[24bb001329] Bijlage behorende bij 24bb001328 over Samenvatting resultaten Wijkprofiel Rotterdam 2024 (Powerpoint)

Wijkprofiel Rotterdam 2024 Onderzoek en Business Intelligence (OBI)

Subjectief

Objectief

Vooraf: de vorige meting (2022) vond plaats in de Coronaperiode; dat was in vele opzichten een bijzonder jaar. In deze presentatie wordt daarom de nieuwste meting (2024) vaak vergeleken met die van 2020 (kwam uit vóór de corona-pandemie). Daarnaast zijn ook langjarige trends van 2014-2024 weergegeven.

Inhoud: - wat is het Wijkprofiel? - de 3 indexen 2024 - Veiligheidsindex en collegetargets - Sociale index - Fysieke index - Hoog en laag scorende wijken - Financiële bestaanszekerheid - Maatschappelijke betrokkenheid - Lokale democratie - Invloed van de conjunctuur - Conclusies

2

Wat is het Wijkprofiel ?

Wat is het niet ?

Monitor – thermometer (270 indicatoren)

Geen beleidsevaluatie – geen diagnose

3 domeinen: veilig-sociaal-fysiek

Geen doelgroepen

Trends - Signaleren

Geen verklaringen

Verschillen tussen wijken

Geen verschillen binnen de wijk

Veranderingen in de tijd

Geen voorspelling - prognose

Beeld van de ontwikkeling van de stad en wijken vanuit de situatie in 2014 (nulmeting = 100) Relevant voor Wijk aan Zet: input voor wijkanalyse en Wijkakkoord 3

Beeld Wijkprofiel 2024 => Veiligheidsindex daalt naar 105 VI-subjectief daalt naar 96 VI-objectief vrij stabiel naar 114

=> Sociale index daalt naar 100 SI-subjectief daalt derde keer op rij naar 91 SI-objectief fluctuerende ontwikkeling naar 108

=> Fysieke index stabiliseert op 105 FI-subjectief daalt derde keer op rij naar 88 FI-objectief stijgt door naar 122

4

Collegetargets Het Wijkprofiel is op twee punten verbonden aan collegetargets 2022-2026: 1. De Veiligheidsindex (VI) binnen het Wijkprofiel heeft in 2026 een gemiddelde score die gelijk of hoger is dan in 2022 (110). Mijlpaal voor 2024: ≥110  Mijlpaal voor 2024 wordt niet behaald (VI is 105) 2. De 5 laagst scorende wijken op de VI van 2022 (Carnisse, Hillesluis, Tussendijken, Tarwewijk, Lombardijen) laten in 2026 een stijging van tenminste 5 punten zien t.o.v. 2022. Mijlpaal voor 2024: +2 punten  Vier van de vijf wijken scoren beter dan de mijlpaal (streefwaarde), één scoort slechter

5

Collegetargets Veiligheidsindex De mijlpaal voor 2024 is behaald in Carnisse, Hillesluis, Tussendijken en Lombardijen, maar niet in Tarwewijk Voor Rotterdam als geheel wordt de mijlpaal niet behaald Mijlpaal 2024

Realisatie 2024

Carnisse

87

93

Hillesluis

90

94

Tussendijken

91

98

Tarwewijk

91

87

Lombardijen

92

94

Rotterdam totaal

≥ 110

105

6

Veiligheidsindex: veranderingen 2020 - 2024

De objectieve score van de VI is aanvankelijk gestegen maar blijft recent redelijk stabiel (nu 114). De subjectieve score is lang boven de 100 gebleven, steeg recent wat maar daalt nu duidelijk tot onder de 100 (nu 96). Op de meeste thema’s gaan de indexcijfers achteruit. Inbraak laat een positief beeld zien. Veiligheidsbeleving daalt fors, net als vandalisme objectief en overlast subjectief. Bij geweld valt op dat de subjectieve score flink lager wordt, terwijl de objectieve stijgt. Kanttekening: explosies en vuurwapengeweld zijn nooit meegeteld in de objectieve score, maar dit beïnvloedt wel de subjectieve score. ongunstig

|

gunstig

De blauwe cijfers in de figuur geven de indexscore 2024 weer, de staafjes de ontwikkeling tussen 2020 en 2024

7

Veiligheidsindex: veranderingen 2020 - 2024 Boven de diagonaal = verbetering t.o.v. 2020. Ruim een op de drie wijken (37%) is gestegen, bijna twee op de drie (63%) is gedaald. De wijken die duidelijke verbetering laten zien, waren ofwel al hoog scorend, ofwel het zijn de wijken die speciale aandacht hebben vanwege de collegetarget. Grootste dalers

Grootste stijgers

CS-kwartier

-40

Carnisse

+12

Schiebroek

-19

Heijplaat

+11

Wielewaal

-19

Katendrecht

+10

Zuidplein

-18

Noordereiland

+9

Oud Crooswijk

-16

Bloemhof

+9

8

Veiligheidsbeleving en perceptie van slachtofferkans Links enkele kernindicatoren over de veiligheidsbeleving. Er is sprake van een toename van onveiligheidsgevoelens; dat is een negatief signaal. De stippellijnen betreffen vermijdingsgedrag. ‘s Avonds de deur niet openen blijft stabiel, maar plekken in de buurt vermijden neemt toe.

Links de perceptie van de kans op eigen slachtofferschap in de eigen buurt (komende 12 maanden). Recent liepen de meeste lijnen stabiel, maar nu stijgen ze. De kans om slachtoffer te worden van inbraak werd steeds lager ingeschat, maar nu weer iets hoger. Dit ondanks de daling van inbraak als buurtprobleem (volgende sheet).

9

Beleving – Veiligheid: ervaren overlast Links enkele kernindicatoren over ervaren buurtproblemen als indicatoren van gepercipieerde veiligheid. Terwijl inbraak steeds minder wordt gezien als buurtprobleem, worden diverse soorten diefstal juist meer gezien als buurtprobleem. Ook bekladding, geweld en bedreiging worden vaker gesignaleerd als buurtprobleem; dat zijn negatieve signalen.

Links enkele kernindicatoren over de ervaren overlast in de eigen buurt. Overlast door omwonenden is gestabiliseerd; dat is een positief signaal. Ervaren overlast door drugs en straatintimidatie neemt toe; dat is een negatieve ontwikkeling

10

Sociale Index: veranderingen 2020 - 2024

De Sociale index laat na een aanvankelijke stijging naar 110 in 2018 sinds 2020 een daling zien naar 100 in de laatste meting, waarmee de indexscore op het niveau van 2014 is gekomen. Vanaf 2020 zien we dat subjectieve en objectieve SI-index uit elkaar lopen, waarbij subjectief in het bijzonder daalt. Op alle thema’s zien we voor de subjectieve scores een daling.

ongunstig

|

gunstig

De blauwe cijfers in de figuur geven de indexscore 2024 weer, de staafjes de ontwikkeling tussen 2020 en 2024

11

Sociaal - Zelfredzaamheid Zelfredzaamheid – objectief Blijft gemiddeld genomen stabiel. Indicatoren die verbeteren zijn de arbeidsmarktpositie en het aandeel jongeren zonder startkwalificatie. Kleine verslechtering is te zien in een toename van voortijdige sterfte en een afname van sociale contacten.

Zelfredzaamheid – subjectief: Bewoners ervaren minder regie te hebben over hun leven en over hun problemen (zelfregie) en hebben meer het gevoel er alleen voor te staan (sociaal kapitaal).

12

Sociaal - Samenredzaamheid

Samenredzaamheid – objectief Betreft actieve inzet voor anderen (zorghulp) en voor het collectief (o.a. vrijwilligerswerk). Hierin is een licht positieve trend zichtbaar.

Samenredzaamheid – subjectief: De publieke vertrouwdheid daalt tov 2020 op een aantal indicatoren die gaan over hoe bewoners in de buurt met elkaar omgaan.

13

Sociaal – Samenredzaamheid, vertrouwen Links indicatoren over het vertrouwen in de overheid van het thema samenredzaamheid. Na een aanvankelijke toename is er na 2018 sprake van een afnemend vertrouwen. Dit is vergelijkbaar met de landelijke tendens. Het vertrouwen in instanties en hulpverleners is stabiel, maar relatief laag.

14

Sociaal - Participatie

Participatie – objectief Een verbetering in arbeidsmarktpositie en in de sociale participatie. Bijvoorbeeld een hoger % werkenden, vaker bezoek aan culturele voorzieningen en een hogere sportdeelname.

Participatie – subjectief Hoewel er ten opzichte van de vorige meting weinig verschil is, is er t.o.v. 2020 een lichte daling in het aandeel dat geen discriminatie ervaart en het aandeel bewoners dat aangeeft tevreden te zijn over het eigen meedoen. 15

Sociaal - Binding Binding – objectief: Een van de weinige objectieve indexen die daalt. Alle indicatoren (4) dragen hier aan bij: • Meer verhuizingen • Minder vaak lange woonduur buurt en stad • Minder inzet voor de buurt

Binding – subjectief: Bewoners lijken zich minder verbonden te voelen met hun buurt en stad en het vertrouwen in de stad en het gemeentebestuur is afgenomen.

16

Sociale Index: veranderingen 2020 - 2024 Boven blauwe diagonaal = verbetering t.o.v. 2020 24% van de wijken scoort beter dan in 2020; 76% scoort slechter; ruim een derde daarvan scoort nog bovengemiddeld (37%)

Grootste dalers

Grootste stijgers

Delfshaven

-19

Zuiderpark en Zuidrand

+22

CS-kwartier

-18

Wielewaal

+18

Provenierswijk

-17

Heijplaat

+8

Kralingseveer

-17

Oude Noorden

+7

Struisenburg

-16

Molenlaankwartier

+6

17

Fysieke index : veranderingen 2020 - 2024

De Fysieke Index vertoont sinds 2016 een vrij vlakke ontwikkeling en is nu 105. Daarachter schuilt een sinds 2018 verder uiteenlopende ontwikkeling van een dalende FI-subjectief en een stijgende FI-objectief. Vooral de thema’s Wonen en Openbare ruimte en Milieu dragen hieraan bij.

ongunstig

|

gunstig

De blauwe cijfers in de figuur geven de indexscore 2024 weer, de staafjes de ontwikkeling tussen 2020 en 2024

18

Fysiek - Wonen Wonen-objectief De stijging van Wonen-objectief wordt vooral veroorzaakt door de toegenomen druk op de woningmarkt, wat tot uiting komt in een fors gestegen marktwaarde van woningen (WOZ), de toegenomen populariteit van het woningaanbod en een afgenomen leegstand.

Wonen-subjectief Mogelijk door de druk op de woningmarkt daalt de beleving van de woonsituatie. De tevredenheid met de woning, algehele woonsituatie en prijs-kwaliteit verhouding is sinds 2018 afgenomen. Ook het oordeel over de isolatie van de woning neemt af. Kopers zijn in alle gevallen meer tevreden met hun woning en de verschillende deelaspecten dan huurders. woonsituatie: kopers 76%, huurders 60% prijs-kwaliteit verhouding: kopers 68%, huurders 39%.

19

Fysiek – Openbare ruimte Openbare ruimte-objectief De beeldkwaliteit van de openbare ruimte* laat in de laatste meting een verbetering zien door een hogere waarde voor ‘groen’ en ‘schoon’.

* Wordt sinds 2020 gemeten met de methode CROW

Openbare ruimte-subjectief

De ervaren mate van rommel op straat en naastplaatsingen is nog hoog (60%) maar na een gestage toename nu gestabiliseerd. De ervaren verkeersonveiligheid blijft verder toenemen. Een verklaring voor de goede CROW-score voor ‘schoon’ en de lage waardering door Rotterdammers is moeilijk te geven. Uit analyse blijkt dat op wijkniveau de samenhang tussen waardering en CROW vrij sterk is: meer ervaren overlast gaat gepaard met een lagere CROWscore. Mogelijk vindt de Rotterdammer het CROW niveau B (voldoende) niet goed genoeg.

20

Fysiek – Voorzieningen Voorzieningen-objectief Het voorzieningenniveau in de stad vertoont een vrij stabiel niveau.

Voorzieningen-subjectief

Het oordeel over de beschikbaarheid van OV, winkels en zorg blijft op hoog niveau. Het oordeel over de beschikbaarheid van overige voorzieningen ligt op een wat lager niveau. Dit oordeel zal mede afhangen van of men er gebruik van moet / wil maken.

21

Fysiek – Milieu Milieu-objectief De gestegen waarde wordt veroorzaakt door een verbeterde luchtkwaliteit (NO2). Geluidsmetingen worden elke 5 jaar gedaan en zijn voor de volgende meting beschikbaar.

Milieu-subjectief De dalende subjectieve score komt vooral door een toename van ervaren geluidsoverlast door verkeer.

22

Fysieke index : veranderingen 2020 - 2024 Boven diagonaal = verbetering t.o.v. 2020 54% van de wijken scoort beter dan in 2020; 46% scoort slechter; ongeveer een derde daarvan scoort nog bovengemiddeld.

Grootste dalers

Grootste stijgers

Lombardijen

-16

Nieuwe Werk/Dijkzigt

14

CS-kwartier

-12

Zuiderpark en Zuidrand

13

Struisenburg

-10

Heijplaat

13

Bospolder

-8

Hillesluis

12

Delfshaven

-7

Carnisse

9

23

Hoogst scorende wijken : integraal beeld 2024 Veiligheidsindex

Sociale Index

Strand en duin

154

Heijplaat

Fysieke Index

Molenlaankwartier

149

Nesselande

137

154

Terbregge

145

Molenlaankwartier

136

Kralingseveer

153

N-Kethel/Schieveen / Zestienhoven/Landzicht

142

s-Gravenland

132

Pernis

153

s-Gravenland

134

Strand en duin

131

Terbregge

147

Kralingen Oost/Kralingse Bos

132

Kralingen Oost/Kralingse Bos

131

Katendrecht

142

Strand en duin

132

Hillegersberg-noord

129

Molenlaankwartier

141

Hillegersberg-zuid

129

Prinsenland

128

s-Gravenland

141

Hillegersberg-noord

129

Ommoord

126

Ommoord

140

Blijdorp/Blijdorpsepolder

127

Dorp/Rijnpoort

122

Hillegersberg-zuid

139

Nesselande

126

Hillegersberg-zuid

121

donkergroen = 3x in top10 lichtgroen = 2x in top10 wit = 1x in top10

24

Laagst scorende wijken : integraal beeld 2024 Veiligheidsindex

Sociale Index

Fysieke Index

CS-kwartier

60

Carnisse

69

Bloemhof

83

Zuiderpark en Zuidrand

64

Oud-Mathenesse/Witte Dorp

70

Oud Crooswijk

85

Cool

65

Pendrecht

73

Feijenoord

85

Zuidplein

70

Bloemhof

74

Beverwaard

85

Oude Westen

73

Zuidwijk

76

Tarwewijk

85

Agniesebuurt

79

Tarwewijk

77

OudMathenesse/Witte Dorp

85

Vreewijk

84

Feijenoord

78

Hillesluis

88

Wielewaal

87

Afrikaanderwijk

80

Zuidplein

89

Tarwewijk

87

Zuidplein

81

Bospolder

89

Middelland

90

Oud Crooswijk

82

Carnisse

90

donkergeel = 3x in laagste10 lichtgeel = 2x in laagste10 wit = 1x in laagste10

25

Extra thema: Financiële bestaanszekerheid Links de relaties tussen financiële bestaanszekerheid en • inkomensklasse • type wijk (indeling naar sociale index) • mate van problematiek* waarbij blijkt dat de kwetsbare groepen of bewoners die in sociaal kwetsbare wijken wonen meer zorgen en negatieve verwachtingen hebben over hun financiële toekomst.

* De afbakening van mate van problematiek betreft hier: - lage ervaren kwaliteit van leven - matig/slecht ervaren gezondheid - moeite hebben met rondkomen van het inkomen Enkelvoudig wil zeggen: op één van deze velden, dubbelvoudig op twee en meervoudig op alle drie

26

Extra thema: Maatschappelijke betrokkenheid Links de relaties tussen maatschappelijke betrokkenheid en • type wijk (indeling naar sociale index) • mate van problematiek* Bewoners die in sociaal kwetsbare wijken wonen geven minder vaak aan evenveel mee te tellen als andere burgers.

Hoe meer problemen bewoners ervaren, hoe vaker men aangeeft het gevoel te hebben dat de Rotterdamse politiek niet veel om hen geeft.

* De afbakening van mate van problematiek betreft hier: - lage ervaren kwaliteit van leven - matig/slecht ervaren gezondheid - moeite hebben met rondkomen van het inkomen Enkelvoudig wil zeggen: op één van deze velden, dubbelvoudig op twee en meervoudig op alle drie

27

Extra thema: Lokale democratie – Wijk aan Zet We kijken hierbij naar benaderbaarheid van de gemeente, zeggenschap over de wijk en activiteit van de wijkraad. Rotterdammers hebben vaak weinig kennis van - of interesse in - hoe ‘de gemeente’ in dit opzicht voor bewoners functioneert. Rond de helft van de inwoners geeft aan het niet te weten/geen mening te hebben over de voorgelegde stellingen. Verder valt op dat het aandeel met een positieve of een negatieve mening hierover elkaar min of meer in evenwicht houdt.

De voorgelegde stellingen zijn als volgt in de enquête geïntroduceerd: De gemeente Rotterdam wil dat bewoners meer kunnen meedenken en meebeslissen over hun wijk. Daarom zijn vorig jaar onder andere wijkraden gekozen en is de website MijnRotterdam gemaakt. Daar kunnen wijkbewoners plannen indienen voor subsidie en kunt u zien wat er gebeurt in uw buurt.

28

Conjunctuur in Nederland en metingen Wijkprofiel

WP 2014

WP 2016

WP 2018

WP 2020

WP 2022

Corona

WP 2024

Oorlog Oekraïne

WP 2014 – laagconjunctuur WP 2016 – hoogconjunctuur WP 2018 – hoogconjunctuur WP 2020 – naar teruggang WP 2022 – diffuus door corona WP 2024 – overwegend laagconjunctuur

Meetperiode Wijkprofiel https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/conjunctuur/conjunctuur

29

Impact conjunctuur in NL op sociale index Bron: Conjunctuur (cbs.nl)

Opvallend is dat de sociale index in Rotterdam meebeweegt met de ontwikkeling van de conjunctuur in Nederland (bron CBS).

Meetperiode Wijkprofiel

WP 2014 – laagconjunctuur WP 2016 – hoogconjunctuur WP 2018 – hoogconjunctuur WP 2020 – naar teruggang WP 2022 – diffuus door corona WP 2024 – overwegend laagconjunctuur

In de periode dat de conjunctuur verschoof van een laag- naar een hoogconjunctuur steeg ook de sociale index. Toen de conjunctuur weer afkoelde, daalde ook de index. Dit is vooral zichtbaar bij SI-subjectief.

30

Conclusies •

Deze meting van het Wijkprofiel laat een daling zien van de indexscores. Die daling heeft hoofdzakelijk te maken met de beleving van Rotterdammers over sociale en fysieke omstandigheden en de veiligheid in hun wijk. De beleving van Rotterdammers bevindt zich gemiddeld genomen op het laagste niveau sinds de nulmeting in 2014. Hoewel moeilijk aantoonbaar, zullen de diverse crises van de laatste tijd en de ontwikkeling van de conjunctuur hierop van invloed zijn.

•

De daling van de Veiligheidsindex houdt in dat de collegetarget van 2026 op stadsniveau op dit moment niet wordt gehaald. Voor vier van de vijf focuswijken uit de target is de mijlpaal van 2024 wel behaald.

•

Rotterdammers maken wat betreft financiële bestaanszekerheid moeilijke tijden door. Bij de meest kwetsbare groep met meervoudige problematiek op het gebied van gezondheid, kwaliteit van leven en kunnen rondkomen van het inkomen zijn de zorgen het grootst. Deze groep woont vaker in de meest kwetsbare wijken met een lage Sociale indexscore; in die wijken zijn de zorgen dan ook het grootst.

•

Rotterdammers hebben vaak weinig kennis van - of interesse in - hoe ‘de gemeente’ voor bewoners functioneert in termen van voor Wijk aan Zet belangrijke uitgangspunten: een goede benaderbaarheid van de gemeente, mede zeggenschap over de wijk en activiteit van de wijkraad.

•

Een moeizame relatie tussen overheid en inwoners en tendensen van polarisatie worden ook in Rotterdam gevoeld. Ook in dit opzicht is het zorgelijk dat de meest kwetsbare groepen de minste maatschappelijke betrokkenheid ervaren. 31