt in het tweede kwartaal 2024 bekend.

Pagina 4 van 1135

Financieel beeld 2023 Algemeen De jaarstukken van 2023 bieden een belangrijk inzicht in het financiële reilen en zeilen van de gemeente Rotterdam gedurende het afgelopen jaar. Het college van burgemeester en wethouders legt hiermee verantwoording af aan de gemeenteraad over zowel het gevoerde beleid als de financiële resultaten. Het rekeningresultaat van 2023 is € 41 mln negatief ten opzichte van de bijgestelde begroting 2023.

Grootste mee- (+) en tegenvallers (-) Hogere lasten voor zorg - € 41,2 mln, voornamelijk door hogere lasten Jeugdhulp 2022 en 2023 - € 70,7 mln en lagere lasten Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) + € 22,9 mln (Programma Zorg, welzijn en wijkteams) Hogere lasten door het vormen van een voorziening voor vennootschapsbelasting brandstofverkooppunten - € 26,6 mln (Programma Bestaande stad) Een negatieve bijstelling van de grondexploitaties - € 22,5 mln, dit is het saldo van hogere bouwkosten en een positieve doorwerking van de grondprijzenbrief 2024 (Programma Stedelijke ontwikkeling) Lagere baten Gemeentefonds - € 16,0 mln (Programma Algemene middelen) Hogere baten Omgevingsvergunningen + € 13,6 mln (Programma Bestaande stad)

Reserves Jaarstukken 2022: € 2.729 mln Tweede herziening 2023: € 2.584 mln Jaarstukken 2023: € 2.693 mln De onttrekkingen aan de reserves zijn in de realisatie € 118,5 mln lager dan begroot. Hierdoor is het totaal aan reserves eind 2023 hoger dan begroot in de bijgestelde begroting 2023. Voor verrekening van het rekeningresultaat bedraagt de Algemene reserve aan het einde van 2023 € 83,7 mln. Wilt u meer weten over de reserves, kijk dan op de pagina bij de Balans Reserves.

Weerstandsvermogen Pagina 5 van 1135

Jaarstukken 2022: 1,5 Tweede herziening 2023: 0,9 Jaarstukken 2023: 0,6 Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen. Er wordt gestuurd op een weerstandsvermogen van minimaal 1,0, passend bij de financiële risico’s die de gemeente loopt. Bij de Tweede herziening 2023 was de verwachting dat het weerstandsvermogen in 2023 en 2024 incidenteel lager dan 1,0 zou zijn. Door het negatieve resultaat over 2023 daalt het Weerstandsvermogen in de realisatie 2023 naar 0,6.

Structureel exploitatiesaldo Jaarstukken 2022: 1,7% Tweede herziening 2023: -4,1% Jaarstukken 2023: -2,0% Het structurele exploitatiesaldo geeft inzicht in de mate waarin de structurele lasten, inclusief de structurele toevoegingen aan reserves, gedekt zijn door structurele baten, inclusief de structurele onttrekkingen aan reserves. Het saldo wordt nominaal weergegeven én als percentage van de totale baten (excl. de onttrekkingen aan de reserves).

Wilt u meer weten over de financiële kengetallen, ga dan naar de paragraaf Financiële kengetallen.

Afwijkingen per programma Financiële afwijkingen per programma t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 (x 1.000)

Algemene middelen

- € 8.257

Armoede, schuldhulpverlening, integratie en samenleving

€ 1.426

Beheer van de stad

- € 2.837

Belastingen

€ 1.587

Bestaande stad

- € 220

Bestuur

€ 3.051

Cultuur

€ 294

Dienstverlening

€ 2.494

Economische ontwikkeling

- € 1.305

Pagina 6 van 1135

Energietransitie

€ 1.757

Onderwijs

€ 366

Overhead

€ 6.526

Sport en recreatie

€ 1.574

Stedelijke ontwikkeling

- € 26.734

Veilig

€ 333

Volksgezondheid

€ 4.660

Werk en inkomen

€ 9.421

Zorg, welzijn en wijkteams

- € 35.416

Totaal

- € 41.280

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder alle programma's.

Toelichting financiële afwijkingen per programma De programma’s waar de grootste afwijkingen voorkomen zijn hieronder toegelicht: Programma Algemene middelen - € 8,3 mln: de baten die de gemeente ontvangt van het Rijk zijn in december geactualiseerd (- € 16,0 mln), hier was voor een lager bedrag al rekening meegehouden in een stelpost (+ € 4,0 mln) verder was er een meevaller in de rente (+ € 5,5 mln). Programma Bestaande stad - € 0,2 mln: een grote tegenvaller was de noodzaak om een voorziening voor vennootschapsbelasting over de activiteiten brandstofverkooppunten te vormen (- € 26,6 mln), hier tegenover staan ook een aantal meevallers: hogere baten veiling brandstofverkooppunten (+ € 8,9 mln), hogere baten omgevingsvergunningen (WABO) (+ € 13,6 mln), hogere huurbaten en lagere lasten vastgoed (+ € 5,5 mln) en ten slotte lagere baten uit verkopen vastgoed door het verkopen van minder panden (- € 4,3 mln).

Progamma Bestuur € 3,1 mln: door de stijgende rente kan een deel van de pensioenvoorziening voor raadsleden en bestuurders vrijvallen (+ € 2,8 mln). Programma Overhead € 6,5 mln: door lagere huisvestingskosten (+ € 7,8 mln), hogere bijdrage Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) voor personeelslasten bij ziekte (+ € 2,6 mln), lagere programmalasten (+ € 2,2 mln), daartegenover staan hogere kosten voor het nieuwe administratiesysteem GREAT (- € 6,4 mln).

Pagina 7 van 1135

Programma Stedelijke ontwikkeling - € 26,7 mln: dit is voor € 22,5 mln een negatieve bijstelling van de grondexploitaties door macro economische ontwikkelingen, waaronder een stijging van de bouwkosten. Dit is inclusief de grondprijzenbrief Gemeente Rotterdam 2024 die op 21 december 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Het resultaateffect van de grondprijzenbrief is € 15,7 mln voordelig. Programma Volksgezondheid € 4,7 mln: vooral door extra rijksmiddelen voor infectiebestrijding en welzijn en preventie die door krapte op de arbeidsmarkt niet allemaal in 2023 konden worden besteed. Programma Werk en inkomen € 9,4 mln: de grootste meevallers waren de UWV bijdrage voor personeelslasten bij ziekte (+ € 3,0 mln), hogere baten Rotterdam Inclusief (+ € 2,8 mln), vrijval voorziening dubieuze debiteuren bijstandsgerechtigden (+ 1,2 mln) en compensatie van het rijk voor kwijtschelding van schulden van de toeslagenaffaire (+ € 1,4 mln). Programma Zorg, welzijn en wijkteams - € 35,4 mln: dit is het saldo van een groot aantal posten, de grootste post bestaat uit hogere lasten Jeugdhulp van in totaal (- € 70,7 mln). Deze (- € 70,7 mln) bestaat uit hogere lasten Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) over 2022 (- € 15,8 mln) en 2023 (- € 42,7 mln) en omdat de afrekening voor de opzet Expertisecentrum nog niet heeft plaatsgevonden (- € 12,2 mln).

Verder zijn er een aantal meevallers, de grootste daarvan is de lagere lasten Wmo door een lagere productie Wmo-trajecten (+ € 22,9 mln).

Programma Algemene middelen Financiële positie Het weerstandsvermogen is een belangrijke maatstaf voor hoe de gemeente er financieel voor staat. Het weerstandsvermogen geeft namelijk een indicatie van de mate waarin de gemeente in staat is om niet begrote financiële tegenvallers op te vangen, zonder de noodzaak om direct te bezuinigen. Het college stuurt op een weerstandsvermogen van minimaal 1,0. Dit is in het coalitieakkoord 2022-2026 Een stad opgenomen. In de paragraaf Weerstandsvermogen is het meerjarig verloop van de weerstandsvermogen over 2023 weergegeven. In de paragraaf Financiële kengetallen staat een uiteenzetting van onder andere het structureel exploitatiesaldo.

Financiering Vaak verloopt een deel van de voorgenomen investeringen trager dan gedacht. Zeker in de huidige marktomstandigheden. Een toelichting staat in de paragraaf Investeringen. Dit achterblijven van de realisatie van voorgenomen investeringen, betekent niet alleen dat de oplevering van projecten in de tijd vertraagd worden, maar heeft ook een financieel effect. In de begroting wordt namelijk een bedrag opgenomen om de extern te betalen rentelasten, die samenhangen met de voorgenomen investeringen, te kunnen bekostigen. Deze te betalen rentelasten worden in de begroting weer intern doorbelast. Als er minder geïnvesteerd wordt dan begroot dan is ook sprake van een lagere financieringsbehoefte dan begroot. Dan hoeven er minder rentelasten extern betaald te

Pagina 8 van 1135

worden en wordt er intern minder rentelasten doorbelast dan begroot. Deze afwijkingen ten opzichte van de begroting, waardoor onnodig te veel financiële ruimte wordt geraamd, noemen we ‘planningsoptimisme’. In de begroting 2023 is rekening gehouden met dit fenomeen door een stelpost op te nemen ter correctie (verlaging) van de berekende externe rentelasten. De stelpost wordt berekend, op basis van historische gegevens, door uit te gaan van een lager volume aan investeringen. Over 2023 was er sprake van planningsoptimisme. Het planningsoptimisme bleek groter te zijn dan waarmee rekening was gehouden bij het bepalen van de stelpost. Daardoor was er een lagere financieringsbehoefte dan geraamd. Het tegengaan van planningsoptimisme is een belangrijk aandachtspunt.

Gemeentefonds Gemeenten krijgen jaarlijks geld van het Rijk uit het gemeentefonds. Het Rijk verdeelt dit geld tussen de gemeenten op basis van verschillende maatstaven. Vanaf 2026 gebruikt het Rijk een nieuwe methode. Daardoor krijgen gemeenten minder geld van het Rijk ten opzichte van de oude methode. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het Rijk laten weten dat deze nieuwe methode niet voldoende is. Daarin trekt de VNG samen met de gemeente Rotterdam op. Een verdere toelichting op het gemeentefonds is te lezen in het hoofdstuk Gemeentefonds.

Beheer deelnemingen In 2023 heeft de gemeente als aandeelhouder veel tijd besteed aan netbeheerder Stedin en RET. Ook is er veel energie gestoken in het verlagen van het salaris van de directie van Havenbedrijf Rotterdam. Voor nadere toelichting zie hoofdstuk Projecten en de paragraaf Verbonden Partijen.

Rotterdamse Investeringsmotor Voor 2022 en 2023 waren toevoegingen aan de bestemmingsreserve Rotterdamse Investeringsmotor (RIM) begroot door verkoop van erfpacht van twee grote wooncorporaties. Deze erfpachtbaten worden geheel toegevoegd aan de RIM. Voor nadere toelichting zie Reserves.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 (x 1.000)

- € 8.257

Gemeentefonds

- € 15.953

Financieringsbaten

€ 1.013

Overige baten

€ 201

Rente financiering

€ 5.514

Stelpost WOZ

€ 3.955

Overige lasten

€ 350

Pagina 9 van 1135

Reserves

- € 3.337

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma.

Programma Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving Armoede en Schulden Collegetarget schuldhulpverlening: In deze collegeperiode vergroot de gemeente de instroom in de schuldhulpverlening door in totaal 15.750 intakes af te nemen en schulden worden aangepakt door in totaal 8.200 schuldregelingen te starten Mijlpaal 2023: intakes 4.950, gestarte schuldregelingen 2.700 Realisatie 2023: intakes 5.326, gestarte schuldregelingen 1.929 De mijlpaal voor het aantal intakes bij het Expertise Team Financiën (ETF) over 2023 is ruimschoots behaald. Dat geldt niet voor het aantal gestarte schuldregelingen. De realisatie ligt lager dan de gestelde mijlpaal. De laatste maanden van het jaar laten een opleving zien in het aantal gestarte schuldregelingen. Omstandigheden die hierbij een rol spelen: Per 1 juli 2023 is de aflossingstermijn voor schuldregelingen verkort van 36 naar 18 maanden. Rotterdammers en doorverwijzers hebben gewacht met het aangaan van een schuldregeling tot na 1 juli De intake en de verdere overdracht naar de kredietbank (KBR) vinden zorgvuldig plaats. Een volledig overzicht van alle schulden maken en het samen opbouwen van een vertrouwensband vragen aandacht. Redenen hiervoor zijn onder meer schaamte, het verliezen van regie en het imago van schulddienstverlening. Dit proces kost tijd en dat is cruciaal voor het slagen van een schuldregeling.

Het motiveren van Rotterdammers met schulden om hulp te vragen aan de gemeente blijft een belangrijk speerpunt in 2024.

Taal, rekenen en digitale vaardigheden Aantal trajecten basisvaardigheden Realisatie 2022: 7.292 afgeronde trajecten basisvaardigheden Streefwaarde 2023: 6.350 gestarte trajecten basisvaardigheden Realisatie 2023 9.127 gestarte trajecten basisvaardigheden

Pagina 10 van 1135

Op 2 februari 2023 stelde de gemeenteraad het beleidskader Het beleidskader basisvaardigheden 2023-2026 Rotterdam Vaardig Verder, Beter in taal, rekenen en digitale vaardigheden’ vast. Met een realisatie van 9.127 gestarte trajecten is de doelstelling voor 2023 ruimschoots gehaald.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 (x 1.000)

€ 1.426

Armoedebestrijding

- € 846

Samenleving

€ 1.823

Diverse afwijkingen

€ 449

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma.

Inburgering Op 1 januari 2022 trad de Wet inburgering in werking. De gemeente is sindsdien verantwoordelijk voor de begeleiding bij inburgering. De gemeente biedt inburgeraars een programma inburgering aan op allerlei aspecten, waaronder het leren financieel zelfredzaam te zijn, het leren van de taal en toeleiding naar werk en of onderwijs. Alle inburgeraars krijgen een inburgeringstraject op maat om te zorgen dat zij mee kunnen doen aan de Rotterdamse samenleving. In het eerste jaar (2022) waren er nog veel kinderziektes in de nieuwe wet. In 2023 zijn dit er een stuk minder maar er blijven uitdagingen. Samen met (taal)aanbieders maar ook met andere gemeenten en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid werkt Rotterdam aan oplossingen.

De rijksoverheid bepaalt elk half jaar het aantal vluchtelingen met een verblijfsvergunning (statushouders) die de gemeente een woning en begeleiding bij de inburgering moet bieden. De taakstelling voor gemeente Rotterdam voor 2023 was 1.337. De taakstelling was eerst 1.795 maar is in oktober 2023 naar beneden bijgesteld. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders in 2023 is gehaald met zelfs 55 statushouders meer dan de taakstelling. De druk om tijdig huisvesting te vinden voor statushouders blijft onverminderd hoog. De taakstelling zal ook in 2024 hoog zijn en bedraagt voor het eerste halfjaar 693. Voor het tweede halfjaar is de taakstelling nog onbekend.

Samenleven in een stad In oktober 2023 is het actieplan ‘Samenleven in een Stad 2024-2027’ door de gemeenteraad vastgesteld. Dit plan is tot stand gekomen na een participatietraject van 50 stadsgesprekken. Hierin hebben 500 Rotterdammers met elkaar en met de gemeente gesproken over discriminatie, gelijkwaardigheid en inburgering. Daarnaast is er gebruik gemaakt van inzichten uit wetenschappelijk onderzoek en adviezen van diverse adviesraden. Het actieplan zet in op discriminatiebestrijding, emancipatie en sociale gelijkwaardigheid. Onder meer op de woningmarkt, de arbeidsmarkt, in de horeca en in het onderwijs neemt de gemeente, samen met partners in de stad, maatregelen om discriminatie terug te dringen en de acceptatie van diversiteit te bevorderen.

Pagina 11 van 1135

In juli 2023 is het Herdenkingsjaar Koloniaal en Slavernijverleden van start gegaan. Dit jaar markeert 150 jaar afschaffing van slavernij. Het herdenkingsjaar loopt tot juli 2024. In samenwerking met met partners en organisaties in de stad faciliteert de gemeente een brede, extra grootse programmering uit van culturele, maatschappelijke en educatieve initiatieven die bedoeld zijn om de bewustwording te vergroten over onze gedeelde geschiedenis. Stadsbrede campagnes brengen dit onderwerp en de activiteiten bij alle Rotterdammers onder de aandacht.

Programma Beheer van de stad Verminderen naastplaatsingen en zwerfafval We verminderen zwerfafval en plaatsingen van vuilnis naast afvalcontainers (hierna: naastplaatsingen) in de 20 wijken die het slechtst scoren. Doel in de huidige collegeperiode is een stijging van de CROW-score op plaatsingen naast containers en zwerfafval met gemiddeld 5 procentpunt. De CROW-methode is ontwikkeld om de kwaliteit van de openbare ruimte te meten, waarbij wordt gekeken naar onkruid, zwerfafval, onderhoud groen en verharding, en zo meer. Bijna alle gemeenten gebruiken deze methode. Realisatie 2022: 79,77% niveau B of hoger Begroting 2023: 81,5% niveau B of hoger Realisatie 2023: 82,49% niveau B of hoger De realisatie van het schoonniveau in 2023 wijkt in positieve zin af van de begroting. Na vaststelling van de nota SamenSchoonR in 2023, is er direct gestart met de uitvoering. Met positief resultaat. Er zijn nog steeds aanzienlijke verschillen tussen de wijken. De uiteenlopende scores benadrukken het belang van een wijkgerichte aanpak, die nu wordt uitgevoerd. De NietRNaast-aanpak heeft tot doel plaatsing van afval naast containers te verminderen. De aanpak is in 2023 voortgezet en moet ook het zwerfafval in de stad verminderen. Naast de handhavers van Toezicht en Handhaving zijn twintig reinigers in 2023 opgeleid tot controleur huisafval, zodat ze zelf boetes kunnen uitschrijven.

In 2023 zijn in totaal 2.891 bestuurlijke- en 142 strafrechtelijke boetes voor dit delict uitgeschreven. Analyses van de registraties leiden tot verdere verbetering van het werkproces. Door de invoering van NietRNaast is er ten opzichte van 2022 1,47% minder afval naast containers gezet. Kijkend naar naastplaatsingen en zwerfafval samen is de gemiddelde verbetering 2,72%: van 79,77% in 2022 naar 82,49% in 2023. De inzet op het tegengaan van zwerfafval en naastplaatsingen wordt de komende jaren onverminderd voortgezet. Ook vermeldenswaardig is de Aanpak zwerfafval in de Rotterdamse wateren. In 2023 is met de Marien Litteraanpak ingezet op minder zwerfafval in het water. Om dit te realiseren wordt nauw samengewerkt met de bewonersinitiatieven in de stad, en met professionele partners als het Hoogheemraadschap, Rijkswaterstaat en het Havenbedrijf Rotterdam.

Pagina 12 van 1135

Beeldkwaliteit schoon 90% van de geschouwde buitenruimte scoort B op de CROW-beeldmeetlatten voor Schoon Realisatie 2022: 91% Begroting 2023: 90% Realisatie 2023: 90,45% Er is sprake van een lichte daling van 0,5% op de score ten opzichte van 2022 waarin het percentage nog lag op 91%.

Pop-up milieuparken We realiseren jaarlijks minimaal 100 pop-up-milieuparken Realisatie 2022: 85 pop-up milieuparken Realisatie 2023: 120 pop-up milieuparken De doelstelling is in 2023 ruimschoots behaald.

Bruggen Na inspectie van de Parkhavenbrug is besloten aan deze brug eenzelfde reparatie uit te voeren als bij de Coolhavenbrug. De Parkhavenbrug is sinds oktober 2023 weer in gebruik. Dat was later dan gepland, mede door de vertraagde levertijden van onderdelen.

Biodiversiteit Op 12 oktober 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Biodiversiteitskader en de uitvoeringsagenda 2023-2027. Daarin zijn tot 2030 ambitieuze doelen vastgesteld. Om de uitvoering van het biodiversiteitskader te ondersteunen, is de toolbox Natuur inclusief gelanceerd. Deze toolbox biedt praktische acties voor het verbeteren van de biodiversiteit. Als onderdeel van de Groenagenda is in 2023 al 13,9 hectare bijenlandschap gerealiseerd. Dit is mogelijk gemaakt door minder maaien en de overgang van bestaande begroeiing naar grasvegetatie. Het doel is om in vier jaar tijd 40 hectare bijenlandschap te bereiken.

Led-transitie Pagina 13 van 1135

Het led-transitieproject loopt sinds 2020 en duurt tot en met 2025. Het gaat om de vervanging van 90.000 armaturen. Inmiddels zijn er in totaal 66.000 armaturen vervangen. Voor 2023 zijn er 7.000 armaturen vervangen. Voor 2024 is de planning dat de volgende circa 7.000 armaturen worden vervangen; dat zijn vooral grondspots en specials.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 Beheer van de stad (x 1.000)

- € 1.704

Baten afvalstoffenheffing

€ 600

Aanpak zwerfaval en naastplaatsingen

- € 780

Inzameling en verwerking van afval

- € 4.304

Diverse afwijkingen

€ 1.005

Vennootschapsbelasting

€ 643

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma

Programma Belastingen Belastingopbrengsten In Rotterdam wordt veel gebouwd. Meer woningen en bedrijfspanden, en nieuwe inzichten in de waardering en investeringen, leiden tot hogere belastingopbrengsten. Dit was in 2023 het geval bij de precariobelasting, dit is de belasting voor bedrijven of instellingen die gebruik maken van openbare gemeentegrond. Ook voor bouwplaatsen heft de gemeente precariobelasting. De toename in het aantal bouwplaatsen in 2023 heeft tot meer belastingopbrengsten geleid dan vooraf verwacht. Ook bij onroerendezaakbelasting voor niet-woningen heeft de gemeente hogere baten, dan begroot. De reden van deze hogere belastingopbrengsten is een toename in het aantal objecten en nieuwe inzichten in de waardering en investeringen.

Betaalgedrag en betalingsregelingen In 2023 zag de gemeente een toename in het aantal aangevraagde betalingsregelingen: er werden 16% meer betalingsregelingen aangevraagd dan in 2022. Het kan zijn dat de gemeente een groter risico loopt op de inning van de opgelegde belastingen. Uiteraard wordt de invloed op de verwachte belastingopbrengsten gevolgd. Naast het treffen betalingsregelingen kan de gemeente Rotterdammers en ondernemers ook helpen door bijvoorbeeld actieve doorverwijzing naar schuldhulpverlening, en waar nodig een combinatie van beide. Dit doet de gemeente volgens de uitgangspunten van het keurmerk sociaal incasseren. Daarnaast heeft de gemeente

Pagina 14 van 1135

begin 2023 besloten om alle belastingplichtigen in eerste instantie een kosteloze herinnering te sturen. Hiermee zijn veel Rotterdammers geholpen.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 Belastingen (x 1.000)

€ 1.587

Hogere baten onroerendezaakbelasting niet woningen

€ 2.049

Hogere baten precariobelasting

€ 793

Hogere aanmanings- en vervolgopbrengsten

€ 750

Voorziening dubieuze debiteuren

- € 2.047

Diverse afwijkingen

€ 42

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma

Programma Bestaande stad Zorgen voor een toekomstbestendige gemeentelijke vastgoedportefeuille De vernieuwde Kadernota Vastgoed is in september 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze nota bevat de spelregels voor vastgoed voor bestuur, ambtenaren en burgers. Er is en wordt gewerkt aan 80 projecten in de diverse ontwikkelfases. In de Integrale Huisvestingsplannen (IHP's) is naast de vervangingsopgave een aanpak voor 20 jaar meegenomen. In deze aanpak is de verduurzaming uit een investeringsprogramma belegd. Er is voortgang geboekt op het gecompliceerde dossier Volkstuinen. Er is een huurovereenkomst afgesloten voor 2023. Er ligt verder een concepthuurovereenkomst voor de komende 10 jaar. De gemeente heeft het volledige onderhoud op zich genomen en uitgevoerd. Er zijn 33 objecten verkocht, met een verkoopresultaat van in totaal € 17,7 mln.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 Bestaande stad (x 1.000)

- € 220

Hogere baten brandstofverkooppunten en reclameconcessies

€ 8.858

Hogere baten WABO-leges

€ 13.646

Apparaatslasten

€ 3.430

Goed huren en verhuren, monumenten en funderingen

€ 1.584

Activiteiten gedekt uit bestemmingsreserves

- € 105

Lagere baten verkopen vastgoed

Onderhoudskosten vastgoed

- € 4.288

€ 21

Pagina 15 van 1135

Schiekadeblok

- € 807

Huur vastgoed baten en lasten

€ 5.510

Afwaardering vastgoed

- € 585

Diverse afwijkingen

- € 868

Vennootschapsbelasting brandstofverkooppunten en reclameconcessies

- € 26.616

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma.

Omgevingsvergunning en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen geïmplementeerd In 2023 heeft de organisatie voorbereidingen getroffen om 1 januari 2024 klaar te staan voor de Omgevingswet. Processen zijn aangepast, trainingen georganiseerd, IT-systemen verbeterd en met diverse belanghebbenden is er blijvend contact. Bij de gesprekken over en behandeling van de conceptaanvragen is verwezen naar informatie om participatietrajecten vorm te geven. Veel aanvragen om een omgevingsvergunning zijn behandeld en hebben tot een vergunning geleid.

Wet goed verhuurderschap Sinds 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht. Dat is een belangrijke mijlpaal, omdat daarmee instrumenten beschikbaar zijn gekomen om misstanden op de particuliere verhuurmarkt te kunnen sanctioneren, zoals intimidatie en discriminatie van huurders en uitbuiting van arbeidsmigranten. Met de verhuurvergunning woonruimte die als pilot in Carnisse is ingevoerd, is in deze wijk handhaving op te hoge huren mogelijk.

Programma Bestuur De gemeenteraad en griffie De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de gemeente Rotterdam. De leden zijn gekozen door de stemgerechtigde inwoners van Rotterdam. De gemeenteraad bestaat in totaal uit 45 leden. Voorzitter is de burgemeester. De griffie is de ambtelijke ondersteuning van de gemeenteraad. De medewerkers van de griffie bieden ondersteuning in brede zin, van advies tot het regelen van facilitaire zaken, en van communicatie tot het voorbereiden van vergaderingen. De griffiemedewerkers staan onder leiding van de raadsgriffier. De gemeenteraad heeft voor de raadsperiode 2022-2026 6 commissies en 2 subcommissies ingesteld:

Pagina 16 van 1135

Commissie Bestuur, Organisatie, Financiën en Veiligheid (BOFV) Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport (ZWCS) Commissie Werk en Inkomen, Onderwijs, Samenleven Schuldhulpverlening, Armoedebestrijding en Nationaal Programma Rotterdam Zuid (WIOSSAN) + Subcommissie Bestuur Openbaar Onderwijs Rotterdam (BOOR) Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (BWB) + Subcommissie Bestemmingsplannen Commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat (MHEK) Commissie tot Onderzoek van de Rekening (COR) Naast de ambtelijke ondersteuning door de griffie krijgen raadsleden politiek-inhoudelijke ondersteuning door hun fractieorganisatie. Alle 14 raadsfracties ontvangen jaarlijks een vaste vergoeding voor het organiseren van hun ondersteuning. De verordening fractieondersteuning is in juli 2023 herzien.

Audiovisuele middelen Voor de vervanging van de audiovisuele middelen in de raadzaal en de Suze Groenewegzaal heeft de aanbesteding plaatsgevonden. Er is een aanbieder gekozen. De nieuwe apparatuur wordt in de komende drie jaar geplaatst. In de zomer van 2024 is als eerste de vervanging van audiovisuele middelen in de raadzaal aan de beurt. Naast de vervanging van de apparatuur worden de koppelingen tussen het Raadsinformatiesysteem en andere techniek verbeterd.

College van burgemeester en wethouders Het college van Leefbaar Rotterdam, VVD, D’66 en DENK heeft in 2023 gestuurd op de uitvoering van het tweede jaar van het coalitieprogramma ‘Eén Stad’.

Koers van de Stad Koers van de Stad is de naam voor een project en een budget waarmee de gemeenteraad een aantal eigen of door inwoners ingebrachte ideeën en initiatieven kan ontwikkelen en uitvoeren. In juli 2023 besloot de gemeenteraad een deel van het budget voor Koers van de Stad anders te gebruiken. Met de budgettaire wijzigingen voor de jaren 2023, 2024 en 2025 draaide de raad een deel van de door het college voorgestelde bezuinigingen terug. Het gaat om de volgende onderwerpen: Bewonersinitiatieven Budget Wijken Couleur Locale en Stedelijk Welzijn Handgeld wijkmanagers Subsidie Burgerpanel

Pagina 17 van 1135

Aanpak Armoede en Schulden Tenslotte maakte de gemeenteraad geld vrij om huismeesters weer een vaste plek te geven binnen de seniorenflats. In september 2023 besloot de raad het restantbudget 2023 door te schuiven naar het begrotingsjaar 2025.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 Bestuur (x 1.000)

€ 3.051

Vrijval pensioenvoorzieningen

€ 2.796

Koers van de Stad

€ 500

Egalisatiereserves

- € 359

Vrijval reserves

€ 20

Diverse afwijkingen

€ 94

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma

Programma Cultuur Cultuur voor alle Rotterdammers Rotterdam voert regelingen uit ter ondersteuning van creatieve en culturele projecten in de stad. In 2023 bleek opnieuw een overvraging van het beschikbare subsidiebudget. Het aantal aanvragers blijft onveranderd hoog. Ook de kosten per project stijgen door hogere lasten en ‘fair pay’: redelijke beloning voor verricht werk. Goed werkgeverschap bij instellingen staat onder druk door hoge inflatie, stijgende energieprijzen en huren. De gemeente levert waar mogelijk maatwerk en voert met de acht RCB-instellingen in de Rotterdamse Culturele Basis structureel overleg. In het vierde kwartaal van 2023 heeft de gemeente een Noodfonds Energie en Inflatie van € 5,7 mln beschikbaar gesteld voor instellingen die dreigen om te vallen. 32 instellingen hebben middelen ontvangen uit het Noodfonds. Gemeente Rotterdam heeft deze instellingen via het Noodfonds ondersteund om in 2023 hun activiteiten voort te kunnen zetten.

Aantrekkelijke en veerkrachtige stad Er zijn veel dwarsverbanden tussen cultuur en andere domeinen. Kunstenaars, ontwerpers en makers vormen veelal het vliegwiel voor economische groei. Daarom is er specifiek beleid op creatieve industrie en investeert Rotterdam in betrokken zzp’ers. Dat gebeurt bijvoorbeeld door de uitvoering van New Deals.

Pagina 18 van 1135

Daarnaast maakt Rotterdam zich hard voor betaalbare werkruimte, zoals dat is beschreven in de Uitvoeringsnota ateliers en broedplaatsen 2023-2030. Ook vraagt Rotterdam aan werkgevers om eerlijke beloningen te bieden. De Creatieve Coalitie Rotterdam is hierin de onze gesprekspartner voor de gemeente.

Een evenwichtig cultureel ecosysteem Uit het culturele veld is een programma met uiteenlopende initiatieven gestart onder de noemer ‘New Deals’. Een en ander is de uitkomst van het advies van de Denktank New Deal Cultuur. Deze deals dragen bij aan de transitie van de culturele sector naar een bloeiend geheel, door experimenten op het vlak van digitaal programma, broedplaatsen, makersnetwerken, verbinding met andere domeinen en financiering. Een voorbeeld is Cultural Bridges, een empowermentprogramma dat kleine grassrootorganisaties versterkt. De uitvoering van de deals is najaar 2023 begonnen. Het college heeft hiervoor ongeveer € 2,3 mln beschikbaar gesteld. Op 22 juni 2023 heeft de gemeenteraad 'Van onschatbare waarde. Uitgangspuntennota voor het cultuurbeleid 2025-2028’ vastgesteld. Dit beleidskader is richtinggevend voor de komende cultuurplanperiode. Bureau BlueYard organiseert en faciliteert de adviescommissie die oktober 2023 is ingesteld onder voorzitterschap van Mei Li Vos. Op 27 maart 2023 vond een startbijeenkomst plaats van gemeente, sector en andere belanghebbenden om samen te bouwen aan een veerkrachtige en toekomstbestendige sector. Om deze beweging te ondersteunen is een kernteam Transitie Cultuur geformeerd. Eind vierde kwartaal van 2023 is een kwartiermaker geworven die 1 januari 2024 is gestart.

Haar opdracht spitst zich toe op advisering over het cultureel bestel en financiering ervan per 2029, met als mijlpaal het organiseren van een internationale adviesraad in 2025.

Financiële afwijkingen t.o.v. de bijgestelde begroting 2023 Cultuur (x 1.000)

€ 294

Transitie en cultuurplanadvisering

€ 303

Diverse afwijkingen

-€9

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma.

Programma Dienstverlening De Wijk aan Zet Wijk aan Zet is in 2023 gericht geweest op het realiseren van de verandering die nodig is binnen de gemeentelijke organisatie om de ambities (‘de bedoeling’) van Wijk aan Zet te realiseren. Hierbij ligt de focus op de menskant en wordt gelijktijdig gewerkt aan concrete, kortere termijn resultaten en de grotere beweging die gewenst is.

Pagina 19 van 1135

De wijkakkoorden zijn opgesteld. Het college staat als collectief achter het resultaat. Bij de Voorjaarsnota 2023 zijn de jaaractieplannen 2023 met daarbij behorende budgetten én extra budget voor de Kleine Kernen aanpak vastgesteld; Er zijn instrumenten doorontwikkeld. Bijvoorbeeld een nieuwe werkwijze voor bewonersinitiatieven (in samenwerking met wijkraden en de raad) en het participatieplatform ‘Mijn Rotterdam’; Benoeming en inwerkingtreding van wijkwethouders voor alle wijken; Binnen de gemeentelijke organisatie zijn stappen gemaakt om wijkgericht te werken.

Collegetarget Wijk aan Zet: Het college realiseert (in deze collegeperiode) naar het oordeel van de wijkraad 75% van de acties die opgenomen zijn in de wijkplannen. Mijlpaal 2023: 75% Realisatie 2023: 62% Op basis van de 39 12-maandsrapportages van de jaaractieplannen 2023 is het percentage van het collegetarget Wijk aan Zet 2023 bepaald. Deze 12-maandsrapportages zijn, tezamen met het wijkverslag dat iedere wijkraad maakt en de aanbiedingsbrief van de wijkraad, opgenomen in de paragraaf Wijken. In totaal is 62% van de acties voor 2023 naar het oordeel van de wijkraad gerealiseerd. 3% van de acties is niet gerealiseerd in 2023 en wordt ook niet meer gerealiseerd. Veel acties hebben pas na de besluitvorming van de voorjaarsnota 2023 kunnen starten (medio 2023). In totaal is 62% van de acties voor 2023 naar het oordeel van de wijkraad gerealiseerd. 3% van de acties is niet gerealiseerd in 2023 en wordt ook niet meer gerealiseerd. Alle andere acties (de overige 35%) zijn nog niet helemaal af en lopen door in 2024, of worden in zijn geheel doorgeschoven naar 2024. Dat er relatief veel acties nog niet (helemaal) gerealiseerd zijn heeft diverse oorzaken. Acties kunnen ingewikkelde opgaven zijn die langer dan een jaar in beslag nemen. Hierbij zitten ook acties waar eerst onderzoek moest worden gedaan en het jaar erna de uitvoering volgt.

Tenslotte zijn er dus acties die medio 2023 zijn gestart en doorlopen over de jaargrens. De verwachting is dat de doorgeschoven acties in 2024 wel volledig afgerond worden.

Wijkhubs Wijkgerichte samenwerking door ambtenaren, externe organisaties en actieve bewoners krijgt steeds meer gestalte in de Wijkhubs. Met de opening van de 39 Wijkhubs en de maatwerkplannen voor de programmering per Wijkhub is de basis gelegd voor de verdere ontwikkeling van dit instrument. De fysieke realisatie van de 39 Wijkhubs is een feit. Iedere Wijkhub heeft een programmeringsplan op maat van de specifieke wijk. Sinds november 2023 is de Mobiele Wijkhub structureel meermaals per week inzetbaar.

Meedenken, meedoen en meebeslissen

Pagina 20 van 1135

In maart 2023 heeft het college het plan van aanpak Betrokken Stad 2023-2026 en het jaarplan 2023 vastgesteld. Bij bespreking in de gemeenteraad is de toezegging gedaan om het stuk aan te scherpen, met meetbare doelen. Het vernieuwde plan is in juli ter kennisname aangeboden aan de raad. Een greep uit de concrete resultaten: Vervolg van de succesvolle pilot kinderburgemeester; Realisatie van een nieuw initiatievenloket met betere borging van initiatieven; Start van een pilot wijkcommunicatie via MijnRotterdam en Rotterdam.nl. De resultaten van Bewonersinitiatieven en Right 2 Challenge worden apart benoemd.

Bewonersinitiatieven In 2023 zijn circa 2.000 bewonersinitiatieven goedgekeurd, voor een budget van € 4,2 mln. Voor 2024 heeft het college in juni 2023 de definitieve regels vastgesteld voor bewonersinitiatieven. Dit gebeurde op basis van advies van een werkgroep met vertegenwoordigers van de wijkraden, initiatiefnemers en de stichting Opzoomer Mee. Dit betekent: Wijkraden kunnen sinds september 2023 een besluit nemen op aanvragen voor een bewonersinitiatief, zowel grote als kleine aanvragen. Wijkraden kunnen sinds september 2023 wijkmanagers mandateren om een besluit te nemen op aanvragen. Diverse wijkraden hebben hiervan gebruikt gemaakt. Wijkraden hebben vanaf 2024 de mogelijkheid om bij het college binnen het beschikbare budget aan te geven om 1) subsidierondes vast te stellen, 2) de bijbehorende subsidieplafonds vast te stellen en 3) een maximum van € 10.000 of € 20.000 per aanvraag vast te stellen.

Right 2 Challenge In 2023 waren er 3 nieuwe challenges: Participatie ontwerp voor de speelplek Wilgerplaspark: € 5.000 Lokaal netwerk armoedebestrijding in kaart brengen: € 49.335 Jongeren activeren via beheer en schoon Sportpark Nederhage en omgeving: € 20.000 Het totaal aantal challenges in Rotterdam stond eind 2023 op 18. Right 2 Challenge is in onderstaande aanbestedingen opgenomen in 2023: Marktkramen Instrumenten arbeidsontwikkeling werkzoekenden spoor C (werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt van 9 tot en met 24 maanden) Standaard in aanbestedingen van werken door het Ingenieursbureau Tijdelijk beheer vastgoed van de gemeente Energieklussers

Pagina 21 van 1135

CityLab010 In 2023 is het inhoudelijke kader voor CityLab010 aangepast aan het collegeakkoord. Hierdoor is het maximaal aan te vragen bedrag verlaagd van € 100.000 naar € 50.000. 225 plannenmakers hebben zich in 2023 aangemeld voor CityLab010. 117 initiatieven hebben de stap gemaakt naar een subsidieaanvraag. Deze aanvragen zijn voorzien van een ambtelijk advies en beoordeeld door de Stadsjury. Vier leden van de Stadsjury zijn in 2023 herbenoemd; acht nieuwe leden zijn benoemd voor een periode van drie jaar. De Stadsjury heeft geoordeeld dat 25 initiatieven vernieuwend zijn en een belangrijke maatschappelijke bijdrage leveren aan Rotterdam. Hiermee is het maximaal aantal positief beoordeelde aanvragen gehonoreerd vanuit het beschikbare subsidiebudget van € 1 mln.

Financiële afwijkingen t.o.v. de Bijgestelde begroting 2023 Dienstverlening (x 1.000)

€ 2.494

Hogere uitkeringen

€ 782

Hogere legesopbrengsten

€ 1.267

Wijkbudget

€ 1.248

Bestemmingsreserve Menselijk Maat

- € 524

Bestemmingsreserve Citylab

- € 391

Diverse afwijkingen

€ 112

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder dit programma.

Kleine Kernen Aanpak Het uitvoeringsprogramma van de Kleine Kernen Aanpak (KKA) is voor de zomer vastgesteld. Het is een dynamisch uitvoeringsprogramma dat jaarlijks kan worden aangevuld of bijgesteld. De gemeenteraad heeft via de voorjaarsnota 2023 een bedrag van € 8 mln toegekend voor de uitvoering van de eerste reeks projecten. In elke wijk en elk dorp zijn projecten voorbereid en gestart. De gemeente betrekt wijkpartijen zoals woningcorporaties en andere partners bij de integrale ontwikkeling van de dorpen. Eind september is op verzoek van de dorps- en wijkraden een conferentie over voorzieningen georganiseerd. De dorps- en wijkraden zijn betrokken bij de uitwerking en realisatie van KKA-projecten en acties uit conferenties. Voor maatwerk op het vlak van communicatie en participatie is er extra budget.

Verkiezingen Pagina 22 van 1135

Op 15 maart 2023 vonden de verkiezingen plaats voor Provinciale Staten en Waterschappen. De verkiezingen zijn goed verlopen. De uitslag is tijdig en onbetwist vastgesteld, na de Centrale Stemopneming op 16 maart in Ahoy. Kerncijfers: 299 stembureaus, waarvan 99% toegankelijk. Opkomst ruim 42%. 3.500 vrijwilligers Na de val van het kabinet op 6 juli is op 22 november 2023 de Tweede Kamerverkiezing gehouden. Er werd rekening gehouden met een hogere opkomst. Op 23 november vond de centrale stemopneming plaats en is de uitslag door het gemeentelijk stembureau vastgesteld. Kerncijfers: 378 stembureaus in bedrijf, waarvan 98% toegankelijk. Opkomst: 64%. Inzet op de verkiezingsdag en de dag erna: 6.100 vrijwilligers, van wie 30% ambtenaren van de gemeente Rotterdam.

Stadsarchief ‘Digitalisering op verzoek’ nam in 2023 een hoge vlucht: op verzoek van burgers zijn 3.137 inventarisnummers gedigitaliseerd en online geplaatst. Er werden verschillende inspecties en onderzoeken uitgevoerd. Het verslag van de gemeentearchivaris kreeg veel aandacht en werd behandeld in de raad. Vanwege de herdenking van 150 jaar afschaffing van de slavernij is vanaf juni 2023 de tentoonstelling ‘Koloniaal Rotterdam in het archief’ te zien geweest in het Stadsarchief Rotterdam. Onder de naam ‘Peter Peper’ zijn 25 educatieve voorstellingen voor Rotterdamse basisschoolkinderen georganiseerd. De leerlingen maakten daarin kennis met het koloniaal en slavernijverleden van Rotterdam. Het stadsarchief verwierf in 2023 een aantal interessante particuliere collecties, zoals het archief van de Havenwerkgeversvereniging SVZ, egodocumenten over de Tweede Wereldoorlog, het bombardement van 1940, de razzia van 1944, en de eerste 5.000 van in totaal 80.000 dia’s en digitale foto’s gemaakt door een amateurfotograaf van alle straten van Rotterdam vanaf de jaren 80 tot heden. Ook ontving het stadsarchief het eerste aandeel (1873) van de Holland Amerika Lijn. Verschillende stukken gaf het stadsarchief in bruikleen aan musea. Zo is de ingekleurde plattegrond van Rotterdam van Johannes de Vou uit 1694 gerestaureerd en tentoongesteld in de Kunsthal.

Tevredenheid concerndienstverlening

Pagina 23 van 1135

Collegetarget tevredenheid concerndienstverlening: We willen dat aan het eind van de collegeperiode 2023-2026 minder Rotterdammers ontevreden (6) zijn over hun contact met de gemeente Rotterdam. In 2025 is het percentage Rotterdammers dat ontevreden is over hun contact met de gemeente met 30% gedaald ten opzichte van 2020. Realisatie 2023: - 5% Mijlpaal 2023: - 7% In 2023 realiseerde de gemeente een daling van 5% van het percentage Rotterdammers dat ontevreden is over hun contact met de gemeente ten opzichte van 2020. Daarmee komt het percentage Rotterdammers dat ontevreden was over hun contact met de gemeente uit op gemiddeld 14,4%. De mijlpaal van 2023 is daarmee net niet gerealiseerd. Ten opzichte van 2022 is een daling gerealiseerd van 7%. De gemeentelijke dienstverlening scoorde gemiddeld een 8,1 in 2023. De belangrijkste verbeteringen zijn: Rotterdammers kunnen tijdiger een afspraak maken en de gemiddelde wachttijd in de publiekslocatie is afgenomen. Dit komt door investeringen in de planning- en regiefuncties en extra baliecapaciteit; Rotterdammers geven aan dat baliemedewerkers en call-agents hen vriendelijker en duidelijker behandelen. Dit komt door het uitvoeren van projecten die de vriendelijkheid en duidelijkheid beter maken; Rotterdammers worden vaker in één keer geholpen aan de telefoon.

Met concrete verbeteringen voorkomt de gemeente dat Rotterdammers opnieuw contact moeten opnemen. Rotterdammers zijn over het algemeen ook tevreden over de Livechat en Digitale Balie. Zo geven Rotterdammers de livechat gemiddeld een 8,8 met een ontevredenheidspercentage van 2,2%. De Digitale Balie (videobellen) scoort een 8,2 met een ontevredenheidspercentage van 13,9%. De ambitie van de gemeente is om de dalende trend in de ontevredenheid in 2024 en verdere jaren voort te zetten. Er zijn in 2024 wel uitdagingen op dit vlak. Een daarvan is de reisdocumentenpiek. De eerste voorbereidingen om passende en tijdige dienstverlening te kunnen blijven bieden, zijn al in 2023 getroffen. In het kader van de opgave ‘De Rotterdamse Dienstverlening – Doen we zo’ is in 2023 gewerkt aan de vorming van een Klantcontactcentrum dat sinds 1 januari 2024 onderdeel is van de gemeentelijke organisatie. In het Klantcontactcentrum komen telefonie, livechat en publieksreacties samen. De verwachting is dat verdere kwaliteitsverbetering van de eerstelijnsdienstverlening leidt tot een daling van het percentage ontevreden Rotterdammers. Meer informatie over wat de gemeente doet vanuit de opgave ‘De Rotterdamse Dienstverlening – Doen we zo’, zie 23bb003841

% van de Rotterdammers dat tevereden / ontevreden is over het contact met de gemeente op de volgende onderdelen

Realisatie

2022

2023

2024

2020

Norm ontevredenheid

-4%

-7%

Realisatie ontevredenheid

+2%

-5%

85%

86%

Algemene tevredenheid (ontevredenheid)

85%

Raming

-20%

Pagina 24 van 1135

(15%)

(15%)

(14%)

Programma Economische ontwikkeling Economische ontwikkelingen De Rijnmondse economie heeft het in de jaren na de coronapandemie goed gedaan. De economische groei was in 2021 en 2022 met ruim 4% stevig en de werkloosheid was laag: 4,5%. Voor 2023 wordt echter volgens de laatste cijfers een economische krimp geraamd van -1,1%. Dit is fors lager dan het landelijk gemiddelde waar nog een lichte groei van 0,1% te zien is. Dit grote verschil is voor een groot gedeelte te verklaren door de afname van de wereldhandel in 2023. Dit blijkt ook uit de cijfers van het Havenbedrijf waar de overslag met ruim 6% daalde. Deze krimp van de economie slaat dus met name neer in het Haven industrieel complex en de logistieke ketens rondom de haven, maar heeft ook uitstraling naar de stedelijke economie vanwege de groeiende verbondenheid met de stad zoals de maritieme dienstverlening. Door krapte zijn er nog beperkte gevolgen voor de arbeidsmarkt. Deze economische ontwikkeling onderschrijft de noodzaak om samen met onze partners verder te werken aan de verbreding en vernieuwing van de Rotterdamse economie. Zoals het versterken van het vestigingsklimaat van het life science cluster in de stad en het ondersteunen van de digitalisering van het mkb.

Ook zet de gemeente in op het faciliteren van de energietransitie van het haven industrieel complex waar de ambitie ligt om de haven te ontwikkelen tot waterstofhub. De gemeente stimuleert ook het gebruik van walstroom in de haven. In zijn algemeenheid nam de groei ten opzichte van eerdere jaren verder af, doordat de coronacompensatie niet meer beschikbaar was, bedrijfsfaillissementen geleidelijk toenamen, bestedingen van huishoudens afnamen door de hoge inflatie, terwijl de arbeidsmarkt nog uiterst krap bleef. Een deel van de ondernemers, zoals in de horeca, kampt nog met een grote schuldenlast uit het coronatijdperk. Daarnaast ervoeren mkb’ers, zoals in de horeca en detailhandel, flinke personeelstekorten. Positief is dat in 2023 de opgelopen energielasten zijn gedaald en de inflatie is afgenomen. De belangrijkste gebeurtenissen en resultaten in 2023 zijn: Onder de vlag van het Mkb actieprogramma zijn er in 2023 veel verschillende activiteiten ontplooid. Het Team Ondernemersmaatwerk (TOM) heeft 65 maatwerkverzoeken van horecaondernemers behandeld. De ondernemersbalie heeft ruim 3000 contacten geteld in 2023. Op het evenement Upstream, het grootste evenement voor vernieuwende bedrijven in de regio kwamen 3.000 bezoekers op af. Het fonds vitale kerngebieden, als onderdeel van de aanpak vitale kerngebieden, heeft in 2023 een eerste aankoop gedaan op de Schiedamseweg Beneden.

Het gaat om de aankoop van een overlastgevende horeca-onderneming die is beëindigd. Doel van de aankoop is om hier na renovatie een leer-werkbedrijf te vestigen. Ondernemers in de horeca mogen door het vastgestelde Horeca uitvoeringsplan nu op vrijdag en zaterdag een uur langer open zijn en hun terras uitbreiden. Ook worden meer ‘verlaatjes’ (incidenteel langer open zijn) en meer geluid toegestaan. In oktober 2023 heeft het college in het kader van het collegetarget het Actieplan bedrijfsruimte vastgesteld. De gemeente stuurt op behoud van de hoeveelheid bedrijfsruimte en op het juiste bedrijf op de juiste plek.

Pagina 25 van 1135

Vanuit de subsidieregeling bedrijfsruimte maakindustrie zijn in 2023 drie subsidieaanvragen toegekend. De gemeente heeft in totaal 400.000 euro subsidie verleend, dat private investeringen heeft losgemaakt van ruim 2 miljoen euro. Zo is er onder andere een bijdrage verleend voor intensiever ruimtegebruik in de Spaanse Polder en aan de doorgroei van een mkb-maakbedrijf In mei vond in Rotterdam de World Hydrogen Summit plaats. Leiders uit de overheids- en particuliere sector ontmoetten elkaar om samen te werken en zaken te doen, en daarmee de waterstofindustrie vooruit te helpen. Tijdens deze conferentie werd, mede op initiatief van de gemeente Rotterdam, H2Makers gelanceerd, het regionale kenniscentrum voor de waterstofmaakindustrie.

Collegetarget bedrijfsruimte: De doelstelling voor deze collegeperiode is behoud van voldoende bedrijfsruimte door te zorgen dat de omvang m² bedrijfsruimte blijft op het niveau van 1 januari 2022. Realisatie 1 januari 2023: 4.288.765 m² Mijlpaal 1 januari 2024: 4.248.765 m² Realisatie 1 januari 2024: 4.272.299 m2 Na een stijging in 2022 is het aantal m2 bedrijfsruimte in 2023 met ongeveer 16.500 m2 afgenomen. Op basis van een aantal grote gebiedsontwikkelingen is de verwachting dat de komende jaren sprake zal zijn van een forse afname. Dit komt vooral door de transformatie van bedrijfsruimte naar woningen op enkele bedrijventerreinen in de binnenstad. Zo worden er bijvoorbeeld in de gebiedsontwikkelingen van Hunter Douglas, Provimi en Codrigo forse aantallen m2 bedrijfsruimte onttrokken. Daarbij is sprake van beperkte vervanging ter plekke of van compensatiemogelijkheden elders in de stad. Bij het opstellen van het collegetarget is voor deze collegeperiode rekening gehouden met 180.000m2 aan afname door grote gebiedsontwikkelingen waar woningbouw gepland is. Deze ontwikkelingen variëren tussen hard en zacht planaanbod vanuit de woningbouw. Het tempo van de gebiedsontwikkelingen wordt door markmechanismen vertraagd of versneld.