CConstaterende datRotterdam
Koppel je AI →
Document · PDF

[24bb002065] Bijlage behorende bij 24bb002064 over Monitor Grote Projecten okt 2023-feb 2024

Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (2022-2026) 5 juni 2024, gemeente RotterdamBij agendapunt: Daarbij betrekken23.901 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

71

Naar overzicht OnderWijsLokatie Laan op Zuid

3. Bredere potenties Onderwijslocatie Laan op Zuid komt op het grensvlak van de buurten Kop van Zuid en Afrikaanderwijk te liggen, precies tussen de grootschalige gebiedsontwikkelingen Rijnhaven en Parkstad. Door een integrale benadering kan de ontwikkeling zowel ruimtelijk als programmatisch een schakelpunt vormen tussen de nieuwe en bestaande gebieden op Zuid. Door een relatie met nabije onderwijsinstellingen (Albeda, Hogeschool InHolland) en digital/internetbedrijven te ontwikkelen en samenwerkingen aan te gaan, komt het onderwijs in verbinding te staan met de praktijk. Zo kan er op termijn een ‘digital campus’ rond de Laan op Zuid ontstaan. De ontwikkeling draagt bij aan de verduurzaming van de stad en aan de veerkracht van de leerlingen, medewerkers en bezoekers. Duurzaamheid en Frisse Scholen vormen daarom een integraal onderdeel van het gebouwontwerp.

Bijsturing is niet noodzakelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting op status kwaliteit Het ontwerpteam en de aannemer werken aan het Technisch Ontwerp (TO) waarin diverse voorgestelde optimalisaties en het ontwerp in details worden uitgewerkt. Voor de invulling en herontwikkeling van de openbare buitenruimte vindt afstemming plaats tussen het ontwerpteam en het cluster Stadsontwikkeling. Elke zes maanden wordt het ontwerp aan de omwonende bewoners live gepresenteerd en de vragen en zorgen van de bewoners i.v.m. het project worden beantwoord. De omgevingsvergunning voor het project is inmiddels onherroepelijk. De aanvraag voor de bouwplaatsvergunning is ingediend door de aannemer en de verwachting is dat deze in april 2024 verleend wordt.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

72

Naar overzicht OnderWijsLokatie Laan op Zuid

OnderWijsLokatie Laan op Zuid | Geld Gemeenten hebben wettelijk de zorgplicht voor de huisvesting van scholen. In 2014 stelde de Gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2015-2019 vast, waarin is aangegeven met welke projecten (nieuwbouw, renovatie of uitbreiding van scholen) in deze periode aangevangen is. Op jaarrekeningniveau zijn alle kredieten voor onderwijshuisvesting samengevoegd. Voor de raad is dus alleen dit krediet zichtbaar. Dit project is onderdeel van het IHP 2015-2019 en het convenant herontwerp op zuid, maar het budget is onderdeel van het investeringskrediet onderwijs­ huisvesting (OHV) Over de financiële voortgang van het IHP wordt uw raad twee keer per jaar geïnformeerd via de ‘voortgangsrapportage projecten integrale huisvestingsplannen’. De uitvoering van dit project, inclusief de eventuele aanpassing in budget op projectniveau valt binnen het mandaat van de afdeling onderwijs voor uitvoering van het IHP. Daarnaast wordt de raad jaarlijks geïnformeerd over de uitputting van het krediet onderwijs­ huisvesting d.m.v. de Voortschrijdende indicatieve meerjarig investeringsplanning (VIMIP) en de reguliere jaarstukken. De Hogeschool Rotterdam is zelf verantwoordelijk voor de financiering van haar eigen huisvesting, de gemeente bekostigt slechts het Voortgezet Onderwijs deel ten behoeve van stichting BOOR.

Voor de gezamenlijke ruimten worden de investeringskosten naar rato verdeeld. Voor het gedeelde eigendom wordt verder een VVE opgericht, waarin ook financiële afspraken omtrent beheer, onderhoud en exploitatie worden vastgelegd

Bijsturing is niet noodzakelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting op status geld: Omdat dit project onderdeel is van het investeringskrediet Onderwijshuisvesting wordt in deze monitor niet stilgestaan bij het individuele investeringsbudget voor dit project. Uw raad wordt over de uitputting van dit krediet zoals hierboven aangegeven, twee keer per jaar geïnformeerd via de ‘voortgangsrapportage projecten integrale huisvestingsplannen’. Het projectteam stuurt actief om binnen het vastgestelde individuele investeringsbudget te blijven en er wordt gedurende de uitwerking in de TO-fase veel aandacht besteed aan verdere optimalisaties.

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

73

Naar overzicht OnderWijsLokatie Laan op Zuid

OnderWijsLokatie Laan op Zuid | Tijd De (aangepaste) planning voor het project in hoofdlijnen is als volgt: Hoofdlijnen planning

Tijd

Ontwerpteamselectie

Augustus 2022

Afronden VO

Februari 2022

Aannemer selecteren gereed

September 2023

Afronden DO

Augustus 2023

Afronden TO

Februari 2024

Afronden UO

Mei 2024

Start uitvoering bouw (start bouwen van de kelderbak)

Juni 2024

Uitvoering gereed/inhuizen

Juni 2026

Ingebruikname

September 2026

Bijsturing nog mogelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting op status tijd: Tijd is genoemd als een van de grote risico’s voor het project en wordt nauwlettend bewaakt. De geschatte bouwtijd van 24 maanden lijkt nog steeds haalbaar te zijn. De uitwerking van het Technisch Ontwerp voor de bovenbouw heeft enige vertraging opgelopen. Om te zorgen dat het gebouw per 1 juni 2026 opgeleverd wordt, heeft de projectgroep besloten om de kelderbak in een vooropdracht te laten uitvoeren. De aannemingsovereenkomst voor de kelderbak is inmiddels ondertekend en de bouw hiervan start in mei 2024.

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

74

Naar overzicht OnderWijsLokatie Laan op Zuid

OnderWijsLokatie Laan op Zuid | Risico’s Gezien de complexiteit van het project en de onvoorspelbare markt, zijn er risico’s in alle fasen in het project. Het risicodossier wordt conform de RSPW op basis van prioriteit van risico’s vastgesteld en wordt maandelijks bijgewerkt. Voor alle risico’s zijn beheersmaatregelen opgesteld en eigenaren toegewezen. De grootste risico’s die in deze fase zijn geïdentificeerd hebben betrekking op het bouwbudget en de planning. De beheersmaatregelen worden conform het risicoregister uitgevoerd.

Bijsturing nog mogelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting op status risico’s:

. . . .

De belangrijkste (top 4) risico’s zijn: Het ontwerp past niet binnen het taakstellend budget. De beoogde opleverdatum van 1 juni 2026 wordt niet gehaald. Discussie met aannemer bij afronding TO-fase over het ontwerp en budget. Geen overeenstemming met de aannemer over vervolgopdracht voor de bovenbouw.

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

75

Naar overzicht OnderWijsLokatie Laan op Zuid

OnderWijsLokatie Laan op Zuid | Bestuurlijke documenten Hier treft u een overzicht aan van alle relevante bestuurlijke documenten, aangevuld met de huidige stand van zaken met betrekking tot de afdoening van moties en toezeggingen: Raadsbesluit

Documenten

Krediet onderwijshuisvesting (bijstelling hoogte)

19bb18350

Overige correspondentie

Documenten

Voortgangsrapportage integrale huisvestingsplannen

22bo005676

Voortgangsrapportage integrale huisvestingsplannen

21bb14822

Convenant voortgezet onderwijs Rotterdam Zuid

18bb1671

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

76

Rijnhavenpark

Kwaliteit

Tijd

Terug naar overzicht projecten

Algemene introductie Bestuurlijke documenten

Geld

Risico’s

Bijsturing is niet noodzakelijk Bijsturing nog mogelijk Aandacht/maatregelen noodzakelijk

Situatie vorige rapportage:

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

77

Terug naar overzicht projecten

Rijnhavenpark

Bestuurlijke documenten

In, op en langs de ‘oude’ Rijnhaven met zijn historische kades, industriële monumenten en fraaie vergezichten, komt een nieuw stuk centrum. Hoogbouw grenst straks aan een stadspark dat een groot deel van het huidige havenbekken inneemt. Een park dat deels rijft in de haven met een permanent stadsstrand. Waar het water op veel verschillende manieren kan worden ervaren. Een stuk stad langs de belangrijke route van Zuidplein naar Hofplein. Goed bereikbaar met het openbaar vervoer en de fiets en met prettige voorzieningen om te werken, ondernemen en recreëren. Maar ook met diverse woonmogelijkheden en -vormen. Kortom: een uitbreiding van het Rotterdamse stadscentrum op de zuidoever. Aan het water en voor iedereen. Waar je geniet van een park, strand en de rivier tegen de achtergrond van de Rotterdamse skyline. De Rijnhaven vormt hiermee het slotstuk van de Kop-van-Zuidontwikkeling, waarmee de Wilhelminapier verbonden wordt aan Katendrecht en de Afrikaanderwijk. In juni 2018 werd het Ambitiedocument Rijnhaven gepresenteerd dat uitging van twee principes voor de gebiedsontwikkeling: bouwen én een substantieel park voor Zuid. De participatie- en marktconsultatieronde die hierop volgde, leverde een groot draagvlak op. De naar boven bijgestelde ambitie is vervolgens uitgewerkt tot het Masterplan Rijnhaven.

Binnen de gebiedsontwikkeling Rijnhaven wordt het voormalige havenbekken deels gedempt. Op deze plek worden vervolgens een drietal ambitieuze bouwblokken aan de Rotterdamse skyline toegevoegd. Er wordt een gemengd programma voorzien waarbinnen maximaal 3.000 woningen kunnen worden gerealiseerd, waarvan de helft in het betaalbare segment (sociale huurwoningen, middenhuur en middenkoop). Verder bestaat het programma voor een kwart uit andere stedelijke functies: ruimte voor werken, zorg en recreatie. Naast de nieuwe bebouwing, wordt een geheel nieuw parkgebied gerealiseerd: het Rijnhavenpark. De ontwikkeling van het Rijnhavenpark bestaat uit drie verschillende parkdelen met ieder een eigen karakter en gebruik: een stadspark met strand aan de oostzijde van het bekken (het onderdeel landpark); drijvende parkdelen aan zowel de noord- als zuidzijde van het bekken (de onderdelen drijvend park Wilhelminapier en drijvend park Katendrecht); het wateroppervlak met recreatiemogelijkheden (inclusief het onderdeel Havenpier).

. . .

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

78

Terug naar overzicht projecten

Het Rijnhavenpark en de bouwontwikkeling(en) beïnvloeden elkaar inhoudelijk, maar zijn financieel van elkaar gescheiden. Er is een grondexploitatie voor de bouwontwikkeling en de inrichting van het Rijnhavenpark is één van de Stadsprojecten. In deze rapportage wordt (financieel) gerapporteerd over het onderdeel Rijnhavenpark, maar wordt tevens een doorkijk gegeven naar de andere onderdelen van de gebiedsontwikkeling. Via de Monitor Grondexploitaties en de jaarlijkse actualisatie van de grondexploitatie wordt de gemeenteraad verder geïnformeerd over de voortgang van de grondexploitatie (bouwontwikkeling). Sinds de besluitvorming in de gemeenteraad over de middelen voor de Stadsprojecten en de grondexploitatie Rijnhaven wordt in hoog tempo aan de realisatie van de gebiedsontwikkeling Rijnhaven gewerkt.

Relevante actuele ontwikkelingen en korte vooruitblik: Uitvoering De uitvoering van de demping is in volle gang en het nieuwe land is steeds beter zichtbaar. Sinds januari 2024 wordt gewerkt met bulldozers om het aangevoerde zand egaal over het nieuwe land te verdelen. De aanvoer van nieuw zand gebeurt nog steeds per schip. Dit duurt nog tot na de zomer: dan is de eerste fase van de demping gereed. Na het uitvoeren van de eerste fase moet de grond eerst een periode inklinken, voordat met de tweede fase van de demping kan worden begonnen. Park In onderstaande tabel is per projectonderdeel aangegeven in welke projectfase deze zich bevindt:

‹ Ga terug

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

79

Terug naar overzicht projecten

Fase Project-onderdeel

Initiatief

Voorbereiding

Uitvoering Ontwerp

Landpark

Bestek

Gebruik

Aanbesteding

Realisatie

x

Drijvend park Wilhelminakade (fase 1)

x

Drijvend park Wilhelminakade (fase 2)

x

Drijvend park Katendrecht Oost

x

Drijvend park Katendrecht West

x

Havenpier

x

Het Voorlopig Ontwerp voor het landdeel van het Rijnhavenpark is door het college vrijgegeven op 5 december 2023 en gedeeld met de gemeenteraad. Het eerste deel van het drijvend park aan de Wilhelminakade is sinds de zomer van 2022 in gebruik. De uitwerking van het tweede deel is in volle gang: op dit moment wordt gewerkt aan het Voorlopig Ontwerp met bijbehorende raming en conceptbeheerparagraaf. Samenhang met bouwontwikkeling Het Rijnhavenpark en de ontwikkeling van de drie bouwblokken die in de Rijnhaven worden voorzien, hebben als gemeenschappelijke factor dat er nieuw land moet worden gemaakt. Voor de bouwontwikkeling levert de huidige economische situatie de nodige uitdagingen op, waardoor de start van de aanbestedingsprocedure voor het eerste bouwblok later kan starten dan verwacht. Ondertussen gaat de demping van de haven gewoon door, zodat het park wel op een zo kort mogelijke termijn kan worden aangelegd.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

80

Naar overzicht Rijnhavenpark

Rijnhavenpark | Kwaliteit In april 2020 heeft de raad het Masterplan Rijnhaven vastgesteld. Hierin is de ambitie uitgewerkt om tot een inclusieve combinatie van verstedelijking en vergroening te komen. In het Masterplan zijn de belangrijkste uitgangspunten voor de ontwikkeling van de Rijnhaven vastgelegd en vormt daarmee een belangrijk kwaliteitskader. Na de vaststelling van het Masterplan zijn twee trajecten gestart: de juridisch planologische procedure (voorbereiding en opstellen van het bestemmingsplan) en het inhoudelijke ontwerptraject. Alle kwaliteitskaders voor de Rijnhaven worden in samenhang, in volgorde en aanvullend op elkaar ontwikkeld. Gezamenlijk bepalen ze de kwaliteit van de totale gebiedsontwikkeling.

. . .

De volgende toetsingskaders zijn vastgesteld met betrekking tot het Rijnhavenpark: Met het Bestemmingsplan zijn de ambities uit het Masterplan ook publiekrechtelijk mogelijk gemaakt. In het Schetsontwerp voor het Rijnhavenpark is een concrete visie uitgewerkt op de ruimtelijke- en programmatische kaders voor het nieuwe park. Ook geeft het schetsontwerp uitgangspunten voor de contouren van de demping en het bestemmingsplan. In het Voorlopig Ontwerp voor het landdeel van het Rijnhavenpark is het voornoemde schetsontwerp verder uitgewerkt voor betreffende projectonderdeel. De gemeente wil en kan de Rijnhaven niet ontwikkelen zonder de verschillende groepen goed te betrekken bij de plannen voor het gebied. Denk hierbij aan de Rotterdammers, met in het bijzonder de bewoners uit de omliggende wijken, maar ook aan zakelijke partijen, zoals ondernemers, ontwikkelaars en diverse instellingen. Om die reden wordt actief omgevingsmanagement toegepast. In het afdoeningsvoorstel van de motie ‘Een thuishaven voor iedereen’ is de gemeenteraad geïnformeerd over de aanpak van de communicatie en participatie voor de gebiedsontwikkeling: Rijnhavenkeet: in 2021 is de Rijnhavenkeet in gebruik genomen, gelegen naast het Nieuwe Luxor Theater. Dit is de centrale plek in het gebied waar bezoekers op gezette tijden terecht kunnen voor informatie over de Rijnhaven.

Publieksbijeenkomsten: binnen het project wordt per (uitvoerings-)fase en deelontwerp bekeken welke onderwerpen zich lenen voor publieksbijeenkomsten, bedoeld voor het brede publiek uit de directe omgeving (de wijken Afrikaanderwijk, Katendrecht en Wilhelminapier). Klankbordgroep: er is een klankbordgroep samengesteld, bestaande uit diverse stakeholders uit de omgeving. Deelnemers van de klankbordgroep vertegenwoordigen een belangengroepering uit de omgeving van de Rijnhaven, waaronder Afrikaanderwijk, Katendrecht en de Kop van Zuid. Ontwikkelende partijen en initiatiefnemers: ook met de ontwikkelende partijen uit de omgeving van de Rijnhaven wordt contact onderhouden om de plannen goed op elkaar af te stemmen. Communicatie: we maken gebruik van diverse communicatiemiddelen, zoals de gemeentelijke website, filmpjes, podcasts, evenementen, het vieren van mijlpalen samen met de omgeving en het delen van nieuws via e-mail.

. . . . .

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

81

Naar overzicht Rijnhavenpark

Bijsturing is niet noodzakelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting op status kwaliteit: Toetsingskaders Onderstaande figuur toont de kwaliteitskaders die voor de gebiedsontwikkeling Rijnhaven worden ontwikkeld. Hierin is aangegeven welke kaders reeds zijn vastgesteld (groen) en welke op dit moment in ontwikkeling zijn (grijs). De kaders in het oranje vlak hebben specifiek betrekking op het Rijnhavenpark.

Kwaliteitskaders van de nieuwe Rijnhaven. Ambitiedocument

Masterplan

Publiekrechtelijk toetsingskader

Bestemmingsplan (wacht op uitspraak RvS)

Warmteplan & Bodemenergieplan

Welstandsparagraaf

‹ Ga terug

Park

Bouwblokken

Schetsontwerp

Stedenbouwkundig plan

Mobiliteit (pm)

Landdeel

Drijvend park Wilhelminakade

Drijvend park Katendrecht

Bouwblok 1

Bouwblok 2

Bouwblok 3

Programma van Eisen

Programma van Eisen

Programma van Eisen

Nota van Uitgangspunten

Nota van Uitgangspunten

Nota van Uitgangspunten

Voorlopig Ontwerp

Voorlopig Ontwerp

Voorlopig Ontwerp

Definitief Ontwerp

Definitief Ontwerp

Definitief Ontwerp

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

82

Naar overzicht Rijnhavenpark

. Er wordt nog gewacht op een uitspraak van de Raad van State inzake het beroep dat is ingesteld tegen de vaststelling van Bestemmingsplan. . het In december 2023 heeft het college besloten het Voorlopig Ontwerp voor het landdeel van het Rijnhavenpark vrij te geven. Deze is .

voorzien van een concept-beheerparagraaf en een hittestresssimulatie. Het Voorlopig Ontwerp wordt de komende tijd uitgewerkt tot een Definitief Ontwerp. Hierin krijgt onder andere de motie ‘Openbare faciliteiten in Rijnhaven’ (23bb003059) een uitwerking. Voor het drijvend park aan de Wilhelminapier is een concept voor het Voorlopig Ontwerp gereed. De komende tijd wordt dit verder uitgewerkt met een raming en concept-beheerparagraaf, alvorens het college een besluit neemt over dit kwaliteitskader.

.

Participatie/ communicatie In november 2023 zijn drie inloopdagen georganiseerd. In het kader van participatie is een aantal plannen gepresenteerd en is gevraagd mee te denken. Tijdens de inloopdagen zijn de meest actuele plannen voor het landpark en het drijvend park aan de Wilhelminakade gepresenteerd. Ook kon men zich laten bijpraten over de Welstandsparagraaf (die op dat moment ter inzage lag), het energiesysteem voor de nieuwe bouwblokken en hoe we in het project omgaan met hittestress. Voorafgaand aan de inloopdagen is een sessie georganiseerd voor de Klankbordgroep en de betrokken wijkraden.

.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

83

Naar overzicht Rijnhavenpark

Rijnhavenpark | Geld De Rijnhaven is een integrale gebiedsontwikkeling bestaande uit een verstedelijkingsprogramma (grondexploitatie) en de aanleg van het Rijnhavenpark (Stadsproject). In deze rapportage wordt gerapporteerd over het onderdeel Rijnhavenpark. Het Stadsproject Rijnhavenpark bestaat uit een aantal onderdelen. Voor deze onderdelen is in 2022 een overkoepelend schetsontwerp gemaakt, waarbij een raming is opgesteld. Sinds de oplevering van het schetsontwerp, volgen de parkdelen hun eigen ontwerptraject in de uitwerking tot Voorlopig en Definitief Ontwerp. Actuele ramingen worden per projectonderdeel bij het Voorlopig en Definitief Ontwerp opgeleverd. In februari 2023 werd in het voortgangsbericht over de Stadsprojecten aan de gemeenteraad gemeld dat het Rijnhavenpark een totale gemeentelijke investering vroeg van € 67,8 mln. Dit was de totale benodigde investering die op dat moment volgde uit de ramingen (€ 69,5 mln.), verminderd met een opgave voor cofinanciering (€ 0,5 mln.) en een eerdere bijdrage aan planvoorbereidingskosten (€ 1,2 mln.). De jaarlijkse structurele kosten voor beheer en onderhoud van het Rijnhavenpark worden na het Definitief Ontwerp verder uitgewerkt en conform motie Sies (15bb9224) ingepast in de begroting. De beheerparagraaf wordt toegevoegd aan het Definitief Ontwerp.

Bijsturing nog mogelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting op status geld: Volgens de huidige inzichten vraagt het Stadsproject Rijnhaven een totale gemeentelijke investering van € 66,9 mln., naast het toegekende voorbereidingskrediet van € 1,2 mln. Dit is de totale Stadsproject-investering die volgt uit de huidige ramingen (€ 79,8 mln.), verminderd met een rijkssubsidie die is verkregen (€ 12,9 mln.). De cofinanciering die voor het Rijnhavenpark is verkregen, heeft ervoor gezorgd dat de benodigde gemeentelijke investering voor het Rijnhavenpark tot nu toe niet is gestegen. In december 2023 is bij het Voorlopig Ontwerp voor het landdeel van het Rijnhavenpark een nieuwe raming afgegeven. De kosten voor dit projectonderdeel zijn toegenomen van € 20,6 mln. naar € 27,8 mln. Dit bedrag moet gedekt worden vanuit de Stadsprojecten, de grondexploitatie Rijnhaven en de toegekende rijkssubsidie. Bij het Definitief Ontwerp wordt een nieuwe raming afgegeven, voorzien van eventuele optimalisaties.

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

84

Naar overzicht Rijnhavenpark

Op dit moment is enkel het Voorlopig Ontwerp voor het landdeel van het Rijnhavenpark vrijgegeven. De ramingen voor de overige projectonderdelen zijn nog gebaseerd op het schetsontwerp. In deze ramingen zijn de onderdelen zorgvuldig opgenomen, alleen zorgen de huidige economische ontwikkelingen (stijgende bouwkosten) ervoor dat de indexatie van de ramingen toeneemt. Dit zorgt ervoor dat de verwachte kosten oplopen, terwijl er geen aanpassingen zijn gedaan aan de (ontwerp)uitgangspunten van deze projectonderdelen. Dit signaal is in de vorige MGP en de raadsinformatiebrief van februari 2023 ook afgegeven. Het project Rijnhaven is een project in uitvoering. Hierdoor worden sommige projectonderdelen al gerealiseerd, terwijl andere onderdelen nog niet van financiële dekking zijn voorzien. Het toekennen van budgetten verloopt immers via jaarlijkse tranches. Vooralsnog verloopt het verkrijgen van de investering voor het Rijnhavenpark volgens planning: via de afgesproken tranches, danwel door cofinanciering. Omdat de huidige economische ontwikkelingen (en bijbehorende kostenstijgingen) echter wel een onzekerheid zijn voor het project en er nog geen duidelijkheid is over de raming van het Voorlopig Ontwerp van een aantal van de projectonderdelen (drijvend park Wilhelminakade (fase 2), drijvend park Katendrecht (Oost en West) en de Havenpier), is het onderdeel geld op oranje gezet.

Vooralsnog stijgen de jaarlijkse tranches niet mee met de stijging van de kosten, terwijl de ramingen pas bij het Definitief Ontwerp worden vastgesteld. Omdat het Rijnhavenpark onderdeel uitmaakt van een gebiedsontwikkeling, is de planning voor het opleveren van het Definitief Ontwerp voor de verschillende project­ onderdelen afhankelijk van andere ontwikkelingen en daardoor minder voorspelbaar. Het effect op de kosten is hierdoor ook moeilijker te beïnvloeden.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

85

Naar overzicht Rijnhavenpark

Rijnhavenpark | Tijd In de gebiedsontwikkeling Rijnhaven gaan planvorming en de civieltechnische voorbereidingen hand in hand. Het huidige bestemmingsplan biedt mogelijkheden om met de landaanwinning te starten terwijl de voorbereidende stappen voor de bouwontwikkeling en de parkrealisatie hieraan parallel lopen. Het landaanwinningsproces is een tijdrovende fase dus op deze manier wordt tijd gewonnen. In 2021 zijn de voorbereidende baggerwerkzaamheden uitgevoerd, voordat begin 2022 de eerste fase van het dempen is gestart.

.

Voor het Rijnhavenpark zijn in hoofdlijnen drie fasen te onderscheiden: De aanleg van het landdeel van het Rijnhavenpark kan gestart worden op het moment dat de demping (inclusief zettingstijd) gereed is. Volgens de huidige planning is dat in het voorjaar van 2027. Dat betekent dat de planvorming inclusief voorbereidende werkzaamheden klaar zijn voordat de demping gereed is. Op dat moment kan dan direct worden gestart met de gefaseerde aanleg van het park. Het landdeel van het park kan dan vanaf medio 2028 (gefaseerd) worden geopend voor publiek. Voor het drijvende park aan de zijde van de Wilhelminapier is het deel voor het Floating Office al in gebruik genomen. Er wordt nu toegewerkt naar de aanleg van het overige deel. Eerder is benoemd dat dit deel naar verwachting uitgevoerd kan worden vanaf 2024, maar dat er een afhankelijkheid is met de uitspraak van de Raad van State over het bestemmingsplan Rijnhaven. De realisatie van het drijvend park aan de zijde van Katendrecht is, net als de fasering van het landdeel, afhankelijk van de particuliere ontwikkelingen Codrico en het Maritiem Centrum. Om deze reden wordt ervoor gekozen om eerst de parkonderdelen te realiseren die niet afhankelijk zijn van particuliere ontwikkelingen.

. .

De inzet is om het park zo snel mogelijk in gebruik te geven aan de Rotterdammers, waarbij de aanleg stapsgewijs wordt uitgevoerd. Ook wordt de komende tijd onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor tijdelijk gebruik.

Bijsturing nog mogelijk

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

86

Naar overzicht Rijnhavenpark

Actuele ontwikkelingen en toelichting op status tijd Omdat planvorming en civieltechnische voorbereidingen hand in hand gaan, zien we dat onderdelen ten opzichte van elkaar verschuiven en elkaar beïnvloeden. Om die reden wordt de planning goed gemonitord en regelmatig geactualiseerd. De Rijnhaven is een complexe grootschalige gebiedsontwikkeling. Doordat veel onderdelen gaandeweg pas worden uitgewerkt en er veel afhankelijkheden zijn met ontwikkelingen die buiten de invloedssfeer van het project liggen, is de planning aan veranderingen onderhevig. Om het signaal af te geven dat de planning op onderdelen verschuift, maar dit geen problematische gevolgen heeft voor het project, is het onderdeel tijd op oranje gezet. Uitvoering Zoals eerder gemeld, is de eerste fase van de demping naar verwachting gereed na de zomer van 2024. In de vorige MGP werd gemeld dat de tweede fase van de demping naar verwachting gereed is in het voorjaar van 2027. Deze planning is ongewijzigd gebleven. Landpark Het Voorlopig Ontwerp is volgens planning vrijgegeven door het college voor het einde van 2023. In de komende periode wordt het Voorlopig Ontwerp verder uitgewerkt tot een Definitief Ontwerp. Deze is naar verwachting gereed om door het college te worden vastgesteld aan het einde van 2024.

Volgens de huidige planning kan de uitvoering starten in 2027, wanneer de tweede fase van de demping gereed is. Drijvend park Wilhelminakade Het eerste deel van het drijvend park aan de Wilhelminakade is vorig jaar geopend en is afgelopen zomer, volgens planning, overgedragen aan Stadsbeheer. Ondertussen wordt gewerkt aan het ontwerp voor het tweede deel. De verwachting is dat het Voorlopig Ontwerp voor dit projectonderdeel in 2024 kan worden vastgesteld, om daarna het Definitief Ontwerp in bouwteamverband door te ontwikkelen. Hierover wordt de gemeenteraad door het college geïnformeerd bij vaststelling van het VO. De start van de uitvoering wordt verwacht in 2025. Drijvend park Katendrecht In 2024 wordt gestart met een schetsontwerp voor de westzijde van het drijvend park Katendrecht.

‹ Ga terug

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

87

Naar overzicht Rijnhavenpark

Rijnhavenpark | Risico’s De Rijnhaven is een integrale gebiedsontwikkeling waar de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen. Om die reden wordt één compleet risicodossier gehanteerd.

. . . .

In het risicodossier van de Rijnhaven zijn een aantal sleutelelementen te onderscheiden: Behouden publiek en politiek draagvlak; Voorspelbaar proces (sturen op planning); Binnen de financiële afspraken blijven; Goede toegeruste organisatie.

Bijsturing niet nodig Actuele ontwikkelingen en toelichting op status risico’s Het risicodossier voor de Rijnhaven is de afgelopen tijd verder doorontwikkeld. Nu de meeste overkoepelende kwaliteitskaders voor de totale gebiedsontwikkeling gereed zijn, verschuift de verdere uitwerking steeds meer naar (de uitwerking en uitvoering van) de verschillende projectonderdelen. De risico’s verschuiven hierin mee en daar is de afgelopen tijd aandacht aan besteed. Met de afronding van het Voorlopig Ontwerp voor het landdeel van het Rijnhavenpark, is uitgebreid stilgestaan bij de risico’s voor de daaropvolgende fase van het Definitief Ontwerp. In 2023 is hiervoor een risicodossier opgesteld, aanvullend op het risicodossier voor de gehele gebiedsontwikkeling. Daaropvolgend zijn de risico’s voor de gebruiksfase inzichtelijk gemaakt. Dit is al vroeg in het proces, maar belangrijk om ervoor te zorgen dat beheer en onderhoud integraal onderdeel uitmaken van de uitwerking. We kunnen daarmee concluderen dat de risico’s voor het project voldoende in beeld zijn, zodat hierop geacteerd kan worden met beheersmaatregelen. Om die reden is het onderdeel risico op groen gezet. De meeste actuele risico’s worden hieronder uitgelicht. Prijsontwikkeling Op dit moment ligt de nadruk op de risico’s die betrekking hebben op de prijsontwikkeling.

Zoals bij het onderdeel geld toegelicht, is de stijging van de kosten een onzekerheid voor de ramingen van de verschillende projectonderdelen. Wanneer een noodzaak ontstaat om

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

88

Naar overzicht Rijnhavenpark

te versoberen, heeft dit mogelijk een negatieve invloed op de beheersaspecten tijd en kwaliteit, omdat het ontwerp moet worden aangepast. Daarnaast heeft het toepassen van goedkopere materialen mogelijk een (negatieve) invloed op de kosten voor beheer en onderhoud, omdat ze bijvoorbeeld intensiever onderhouden moeten worden of eerder moeten worden vervangen. Beroepsprocedure bestemmingsplan Zoals in de vorige MGP gemeld, heeft de Raad van State bij wijze van voorlopige voorziening besloten om het bestemmingsplan Rijnhaven te schorsen in afwachting van een uitspraak in de beroepsprocedure. Ondanks dat hier in de planning rekening mee is gehouden, blijft de doorlooptijd van deze procedure onvoorspelbaar en is dit een potentieel risico voor de planning van het project.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

89

Naar overzicht Rijnhavenpark

Rijnhavenpark | Bestuurlijke documenten Hier treft u een overzicht aan van alle relevante bestuurlijke documenten, aangevuld met de huidige stand van zaken met betrekking tot de afdoening van moties en toezeggingen. Raadsbesluiten

Document

Bestemmingsplan Rijnhaven

23bb2856

Ontwikkeling Codrico-terrein en Maritiem Centrum

21bb2207

Masterplan Rijnhaven

20bb4973

Moties, schriftelijke vragen en Toezeggingen:

Document

Afdoening

Toezegging: Bestemmingsplan Rijnhaven – definitief ontwerp stadspark

23bb2836

gepland: nov 2024

Motie: Openbare faciliteiten in de Rijnhaven

23bb3059

gepland: nov 2024

Motie: Flexparkeren in Rijnhaven

23bb3058

gepland: dec 2024

Motie: Slimme stadsdistributie

23bb3057

gepland: okt 2026

Motie: Evenementen niet achteraan in de (Rij)nhaven

23bb3062

gepland: dec 2024

Motie: Duurzame Rijnhaven

20bb5197

gepland: dec 2025

Motie: Verbind met Laan op Zuid

20bb5195

gepland: dec 2024

Motie: Zelfbewoningsplicht middensegment

20bb5190

gepland: dec 2024

Motie: Betaalbare middenhuur Rijnhaven

20bb5183

gepland: dec 2024

Motie: Studentenwoningen aan de Rijnhaven

20bb5186

23bb1000

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

90

Naar overzicht Rijnhavenpark

Moties, schriftelijke vragen en Toezeggingen:

Document

Afdoening

Motie: Een thuishaven voor iedereen

20bb5193

22bb2949

Toezegging: Uitvoeringsplan Rijnhaven sturen naar de raad

20bb4901

22bb5156

Overige correspondentie:

Document

Voorlopig ontwerp deelplan Rijnhavenpark

23bb8309

Voortgangsbericht over stadsproject Rijnhavenpark

21bb16654

Schetsontwerp Rijnhavenpark

21bb16655

Masterplan Rijnhaven

20bb2129

Eindrapportage participatie- en marktconsultatie

20bb2130

Uitkomsten informatiebijeenkomsten Masterplan Rijnhaven

20bb4396 en 20bb4398

Aanbieden ambitiedocument Rijnhaven

18bb4761

Evaluatie aanbesteding Rijnhaven

16bb1344

Correspondentie 7 Stadsprojecten:

Document

Voortgangsbericht Stadsprojecten

23bb1256

‹ Ga terug

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

91

Roseknoop

Kwaliteit

Tijd

Terug naar overzicht projecten

Algemene introductie Bestuurlijke documenten

Geld

Risico’s

Bijsturing is niet noodzakelijk Bijsturing nog mogelijk Aandacht/maatregelen noodzakelijk

Situatie vorige rapportage:

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

92

Terug naar overzicht projecten

Roseknoop

Bestuurlijke documenten

Project Roseknoop omvat de grootschalige herinrichting van het kruispunt waar de Laan op Zuid, het Varkenoordseviaduct, de 2e Rosestraat, Putselaan, Beijerlandselaan en Colosseumweg samenkomen. Als onderdeel van de integrale herinrichting betreffen de werkzaamheden van de Roseknoop: de aanleg van de tramhalte Laan op Zuid (ter vervanging van halte Varkenoordseviaduct), de realisatie van evenementen-tramhalte Putselaan en vervanging van het tramspoor van de RET. Ook wordt het gebied opgehoogd. De ophoging is noodzakelijk om aan te sluiten bij de eisen van het waterschap en om aan te sluiten bij de omliggende uitgiftepeilen voor woningbouw. Vanwege de leeftijd en door wijziging van de gronddruk als gevolg van die ophoging worden daarnaast alle nutsleidingen vervangen. Tot slot wordt in het kader van de Roseknoop het noodzakelijke onderhoud aan het Varkenoordseviaduct uitgevoerd. Relevante actuele ontwikkelingen en korte vooruitblik: Start laatste fase Roseknoop Op 9 januari 2023 startte de uitvoering van de Roseknoop. Inmiddels is het project iets meer dan een jaar bezig en bevindt het zich nu in de laatste fase. Op de 2e Rosestraat, tussen de Laan op Zuid, Beijerlandselaan en Hilledijk vinden tot eind september 2024 nog verschillende werkzaamheden plaats; herinrichting, asfaltering, bestratingswerkzaamheden, groenvoorzieningen, stedelijk meubilair wordt geplaatst.

Medio maart 2024 is het zandlichaam dat het consolidatieproces moet versnellen verwijderd. Dankzij deze strakke planning kan de Marathon Rotterdam volgens het normale parcours plaatsvinden.

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

93

Naar overzicht Roseknoop

Roseknoop | Kwaliteit Productkwaliteit De eisen en het ontwerp van de Roseknoop zijn door de gemeente vastgesteld in het Programma van Eisen op 9 december 2020 en in het definitief ontwerp Inrichtingsplan op 25 mei 2021. Het bestek is in februari 2022 afgerond en voor publicatie op kwaliteit getoetst. De uitvoering wordt intensief getoetst door het projectteam vanuit de bouwkeet op de locatie. Dit is vooral noodzakelijk gezien de complexiteit van het werk. Proceskwaliteit Het is van belang dat de vastgelegde eisen en belangen van de gemeente op een goede manier worden uitgewerkt in de ontwerpen. Op verschillende niveaus heeft afstemming plaatsgevonden met onder andere het waterschap, ProRail, de RET, gebiedsontwikkelingen Parkstad, Tweebosbuurt en Feyenoord City (intern en extern betrokkenen zoals projectontwikkelaars en aannemers), interne deskundigen op het gebied van riolering en de nutsbedrijven.

Bijsturing niet nodig Scope vereenvoudiging: geen trambocht tussen Beijerlandselaan en Putselaan Als gevolg van een nadere analyse van het tramnet op Zuid is een vereenvoudiging doorgevoerd. Een geplande nieuwe trambocht tussen de Beijerlandselaan en de Putselaan is komen te vervallen. De extra bocht was noodzakelijk vanwege een verwachte stijging in het aantal verkeersbewegingen naar het nieuwe stadion toe. Echter, in 2022 is het bestemmingsplan voor het nieuwe stadion vernietigd. De noodzaak van de bocht is onder andere daarmee komen te vervallen. Voor het in gebruik nemen van de trambocht was ook een indienststellingvergunning nodig. Het mogelijk niet op tijd verkrijgen van deze vergunning was een risico voor de planning van het project. Door het vervallen van de trambocht is dit risico niet langer van toepassing.

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

94

Naar overzicht Roseknoop

Roseknoop | Geld Per 1 oktober 2023 bedroeg het dekkingstekort van project Roseknoop € 5,75 mln. Met het vaststellen van het dekkingsvoorstel in november 2023 is het tekort opgelost (23bb007158). Financiele opzet De verwachting is dat € 51,2 mln. euro aan kosten gemaakt moeten worden om project Roseknoop uit te voeren. Een deel van de kosten wordt gedekt via de Rotterdamse Investeringsmotor, het mobiliteitsprogramma van Feyenoord City, de grondexploitatie Parkstad, de afdeling Water van de gemeente Rotterdam (budget vervangingsopgave riolen), en vergoedingen van Stadsbeheer (budget Beheer Bruggen en Tunnels) en de Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas (Stigam). Ook zijn er twee subsidies vanuit de MRDH verstrekt. Deze vastgestelde dekkingsbronnen sluiten op een totaal van € 49,2 mln. Nog niet vastgestelde dekkingsbronnen zijn de bijdragen vanuit de grondexploitatie Tweebosbuurt en een derde subsidie vanuit de MRDH. De verwachting is dat er vanuit de grondexploitatie Tweebosbuurt een bijdrage volgt van ongeveer € 1,6 mln. De verwachte resterende subsidie vanuit de MRDH bedraagt € 0,5 mln.

Bijsturing niet nodig

Actuele ontwikkelingen en toelichting op status geld: Bijdrage GREX Tweebosbuurt en subsidie MRDH De bijdrage vanuit de GREX Tweebosbuurt moet formeel nog worden vastgesteld door de gemeenteraad. De verwachting was dat dit eind 2023 zou gebeuren. Het is nog onduidelijk wanneer dit formeel wordt vastgesteld. Vanuit de MRDH wordt een totale subsidie ter grootte van € 2,48 mln. verwacht. Dit bedrag is gebaseerd op meerdere subsidieaanvragen, waarvan ruim € 1,98 mln. reeds is toegekend. Over het restant van de verwachte totale subsidie is de projectorganisatie nog in gesprek met de MRDH. Nadeelcompensatie ondernemers De extra inzet vanuit de projectorganisatie en samenwerkingspartners hebben ervoor gezorgd dat er meer nadeelcompensatieaanvragen zijn ingediend. De verwachting is dat na maart 2024 het aantal aanvragen opnieuw enigszins zal stijgen. De ondernemers hebben dan meer inzicht in hun omzetverlies. Een mogelijk hogere totale nadeelcompensatieclaim van de ondernemers zal vooralsnog binnen het budget van de Roseknoop kunnen worden opgelost.

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

95

Naar overzicht Roseknoop

Uit een analyse van de huidige ingediende aanvragen blijkt overigens dat een aantal ondernemers niet in aanmerking komt voor nadeelcompensatie. De voornaamste reden hiervoor is het niet behalen van de vastgestelde drempel voor omzetverlies. Nadeelcompensatie RET De RET heeft beroep gedaan op de nadeelcompensatieregeling van de gemeente vanwege o.a. reizigersderving door de werkzaamheden van de Roseknoop. Over het verlagen van de nadeelcompensatieclaim vindt regelmatig overleg tussen de projectorganisatie en de RET plaats.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

96

Naar overzicht Roseknoop

Roseknoop | Tijd Van januari 2023 tot en met najaar 2024 is de Roseknoop in uitvoering. Als integraal project is de Roseknoop, volgens planning, op 9 januari 2023 gestart. Daarnaast is het streven om zoveel mogelijk werk met werk te maken en daarmee de hinder in de omgeving te minimaliseren.

Bijsturing niet nodig Actuele ontwikkelingen en toelichtingen op status tijd De voortgang van het project Roseknoop loopt vooralsnog (op hoofdlijn) volgens planning. In december 2023 is wederom een mijlpaal behaald. De 2e Rosestraat tussen de Laan op Zuid en het Albeda College is toen heropend voor auto’s, fietsers en voetgangers. De huidige sturing is erop gericht de aansluitingen naar de Beijerlandselaan en de Putselaan zo snel als mogelijk te heropenen en daarmee de overlast voor ondernemers en bewoners zo snel als mogelijk te beëindigen.

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

97

Naar overzicht Roseknoop

Roseknoop | Risico’s De meest actuele risico’s van project Roseknoop betreffen: 1. Inkomstenderving RET 2. ProRail – verwerven gronden en verplaatsen onderstation en relaishuis 3. De hoogte van de financiele bijdrage vanuit grondexploitatie Tweebosbuurt

Bijsturing nog mogelijk Actuele ontwikkelingen en toelichting status op risico’s 1. Inkomstenderving RET Als gevolg van de werkzaamheden van de Roseknoop zal de RET, voor een periode van 21 maanden, verhoogde kosten en verminderde inkomsten hebben. De RET heeft daarom bij de gemeente een verzoek ingediend om nadeelcompensatie. Dit is nadelig voor de begroting van de Roseknoop. Beheersing: door de projectorganisatie wordt met de RET gezocht naar oplossingen om de inkomstenderving en andere kosten die de RET in die periode moet maken te verlagen. Hiertoe loopt een gezamenlijk onderzoek met RET en de gemeentelijk adviseur voor nadeelcompensatie. 2. ProRail – verwerven gronden en verplaatsen onderstation en relaishuis De projectorganisatie is in gesprek met ProRail over de verwerving van enkele gronden en de verplaatsing van het relaishuis en onderstation van ProRail. Deze gronden en ruimte zijn nodig voor de realisatie van de verlengde Colosseumweg na oplevering van De Roseknoop. Het risico bestaat dat ProRail een te hoge waardering van deze overwegend openbare gronden verwacht en daarmee een te hoge prijs voor de gronden wil bedingen. Beheersing: de projectorganisatie heeft een overlegstructuur opgezet om de verschillende mogelijkheden te onderzoeken en tijdig tot een conclusie te komen.

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

98

Naar overzicht Roseknoop

3. De hoogte van de financiele bijdrage vanuit grondexploitatie Tweebosbuurt De kosten die samenhangen met de integrale uitvoering van project De Roseknoop moeten mede gedragen worden door gebiedsontwikkelingen die baat hebben bij de ingreep. Dit geldt ook voor de Tweebosbuurt. Over de financiele bijdrage is eerder een ambtelijk voorstel opgesteld, in de begroting van de Roseknoop is daarvan uitgegaan. Echter, het is nog onduidelijk wanneer de formele vaststelling door de gemeenteraad zal plaatsvinden. Het verlagen van deze bijdrage zou kunnen leiden tot een nieuw dekkingstekort voor De Roseknoop. Beheersing: de projectorganisatie houdt contact met de Tweebosbuurt om op de hoogte te blijven van de planning voor bestuurlijke besluitvorming.

‹ Ga terug

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

99

Naar overzicht Roseknoop

Roseknoop | Bestuurlijke documenten Hier treft u een overzicht aan van alle relevante bestuurlijke documenten, aangevuld met de huidige stand van zaken met betrekking tot de afdoening van moties en toezeggingen: Raadsbesluiten

Document

Besluit over vaststelling herziening grondexploitatie Parkstad

23bb000470

Besluit over vaststelling van de tweede herziening begroting 2023 en begroting 2024

23bb007158

Besluit over vaststelling van de Voorjaarsnota 2023 en 1e herziening 2023

23bb004726

Besluit over vaststelling van de investeringsplannen voor 2022

22bb007301

Moties, schriftelijke vragen en toezeggingen

Document

Afdoening

Laat de lange adem van frisse lucht zijn

22bb008688

Tussenbericht

Het loop storm op de Roseknoop

22bb008689

Tussenbericht

Renovatie Roseknoop – bereikbaarheidsplan

22bb004314

22bb008505

Renovatie Roseknoop – raming ophoging

22bb004315

22bb008505

Verzoekt college om behandeling burgerbrief

22bb005867

22bb007243

Begroting 2023 over Kredietaanvraag Renovatie Roseknoop

22bb007166

22bb007326

Rozenknoop uit investeringsvoorstel

22bb007235

22bb007326

Roseknoop - bereikbaarheid hulpdiensten

22bb008161

23bb001636

Roseknoop - onderbouwing bouwkosten

22bb008157

22bb008505

Lees verder ›

Monitor grote projecten | oktober 2023 t/m februari 2024

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=8578fab0-41ce-415a-a3e1-459e5d86716c