[24bb002526] Bijlage 1 behorende bij 24bb002527 - Ambitiedocument Waterkant
Tekst van het document
Reuring staat voor gebieden waar ruimte is voor hoogstedelijke voorzie ningen met ruime openingstijden die voor dynamiek en sociale veiligheid zorgen. Dit is de plek waar de meeste actieve en levendige programma's zijn in de plinten van de gebouwen. Woonconcepten voor bewoners, die sterk leunen op stedelijke en collectieve voorzieningen, sluiten hier goed op aan. De Reuring-zone vormt de ruggengraat van een gebied en ligt bij voorkeur op loopafstand van OV-haltes.
Buurtstraten Woning Hofjes
A
IL I slīc:he: :orgien voo
erainderin«g
Rust
Rivier
De Rust-zone ligt net iets naast de zones voor Reuring en Ruis, in het cen trale gebied van Waterkant. Hier is de sfeer meer rustig, met veel ruimte voor wonen, ook in de plinten. Een rijke mix aan woonvormen sterk gekop peld aan groene binnen en buitenruimtes creëren een fijn woon en werk klimaat. Het wonen en het werken richt zich ook sterk op collectief gebruik en delen van voorzieningen. De Rivier geeft een diep gevoel van Rust maar tevens aanleiding tot beweging en sport. Rust wordt ook gecreëerd door middel van groene binnenwerelden binnen de bouwblokken. De groene kwaliteit van deze binnenwereld wordt verbonden door middel van ope ningen en poorten met de hoge verblijfskwaliteit van de openbare ruimte. Diverse functies kunnen zowel aan Ruis en Reuring liggen maar ook aan de noodzakelijke Rust van de binnenruimte.
Het is de ambitie de rivier te omarmen, aanraakbaar te maken en haar kwaliteit tot in de Waterkant te laten voelen. De verbinding met de rivier moet worden hersteld, zoals op het eiland van Brienenoord al is gebeurd. Het getij van de rivier wordt zichtbaar en beleefbaar gemaakt. Langs de oever is ruimte voor een openbaar vrij toegankelijk zwembad. Aan de omgevingskwaliteit Rivier is plaats voor wonen, werken, ontspan ning, verblijven, sport en spel. In de Rivier zone gaat het om functies die zich actief richten op het promenadepark en het getijdenpark, d.w.z op de openbare ruimte aan de rivier. Recreatie, actief bewegen en urban sport zijn functies die hier heel natuurlijk een plek vinden. Functies versterken de dynamiek van de rivier en het bewegen langs en over de Maas.
Ambitiedocument Waterkant
79
De Vijfde R, die van Ruimte De vier R'en die de vanuit omgevingskwaliteiten de plinten en het nietwoonprogramma kleuren hebben met elkaar gemeen dat ze allemaal ontegenzeggelijk de aanpalende buitenruimte kleuren. Deze vijfde R, Ruimte, is de meest benaderbare, vrij toegankelijke en zichtbare kwaliteit van Waterkant. Er zijn drie buitenruimten aan de Rivier te onderscheiden met elk een eigen thema. Daarnaast fungeert de urban plaza als hechtingspunt aan de stad omdat Waterkant en stad elkaar daar treffen. Dit plein is de meest publieke en toegankelijke openbare ruimte van Waterkant. De hoofdstraat en dwarsverbindingen zijn andere ruimtes in Waterkant kansrijke en interessante plek bieden aan divers programma.
Urban Plaza Het plein boven het spoor, de urban plaza, is de plek waar Waterkant het meest zichtbaar fysiek verbonden is met Feijenoord en Hillesluis. De Urban Plaza zorgt voor een hele goede verbinding vanuit de stad naar de Maas. Het Urban Plaza is een dynamische plek en entree
PLAZA
MALLEGATPARK
PLAZA
PLAZA
tot Waterkant voor velen. Het is dé plek voor buurtprogramma's als een bibliotheek, buurthuis en sport in de openbare ruimte.
URBAN SPORTS
De dwarsverbindingen Vanaf de Urban Plaza lopen twee straten geleidelijk af richting de Maas en het promenade- en getijdenpark. Langs deze twee straten is er ruimte voor levendige functies in de plinten van de gebouwen, horeca kleinere bedrijfsruimtes en wijkwinkels. In combinatie met sociaal maatschappelijke voorzieningen geeft dit programma deze straten een dynamische levendige uitstraling.
Water- en promenadepark Het promenadepark is het nieuwe stadspark aan de Maas, goed verbonden met het Getijdenpark. Hier is de ambitie een openbaar, vrij toegankelijk zwembad te maken en is tevens ruimte voor verschillende vormen van Urban sport en waterrecreatie. 4^1
Bruggenhoofd Op termijn zal de nieuwe stadsbrug hier aanlanden en ontstaat onder de brug plek voor een stoer sport- en ondernemersprogramma. Een ideale plek voor urban sports, street culture
Mallegatpark Mallegatpark is een groene ruimte tussen Feijenoord en Waterkant waar, in- en rondom de koepels, ruimte is voor urban sports & street culture. Het wordt een plek voor bewoners van de omliggende wijken, waar het groen en de rivier kan worden beleefd, en waar incidenteel ook een evenement kan worden georganiseerd.
80
Ambitiedocument Waterkant
URBAN PLAZA
URBANSPORTS
^
m
WATERPARK
MALLEGATPARK
Programma niet-wonen Het gemengde en diverse karakter van Waterkant wordt met name be paald door aard en omvang van het niet-wonen programma. Dat, en de kwaliteit van de buitenruimte, zorgt voor de aantrekkingskracht voor omwonenden en bezoekers van Waterkant. Het niet-wonen programma bestaat uit commerciële en maatschappelijke ruimtes. De behoefte aan commerciële en maatschappelijke ruimtes is bepaald op basis van het ver wachte aantal nieuwe bewoners en tekorten en overschotten in de omlig gende wijken en aan de hand van sessies voor het maatschappelijk kader plan. Voor de basisvoorziening die in een woonwijk aanwezig moeten zijn, hanteert de gemeente referentiewaarden. Wat vervolgens netto nodig is, komt voort uit de analyse van de omgeving in relatie tot de referentiewaar den. Daarnaast is er ruimte voor werken en leren in verschillende vormen. De situering van de verschillende niet-wonen functies gebeurt in overeen stemming met de beoogde sferen in samenhang met de beoogde leven digheid van de plinten van gebouwen en de openbare ruimte. In totaal is er ruimte voor 50.000 tot 90.000m2 bvo niet-woonfuncties, waarvan circa 20.000 m2 (als onderdeel van in totaal 25.000 m2 in heel deelgebied 1) gereserveerd is voor de volgende, relevante maatschappelijk functies en voorzieningen: ^
Basisschool, minimaal 1, met bijbehorende speelpleinen en preferente gymzaal. Mogelijk een tweede indien deze niet in ander deelgebied gerealiseerd kan worden.
^
Kinderdagverblijf
^
Beschermd wonen
^
Centrum jeugd en gezin
^ •
Sporthal Openlucht zwembad
^
Culturele voorzieningen
^ •
Huis van de wijk Nachtopvang/Crisisopvang
• •
Bibliotheek Huisarts/gezondheidscentrum
•
Apotheek
^ •
Tandarts Fysiotherapie
^
Street Culture & Urban Sport Campus
Daarnaast is er ruimte voor (nacht)horeca, werken (Makersplace), onder wijs, recreatie, sport en (beperkt) winkels voor de dagelijkse voorzienin gen. En, in aanvulling op het getijdenpark en het zwembad, voor een of meerdere bijzondere voorzieningen die interessant zijn voor bezoekers uit stad en regio en die daarmee Waterkant (als buurt) tot een bestemming en publiekstrekker maken.
Ambitiedocument Waterkant
81
Woonprogramma Naast alle functies en programma's is er binnen Waterkant ook heel veel ruimte voor een gemengd woningbouwprogramma. De ambitie is sterk gemengde bouwblokken en ensembles te ontwerpen waarbinnen veel ruimte is voor differentiatie in woningtype, afmetingen en prijs. Zo wordt een hele brede doelgroep bediend. Ook is er ruimte voor alternatieve woonvormen zoals woongroepen en wooncoöperaties. Binnen het woningbouwprogramma is er veel ruimte voor bijzondere woonconcepten die op specifieke doelgroepen inzetten en collectief gebruik van functies in de gebouwen en de openbare ruimte stimuleren. Hiermee wordt de basis gelegd voor een gemengde stadswijk met veel aandacht voor community en collectief gebruik. Het woonprogramma in Waterkant omvat ca. 310.000-340.000 m2 bvo waarbinnen 3.125 - 3.750 woningen kunnen worden gerealiseerd. Voor de eerste 3700 woningen in Feyenoord City deelgebied 1 (Waterkant + Stadskant + Mallegatplot) is het uitgangspunt 450 sociale woningbouw en 40^ middelduur. Daarboven geldt de segmentering conform huidig beleid De verdeling tussen huur en koop is circa 50'^ huur en 50'^ koop. De beoogde verdeling over de verschillende segmenten is: ^
82
minimaal 16 0A sociaal
^
minimaal 40 0A midden
^
circa 30'^ hoger
^
circa 10^» top
Ambitiedocument Waterkant
Waterkant Hoofdstraat - Ooghoogte
Ambitiedocument Waterkant
83
4.6 Duurzaamheid
Aanvullend kunnen mogelijk de volgende diensten worden aangeboden: ^
Circulariteit
Koppeling van lokale opwek aan de bewoners, zodat niet alleen de algemene voorzieningen maar juist ook de bewoners kunnen
Inleiding
meeprofiteren van de elektra opwek in het gebied, waarmee de
De ruimtelijke visie voor het ontwerp van Waterkant is ontworpen vanuit de
betaalbaarheid kan worden vergroot.
Circulaire economie
Creëren van een community en sturen op energiegebruik als deze
In het Masterplan Feyenoord City lag de focus met name op hergebruik
Daarmee wordt impliciet en expliciet gestuurd op het ontwikkelen
duurzaam beschikbaar is, i.c.m. dynamische tarieven. Daarmee
van vrijkomende materialen in het gebied. Voor Waterkant wordt
van een duurzaam gebied. De mate van duurzaamheid zal uiteindelijk
wordt lokaal gebruik van energie gestimuleerd en verbetert de
daarnaast de focus ook gelegd op het bouwen met materialen met een
worden beoordeeld in het BREEAM NL gebied certificeringsproces. De
betaalbaarheid en duurzaamheid.
minimale milieubelasting. Binnen het thema circulair bouwen wordt
Een koppeling van het sociale programma van Waterkant aan de
daarom voor Waterkant voornamelijk ingezet de materiaalgebonden CO2-
duurzaamheid nu toch praktisch en concreter te maken, zijn voor de zes
energie-uitwisseling voor bewoners in de directe omgeving van
emissie en op het verlagen van de Milieuprestatie Gebouwen (MPG).
duurzaamheidsthema's uit het masterplan Feyenoord City meetbare
Waterkant.
De ambitie is om in Waterkant te bouwen binnen het CO2 budget dat op
ambities voor Feyenoord City zoals die zijn opgenomen in de ambitieroos.
ambitie is om een kwalificatie 'Excellent' te behalen. Om de ambities voor
^
^
doelstellingen gedefinieerd.
basis van het klimaatakkoord van Parijs voor de bouw beschikbaar is.
Duurzame mobiliteit
Energie en Smart Mobility Energie en warmte
De ambitie is om van Waterkant een wijk te maken die is voorbereid op
De Dutch Green Building Council (DGBC) heeft het CO2-budget voor de bouw in Nederland bepaald en op basis daarvan grenswaarden voor de
emissie-vrije mobiliteit. Dit wordt uitgewerkt in het stedenbouwkundig
materiaalgebonden CO2-emissies vastgesteld, die lager worden in de
plan dat wordt ontworpen op het beperken van gemotoriseerd verkeer en
tijd. De ambitie wordt uitgewerkt door het CO2-budget voor Waterkant te
daardoor op het reduceren van CO2- en fijnstof uitstoot. Hiertoe moeten de
berekenen en een strategie te ontwikkelen om te sturen op het gebruik van
volgende uitgangspunten worden verankerd:
de (nog) beschikbare CO2-ruimte. Hierbij zal onderscheid worden gemaakt
^
Geen doorgaand (gemotoriseerd) verkeer door Waterkant; niet op het
naar de hoogte van de gebouwen, aangezien de mogelijkheden voor
maaiveld en ook niet eronder.
CO2-reductie bij laag- en middelhoogbouw vooralsnog groter zijn dan bij
Alle parkeren van bewoners, staf en bezoekers gebeurt in gebouwde
hogere gebouwen ^ 7 à 10 lagen).
De ambitie is om in Waterkant een betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam energiesysteem te realiseren voor bewoners en gebruikers met CO2-
^
vrije energie door een mix van duurzame bronnen afgestemd op de
voorzieningen grotendeels onder opgetild maaiveld buiten het zicht
Daarnaast zal de milieuprestatie van gebouwen (MPG) worden gebruikt
vraag. Waterkant is zelfvoorzienend in haar verwarming en koeling en de
vanuit de openbare ruimte in hubs.
om ontwerpen van gebouwen te toetsen op duurzaam materiaalgebruik.
gebouwen worden energieneutraal. De jaarlijkse gemiddelde vraag naar
Maximaal faciliteren van het gebruik van OV en duurzame (deel)
De ambitie is dat de MPG maximaal 90% van de wettelijke eis is. Het CO2-
energie voor gebouwen en faciliteiten in Feyenoord City moet in het gebied
^
mobiliteit in combinatie met het ontmoedigen van het gebruik (en het
gebruik van nieuwbouw zal een van de criteria zijn bij het selecteren van
worden opgewekt. De mate waarin deze ambitie wordt gerealiseerd
bezit) van een (eigen) auto.
ontwikkelaars.
kan jaarlijks worden gemeten en uitgedrukt in een percentage van de
In overleg met stakeholders zullen de ambities worden uitgewerkt in een
doelstelling (100% CO2-vrije energie).
mobiliteitsplan. In het hoofdstuk Mobiliteit is dit reeds verder behandeld.
Een mogelijke uitwerking van het duurzame energiesysteem, zou op grond van wat thans haalbaar is, kunnen bestaan uit: ^
Een 5e generatie warmtenet met collectieve warmtepompen voor levering warmte & koude met optionele koppeling aan stadswarmte
De mate waarin de ambitie wordt gerealiseerd wordt beoordeeld aan de hand van het nog beschikbare CO2-budget. Ontwikkelaars moeten CO2-berekeningen aanleveren volgens de Whole Life Carbon methodiek, waaruit de materiaal- en emissiegebonden emissies van de bebouwing blijken.
Vattenfall of volledig duurzame TEO installatie (thermische energie uit oppervlaktewater). Door de modulaire opbouw kan dit optimaal aansluiten bij de fasering van het gebied en worden hoge voorinvesteringen voorkomen. ^
Slimme laadinfrastructuur, die voorbereid is op bi-directioneel laden en op uitbreiding in de toekomst.
^
Opslag van elektrische energie in batterijen (accu's) met koppeling aan een geavanceerd energiesysteemt voor optimale sturing op betaalbare energie.
^
84
Zonnepanelen op daken en de gevels.
Ambitiedocument Waterkant
De ontwikkelingen op het gebied van bouwen binnen de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs gaan snel en ook aanscherping van regelgeving zal daaraan bijdragen. De huidige inzichten zijn dat laagbouw (tot en met 6 verdiepingen) binnen het CO2-budget is te realiseren, door bijvoorbeeld in hout te bouwen. En dat dit financieel haalbaar is. Voor gebouwen met 7 tot 10 verdiepingen is vergaande CO2-reductie haalbaar door hybride te bouwen, bijvoorbeeld met hout en beton. Vooralsnog is deze vorm van bouwen echter erg kostbaar. Voor gebouwen met meer dan 10 verdiepingen is bouwen binnen de doelstellingen van het
Haalbaarheid van de constructie van een CO2 management perspectief:
klimaatakkoord nu nog niet haalbaar omdat de materiaalgebonden emissies van beton (te) hoog zijn. Ook het toepassen van hergebruikte en biobased materialen, zoals hout, kan bijdragen aan het verlagen van de
meer haalbaar
milieu-impact, omdat de productiefase niet van toepassing is. Bouwen
Laagbouw (zou in hout kunnen)
met hout biedt ook kansen voor losmaakbaar bouwen en hergebruik van (houten) elementen na gebruik in Feyenoord City. De komende jaren zijn
Middelhoogbouw (hybride bouwsystemen)
duurzame innovaties nodig om middelhoogbouw en hoogbouw te kunnen realiseren binnen de doelstellingen van het klimaatakkoord.
^ Circulair bouwen is verder niet opgenomen als een expliciete doelstelling
H Hoogbouw (hybride bouwsystemen)
minder haalbaar
om te voorkomen dat een stapeling van ambities plaatsvindt. Echter, het verlagen van de materiaalgebonden CO2-emissie en de MPG gaat goed samen met circulair bouwen. Verder zal in een materialenbank worden bijgehouden wat met de vrijkomende materialen gebeurt.
Grenswaarden materiaalgebonden emissies voor nieuwbouw 280
O cn
LAAGBOUW
HOGELAAGBOUW
MIDDELHOOGBOUW
Woning (eengezinswoning)
260
260
240
24
220
22W
(meergezinswoning'
200
20\W
Kantoor
îi.
Woning
Retail vastgoed
180
SS»
160
Industrie
\\
140 120
LIVING PLACES
POPULUS ROMEYNSHOF, ROTTERDAM
BOTANIKERN, ZWEDEN
3 verdiepingen
8 verdiepingen
9 verdiepingen
Houten constructie (CLT/ houten frame) Houten kern
Houten constructie (CLT) Betonnen kernen
Houten constructie (CLT) Betonnen kernen
Houten gevel
Houten gevel
O)
ra 100 80
Houten gevel
i
10 verdiepingen Houten constructie & kern (CLT) Bakstenen gevel
SENSATIONS, FRANKRIJK 11 verdiepingen Houten constructie (CLT) Betonnen kernen Aluminium gevel
HOOGBOUW
60 40
DALSTON WORKS, VK
V
2021
2030
2040
2050
Jaar
Paris Proof grenswaarden
embodied carbon kg C02-eq per m2 2021
2030
2040
2050
Woning (eengezinswoning)
200
126
75
45
Woning (meergezinswoning)
220
139
83
50
Kantoor
240
158
94
56
Retail vastgoed
260
164
98
59
Industrie
240
151
91
54
CEDERHUSEN, ZWEDEN
MJ0STARNET, NOORWEGEN
HOHO, OOSTENRIJK
ASCENT, VS
13 verdiepingen
18 verdiepingen
24 verdiepingen
25 verdiepingen
TREE HOUSE, ROTTERDAM 36 verdiepingen
Houten constructie (CLT) Betonnen kern
Houten constructie (CLT, GLT) Houten kern
Houten constructie (CLT, GLT) Betonnen kernen
Houten constructie (CLT, GLT) Betonnen basement & kernen
Houten constructie (CLT) Betonnen kern
Houten gevel
Houten gevel
Houten gevel
Aluminium Z glazen gevel
Ambitiedocument Waterkant
85
Natuurinclusief
daken. Voor alle daken wordt een nuttige invulling gezocht zoals daktuinen,
Natuurinclusieve maatregelen:
groene, blauwe of bruine daken. Alleen op de hoogste daken worden zonnepanelen zonder groen toegepast. Een deel van de gevels moet tot een paar meter boven maaiveld groen worden uitgevoerd (grondgebonden
Natuur en biodiversiteit
groene gevel). De hoeveelheid verharding wordt beperkt. Ook moet in het
De ambitie is om Waterkant onderdeel te maken van de grotere
plan ruimte worden gevonden voor grote bomen, die voldoende ruimte
ecologische groenstructuur tussen Zuiderpark, Mallegatpark,
hebben (bij voorkeur in volle grond) om uit te kunnen groeien tot volwassen
Getijdenpark en Eiland van Brienenoord. Dit wordt uitgewerkt door in
oude bomen.
Waterkant groene ecologische verbindingen tussen de verschillende groene gebieden vorm te geven, aansluitend op de groene verbindingen
In de volgende fase worden deze plannen verder uitgewerkt samen
van Varkenoordse Park en Olympiaweg, en deze verbindingen geschikt
met een ecoloog. Daarnaast wordt er voor het gebied een ecoloog
te maken voor belangrijke gidssoorten. De groene verbindingen moeten
aangesteld die de inzet en samenhang van de maatregelen voor natuur en
het mogelijk maken dat (gids)soorten zich veilig kunnen verplaatsen en
biodiversiteit bewaakt, een soort 'ecologische supervisor'.
kunnen verblijven.
Vruchtdragende klimplanten
Faunapassages
Nestgelegenheid vogels
Nestgelegenheid vleermuis
Bruindaken
Groendaken
De openbare ruimte en de bouwvelden binnen Waterkant worden natuurinclusief ingericht met waar mogelijk inheemse beplanting om gidssoorten te faciliteren. Hierbij wordt ervoor gezorgd dat wordt voldaan aan de vijf V's (Voedsel, Variatie, Veiligheid, Verbinding, Verplaatsing). De Gidssoorten in Waterkant worden beschermd en dienen als indicatoren om de kwaliteit van het leefgebied te monitoren. Door variatie in wind (1), neerslag (2), en zon en schaduw (3), ontstaan verschillende habitats, die verschillende soorten faciliteren. Onderdeel van de maatregelen zijn het toepassen van groene gevels en
HABITATS
Getijdenpark
Fint
Oeverloper
Oeverzwaluw
Park
Zanglijster
Icarus-blauwtje
Laatvlieger
Woonwijk
Egel
Icarus-blauwtje
Rosse metselbij
Hoge gebouwen
86
GIDSSOORTEN
Ambitiedocument Waterkant
Slechtvalk
Gierzwaluw
Zwarte roodstaart
Visdief
zO\ mw
Steenrodeheidelibel
Huismus
Gewone dwerg vleermuis
I) ECOLOGISCHE HOOFDVERBINDING a. Hoofdcorridor met gelaagde beplanting ^ aaneengesloten bomenkruinen voor vleermuizen ^ struweel voor kleine zoogdieren ^ vruchtdragend, hoog struweel
M
M
S
b. Mallegatpark ^ grote bomen ^ vruchtdragende, lage en dichte struiken ^ aaneengesloten bomenkruinen voor vleermuizen ^ struweel voor kleine zoogdieren ^ vruchtdragend, hoog struweel c. Stedelijk park ^ aaneengesloten bomenkruinen voor vleermuizen ^ struweel voor kleine zoogdieren ^ vruchtdragend, hoog struweel d. Getijdenoever ^ dynamische intergetijdenoevers
S
e. Kruidenlint en kruidenrijke graslanden ^ minimaal 3-5 meter breed. ^ gericht op het zuiden. ^ zuidgevels met natuurinclusieve elementen (bijv. bijenhotels en insectenstenen)
2) WIJKGROEN a. Hoofdstraten ^ aaneengesloten bomenkruinen voor vleermuizen • struweel voor kleine zoogdieren ^ gevels met natuurinclusieve elementen
3.verkoeling
1. luwte 2. droge zijde
b. Secundaire straten ^ vruchtdragend, hoog struweel ^ groenblijvende noord- en oostgevels met natuurinclusieve elementen c. Tuinen/binnenplaatsen ^ overwinteringsplaatsen d. Groene daken • grassen en vruchtdragende struiken • insectenhotels • kleine kruidenrijke graslanden e. Bruindaken ^ de planten laat men spontaan opkomen. ^ nood aan droog open terrein
1. zuidwesten 2. neerslag wind
3. warmte
f. Natuurinclusieve facades • geschikt voor vleermuizen • geschikt voor vogels • geschikt voor vogels en vleermuizen
Ambitiedocument Waterkant
87
van mobiliteit, zo als fíeCsen of wandelen, aantrekkelijk te maken. Er moeten
Ruis en reuring:
groene aantrekkelijke, veilige fietsroutes zijn die zijn aangesloten zijn
Grootste geluidsproblemen: verkeersgeluid (hier specfiek: de nieuwe brug
op het fietsnetwerk van Rotterdam. Daarnaast moeten alle gebouwen
met tram en de spoorlijn), buren, (nachtelijke) horeca. Dus:
beschikken over een fietsenstalling met een entree op de begane grond.
^
Dichtbij de brug en de spoorlijn beperkt tot geen scholen, gezondheidscentra of bibliotheek; maak het gehele gebied zoveel
Klimaataanpassing in stedelijke gebieden
Inrichten van ln buitontuimte voor sport en spel In Waterkant wordt
Het uitgangspunt is om Waterkant voor te bereiden op klimaatverandering.
een variate aan voorzieningen opgenomen voor sport, spel en ontmoeting,
mogelijk autovrij. ^
Reuring (horeca, sporten, etc.) weghouden van woningen door
Dit wordt uitgewerkt door het implementeren van maatregelen
die voor iedereen toegankelijk zijn. Deze worden gevarieerd ingericht, met
bebouwing (bijvoorbeeld bedrijven) er tussen te plaatsen; maskeren
ten behoeve van de beleving van de omgeving, voor een gezonde
zitgelegenheid in de zon én in de schaduw, sport- en speelplekken en vrije
van ongewenst geluid kan met stromend water en veel groen.
leefomgeving en voor beperking van schade en overlast van extreem weer.
tuimtn. Vvl v belangrijk dat de sportvoorzieningen (openbaar/privaat) op korte afstand van de woningen liggen.
Een klimaatadaptieve leefomgeving draagt bij aan de menselijke
Rust en rivier: Positieve geluiden: zangvogels, water, menselijke stemmen. Dus:
belevingswaarde van de leefomgeving en zal daarnaast een positiove
Inrichten van een groene omgeving Het toevoegen van groen
invloed hebben op de gezondheid. De maatregelen tor bevorol ering van
is een belangrijke pijler voor een gezonde leefomgeving. Door de
het thermisch comfort in de buitenruimte zal hittestress voorkomen. Deze
verdichtingsopgave en de groei van de stad zijn er meer uitdagingen om
maatregelen dragen daarnaast ook bij aan een groenere leefomgeving met
een gezonde leefomgeving te creëren. Het is van belang dat dit niet ten
meer biodiversiteit. Schade en overlast door extreme buien en hoogwater
koste gaat van een groene leefomgeving. Waterkant zet in op een zichtbare
van de rivier wordt zoveel mogelijk voorkomen en regenwater uit natte
groene omgeving. Een groene omgeving draagt bij aan de vermindering
periodes wordt benut voor groenvoorziening in drogere periodes en de
van hittestress, de berging van water, zet aan tot beweging, vermindert
beperking van drinkwatergebruik. De ambities worden vertaald naar
stress en heeft positieve effecten op de mentale gezondheid.
minimale aantallen en afstanden waaraan de Programma's van Eisen en
^
Veel diversiteit in groen om verschillende soorten vogels aan te trekken.
^
Water: niet alleen de Maas maar ook doorheen de woonwijken kleine (stromende) waterpartijen.
^
Menselijke interactie (incl. eigenaarschap) bevorderen door autovrije straten, parken, binnentuinen, kleinschalige horeca en buurtwinkeltjes.
Andere ingrepen die de geluidsbeleving verbeteren: ^
Gevelvergroening of voldoende gevelrelief;
de ontwerpen van stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan(nen) worden
Sociaal verbonden Een goede sociale cohesie binnen Waterkant
^
Gebouwen niet in rechte hoeken; geen evenwijdige gevelvlakken
getoetst. In de figuren zijn principes van mogelijke technieken geschetst.
is belangrijk. Waterkant wordt zo ingericht dat bewoners zich veilig
^
Ronde vormen;
voelen, saamhorigheid ervaren en waar inclusiviteit wordt omarmd.
^
Zachte materialen (bouwen met hout i.p.v. beton); waar mogelijk zachte
Belevingswaarde
Dit kan bereikt worden door maatregelen, zoals het creëren van
ondergrond;
De kwalitatieve benadering van een klimaatadaptieve en natuurinclusieve
ontmoetingsplekken en het organiseren van buurtbijeenkomsten. Het
stedelijke inrichting heeft ook een direct positief effect op de menselijke
gebied moet toegankelijk zijn voor alle leeftijdsgroepen en het van
belevingswaarde van de leefomgeving. Een omgeving met uitzicht op en
gemeenschappelijk beheer in de openbare ruimte in private ruimte moet
^
(Substantiële) hoogteverschillen aanbrengen;
in de nabijheid van beplanting draagt óók bij aan de mentale gezondheid
worden bevorderd.
^
Doorlopende straten vermijden ten gunste van bochten/knikken.
klimaatadaptieve en natuurinclusieve inrichtingen uit tot recreatie (spelen,
Geluidsbeleving Er bestaan grote verschillen in hoe mensen geluid
Hittestress
tuinieren etc. ). Ook stimuleren ze een actieve mobiliteit (groene routes,
beleven. Hoe hard een geluid klinkt, is niet de enige factor die verklaart
Het aantal hete periodes zal toenemen en ook de duur ervan en dat
schaduwrijke straten). Deze belevingswaarden dragen bij aan gezond
wanneer en waarom mensen geluid in de stad als prettig of juist hinderlijk
zal gepaard gaan met negatieve gevolgen voor zowel de gezondheid
gedrag en een gezonde leefomgeving. Een natuurlijke inrichting levert ook
ervaren. Om te zorgen voor een aangenaam en gezond woon- en
van de mens als de ecologie. Daarom moet Waterkant zodanig worden
een bijdrage aan klimaatbewustzijn door ingrepen zichtbaar te maken.
leefklimaat, is rekening houden met de beleving van geluid belangrijk.
ingericht dat hittestress zoveel mogelijk wordt voorkomen. Hittestress
Zichtbare afstroming van regenwater zorgt er bijvoorbeeld voor dat de
Doordat er in de stad meer gebouwd wordt en er steeds meer mensen
dient te worden tegengegaan door het toepassen van groen (schaduw
wateropgave niet langer verscholen ligt in ondergrondse infrastructuren.
komen wonen, is er ook meer behoefte aan aantrekkelijke openbare
en verkoeling), het toepassen van materialen met een lichte kleur, te
verblijfsruimte. Het is belangrijk te zorgen voor veel verschillende soorten
ontharden en gebiedsventilatie te bevorderen.
plekken en belevingen. Zo is er voor iedereen een keus op verschillende
In Waterkant moet voor elke bewoner op 300 meter een koelteplaats met
momenten. Voor hoe mensen een plek beleven, is bij het ontwerpen
minimaal 200 m2 schaduw zijn ingericht. Dit vraagt een combinatie van
van de auditieve ruimte (hoe klinkt het) net zo belangrijk als het visueel
maatregelen op gebouw- en gebiedsniveau: ontwikkelaars realiseren
ontwerp van de ruimte (hoe het eruit ziet). Wanneer het op een plek niet
hittebestendige woningen en ontmoetingsplekken en er worden
prettig klinkt, zal het uiteindelijke resultaat teleurstellen. Aanbevelingen
schaduwplekken in de (openbare) buitenruimte gerealiseerd. Ook de
bij realiseren van een positieve geluidsbeleving bij het ontwikkelen en
looproutes naar koele plekken of hotspots in de Waterkant moeten
inrichten van Waterkant:
beschaduwd zijn.
^
Diversiteit in de breedte van straten geeft diversiteit aan geluidsomgeving;
van mensen. De beleving hangt samen met het gebruik. Zo nodigen
Gezonde en vitale leefomgeving Waterkant wordt voor allerlei doelgroepen een unieke en aantrekkelijke plek om te wonen. Het is een plek waar gezond leven de nieuwe norm is. Het stimuleren van gezond gedrag De ambitie voor Waterkant is om een groene, veilige omgeving te realiseren die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten . Het uitnodigen tot bewegen krijgt vorm door gezonde vormen
88
Ambitiedocument Waterkant
Maatregelen tegen hittestress:
Groene gevels
Groenblauwe daken
N
H
verkoeling parkzone
^
primaire windcorridor
secundaire windcorridor
Hittestress in de openbare ruimte Door de hoge bebouwingsdichtheid en
O
W
— hete gevels
— warme gevels
Hittestress gebouwen Ook de gebouwen hebben met hittestress te
hoge gebouwen aan de zuidzijde, heeft het grootste deel van de openbare
maken. De aanwezige verharding kan veel warmte absorberen en vasthou
ruimte van Waterkant veel schaduw. De oriëntatie van de wegen zorgt
den. Groene daken, groene gevels en het gebruik van lichte materialen zijn
voor voldoende luchtcirculatie via verschillende windcorridors. De wind
daarom essentieel om hittestress zowel binnen als buiten de gebouwen te
kan vanuit het zuidwesten door de wijk waaien. Het promenade park in
beperken. Op de kaart zijn de gevels gearceerd, die een risico hebben op
het noordwesten van de wijk zorgt ook voor verkoeling. Hierdoor wordt
hittestress. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hete en warme ge
hittestress beperkt. In het geel zijn de zones weergegeven waar meer
vels, waarbij de eerste een hogere blootstelling aan de zon hebben. Door
risico is op hittestress. Dit zijn gebieden met relatief minder wind en een
gebruik van groene gevels kan hittestress verminderd worden. Bij hete
relatief hoge blootstelling aan de zon. Hier is het belangrijk om voldoende
gevels moet dit in combinatie met lichte materialen om het albedo effect te
schaduwplekken te creëren door middel van vegetatie of bijvoorbeeld
verhogen. In het geel zijn de daken weergegeven met het hoogste risico op
pergola's.
hittestress. Dit zijn gebieden met de hoogste blootstelling aan de zon. Deze
Luchtcirculatie door windcorridors
Binnentuinen
Schaduwbeplanting
Materialisatie (albedo)
hebben prioriteit voor groene daken en het gebruik van lichte materialen.
Ambitiedocument Waterkant
89
Bergen in kratten
Droogte buffer
Op de daken wordt regenwater opgeslagen in infiltratiekratten. Dit verhoogt de opslagcapaciteit tijdens extreme regenval en de beschikbaarheid van water in droge periodes.
Opgevangen regenwater wordt opgeslagen als een buffer voor droge periodes.
Grijs water hergebruik
Cappilaire irrigatie
Grijs water afkomstig van gebouwen kan hergebruikt worden voor bewatering van planten of om het toilet door te spoelen.
Cappilaire irrigatie is een zelfsturend en waterbesparend systeem om planten water te geven.
3
Grijs water opslag Grijs water kan tijdelijk opgeslagen worden in de gebouwen
Tijdelijke oppervlakte berging In het geval van extreme regenval kan er door middel van wadi's tijdelijke oppervlakte berging van regenwater gecreëerd worden.
u
blauwe retentiedaken
blauw retentiedak groenblauw retentiedak verhoogd maaiveld
groenblauwe retentiedaken
volle grond regenwater grijs water
0
ré
Q
90
Ambitiedocument Waterkant
groen op verhoogd maaiveld
©
groen op verhoogd maaiveld
groen in volle grond met tijdelijke bergingscapaciteit
Waterveiligheid
Extreme neerslag
Onderzoeksvragen:
Het plangebied ligt in het buitendijkse gebied van Rotterdam, en is
Door klimaatverandering komen extremere buien steeds vaker voor.
^
daardoor kwetsbaar voor overstromingen. Door de zeespiegelstijging en
Dit kan gepaard gaan met overlast en schade aan infrastructuur. Om
extreme neerslag zijn overstromingen een risico voor Waterkant. Lager
overlast door hemelwater te voorkomen moet Waterkant worden ingericht
gelegen kades in de stad krijgen steeds vaker te maken met wateroverlast
om extreme buien te kunnen vasthouden en verwerken. Vanwege het
door hogere zee- en rivierwaterstanden. Het is belangrijk om daar
hoogteverschil is er speciale aandacht voor het voorkomen van run
rekening mee te houden bij de ontwikkeling van Waterkant.
off. Er geldt dat de eerste 50mm neerslag per dag op eigen terrein
de ontwikkeling te monitoren en bij te sturen op basis van voortschrijdend inzicht en zich ontwikkelende regelgeving. ^
Uitwerken van (de ruimtelijke inpassing van) een betrouwbaar,
^
Inpassen van praktisch haalbare duurzame bouwsystemen binnen
betaalbaar en duurzaam energiesysteem.
wordt opgevangen en niet rechtstreeks wordt afgevoerd naar het In het plangebied worden maatregelen genomen om gebouwen en de
oppervlaktewater. Daarnaast moet Waterkant zo worden ingericht dat
openbare ruimte te beschermen tegen extreme hoogwatersituaties en
buien van 90 mm per uur geen schade mogen veroorzaken aan vitale en
wateroverlast. Binnen de contouren van Waterkant krijgt het maaiveld van
kwetsbare functies.
Uitwerken van de systematiek om het CO2 gebruik tijdens
de contouren van het stedenbouwkundig plan. ^
Uitzoeken op welke hoogte het terrein moet worden aangelegd rekening houdende met klimaatverandering en hogere zee- en rivierwaterstanden.
de nieuwbouw een veilige hoogte van minimaal NAP+ 4,0m. Drempels
^
van gebouwen liggen op 4,1 m+NAP of hoger. Installaties moeten niet op
Regenwater moet worden vastgehouden, zodat het bij schaarste,
lager gelegen delen worden geplaatst om schade bij hoge waterstanden
bijvoorbeeld in tijden van droogte, kan worden hergebruikt. De
te voorkomen. De integratie van de waterkering in het plangebied moet de
verwachting is dat deze periodes van droogte steeds vaker zullen
veiligheid van het binnendijkse gebied achter de waterkering garanderen.
voorkomen. Er is meer behoefte aan water voor het in stand houden van
De waterkering moet kunnen worden aangepast op klimaatverandering
groen, terwijl er minder aanbod is. Om structurele schade aan het groen te
en/of voor een lange levensduur worden ontworpen. Het getijdenpark
voorkomen moet er slim gebruik worden gemaakt van het water. Dit kan
zorgt voor een natuurlijkere, beleefbaardere en aantrekkelijkere ruimte
door gebruik te maken van een hemelwatercascade, waarin regenwater
tussen water en stad. Dit zorgt voor ecologische en recreatieve continuïteit
als eerste op de daken wordt opgevangen, in infiltratiekratten (1) en
langs de rivier. Met de toepassing van verschillende hoogtes maken we
groene daken, het vervolgens in het gebied wordt vastgehouden (3,4,6)
een diversiteit aan waterbiotopen als voortzetting van de getijdenoever in
en uiteindelijk wordt hergebruikt voor het bewateren van beplanting (5).
Waterkant en als stapsteen richting de Maas.
Het kan ook worden gebruikt voor afkoeling van de openbare ruimte en
Uitwerken haalbaarheid van wateropvang en -berging in plangebied met opgetild maaiveld.
eventueel als spoelwater voor toiletten (2).
Basis en Basis4- beschermingsniveaus (uitgiftepeilen) voor (paars) en achter (roze) de stormvloedkeringen uit Uitgiftepeilenbeleid Rotterdam 2018
Infiltratiedak
Wadi (oppervlaktewaterberging)
Ambitiedocument Waterkant
91
5. Vervolg 5.1 Proces 5.2 Communicatie Å participatie
5.1 Proces December 2023
April 2023
Dit ambitiedocument wordt ter vaststelling aan de gemeenteraad
Mei 2024
Oktober 2024
December 2024
Februari 2025
Augustus 2026
2027
aangeboden. Behandeling en vaststelling wordt voorzien in het tweede kwartaal van 2024. Het vastgestelde ambitiedocument vormt vervolgens het kader voor het uitwerken van een stedenbouwkundig plan en op basis daarvan een omgevingsplan. De verwachting is dat het stedenbouwkundig plan in het vierde kwartaal van 2024 gereed zal zijn en het concept ontwerp omgevingsplan in het eerste kwartaal van 2025. Daarna volgt de ter inzage legging en procedure naar vaststelling. Na vaststelling wordt gestart met de uitwerking van de eerste plots. Start bouw op de eerste plots is voorzien in 2027. Opstellen omgevingsplan (o.a. onderzoeken)
Omgevingsplan zienswijzen en vaststelling
Voorbereiden eerste bouwplannen
Start bouw eerste bouwplan(nen)
Participatie
r
ī
94
Ambitiedocument Waterkant
Q
1
5.2 Participatie å communicatie
Communicatie Uiteraard wordt er ook via verschillende kanalen over de ontwikkeling gecommuniceerd met de directe omgeving en de stad: ^
Op de website Feyenoord-city.nl worden de doelstellingen van de ontwikkeling, de plannen en de voortang van alle (deel)projecten
Participatie
toegelicht.
Het uitgangspunt voor de participatie in Feyenoord City is altijd geweest
^
Via de socials worden de actualiteiten gedeeld.
om een zo breed mogelijk publiek zo laagdrempelig mogelijk te spreken
^
Nieuwsbrieven worden verspreid.
om hun zorgen, ideeën en andere input mee te kunnen nemen in de
^
Voor specifieke onderwerpen en doelgroepen worden
planvorming. Het doel is een participatieve ontwikkeling op Zuid: het
Informatieavonden op locatie gehouden.
gebied ontwikkelen samen met de mensen in het gebied en de omliggende
^
wijken. Door zowel planvorming, realisatie en straks ook exploitatie/
Al deze activiteiten zullen doorlopen tijdens de ontwikkeling van
beheer samen met de lokale mensen vorm te geven wordt een nieuw
Waterkant.
gebied als onderdeel van Zuid gecreëerd. De participatie zal als een rode draad door de hele ontwikkeling van Feyenoord-City Waterkant lopen. Er wordt teruggekoppeld wat tot nu toe is opgehaald en dat vormt de input
Met enige regelmaat wordt de gemeenteraad geïnformeerd.
5.3 Placemaking Placemaking is het proces dat erop gericht is bewoners, ondernemers, bezoekers en andere belanghebbenden actief te betrekken bij het beter maken van 'hun' plek. Door deze groepen betrokkenen nu al een rol te geven in het ontwikkelproces, ontstaat een plek met een duidelijke eigen identiteit én meerwaarde. Met het beschikbaar stellen van de koepels aan de Stichting Cult World Wide en de ruimtes in de bestaande gebouwen aan organisaties die bijdragen aan de maatschappelijke doelstellingen van Feyenoord City, staat het gebied inmiddels al geruime tijd op de kaart als broedplaats voor urban sports en maatschappelijke ondernemingen die werk maken van opleiden en doorstromen naar betaald werk. Een deel van deze activiteiten zal een permanente plek krijgen in de gebiedsontwikkeling in de urban sports campus of de makers place. Deze tijdelijkheid wordt gebruikt om definitieve concepten te ontwikkelen.
voor de verdere uitwerking van de plannen door het ontwerpteam. Op een aantal onderwerpen zijn er verdiepende vragen, die worden voorgelegd aan de klankbordgroep Waterkant, die langdurig bij de planontwikkeling zal worden betrokken. Per fase (stedenbouwkundig plan, omgevingsplan, bouwplan) zullen er participatie activiteiten georganiseerd worden om input op te halen en te verwerken in de plannen. Hierbij wordt gekeken naar wat en wie er nodig is en welke vorm het beste past om de input van diverse doelgroepen zo goed mogelijk op te halen. Uitgangspunt hierbij is een brede groep te betrekken met variatie in zowel leeftijd, culturele achtergrond, opleidingsniveau als wel/geen huidige bewoner van de directe omgeving van het plangebied (Hillesluis, Feijenoord en IJsselmonde). Samen de stad maken!
Ambitiedocument Waterkant
95
6. Bijlage 6.1 Routes naar Waterkant 6.2 Beeldverantwoording
6.1 Routes naar Waterkant WANDELEN VANAF HILLESLUIS
1. SLAGHEKSTRAAT
2. COLOSSEUMWEG
98
Ambitiedocument Waterkant
5. STITCH
3. VARKENOORDSEVIADUCT
®
'í. Éltewpffļļjj^^^j^çf
•A JBp .
J
A
1 X
4. VARKENOORDSEVIADUCT
À
6. CENTRALE AS
Ambitiedocument Waterkant
99
WANDELEN OVER DE PROMENADE
1. PIET SMITKADE
2. PROMENADE PARK
100 Ambitiedocument Waterkant