[24bb001995] Brief GGD Rotterdam Rijnmond over begroting 2025 en verslag 2023

Beleidsadvisering Advisering en ondersteuning van de Directeur Publieke Gezondheid, bestuur, stakeholders en ketenpartners over de publieke gezondheid en het regionale en lokale volksgezondheidsbeleid. Inclusief integrale samenwerking met andere GGD-professionals die zich bezighouden met gezondheidsbescherming en preventie. Plus het volgen (en beïnvloeden) van landelijke ontwikkelingen op inhoudelijk en bestuurlijk niveau, zoals besluitvorming vanuit het Rijk, adviezen van de gezondheidsraad, veranderende wetgeving etc. Informatievoorziening: proactief en reactief informatie verstrekken en kennis uitwisselen. Visievorming op het gebied van innovatie van preventieprogramma’s gericht op infectieziektebestrijding en infectiepreventie. En visievorming op samenwerkingsthema’s met andere public health professionals.

4. Preventieactiviteiten Preventieactiviteiten zijn met name gericht op primaire preventie: het zo goed mogelijk voorkomen dat mensen een infectieziekte krijgen door te voorkomen dat ze besmet raken (bv. hygiëne-adviezen/ vaccinatie) en te voorkomen dat besmetting tot ziekte leidt. Daarbij houdt het team IZB zich bezig met vroege opsporing van een infectieziekte (secundaire preventie, bv. testen/ screening) en het beperken van gezondheids­schade door een infectieziekte (tertiaire preventie, bv. medicatie). Met de inzet van een doelgroepgerichte aanpak waar nodig (om de op dat moment specifieke doelgroep te bereiken). 5. Netwerk en regie Het samenwerken met en verbinden van (zorg) professionals en andere ketenpartners is essentieel om (bedreigingen van) infectieziekten effectief te kunnen voorkomen of indammen. Team IZB heeft regie in het onderhouden van contact met ketenpartners in de eigen regio (zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen, huisartsen, verloskundigen, laboratoria etc.), met landelijke ketenpartners zoals het RIVM, de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) en met andere GGD’en. 6. Voorbereiding op grootschalige infectieziekte-uitbraken Voorbereidingen treffen voor regionale uitvoering van infectieziektebestrijding bij een grootschalige infectieziekte-uitbraak heeft als doel om tijdig en adequaat te kunnen handelen bij een uitbraak. Voorbereidingen zijn o.a.

oefenen, scholing, actueel houden van werkprocessen, infrastructuur en opschalingsplan. 7. Kennis en onderzoek Kennis en onderzoek zijn de basis voor een kwalitatief stevige infectieziektebestrijding. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het opzetten, uitvoeren en begeleiden van wetenschappelijk onderzoek op het gebied van preventie, publieke gezondheid en infectieziektebestrijding in nauwe samenwerking met academische werkplaatsen en andere professionals. Met als doel het genereren van inhoudelijke vakkennis, praktisch implementeerbare kennis en aanscherping van

46

beleid. De onderzoeksresultaten moeten vervolgens vertaald worden naar praktisch implementeerbare kennis gericht op specifieke (kwetsbare) doelgroepen. Implementatie en inbedding van evidence-based werken en ondersteuning bij landelijke richtlijnontwikkeling. De GGD Rotterdam-Rijnmond is opleidingsinstituut

voor IZB-professionals, studenten en co-assistenten. Naast richtlijnontwikkeling en het zelf opleiden van voldoende IZB-professionals betreft dit ook professionalisering en academisering van het vakgebied. In onze regio is één van de vijf academische centra Publieke Gezondheid (Cephir) gesitueerd.

Kengetallen

. Aantal afgehandelde vragen van burgers en/ of professionals: ≥2000 . Aantal meldingen meldingsplichtige infectieziekten volgens de Wet publieke gezondheid: 1000 . Aantal uitbraken/clusters: 400 . Oefeningen ter voorbereiding op grootschalige uitbraken infectieziekten: 3 . Aantal meldingen van schepen/ adviezen aan schepen (Maritime Declaration of Health (MDoH)300 . beoordelingen): Aantal netwerkbezoeken (zorginstellingen en andere partners): ≥100 . Aantal opgeleide zorgprofessionals: ≥20 Bijzonderheden Uitgangspunt voor de afhandeling van meldingsplichtige ziekten en de bestrijding van uitbraken van infectieziekten zijn de protocollen en draaiboeken van de Landelijke Coördinatie Infectieziekten (LCI)/ Centrum Infectieziektebestrijding (CIb). Bij bestrijding van uitbraken in het werkgebied wordt de betreffende gemeente actief geïnformeerd over de afhandeling en wordt afgestemd over eventuele communicatie richting burgers en andere betrokkenen. In de Wet publieke gezondheid worden in het kader van de door de Wereldgezondheidsorganisatie opgestelde ‘Internationale Gezondheidsregeling’ eisen gesteld aan zee- en luchthavens. Voor het gehele havengebied in de regio Rijnmond (A-haven) geldt dat bij ernstige dreiging op of bij uitbraken van infectieziekten voorzieningen aanwezig moeten zijn en procedures worden geïmplementeerd.

Dit heeft de GGD in een convenant geregeld met diverse verantwoordelijke instanties. De doelgroep kan zich wenden tot de Port Health Authority Rotterdam (PHAR). Bijgaande productbeschrijving betreft alle regionale basistaken. Extra taken en eventuele extra financiering vanuit de gemeente Rotterdam en het Rijk zijn hierin niet meegenomen.

47

B2. Tuberculosebestrijding

Productsoort

Productverantwoordelijke

Basistaak

Regionaal centrum Tuberculose centrum

Wettelijke basis Wet publieke gezondheid

Doel van het product Het voorkomen van introductie en (verdere) verspreiding van tuberculose in het werkgebied door het vroegtijdig opsporen en behandelen van tuberculose en tuberculose-infecties, surveillance van de verspreiding van tuberculose en het ontwikkelen van beleid.

Doelgroep van het product Bevolking van het werkgebied van de GGD Rotterdam-Rijnmond. Specifieke doelgroepen die een hoger risico hebben voor tuberculose of tuberculose-infectie: immigranten, asielzoekers reizigers, zeevarenden, kinderen van ouders uit risicolanden en werkers met een beroepsrisico.

Activiteiten Landelijk zijn zeven deeltaken voor de infectieziektebestrijding vastgesteld, echter, door afname van tuberculose is er binnen de tuberculosebestrijding extra focus op het op het kwaliteitsbeleid. Dit ter borging van de algehele kwaliteit van de tuberculosezorg en het voldoen aan de vereiste expertiseveldnormen. Bestrijden van tuberculose en voorkomen van verspreiding - Behandelen en begeleiden van tuberculosepatiënten en personen met een tuberculose-infectie. - Het verwerken van afgiftemeldingen en registratie van tuberculose in het kader van de Wet publieke gezondheid. - Naar aanleiding van een melding van tuberculose of vaststelling van een tuberculose-infectie (bronopsporing) het onderzoeken van contacten op tuberculose. - Het adviseren van individuele burgers (meestal telefonisch en/of online), gemeentebesturen en andere relevante partners zoals zorginstellingen, maatschappelijke opvang, AZC’s, etc. - Het bieden van een vangnet aan tuberculose­ patiënten en personen met een tuberculoseinfectie die niet via de reguliere weg de benodigde ondersteuning ontvangen (en inclusief zorg aan onverzekerden).

Surveillance - Het monitoren van de verspreiding van tuberculose om zo nodig maatregelen te kunnen nemen. Netwerk- en regiefunctie - Het onderhouden van contacten met relevante (medische) ketenpartners (bijvoorbeeld medische opvang asielzoekers, medische diensten penitentiaire inrichtingen, verslavingszorg, medische specialisten, etc.) en waar nodig het coördineren van activiteiten. Preventie - Screenen van groepen met een verhoogd risico op tuberculose of tuberculose-infectie (zeevarenden, immigranten, asielzoekers, gedetineerden). - BCG-vaccinatie bij kinderen van ouders uit landen waar tuberculose veel voorkomt en bij personen die langdurig in risicolanden gaan verblijven. - Voorlichten van specifieke groepen.

48

Voorbereiding op grootschalige infectieziekteuitbraken - Het bestrijden van verheffingen van tuberculose ter voorkoming van verspreiding en vermindering van eventuele onrust. - GGD Rotterdam-Rijnmond, GGD Haaglanden, GGD Hollands-Midden en GGD Zuid-Holland Zuid werken sinds 2015 samen mee in het REC TBC. Door krachten te bundelen op het gebied van tbc-bestrijding kunnen we de pieken in de workload en bij (grootschalige) crisissituaties, goed opvangen en de veiligheid van de tbc-zorg toekomstgericht waarborgen. - Uitvoering van deze taak vindt plaats via het Regionale Expertise Centrum (REC) Tuberculosebestrijding (TBC) Zuid-Holland (ZH). REC-TBC ZH betreft een samenwerkingsverband op het gebied van tuberculosebestrijding tussen.

Beleidsadvisering - Het (on)gevraagd adviseren van het gemeentebestuur, de beleidslijn en andere relevante lokale, regionale en landelijke partners zoals zorginstellingen maatschappelijke opvang, AZC’s, etc. Kennis en Onderzoek Onderzoek en kennisborging, gekoppeld aan de directe tuberculosepreventie en bestrijding. Kwaliteitsbeleid - Inzetten op het behouden van de kwaliteit van tuberculose-zorg en het versterken van de regionale samenwerkingsstructuur - Het uitvoeren van REC-visitaties (intercollegiale toetsing en deskundigheidsontwikkeling) op regionaal niveau. - Fungeren als opleidingsinstelling voor professionals in de tuberculosebestrijding.

Prestatie-indicatoren/kengetallen

. Aantal meldingen van tuberculosepatiënten: ≥ 90 . Aantal registraties van tuberculose-infectie: ≥ 90 . Aantal cliëntcontacten: ± 8.000 - 9.000 . Aantal uitgevoerde tbc-verrichtingen/onderzoeken (longfoto’s, Mantoux- en IGRA-testen): ± 6.000 - 6.500 . Aantal BCG-vaccinaties: ± 1.000- 1.500 . Percentage tbc-patiënten dat behandeling voltooit: ≥ 85% . Percentage geïnfecteerde personen dat preventieve behandeling voltooit: ≥ 85% Bijzonderheden Wanneer na een tbc-besmetting een contactonderzoek gaat plaatsvinden wordt de gemeente actief geïnformeerd en wordt er waar nodig afgestemd over eventuele communicatie richting burger en andere betrokkenen.

49

B3. Soa/hiv-preventie en -bestrijding en bevordering seksuele gezondheid

Productsoort Productverantwoordelijke Basistaak (en aanvullende taken)

Afdeling Publieke Gezondheid

Wettelijke basis Wet publieke gezondheid (Wpg)

Doel van het product Het voorkomen van introductie en (verdere) verspreiding van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) waaronder hiv (humaan immunodeficiëntievirus) en waar nodig bestrijden van soa en hiv. Het via surveillance monitoren van de ontwikkeling op het gebied van soa/hiv, beleid op dit terrein ontwikkelen en waar nodig de bestrijding van soa/hiv coördineren en het bevorderen van seksuele gezondheid bij mensen met een verhoogd risico.

Productomschrijving Team seksuele gezondheid staat voor het bevorderen van seksuele gezondheid bij mensen met verhoogd risico in de regio Rotterdam Rijnmond. Het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD Rotterdam-Rijnmond is een klantvriendelijk en goed bereikbaar expertisecentrum voor de inwoners van de regio Rotterdam-Rijnmond. Wij bieden oordeelvrije zorg op maat aan onze cliënten, volgen en signaleren hiervoor trends en ontwikkelingen en verwijzen waar nodig door. Daarbij werken we samen met lokale en landelijke organisaties. We werken aan de preventie van soa en kwesties op het gebied van seksuele gezondheid en beantwoorden vragen. Uitgangspunt is het bevorderen van zelfredzaamheid en de regie van de cliënt over eigen leven en gezondheid. In onze dienstverlening benutten en ontwikkelen wij de mogelijkheden voor online contact. GGD Rotterdam-Rijnmond is een opleidingscentrum voor professionals. Wij voeren wetenschappelijk onderzoek uit ter verbetering van de seksuele gezondheid.

Doelgroep van het product Mensen met een verhoogd risico op soa2 woonachtig in het werk-gebied van de GGD Rotterdam-Rijnmond. Cliënten van het centrum seksuele gezondheid kunnen rekenen op vertrouwelijkheid en discretie.

2 

Het Centrum Seksuele Gezondheid maakt onderdeel uit van het Regionaal Centrum Seksuele gezondheid Zuid-Holland Zuid, één van de 8 regio’s voor aanvullende seksuele gezondheid in Nederland. Je kunt een afspraak maken voor een consult seksuele gezondheid als je aan een van onderstaande voorwaarden voldoet. Namelijk als je: - jonger bent dan 25 jaar; - een man bent die seks heeft met mannen; - afkomstig bent uit een land waar veel soa voorkomt, of je partner is dat; - door een (ex)partner gewaarschuwd bent voor een soa; - klachten hebt die wijzen op een soa; - sekswerker bent; - te maken had met seksueel geweld.

50

Deeltaken soa waaronder hiv Uitvoering van taken in het kader van de Wet publieke gezondheid. Alle deeltaken die voor de algemene infectieziektebestrijding (B1) gelden, zijn ook van toepassing op soa/hiv: 1. Bestrijden van infectieziekten in het bijzonder soa, en voorkomen van verdere verspreiding. Het bestrijden van toename van soa ter voorkoming van verspreiding en ter vermindering van eventuele onrust. Dit gebeurt door vroege opsporing en behandeling van soa en het informeren/voorlichten van iemand die geïnfecteerd is met een soa over mogelijkheden om het doorgeven van een soa te voorkomen. Bron- en contactonderzoek Bij iedereen met een soa wordt geïnventariseerd welke sekspartners mogelijk een bron geweest zijn of welke blootgesteld zijn geweest. De cliënt krijgt ondersteuning hoe (ex)partners te informeren. De GGD neemt de partnerwaarschuwing op zich, mocht het nodig zijn. Ook biedt de GGD ondersteuning aan huisartsen bij partnerwaarschuwing. 2. Surveillance Het monitoren van de verspreiding van soa/hiv om zo nodig beleidswijzigingen in bijvoorbeeld testen te kunnen nemen. 3. Beleidsadvisering Het adviseren van gemeentebesturen en van andere relevante partners (scholen etc.).

5. Netwerk en regie Het onderhouden van contacten met relevante (medische) ketenpartners en waar nodig coördineren van activiteiten. 6. Voorbereiding op grootschalige infectieziekte-uitbraken Voorbereidingen treffen voor regionale uitvoering van infectieziektebestrijding bij een grootschalige infectieziekte-uitbraak door een soa heeft als doel om tijdig en adequaat te kunnen handelen bij een uitbraak. Voorbereidingen zijn o.a. oefenen, scholing, actueel houden van werkprocessen, infrastructuur en opschalingsplan. Dit doet team seksuele gezondheid in samenspraak met team infectieziektebestrijding. 7. Kennis en onderzoek In het basistakenpakket betreft het onderzoek dat gekoppeld is aan de directe preventie en bestrijding (bijvoorbeeld bij stijging van een soa onder een bepaalde groep) en verdiepend onderzoek bijvoorbeeld met het laboratorium bij soa die vaker in ons werkgebied voorkomen. GGD RR is opleidingsinstelling voor professionals in de seksuele gezondheidszorg, alsmede artsen Maatschappij & Gezondheid/infectieziektebestrijding, dermatologen en microbiologen.

4. Preventieactiviteiten Het uitvoeren van preventieve activiteiten gericht op soa/hiv en seksuele gezondheid, via outreachende activiteiten bij relevante evenementen. Denk aan bemensing van een kraam bij een Roze Zaterdag. Vangnetfunctie: mensen die tussen wal en schip dreigen te vallen poogt de GGD hulp te bieden en ze zo nodig door te verwijzen naar de juiste instanties.

Kengetallen Onderstaande activiteiten betreffen regio-gefinancierde wettelijke basistaken waarvoor de GGD zich verantwoordt middels de haljaarrapportage voor het Algemeen Bestuur GGD RR en de gemeenteraden.

. . .

Outreach: Deskundigheidsbevordering 6 trainingen Voorlichting in kleine groep 12 De GGD RR bezoekt wekelijks Door2Door Informatie- en dienstencentrum voor sekswerkers. Bij het open spreekuur kunnen sekswerkers - ook mannelijke sekswerkers - terecht voor soa-onderzoek, hepatitis B vaccinaties en/of vragen over seksuele gezondheid: 160

51

. Festivals/informatiemarkt bereikt 4000 mensen in de regio Rotterdam-Rijnmond. Om een indruk te .

krijgen over de invloed van de activiteit doen we een klanttevredenheidsonderzoek en betrekken de doelgroep bij verbetering van de dienstverlening. Aantal mensen dat geïnformeerd is over: A. Partnerwaarschuwing (passieve vorm). Verpleegkundige brengt bij een eerste consult partnerwaarschuwing onder de aandacht met de vraag: stel je hebt een soa, weet je dan wie je zou moeten informeren?: 10.780 B. Test een cliënt positief voor soa dan zet de verpleegkundige tijdens het behandelconsult in samenspraak met client de partnerwaarschuwing in gang. Gewaarschuwde partners hebben voorrang bij het testen: 2000

Bijzonderheden De GGD verzorgt op het gebied van soa waaronder hiv, naast de basistaken, een aantal aanvullende activiteiten die gefinancierd worden vanuit de Rijksoverheid of andere specifieke financiering: - Testen en behandelen van soa voor specifieke doelgroepen met verhoogd risico op soa wordt gefinancierd door rijksmiddelen (ministerie van VWS) vanuit de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG); - Outreach aanvullend op de basis preventieactiviteiten (basistaak) gefinancierd vanuit de ASG; - Pre-expositie profylaxe zorg (PrEP zorg) gefinancierd vanuit rijksmiddelen (VWS) via de tijdelijke subsidieregeling PrEP (tot 1-8-2024); - Keuzehulpgesprekken, gefinancierd via GGD GHOR Nederland vanuit Rijksmiddelen; - Centrum Seksueel Geweld (CSG) gefinancierd door gemeente Rotterdam (via DUVO-middelen), centrumgemeenten Vlaardingen, Nissewaard (en Dordrecht vanuit regio GGD Zuid-Holland Zuid); - Gastlessen seksuele gezondheid in het kader van de Gezonde School thema Relaties en Seksualiteit gefinancierd door de tijdelijke stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit van VWS; - Onderzoek Seks onder je 25e is een landelijk onderzoek dat eens in de 5 jaar wordt gehouden. De GGD werkt zo veel als mogelijk data gedreven en heeft zich daarom gecommitteerd aan dit onderzoek. De lopende editie is gestart in 2022 en loopt tot begin 2024.

Soa Aids Nederland en Rutgers ontvangen subsidie van VWS voor de landelijke sturing van het onderzoek en ondersteuning van de GGD’en. De analyse van de Rotterdam-Rijnmond data voor het landelijke onderzoek en van de regionale ophoging voor de RR regio, wordt betaald door GGD Rotterdam-Rijnmond. Overig onderzoek - onderzoek dat niet ten dienste van de basistaak staat - wordt bekostigd met externe financiering (VWS, subsidie van bijvoorbeeld ZonMw). Elke financier stelt zijn eigen verantwoordingseisen. Het ministerie van VWS vraagt een inhoudelijke verantwoording van activiteiten uit de ASG-regeling en een single information, single audit (SiSa) verantwoording van de uitgevoerde consulten. De GGD heeft een inspanningsverplichting richting subsidiegever en verantwoordt zich aan de betreffende partij. Gelden die niet aantoonbaar zijn ingezet op de specifieke activiteiten en bijbehorende doelstellingen, worden teruggevorderd.

52

B4. Technische hygiënezorg

Productsoort

Productverantwoordelijke

Basistaak

Afdeling Publieke Gezondheid

Wettelijke basis Wet publieke gezondheid (Wpg). Hygiënerichtlijnen van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid. International Health Regulations (IHR)/ Wet publieke gezondheid, Algemene Plaatselijke Verordening, Warenwet.

Productomschrijving De GGD Rotterdam-Rijnmond houdt zich dagelijks bezig met het geven van hygiëneadviezen aan particulieren, professionals, instellingen en bedrijven om infectieziekten door micro-organismen (bacteriën, virussen, schimmels en parasieten) te voorkomen. De technische hygiënezorg richt zich vooral op het voorkomen van infectieziekten op plekken of bij gebeurtenissen waar veel mensen komen en er kans op besmetting is. Zoals bij tattoo- en piercingshops en seksinrichtingen. Bij evenementen wordt onder ander gecontroleerd of sanitaire- en watervoorzieningen (legionellapreventie) in orde zijn. Ook bij bijvoorbeeld mud runs of natuurspeeltuinen geven wij advies. Maar ook locaties waar kwetsbaren verblijven, zoals de opvang voor dak- en thuislozen of opvanglocaties voor asielzoekers. De deskundige infectiepreventie of technisch hygiënist gaat langs bij een opvang, doet een inspectie en geeft advies.

Doel van het product Het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door controle op een veilige en hygiënische omgeving van basisvoorzieningen en deze indien nodig te bevorderen.

Doelgroep van het product Bevolking van de gemeenten van het werkgebied van GGD Rotterdam-Rijnmond. Specifieke doelgroepen zijn groepen die een hoger risico hebben voor infectieziekten of waar door de leefomstandigheden een groter risico is op verspreiding van infectieziekten zoals bewoners daken thuislozenopvang, vrouwenopvang of instelling voor verstandelijk gehandicapten.

Activiteiten

. Advisering gemeente, bijvoorbeeld in het traject . Legionellapreventie . Voorlichting en advisering bij uitbraken van vergunningaanvraag evenementen . van Hygiëne-bezoeken bij o.a. . infectieziekten - verblijfsinrichtingen (opvangvoorzieningen . Surveillance voor dak- en thuislozen, sociale pensions) Beleidsadvisering . seksinrichtingen en netwerkactiviteiten . Regieevenementen Onderzoek . Bereikbaar voor vragen en klachten vanuit burgers en professionals

53

Activiteiten uitgevoerd voor regio Rotterdam-Rijnmond met andere financieringsbron:

. Vergunningverlening tattoo- en piercing en PMU (permanente make up) studio’s . Hygiëne-bezoeken bij asielzoekerscentra . Verstrekken Ship Sanitation Certificates (Wpg/IHR) Kengetallen

. Aantal adviezen aan burgers: 150 . Aantal adviezen aan professionals: 130 . Aantal hygiëne bezoeken (per categorie; verblijfsinrichtingen, asielzoekerscentra, seksinrichtingen, overige): ≥100 . evenementen, Aantal bezoeken vergunningverlening tattoo-en piercing en PMU (permanente make up): 130 . Aantal voorlichtingen: 6 . Aantal scheepsinspecties: ≥1700 Bijzonderheden Klant gefinancierde taken Volgens het Warenbesluit Tatoeëren en Piercen zijn de eigenaren van de bedoelde voorzieningen verplicht tegen betaling advies bij de GGD in te kopen. Het gaat hier om een Rijksverantwoordelijkheid, die krachtens mandaat wordt uitgeoefend op het grondgebied van binnen de regeling deelnemende gemeenten. De GGD verstrekt (in mandaat) een vergunning aan eigenaren die aan de eisen van Hygiëne en veiligheid voldoen. De beschikkingen worden door de GGD namens het Rijk afgegeven. De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit is toezichthouder. Volgens de International Health Regulations van de WHO dienen zeeschepen over een geldig Ship Sanitation Certificate te beschikken. Een dergelijk certificaat is een half jaar geldig. In de zeehavens van Nederland kan het certificaat via de betreffende GGD worden aangevraagd. Deze taak wordt door de GGD RR tegen betaling uitgevoerd.

Voor vergunningverlening tattoo- en piercing en PMU (permanente make up) studio’s en verstrekken Ship Sanitation certificates zijn de inkomsten volgens landelijk vastgestelde leges/tarieven. Hygiëne-bezoeken bij asielzoekerscentra worden conform de PGA-afspraken (Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers) uitgevoerd en vergoed via GGD-GHOR Nederland.

54

B5. Beschermen en bevorderen gezonde leefomgeving

Het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door het contact met milieuverontreiniging te beperken en een veilige en aantrekkelijke leefomgeving te bevorderen die uitnodigt tot gezond gedrag.

B5a. Medische milieukunde Productsoort

Productverantwoordelijke

Basistaak

Afdeling Publieke Gezondheid

Wettelijke basis Wet publieke gezondheid

Productomschrijving Voor zowel bewoners als gemeenten is het team Gezondheid en Milieu van de GGD het aanspreekpunt voor vragen over milieu en gezondheid. Bij incidenten en nieuwe ontwikkelingen in de leefomgeving kunnen bewoners zich zorgen maken over hun gezondheid. Zo kan bijvoorbeeld bodemverontreiniging, een windturbine of een weg onrust veroorzaken onder omwonenden. De GGD beantwoordt dan vragen over de gezondheid van ongeruste bewoners. Gaat de vraag over een huurwoning (bijvoorbeeld schimmel in huis of asbest)? Dan kunnen wij contact opnemen met de verhuurder om de staat van de woning te bespreken. De GGD adviseert op aanvraag (reactief) de gemeenten, de bevolking, milieudiensten en -afdelingen, de gezondheidszorg, ruimtelijke planners, stedenbouwers en anderen over kwesties in de leefomgeving die raken aan gezondheid. De afgelopen jaren is er bijvoorbeeld enkele malen advies uitgebracht over de hoogspanningslijnen die door een wijk lopen. Er bestaan zorgen in de wijk over de gezondheid van met name kinderen. Er wordt regelmatig onderzoek gepubliceerd over dit onderwerp. De GGD kan helpen met het duiden van dit wetenschappelijk onderzoek voor deze specifieke situatie en uitleg geven aan bewoners en andere betrokkenen. Daarnaast signaleert de GGD ongewenste situaties, geeft advies in de nazorg bij incidenten met gevaarlijke stoffen en werkt mee aan onderzoek.

Het gaat dan bijvoorbeeld over luchtverontreiniging, loden waterleidingen, bodemverontreiniging, geluidshinder door wegen of vliegtuigen en elektromagnetische velden.

Doel van het product Het beschermen van de gezondheid van burgers door het contact met milieuverontreiniging te voorkomen/ te beperken.

Doelgroep van het product Bevolking van de gemeenten van het werkgebied van GGD Rotterdam-Rijnmond.

55

Activiteiten

. . . . . .

Medische milieukunde Signalering van ongewenste situaties; Reactieve advisering aan gemeente, bevolking, milieudiensten en –afdelingen, gezondheidszorg, ruimtelijke planners, stedenbouwers etc. bij vragen en incidenten; Advisering in de nazorg bij de incidenten met gevaarlijke stoffen; Behandeling van vragen en klachten bij de bevolking (meldingen); Voorlichting en risicocommunicatie, reactief; Onderzoek, reactief (beoordeling, begeleiding).

Kengetallen

. .

Medische milieukunde Aantal meldingen medische milieukunde: 250 Aantal adviezen medische milieukunde: 200

Bijzonderheden Medische milieukunde De GGD RR heeft bilaterale contracten met GGD’en in Zuid-Holland voor tweedelijns ondersteuning op het gebied van milieu en gezondheid. De Wet publieke gezondheid (Wpg) is het kader waarbinnen de GGD namens de gemeenschappelijke regeling de basistaak ‘Medische Milieukunde (B5a) uitvoert voor de deelnemende gemeenten (reactieve werkzaamheden). Daarnaast is vanwege de Omgevingswet het basisproduct 'Collectieve advisering gezonde leefomgeving’, (proactieve werkzaamheden) in de gemeenschappelijke regeling opgenomen (zie B5b).

56

B5b. Collectieve advisering leefomgeving Productsoort

Productverantwoordelijke

Basistaak

Afdeling Publieke Gezondheid

Wettelijke basis De Omgevingswet verplicht gemeenten gezondheid mee te wegen in ruimtelijke processen/beslissingen. Met deze basistaak verzorgt de GGD Rotterdam-Rijnmond de collectieve taken voor gemeenten t.b.v. gezondheid.

Productomschrijving Deze basis (B5b) zorgt ervoor dat de GGD ten behoeve van de gehele regio beschikt over adviseurs met specifieke expertise en ervaring (medisch-inhoudelijk en gemeentelijk-procesmatig), over de tools en over het netwerk om inhoudelijk werkbare adviezen te geven voor een gezonde leefomgeving op regionale schaal. Het biedt een basiszekerheid voor inwoners van Rotterdam-Rijnmond, waar de gemeenten als collectief verantwoordelijkheid voor dragen. Adviesvragen van individuele gemeenten vallen onder het plusproduct ‘Gemeentelijke advisering gezonde leefomgeving’ en kunnen gemeenten aanvullend op de basistaak inkopen. Het gemeenschappelijke doel van de basistaak ‘Collectieve advisering leefomgeving (B5b)’ en het plusproduct ‘Gemeentelijke advisering gezonde leefomgeving’ is het bevorderen van de gezondheid van burgers door een veilige en aantrekkelijke leefomgeving te bevorderen die uitnodigt tot gezond gedrag.

Doel van het product Het doel van de basistaak is een gelijkwaardig uitgangspunt voor (of: een gelijkwaardige positie voor alle bewoners bij) advisering over gezondheidsaspecten voor gemeentegrens-overstijgende taken.

Doelgroep van het product Bevolking van de gemeenten van het werkgebied van GGD Rotterdam-Rijnmond.

Activiteiten

.

Collectieve advisering gezonde leefomgeving Ter beschikking hebben, houden en doorontwikkelen van een toolbox (zoals richtlijnen publieke gezondheid, kernwaarden gezonde leefomgeving, ontwerpprincipes, omgevingsscan) Vertegenwoordiging publieke gezondheid in regionale gremia zoals Rijnmondberaad Omgevingswet en programma Gezond en veilig Zuid-Holland; Faciliteren van gemeenten in hun rol voor een gezonde leefomgeving: trainingen, bestuurdersontmoeting, e.a., in samenwerking met de provincie; Kunnen werken met basisinstrumenten en -processen van de Omgevingswet, waaronder het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO); Samenhang in de uitvoeringsdiensten DCMR (milieudienst Rijnmond), de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR) en de GGD voor

dienstverlening aan de gemeenten; . efficiënte Participatie in landelijke inhoudelijk vak- en met RIVM; . expertisegroepen Advisering bij ruimtelijke opgaven die de

.

gemeentegrenzen overstijgen en waarbij meerdere gemeenten gezamenlijk optrekken. Denk aan de regionale energiestrategie (o.a. windmolens, biomassa, ammoniak), aanleg en/of uitbreiding infrastructuur, RotterdamThe Hague Airport, dossier Havengeluid en omgeving i.r.t. de woningbouwopgave, etc. Gevoelige opgaven waarbij het wenselijk is dat de gezondheidsbescherming van alle inwoners op eenzelfde wijze geborgd is, ongeacht de gemeente waar je woont. Adviesvragen van individuele gemeenten maken geen onderdeel uit van deze basis maar kunnen geleverd worden als plusproduct; Netwerk onderhouden, regionaal en landelijk.

. . .

.

57

Kengetal

.

Collectieve advisering gezonde leefomgeving  4-maandelijks- kennisbericht voor ambtenaren Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening, Omgevingswet, Milieu. Dit kennisbericht ontsluit kennis en levert handvaten om gezondheid mee te wegen in ruimtelijke processen. Het maakt bovendien zichtbaar wat de GGD voor dit product doet. 3 gemeentegrens-overstijgende adviestrajecten met impact op gezondheid van inwoners en een groot effect gebied. 100 actief bijgewoonde overleggen veelal intergemeentelijk, of op regionaal en landelijk niveau.

. .

Bijzonderheden Collectieve advisering gezonde leefomgeving Dit product leunt en borduurt voort op de basistaak Medische Milieukunde (B5a). Door deze ‘verwevenheid’ kunnen beide producten relatief efficiënt worden aangeboden, waarmee de kostprijs laag wordt gehouden. Adviesvragen van individuele gemeenten vallen onder het plusproduct ‘Gemeentelijke advisering gezonde leefomgeving’ en kunnen gemeenten aanvullend op de basistaak inkopen.

58

Inspecties kinderopvang en gastouderopvang

C.

59

C1. Inspecties kinderopvang en gastouderopvang

Productsoort Productverantwoordelijke Inspecties kinderopvang en gastouderopvang

Afdeling Publieke Gezondheid

Wettelijke basis Wet kinderopvang

Productomschrijving De GGD houdt voor de gemeenten toezicht volgens de Wet kinderopvang. De toezichthouders doen jaarlijks inspecties bij alle kinderdagverblijven, locaties buitenschoolse opvang, gastouderbureaus en bij 50% van de gastouders. Soms is het nodig om vaker in een jaar langs te komen. De vorm en omvang van de inspectie verschilt per type voorziening en situatie. Toezichthouders inspecteren risicogestuurd, minder intensief bij locaties waar geen zorgen over bestaan en intensiever bij locaties waar wél zorgen over zijn.

Doel van het product Toezicht op de kwaliteitseisen uit de Wet kinderopvang. De kern van de kwaliteitseisen is dat kinderen volop de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en veilig en gezond op te groeien. Toezichthouders van de GGD zien toe op het naleven van de eisen en dragen zo bij aan het waarborgen van de kwaliteit van de kinderopvang.

Doelgroep van het product Alle kinderopvangvoorzieningen die zijn geregistreerd in het Landelijk Register Kinderopvang. Een kinderopvangvoorziening is een kinderdagverblijf (KDV), een buitenschoolse opvang (BSO), een gastouderbureau (GOB) of een voorziening voor gastouderopvang (VGO; een gastouder).

Activiteiten In de Wet kinderopvang worden de inspecties onderscheiden in verschillende onderzoeken3: Jaarlijks onderzoek bij alle KDV, BSO en GOB waarbij deze voorzieningen minimaal 1x per kalenderjaar moeten worden geïnspecteerd vol­ gens de wettelijke 100% inspectie-eis waarop de Inspectie van het Onderwijs toezicht houdt. Toe­­zichthouders inspecteren hierbij risicogestuurd. Jaarlijks steekproefonderzoek bij 50% van de VGO. Minimaal wordt iedere 3 jaar4 bij een VGO een onderzoek gedaan. Onderzoek voor registratie (OVR) bij startende voorzieningen. Onderzoek na registratie (ONR) binnen 3 maanden na registratie. Incidentele onderzoeken op basis van signalen en klachten. Nader onderzoeken bij tekortkomingen (overtredingen) op basis van handhaving door de gemeente.

. Behandeling van meldingen en klachten van

.

. . . . 3 4

ouders en/of beroepskrachten over de kwaliteit van een voorziening. Deze kunnen leiden tot een incidenteel onderzoek en/of worden meegenomen bij een jaarlijks onderzoek. Jaarlijks afstemmingsoverleg met de gemeenten. Jaarlijkse gesprekken met alle houders in de regio waarin de resultaten van het afgelopen jaar worden besproken en afspraken voor het komend jaar worden gemaakt. Regionaal overleg beleidsmedewerkers regiogemeenten waarin de voortgang van de inkoop van de inspecties wordt besproken en de ontwikkelingen in de kinderopvang. Continue registratie in Gemeenschappelijke Inspectie Ruimte (GIR) met planning en verrichte aantallen inspecties per soort opvang en inzicht in besteed bedrag t.o.v. inkoop.

. . . .

In de Wet kinderopvang worden de inspecties beschreven als onderzoeken. Dit is niet standaard iedere twee jaar. In de praktijk kan bijvoorbeeld VGO X jaarlijks worden geïnspecteerd en VGO Y eens in de drie jaar.

60

Kengetallen -

Alle ingekochte inspecties van de gemeenten: 2000.

Bijzonderheden De inkoop van de inspecties wordt gedaan aan de hand van landelijke risicoprofielen. Toezichthouders maken het risicoprofiel van alle voorzieningen van kinderopvang (KDV, BSO en GOB) ondergebracht in vier risicoprofielen (groen, geel, oranje en rood). Dit zijn oplopende risicoprofielen qua inzet capaciteit. Bij groen heeft toezicht de minste zorgen, bij rood de meeste. Bij het invoeren van het risicogestuurd toezicht hebben de GGD’en en gemeenten deze risicoprofielen verbonden aan een hoeveelheid uren per inspectie. Naarmate zij het risico aan de hand van deze vier klassen hoger inschatten loopt het aantal uren per inspectie op. Dit risicogestuurd werken en de risicoprofielen zijn daarmee een instrument van bedrijfsvoering en een planningsinstrument. Vanaf 1 januari 2024 is het wettelijk verplicht om kinderopvanglocaties flexibel te inspecteren. Hiermee is er ruimte voor meer maatwerk en/of diepgaander onderzoek. Alle KDV’s, BSO’s en GOB’s moeten jaarlijks geïnspecteerd worden maar de inspectieactiviteiten kunnen voor iedere locatie gerichter worden ingezet en zijn niet of minder voorspelbaar omdat minder kwaliteitseisen verplicht beoordeeld hoeven te worden. In 2022 en 2023 zijn ervaringen opgedaan met flexibel inspecteren. Flexibel inspecteren is budgetneutraal. De gastouderopvang wordt steekproefsgewijs geïnspecteerd.

Sinds 2022 zijn er door het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld waarmee gemeenten 50% van de gastouderlocaties kunnen inspecteren. In 2018 is de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) ingevoerd (onderdeel van de Wet kinderopvang). Doel van deze wet is om de pedagogische kwaliteit te verbeteren. De verbeteringen zijn gefaseerd ingevoerd met als laatste invoering van het minimum taalniveau en de specifieke scholingseis voor het werken met baby’s. Deze eisen worden vanaf 1 januari 2025 ingevoerd.

61

Bijlage 4: Wet publieke gezondheid

De Wet publieke gezondheid (Wpg) is het kader waarbinnen de GGD namens de gemeen­ schappelijke regeling de basistaken uitvoert voor de deelnemende gemeenten. De kern van de wet is dat deze het college van burgemeester en wethouders van alle gemeenten opdraagt om de totstandkoming en de continuïteit van en de samenhang binnen de publieke gezondheids­zorg, en de afstemming ervan met de curatieve gezondheidszorg en de genees­kundige hulpverlening bij ongevallen en rampen te bevorderen. Ter uitvoering van de bij wet opgedragen taken draagt het college van burgemeester en wethouders zorg voor de instelling en instandhouding van een gemeentelijke gezondheidsdienst.

Ter uitvoering van de in het eerste lid bedoelde taak draagt het college van burgemeester en wethouders in ieder geval zorg voor: a. het verwerven van, op epidemiologische analyse gebaseerd, inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking, b. het elke vier jaar, voorafgaand aan de opstelling van de nota gemeentelijke gezondheids-beleid, bedoeld in artikel 13, tweede lid, op landelijk gelijkvormige wijze verzamelen en analyseren van gegevens over deze gezondheidssituatie, c. het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen, d. het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s, met inbegrip van programma’s voor de gezondheidsbevordering, e. het bevorderen van medisch milieukundige zorg, f. het bevorderen van technische hygiënezorg, g. het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen, h. het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders. Specifiek voor de uitvoering van de algemene infectieziektebestrijding worden in de wet vervolgens de onderstaande taken genoemd: a. het nemen van algemene preventieve maatregelen op dit gebied,

b. het bestrijden van tuberculose en seksueel overdraagbare aandoeningen, inclusief bron- en contactopsporing, c. bron- en contactopsporing bij meldingen Het merendeel van de algemene taken (a t/m g) en de taken op het terrein van infectieziekte­ bestrijding vormen de kern van het basistakenpakket dat de gemeenschappelijke regeling GGD-RR uitvoert. Daarnaast worden in de wet specifiek nog de taken voor de jeugdgezondheidszorg en de ouderengezondheidszorg genoemd. Voor de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg zijn dit: a. het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheids-toestand van jeugdigen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren, b. het ramen van de behoeften aan zorg, c. de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen, met uitzondering van het perinatale onderzoek op phenylketonurie (PKU), congenitale hypothyroïdie (CHT) en adrenogenitaal syndroom (AGS) en het aanbieden van vaccinaties voorkomend uit het Rijksvaccinatieprogramma, d. het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding, e. het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. Artikel 6b van de Wet publieke gezondheid bepaalt dat er een rijksvaccinatieprogramma (RVP) is. Dit is vormgegeven in artikel 11 van het Besluit publieke gezondheid.

De inhoud van het RVP (het vaccinatieschema) en een aanduiding welk gedeelte van het RVP onder verantwoordelijkheid van de gemeenten valt, is in een Algemene maatregel van bestuur (Amvb) geregeld. De uitvoering van het RVP is vanaf 1 januari 2019 vastgelegd op drie niveaus: de Wpg, een Amvb en deze professionele richtlijn. De gemeenten hebben de uitvoering van het RVP belegd bij de Jeugdgezondheidszorg.

62

In de regio Rotterdam-Rijnmond zijn de stichting Centrum Jeugd en Gezin (CJG) Rijnmond en het CJG Capelle aan den IJssel de uitvoerders van de doelstellingen op het terrein van de jeugdgezondheidszorg. Voor de uitvoering van de ouderen­gezondheidszorg worden in de Wet publieke gezondheid de volgende taken omschreven: a. het op systematische wijze volgen en signaleren van ontwikkelingen in de gezondheidstoestand van ouderen en van gezondheidsbevorderende en -bedreigende factoren; b. het ramen van de behoeften aan zorg; c. de vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen als comorbiditeit; d. het geven van voorlichting, advies, instructie en begeleiding; e. het formuleren van maatregelen ter beïnvloeding van gezondheidsbedreigingen. In de Wet publieke gezondheid wordt tevens omschreven dat alle gemeenten binnen twee jaar na openbaarmaking van de landelijke gezondheidsnota een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vaststellen. Een ander belangrijk deel van de Wpg richt zich op allerlei bepalingen rond de uitbraak van infectieziekten en de controle daarop rond havens en vliegvelden. Voorts regelt de wet de samenhang met de omvang van de veiligheidsregio’s en het hanteren van een meldcode voor huiselijk geweld voor GGD’en.

In 2021 is de tijdelijke wet maatregelen covid-19 in de Wpg opgenomen. Er is daarvoor een nieuw hoofdstuk toegevoegd (artikelen 58a tot en met 58u Wpg) waarin de veilige afstand (artikel 58h Wpg), het groepsvormingsverbod (artikel 58g Wpg), het evenementenverbod (artikel 58i Wpg) en de sluiting van publieke locaties (artikel 58h Wpg) is geregeld. De wet regelt verder nog een aantal bijzondere mogelijkheden, zoals het verplichten van mondkapjes, het reguleren van contactberoepen en de bezettingsgraad van hotels. Deze mogelijkheden staan in artikel 58j Wpg. Tevens is opgenomen dat de burgemeester bevoegd gezag wordt voor handhaving (artikel 58d Wpg). Artikel 58r Wpg maakt het mogelijk om via de Wpg zelf of aangevuld met een ministeriële regeling extra eisen aan de kinderopvang te stellen. De volledige wettekst is in te zien op: https://wetten.overheid.nl/BWBR0024705/202402-01 Naar aanleiding van de coronapandemie wordt in 2023 de wet in diverse tranches herzien. Eventuele (financiële) consequenties voor de GGD zijn nog niet duidelijk.

63

Maart 2024

Jaarrapportage 2023. Gemeenschappelijke Regeling GGD Rotterdam-Rijnmond

Jaarrapportage 2023 Gemeenschappelijke Regeling GGD Rotterdam-Rijnmond

GGD Rotterdam-Rijnmond Maart 2024

Voorwoord Beste bestuurders, collega’s en andere belangstellenden, We blikken in deze jaarrapportage graag terug op het jaar 2023 en de werkzaamheden van de GGD Rotterdam-Rijnmond voor de publieke gezondheid van onze 13 gemeenten. We zagen dat het druk bleef op het terrein van de infectieziektebestrijding, ondanks dat corona niet langer een crisis was en minder vroeg van de dienstverlening. Oorzaken hiervan waren onder meer nieuwe initiatieven zoals de HPV-campagne onder jongvolwassenen en diverse uitbraken van infectieziekten die steeds complexer en tijdrovender worden. Ook op de andere GGD-werkvelden stonden we paraat voor de inwoners van de regio, denk hierbij aan psychosociale hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen, bevordering van seksuele gezondheid, advisering met betrekking tot een gezonde leefomgeving en de inspecties kinderopvang en gastouderopvang. Gelukkig heeft het bestuur de druk op de GGD onderkend en besloten de begroting 2024 vast te stellen met een noodzakelijke verhoging van de inwonerbijdrage, zodat de GGD de wettelijke basistaken kan blijven uitvoeren. Veel dank aan alle collega’s die er ook dit jaar alles aan hebben gedaan om de inwoners in onze regio van dienst te zijn en zich elke dag opnieuw inzetten voor de publieke gezondheid in de regio.

Onze organisatie blijft in beweging en zet stappen om ook in de toekomst klaar te staan voor alle ontwikkelingen die zich aandienen. Zoals u in dit verslag zult lezen zijn er in 2023 mooie resultaten behaald die we graag met u delen. Die resultaten zijn door gemeenschappelijke inzet met gemeenten, inwoners en andere betrokkenen tot stand gekomen. Het is een mooi palet. Ik wens u veel leesplezier.

Dr. Yvonne van Duijnhoven, Directeur Publieke Gezondheid GGD Rotterdam-Rijnmond

Pagina 2 van 50

Inhoudsopgave

Voorwoord Inleiding

2 4

DEEL 1: Basistakenpakket A1 – Ondersteuning bestuur gemeenschappelijke regeling A2 – Informatieverstrekking A3 – GGD Rampen Opvang Plan (GROP) A4 – Integrale gezondheidsmonitor Rijnmond A5 – Coördinatie Psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen (PSHi) B1 – Infectieziektebestrijding (IZB) B2 – Tuberculosebestrijding B3 – SOA en seksuele gezondheid B4 – Technische Hygiënezorg B5 – Medische Milieukunde en Collectieve advisering gezonde leefomgeving C1 – Toezicht kinderopvang en gastouderopvang

5 6 6 7 8 10 11 17 20 22 23 26

DEEL 2: Overige taken en werkzaamheden buiten de regiobegroting 1. Centrum Seksueel Geweld 2. Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg 3. PrEP-zorg 4. Reizigerszorg 5. Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) 6. Vaccinatiecampagnes: Corona/HPV 7. Gezond en actief leven akkoord en Integraal zorgakkoord (GALA en IZA) 8. Overzicht afname plusproducten 2023

28 29 30 30 30

34 35

BIJLAGEN Bijlage 1: Indicatoren/ kengetallen per product A-taken B en C-taken Bijlage 2: Overzicht meldingsplichtige infectieziekten per gemeente 2023

36 37 38 41 48

31 31

Pagina 3 van 50

Inleiding In deze rapportage zijn de werkzaamheden beschreven die de GGD Rotterdam-Rijnmond heeft uitgevoerd op het basistakenpakket zoals overeengekomen in de regiobegroting. De GGD legt hiermee verantwoording af over de begroting van 2023 aan het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijk regeling GGD Rotterdam-Rijnmond. In deel 1 wordt ingegaan op de taken die in het kader van de Wet publieke gezondheid (Wpg) worden uitgevoerd: het basistakenpakket. Het geeft een toelichting op vastgestelde indicatoren en beschrijft casuïstiek uit de dagelijkse praktijk ter illustratie en verduidelijking. Naast de financiering vanuit de regiobegroting ontvangt de GGD ook middelen vanuit het Rijk, diverse gemeenten (plustaak) of door directe betaling vanuit de cliënt/ afnemer (markttaak). Om een totaalbeeld van de werkzaamheden van de GGD te schetsen zijn de resultaten van deze taken beknopt beschreven in deel 2 van deze jaarrapportage. Tot slot zijn in de bijlagen de tabellen met de resultaten voor de indicatoren over 2023 te vinden.

Pagina 4 van 50

DEEL 1: Basistakenpakket

Pagina 5 van 50

A1 – Ondersteuning bestuur gemeenschappelijke regeling Bestuurlijke ondersteuning Voor de ondersteuning van de voorzitter, het bestuur en de directeur worden de vergaderingen van het bestuur voorbereid en zijn er overleggen met de ambtenaren volksgezondheid van alle deelnemende gemeenten. Ook waren er in het eerste halfjaar 13 bezoeken aan wethouders, die in het teken van de begroting 2024 stonden. Een groot deel van deze gesprekken hebben online via Teams plaatsgevonden vanwege de deadline rond de begroting. In het najaar is opnieuw met alle 13 wethouders een gesprek gevoerd. Deze hebben, na de jaren van corona, allemaal fysiek plaatsgevonden. De gesprekken zijn vanuit het oogpunt van relatiebeheer met de deelnemende gemeenten bijzonder belangrijk. De gesprekken worden gewaardeerd, ook omdat na alle gesprekken over de begroting van de GGD, er nu weer tijd was om inhoudelijk van gedachten te wisselen over actuele vraagstukken rond het brede terrein van gezondheid en de GGD. Eind 2023 is verder gewerkt aan de opzet voor de tevredenheidsmeting die plaatsvindt begin 2024. De meting is in 2023 niet uitgevoerd omdat kritisch gekeken wordt naar de opzet en insteek van de vragenlijst. De vragenlijst werd in 2021 beperkt tot een rapportcijfer.

Hoewel de respons daarmee wel weer hoger werd dan voorheen, leverde dit toch te weinig informatie op om een goed beeld te krijgen van de ervaringen van bestuurders en ambtenaren met de dienstverlening van de GGD. In het Algemeen Bestuur (AB) werd in 2023 de begroting 2024 succesvol behandeld en vastgesteld, werd een uitgewerkt voorstel om een Dagelijks Bestuur (DB) in te stellen aangenomen en werd de aanpassing van de gemeenschappelijke regeling goedgekeurd. Deze drie mijlpalen vroegen veel voorbereiding, maar gaan de GGD de komende tijd verder helpen om de uitvoering van de taken in de bestuurlijke omgeving beter vorm te geven.

A2 – Informatieverstrekking Het product informatieverstrekking richt zich op het delen van kennis over gezondheid, gezond gedrag en zorg en het vergroten van de kennis van inwoners en organisaties over deze thema’s. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van sociale media, de website en voorlichting. Campagnes In juni startte een landelijke en regionale campagne om jongvolwassenen te attenderen op de laatste kans om de prik tegen het humaan papilloma virus (HPV) te halen. Het voorlichtingsteam van de GGD is op verschillende locaties door de hele regio ingezet om jongeren en jongvolwassenen te ontvangen en het gesprek te voeren. Deze acties zorgden ook voor meer toeleiding naar de website en gaf een kleine boost aan het aantal prikken dat is gezet. Half september begon de communicatie over de najaarscampagne corona. Bij de start van de campagne was een enorme toename in het aantal bezoekers van de website te zien. Dit gold ook voor de sociale media berichten op X (voormalig Twitter), LinkedIn en Facebook.

Pagina 6 van 50

Ook is het voorlichtingsteam van de GGD op diverse locaties in de regio ingezet ten behoeve van deze najaarscampagne. Tijdens de start van het academisch jaar (Eurekaweek) namen verschillende teams van de GGD (Centrum Seksuele Gezondheid, TBC, Infectieziektebestrijding, preventie en voorlichting) deel aan de Eurekaweek om de studenten te informeren over de diensten van de GGD. In en na deze week werd met name Instagram gebruikt om studenten te informeren en terug te blikken. Deze posts zorgden voor een toename in het aantal likes en volgers. Ook de reacties waren erg positief. Website Het aantal bezoekers van de website over het hele jaar laat een afname zien. De daling komt met name doordat corona niet meer urgent en actueel was en er minder actief over de HPVcampagne is gecommuniceerd in de tweede helft van 2023. In oktober 2023 zagen we een sterke stijging in het aantal bezoeken op onze website vanwege de corona-najaarscampagne. In deze periode werden de coronapagina’s het best bezocht. Vooral de pagina over seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en seksualiteit blijft populair. Er is een stijging van het aantal bezoekers in de laatste 3 maanden van het jaar. Dit komt waarschijnlijk door de HPV-campagne waarover, zowel door de GGD als landelijke partijen veel is gecommuniceerd.

Gezien het aantal (unieke) bezoekers (342.201), kunnen we concluderen dat de website blijft voorzien in de bestaande informatiebehoefte.

A3 – GGD Rampen Opvang Plan (GROP) In januari 2023 is het GGD Rampen Opvangplan (GROP) geactualiseerd en opnieuw vastgesteld. Verder is het jaar gebruikt om een inhaalslag te maken op het gebied van opleiding en vakbekwaamheid, nadat dit in de coronaperiode een tijd lang stil heeft gelegen. Alle functionarissen van de GGD die vanuit hun dagelijkse werkzaamheden een rol kunnen vervullen tijdens crisisomstandigheden hebben deelgenomen aan een uitgebreid leertraject Basistraining Crisisfunctionarissen. Deze eenmalige extra inspanning verklaart het grote aantal trainingen, en legt een solide basis voor de implementatie van het vernieuwde GROP. In opvolging van de aanbevelingen uit het rapport ‘Geleerde lessen’ van de coronaopschaling is de groep opgeleide crisisfunctionarissen multidisciplinair uitgebreid met medewerkers van het team Corona Vaccinatie en Voorlichting (CVV) en van Concern Ondersteuning. In de komende jaren wordt de focus verlegd naar training, specialisatie en beoefening van de pool crisisfunctionarissen. Daarnaast is een start gemaakt met mediatraining voor alle procesleiders GROP, crisiscoördinatoren en inhoudsexperts. Het komt steeds vaker voor dat tijdens een crisis vanuit de landelijke en lokale media contact wordt gezocht met de inhoudelijke experts van de GGD.

In 2023 is een start gemaakt met het opleiden van een aantal experts en in 2024 wordt deze groep uitgebreid.

Pagina 7 van 50

Als gevolg van de aangeleerde kennis en vaardigheden is in 2023 al twee keer gebruik gemaakt van de opschalingsstructuur Crisisbeheersing, waaruit blijkt dat de in de ‘basistraining’ geleerde kennis, vaardigheden en werkwijze ook in de praktijk worden toegepast. In juni 2023 is met zeer korte voorbereidingstijd het Cruiseschip Silja Europa in Rotterdam aangemeerd ten behoeve van de tijdelijke opvang van statushouders. Het multidisciplinair crisisteam is vanwege de korte voorbereidingstijd 1x bijeengekomen en heeft de basis gelegd voor een multidisciplinaire aanpak vanuit de reguliere publieke gezondheidstaak. In september 2023 heeft een schietincident plaatsgevonden in Delfshaven en het Erasmus Medisch Centrum. Het multidisciplinair crisisteam heeft opdracht gegeven tot het uitvoeren van een behoefte-onderzoek voor psychosociale hulpverlening aan de bevolking en het laten onderzoeken van de noodzaak voor een Gezondheidsonderzoek na Rampen (GOR). Daarvoor is een onderzoek (Rapid Needs Assessment) uitgevoerd en samen met de ketenpartners is het hulpverleningsaanbod in kaart gebracht. Naar aanleiding hiervan is in overleg met het landelijk expertisecentrum GOR vastgesteld dat door alle genomen maatregelen een GOR niet meer noodzakelijk is.

A4 – Integrale gezondheidsmonitor Rijnmond In 2023 zijn de resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (V&O) 2022 en de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 gepubliceerd. Dit zijn extra metingen in het kader van de ZonMW corona-subsidie. Van de Gezondheidsmonitor V&O 2022 is voor elke gemeente (13) een rapport gemaakt en zijn de cijfers opgenomen in de databank op de website ‘Gezondheid in kaart’. De dataverzameling van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 is uitgevoerd in het najaar. 48 scholen uit de regio namen deel en ruim 8.000 leerlingen uit klas twee en vier hebben de vragenlijst ingevuld. In het eerste kwartaal van 2024 ontvangen scholen hun schoolrapportage en eind mei worden de gemeenterapporten gepubliceerd. Er zijn nog geen resultaten beschikbaar van deze meting. De volgende feitenkaarten zijn in 2023 verschenen: • Mentale gezondheid jeugd • Mentale gezondheid volwassenen • Valongevallen • Ervaren gezondheid • Overgewicht • Roken • Hinderbeleving Rotterdam The Hague Airport • Seksuele gezondheid

Pagina 8 van 50

• • • • • • • •

Fastfood Ontbijt Groente, fruit en vlees Suikerhoudende drank Financiële stress bij jongvolwassenen Niet specifieke klachten bij jongvolwassenen Vertrouwen in de toekomst en zorgen van jongvolwassenen Eenzaamheid bij jongvolwassenen

Na een lichte stijging in het eerste jaar van de Coronapandemie is de ervaren gezondheid bij volwassenen in 2022 fors gedaald. Zowel voor 18- t/m 23-jarigen, 24- t/m 64-jarigen en 65plussers geldt dat in 2022 het aandeel met een (zeer) goede gezondheid lager is dan in de metingen in alle jaren ervoor.

Figuur 1: Percentage volwassenen met een (zeer) goede gezondheid in regio Rotterdam-Rijnmond.

Jongvolwassenen in Rotterdam-Rijnmond ervaren veel mentale problemen. - Een derde van de jongvolwassenen in deze regio zegt zich sterk eenzaam te voelen. - Eén op de vijf jongvolwassenen heeft schulden. Zorgen over geld en geldproblemen leiden tot stress en vergroten de kans op gezondheidsproblemen. - Eén op de vijf jongvolwassen in Rotterdam-Rijnmond heeft weinig of geen vertrouwen in de toekomst. Jongeren maken zich vooral zorgen over de woningmarkt en het klimaat. Ook uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 blijkt dat met name de jongvolwassenen een ongunstige trend laten zien op het gebied van mentale gezondheid. Het totaal aandeel volwassen inwoners met overgewicht is niet veranderd, ruim de helft heeft overgewicht. Desondanks is wel een minder gunstige trend zichtbaar bij de jongvolwassenen (18 t/m 23 jaar). In 2012 was één op de vijf van de jongvolwassenen te zwaar. In 2022 is dit aandeel opgelopen tot één op de drie. Het aandeel volwassenen dat rookt is in 2022 vergelijkbaar met dat in 2020 (18%). Onder scholieren is een lichte stijging van dagelijkse rokers onder vierdeklassers waarneembaar.

Pagina 9 van 50

Deze uitkomsten brengen met zich mee dat in de nabije toekomst een groter beroep op de zorg wordt gedaan, zowel voor fysieke als mentale gezondheid. Ook is er een risico op (tijdelijke) uitval van mensen in het arbeidsproces. Dat vraagt om meer preventieve inzet op deze gebieden en het zoeken naar andere mogelijke manieren om gezondheidsproblemen samen met partners in de regio te voorkomen. Daarnaast is het aan te bevelen om een sterke lobby richting de Rijksoverheid te starten voor het nemen van betere en meer integrale maatregelen.

A5 – Coördinatie Psychosociale hulp bij ingrijpende gebeurtenissen (PSHi) In 2023 is er in totaal 11 keer Psychosociale hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen (PSHi) ingezet. In Rotterdam hebben 9 inzetten plaatsgevonden en in Vlaardingen 2. Opvallend is de duidelijke toename van de inzetten die te maken hebben met (extreem) geweld. Het (schiet)incident in Delfshaven heeft de meeste impact gehad. Hierbij is gebleken dat de samenwerking met de Psychosociale Hulpverlening bij ongevallen en Rampen (PSHor) als het PSHi-proces in zijn geheel werkt. De samenwerking met de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR), maar ook met andere samenwerkingspartners, is goed gegaan. Uit de PSHi-inzet blijkt dat de deelnemende gemeenten, anders dan Rotterdam, achterblijven met de meldingen en dus met de inzetten. Het is (nog) niet duidelijk of dit komt doordat er weinig aanleiding was voor een melding PSHi. Of dat er niet genoeg bekendheid is ten aanzien van de PSHi. Om dit laatste te voorkomen, is inmiddels gestart met de organisatie van een voorlichtingsronde over PSHi in elke gemeente. Een aantal gemeenten hebben deze voorlichting al gehad. In Q1 2024 volgen de overige gemeenten. De PSHi-inzetten worden allemaal conform privacywetgeving geregistreerd. Echter PSHi blijkt ook waardevol te zijn als er geen inzet (nodig) is.

Denk hierbij aan het geven van advies of het in contact brengen met ketenpartners. In 2024 zal hier ook een registratie van worden bijgehouden zodat deze informatie in het vervolg beschikbaar is en verstrekt kan worden.

Pagina 10 van 50

B1 – Infectieziektebestrijding (IZB) Het team Infectieziektebestrijding richt zich op een zevental kerntaken die wettelijk zijn vastgelegd. Dit zijn: 1. Bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding. 2. Surveillance: verzamelen, analyseren en duiden van beschikbare data zodat vroegtijdig maatregelen getroffen kunnen worden. 3. Beleidsadvisering: rondom thema’s infectieziektebestrijding richting de interne organisatie, evenals richting bestuurders. 4. Preventieactiviteiten: voorlichting, publieksacties en vaccinatiecampagnes. 5. Netwerk en regie: samenwerken met partners en stakeholders en versterken keten. 6. Voorbereiding op grote infectieziekte-uitbraken en pandemische paraatheid. 7. Kennis en onderzoek: wetenschappelijk onderzoek, deskundigheidsbevordering en onderwijs in het kader van infectieziektebestrijding. Kijkend naar de aanwezigheid van infectieziekten in het algemeen, heeft de coronapandemie hier veel effect op gehad. Te zien is dat de infectieziekten weer terugkomen op het niveau van voor de pandemie. Kinkhoest kwam bijvoorbeeld bijna niet meer voor en komt nu weer flink op. Maar we hebben ook te maken met een hoger aantal meldingen van bepaalde infectieziekten dan voor de pandemie, zoals groep astreptokokken en schurft (scabiës). Ook zien we meer legionella en bof.

De inzet door de medewerkers van het team infectieziektebestrijding is verschillend per ziekteverwekker, de omvang van de verspreiding, de mate van maatregelen, de ernst van het ziektebeeld en de acties op eventuele maatschappelijke onrust. Als de huidige trend zich voortzet, zal het aantal meldingen infectieziekten in 2024 hoger komen te liggen dan vóór de pandemie. Daarnaast zijn er diverse werkzaamheden die capaciteit vragen, zoals de inzet voor vogelgriep (aviaire influenza) en het versterken van surveillance. Aanvullend heeft de regio Rotterdam-Rijnmond te maken met regio-specifieke inzet ten behoeve van de haven, de luchthaven, maatschappelijke opvang, een groot aantal laboratoria en ziekenhuizen en een diversiteit aan (kwetsbare) doelgroepen. Tot en met september 2023 heeft IZB zich met name kunnen richten op kerntaak 1, Bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding. Kerntaak 2, Surveillance, heeft dankzij de inzet van middelen vanuit de Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) en Specifieke uitkering (SPUK) de afgelopen maanden meer aandacht kunnen krijgen. Op de andere 5 kerntaken is het niet mogelijk geweest voldoende inzet te plegen. Met ingang van 2024 is hier vanuit de begroting van de gemeenschappelijke regeling meer ruimte voor. Hieronder volgt een verdere toelichting.

Meldingsplichtige infectieziekten We onderscheiden binnen de meldingsplichtige ziekten twee soorten meldingen: 1. Individuele meldingen: personen met een meldingsplichtige infectieziekte die aan de GGD doorgegeven worden door een behandelaar of een laboratorium. Pagina 11 van 50