[24bb001318] Collegebrief over Monitor Werk & Inkomen 3e tertaal 2023

Werk en Inkomen Werk, Inkomen, Nationaal Programma Rotterdam Zuid en EU-arbeidsmigranten Tim Versnel MSc Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl Van: Jolien Jeroense en Michel Zuijderwijk Telefoon: 14 010 E-mail: bbo@rotterdam.nl

Aan de gemeenteraad

Ons kenmerk: M2401-4765 - 24bo003208 Onderwerp: Monitor Werk & Inkomen 3e tertaal 2023 Datum: B&W 5 maart 2024

Op welke gronden deze brief?/Waarom nu voorgelegd? Met de monitor Werk en Inkomen informeren wij uw raad iedere vier maanden over de ontwikkelingen op het gebied van Werk en Inkomen op de reguliere P&C-momenten (1e herziening, 2e herziening en jaarverslag). De monitor is hiermee een verdieping van de gemeentelijke P&C-producten voor wat betreft het programma Werk en Inkomen. Relatie met het coalitieakkoord/collegewerkprogramma/eerder aangenomen moties en gedane toezeggingen:  Coalitieakkoord 2023-2026 Eén Stad  Beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’  Motie ‘Een visuele beperking hoeft geen beperking te zijn’ (23bb006378) van de raadsleden Engberts (PvdA) en Soytekin (DENK) d.d. 28 september 2023  Motie ‘Herijking giftengrens’ van raadslid Maassen (D66), e.a., d.d. 25 januari 2024 (24bb000472)  Toezegging Cijfers taalbeheersing bijstand (23bb005894) d.d. 13 september 2023  Toezegging Reflectie op voorwaardelijke besluiten met consequenties (23bb008381) d.d. 21 december 2023. Toelichting: Een passende baan is de beste bestaanszekerheid voor mensen. Meer geld te besteden, een groter sociaal netwerk en een positiever toekomstperspectief. In 2023 is het 3.385 Rotterdammers1 gelukt om vanuit de bijstand aan het werk te gaan. In een reguliere baan of als (startend) ondernemer.

Dat is een prachtig resultaat in een moeilijk jaar met veel onzekerheid door aanhoudend stijgende prijzen en mondiale spanningen en crises. Een resultaat dat Rotterdammers allereerst hebben bereikt door hun eigen inzet en mentaliteit. Maar het laat ook zien dat investeren in een goede samenwerking tussen gemeente, werkgevers en partners loont.

1

We spreken hier van Rotterdammers, maar de daling betreft het aantal uitkeringen. Hiervan kunnen meerdere gezinsleden afhankelijk zijn geweest.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

2/9 5 maart 2024 M2401-4765

3.385 Rotterdammers aan het werk. Dat is hartstikke mooi. En in tien jaar tijd is het bijstandsvolume nog niet zó laag geweest. Het jaar 2023 sluiten we af met 32.649 verstrekte bijstandsuitkeringen. We zijn tevreden met de dalende trend die in het 2e tertaal is ingezet. Ondanks een moeilijk en onzeker (economisch) jaar, blijven we het beter doen dan de landelijke trend. Tegelijkertijd zien we dat het steeds moeilijker wordt om mensen uit de bijstand aan het werk te krijgen. De ambitie van 32.325 uitkeringen eind december 2023 hebben we niet gehaald. In de laatste maand van het 3e tertaal zien we een groei van het aantal jongeren in de bijstand. Dit baart ons zorgen. We zijn een onderzoek gestart naar de precieze oorzaken van deze stijging en komen daar in de volgende tertaalmonitor bij uw raad op terug. Ook zien we een toename van het aantal statushouders in de bijstand. Deze stijging heeft vooral te maken met de stijging van de taakstelling (huisvesten van statushouders). Tegelijkertijd groeit het aantal bijstandsgerechtigden met (multi-) problematiek, voor wie de stap naar werk nog te groot is. Daardoor is ook de ondersteuningsbehoefte groter en de weg naar werk vaak langer. Werkgevers geven aan dat het door personeelstekorten steeds moeilijker wordt om begeleiding op de werkvloer te bieden.

Dat maakt dat werkgevers terughoudend zijn om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Een heel positieve ontwikkeling is de groei van het aantal banen Nieuw Beschut Werk (zie pagina 22 van de monitor). Met 311 Nieuw Beschut werkplekken is de gemeentelijke doelstelling van 317 banen nagenoeg gehaald. Dit betekent ook dat er sprake is van een inhaalslag in het aantal Nieuw Beschut werkplekken ten opzichte van de landelijke doelstellingen.2 Een mooi resultaat voor een kwetsbare groep Rotterdammers. Ontwikkelingen arbeidsmarkt Kijken we naar ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, dan zien we dat het landelijk Bruto Binnenlands Product (BBP) al drie kwartalen op rij daalt. Het vertrouwen van consumenten, producenten en ondernemers blijft laag. In de regio Rijnmond is dit ook zichtbaar. Het aantal faillissementen blijft stijgen, het aantal WW-uitkeringen groeit. Het aantal vacatures is in 2023 gedaald en er wordt minder groei van het aantal banen verwacht. De groei van de economie lijkt te stagneren. Landelijk geeft 40% van de werkgevers aan dat zij een tekort aan personeel hebben, waardoor zij belemmeringen ervaren in de uitvoering van hun activiteiten. Deze belemmeringen zijn het grootst in de sectoren verhuur en overige zakelijke dienstverlening, (detail)handel en vervoer en opslag.

Het UWV verwacht dat de arbeidsmarkt ook in 2024 krap tot zeer krap zal blijven. De banengroei zal ook in 2024 doorzetten voor de meeste sectoren. Naar verwachting zal dit alleen afnemen in de bouw- en de industriesector. De uitzendsector is belangrijk om mensen weer aan het werk te helpen. Het aantal uitzenduren neemt al ruim een jaar af. De daling van het aantal uitzenduren was in 2023 14%. Dit is ook zichtbaar in de vacatureontwikkeling. In zowel Rotterdam als de regio Rijnmond komen de meeste vacatures voor in het niveau HBO-WO en midden en het aandeel t.o.v. het lagere niveau stijgt. De mogelijkheden voor mensen met een bijstandsuitkering nemen naar verwachting licht af. De arbeidsmarkt biedt nog steeds kansen, maar de positie van onze werkzoekenden blijft kwetsbaar. 2

Wij berichtten u hier al over in onze brief van 28 februari 2024 over de ketenaanpak LKS (24bb003336).

Blad: Datum: Ons kenmerk:

3/9 5 maart 2024 M2401-4765

Financiële onzekerheid Zoals aan u gemeld in de brief bij de monitor over het 2e tertaal 2023 (23bb007704), leidt het voorlopige BUIG-budget 2024 tot een financieel nadeel aan de inkomstenzijde van ongeveer € 27 miljoen in 2024. Richting de Voorjaarsnota 2024 worden nieuwe ramingen gemaakt van de verwachte uitkeringslasten. Ook is dan het nader voorlopig BUIG-budget 2024 bekend gemaakt (publicatie eind april 2024). Vanwege de achterblijvende daling van het aantal uitkeringen én de recente landelijke (CPB-)ramingen die wijzen op een lichte groei van het aantal uitkeringen, is het financiële beeld rond de BUIG ongunstig. In een recente brief aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de minister van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen heeft wethouder WINE de vergaande gevolgen voor Rotterdam van het verlaagde budgetaandeel in het BUIG-verdeelmodel 2024 duidelijk gemaakt. Een wijziging van een ogenschijnlijk klein percentage in een verdeelmodel werkt direct door in de persoonlijke levens van mensen. Aan de ministers is dan ook een appèl gedaan om gezamenlijk te komen tot flankerende bestuurlijke afspraken om dit grote financiële tekort, én bovenal de consequenties die dit heeft voor de Rotterdammers, zoveel mogelijk te beperken.

Daarnaast is de gemeente een formele bezwaarprocedure gestart tegen de beschikking van het voorlopige BUIG-budget 2024, en is de gemeente tegen de beschikking van het BUIG-budget 2023 in beroep gegaan na afwijzing van het ingediende bezwaar. Vastberaden door We willen en moeten de kansen die de arbeidsmarkt biedt, benutten. De realiteit van beperktere financiële middelen, vraagt tegelijkertijd om focus en vastberadenheid. We gaan met volle kracht verder uitvoering geven aan de actielijnen uit het door uw raad vastgestelde beleidskader Participatie ‘Werk is geweldig!’ En we geven uitvoering aan de herijking van onze dienstverlening. Zie hiervoor ook onze brief van 12 december 2023 (23bb008527). Om de uitstroom naar werk te bevorderen, versterken wij het impulspakket, waarover wij u informeerden in de brief bij de monitor over het 2e tertaal 2023. Met incidentele middelen richten wij ons in 2024 en 2025 ook op: 1. Het invoeren van nieuw beleid Social Return en het strakker handhaven van de verplichtingen. Zie ook onze brief van 29 februari 2024 (24bb002573). 2. Het inrichten van een sollicitatiecentrum. Deze aanpak richt zich vanaf de start op een goed CV, Hallo Werk-profiel en videopitch van werkzoekende. Hiermee kan de werkcoach sneller de juiste dienstverlening inzetten. 3. Het ontwikkelen van een motivatietraject en -aanpak niet-gemotiveerde werkzoekenden.

Deze aanpak richt zich op het voorkomen van misbruik van inkomensvoorzieningen door het bieden van intensieve maatwerktrainingen voor specifieke groepen werkzoekenden met extra persoonlijke aanpak. 4. Het intensiveren van de handhavingsaanpak. Een steviger aanpak bij niet-verschijnen of deelnemen dienstverlening. 5. Het opzetten van een pilot ‘startbanen voor statushouders’. In lijn met het landelijk plan van aanpak ‘statushouders aan het werk’ van het ministerie van SZW wordt in Rotterdam gestart met de pilot ‘startbanen voor statushouders’. Deze pilot richt zich op het inzetten van werkgevers voor leer/werktrajecten in kansrijke branches. Hiervoor zijn tijdelijke middelen beschikbaar vanuit het ministerie.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

4/9 5 maart 2024 M2401-4765

We versterken de focus en samenwerking op de regionale arbeidsmarkt. In onze brief van 7 december 2023 (23bb009364) bent u geïnformeerd dat wij de effectieve samenwerking met werkgevers en partners flink hebben uitgebouwd. Samen met 20 partners hebben we op 7 december 2023 het Werkcentrum Rijnmond (WCR) geopend met een nieuwe locatie van het WCR in winkelcentrum Zuidplein. Hiermee heeft het WCR twee fysieke locaties in de stad. Daar kan iedereen terecht (werkgevers, werkzoekenden en werkenden) die iets wil met scholing of werk. Per direct en zonder afspraak. In 2024 wordt het WCR inhoudelijk verder doorontwikkeld. Met de inzet van het WCR en het eveneens in 2023 gestarte Rijnmonds Arbeidsmarkt Perspectieffonds (RAP) willen we in de periode 2023-2026 in totaal minimaal 6.000 personen uit de regio Rijnmond nieuwe ontwikkelkansen bieden om duurzaam werk te vinden of te behouden. Dit resultaat kan vorm krijgen door gerealiseerde plaatsingen op duurzaam werk, afgeronde scholingstrajecten met baangarantie of aantoonbaar werkbehoud. Dit gericht op het werk in de maatschappelijk cruciale sectoren (zorg, onderwijs, kinderopvang, openbaar vervoer, bouw en techniek, veiligheid, haven en logistiek) en het werk dat nodig is voor de transitieopgaven (digitaal, energie en circulair).

De personeelstekorten in deze sectoren zijn zo groot en structureel dat we een plaatsing op een baan/vacature in een van die sectoren aanmerken als duurzaam. De aanvragen uit de 1e tranche voor cofinanciering in het kader van RAP zijn inmiddels beoordeeld. Van de 15 aanvragen bij RAP zijn 7 projecten positief beoordeeld door de adviescommissie. Naar verwachting gaan ruim 330 personen uit de doelgroep de komende jaren deelnemen aan deze projecten. De indieners hebben inmiddels de beschikking ontvangen. Een aantal aanvragen waren nog niet volledig bij indiening. Deze partijen zijn uitgenodigd om de eerstvolgende ronde nogmaals in te dienen. Van 1 t/m 29 maart gaat het subsidieloket opnieuw open voor de 2e ronde aanvragen. Daarnaast participeren we in twee regionale arbeidsmarktprojecten die subsidie hebben ontvangen vanuit het Just Transition Fund (JTF). De Human Capital Coalition Energietransitie verwacht in de periode 2024-2026 via hun project ‘Port of Energy’ 1495 mensen te plaatsen op werk en 250 mensen te kwalificeren via scholing. Het project ‘Vitale infra HIC als banenmotor’ wil in dezelfde periode 1175 mensen plaatsen en 905 scholen. De resultaten van deze projecten zullen de komende jaren zichtbaar worden in de realisatiecijfers van deze doelstelling.

Eén van de instrumenten om het bestand verder te laten dalen en meer Rotterdammers aan het werk te laten gaan, is het inzetten van loonkostensubsidie (LKS). Werkgevers ervaren drempels om Rotterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Eén van de manieren om de drempel bij werkgevers weg te nemen, is door intensiever en grootschaliger gebruik te maken van LKS. Via LKS krijgen werkgevers de (tijdelijke) beperkte arbeidsproductiviteit van werknemers gecompenseerd. Ons college is voornemens om maximaal gebruik te gaan maken van dit instrument door LKS sneller en voor een bredere doelgroep in te zetten. De ambitie is om het aantal Rotterdammers aan het werk met LKS te laten stijgen naar 2.100 Rotterdammers eind 2025. Over de resultaten 2023 en de inzet voor 2024 bent u geïnformeerd in onze brief van 28 februari 2024 (24bb001218). Wij staan voor een inclusieve en toegankelijke arbeidsmarkt. In 2024 gaan wij de aanwezigheid van Rotterdam Inclusief op Zuid als mens-ontwikkelbedrijf versterken. Dat doen we in een (tijdelijke) locatie aan de Koperslagerstraat.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

5/9 5 maart 2024 M2401-4765

Onder de naam Werkstation op Zuid komt in deze vestiging een kringloopwinkel en een werksoort met assemblagewerkzaamheden in combinatie met leerwerktrajecten. Ook wordt vanaf deze locatie een nieuw interdisciplinair dienstverleningsconcept opgezet en getest. Gericht op de groep werkzoekenden die een uitkering krijgt toegekend (nieuwe instroom). Een noodzakelijke en innovatieve impuls aan onze ambitie om het aantal bijstandsuitkeringen terug te brengen naar 30.000. Vanaf eind maart gaan wij dit stapsgewijs vormgeven. Zoals toegezegd in onze brief van 12 december 2023 (23bb009559), informeren wij u hier eind maart verder over. Nu doorzetten! 3.385 Rotterdammers aan het werk in 2023 en op weg naar 30.000 uitkeringen eind 2025. Het is een enorme opgave, maar we zijn vastberaden in onze ambitie. Om daar te komen, is onze maximale inzet nodig. Samen de schouders eronder en doorzetten: uw raad, de gemeentelijke organisatie, werkgevers en partners. Tot slot berichten wij u nog over de afdoening van enkele moties en toezeggingen die in de afgelopen maanden zijn gedaan.

Afdoeningsvoorstel Motie ‘Een visuele beperking hoeft geen beperking te zijn’ (23bb006378) Met de motie ‘Een visuele beperking hoeft geen beperking te zijn’ (23bb006378) heeft uw raad ons college verzocht om de doelgroep slechtzienden na de wetswijziging met technische werkaanpassingen ook blijvend te ondersteunen bij het vinden van betaald werk en te zorgen voor een warme overdracht aan het UWV waar het gaat om technische werkvoorzieningen voor mensen met een visuele beperking. Het college is verplicht werkzoekenden te ondersteunen bij het vinden van werk, met of zonder beperking en zal daarom de doelgroep slechtzienden, net als iedere andere werkzoekende die onder de doelgroep van de Participatiewet valt ondersteunen bij het vinden van betaald werk. Mensen met een visuele beperking die onder de Participatiewet vallen, kunnen vanaf 1 januari 2024 voor technische voorzieningen terecht bij het UWV en niet meer bij hun gemeente. Het gaat dan bijvoorbeeld om hulpmiddelen en werkvoorzieningen zoals een brailleleesregel, een voorleeshulp of aanpassingen in de software. Maar het kan ook gaan om een vervoersvoorziening naar de werkplek. De gemeente blijft wel verantwoordelijk voor begeleiding zoals bijvoorbeeld jobcoaching. Hieraan verandert de wetswijziging niets.

Mocht het voorkomen dat er overdracht van de verstrekking van voorzieningen aan een slechtziende moet plaatsvinden van de gemeente aan het UWV dan zal dit zoals gebruikelijk via een zogenaamde ‘warme overdracht’ plaatsvinden. Tussenbericht Motie ‘Herijking Giftengrens’ (24bb000472) Op 25 januari 2024 heeft uw raad de motie ‘Herijking Giftengrens’ aangenomen (24bb000472). De motie verzoekt ons college om elke vier jaar bij het vaststellen van het beleidskader Participatie de giftengrens te herijken. Hoewel dit een volgende raads- en collegeperiode betreft, wordt een afdoeningsvoorstel aan uw raad voorgelegd bij de presentatie van het volgende concept-beleidskader, naar verwachting in de eerste helft van 2027. In overeenstemming met het gevraagde in de motie, blijft daarnaast ruimte bestaan de giftengrens aan te passen als actuele ontwikkelingen daartoe aanleiding geven.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

6/9 5 maart 2024 M2401-4765

Tussenbericht Cijfers taalbeheersing bijstand (23bb005894) Op 13 september 2023 is in het debat in de commissie WIOSSAN over het beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig’ aan uw raad toegezegd dat wij u – als verdieping op de antwoorden bij de technische vragen - nader informeren over de cijfers taalbeheersing in de bijstand over 2023. Omdat de cijfers nog om een nadere analyse vragen, berichten wij u hierover uiterlijk eind maart 2024. Toezegging Reflectie op voorwaardelijke besluiten met consequenties (23bb008381) In de commissie WIOSSAN is op 6 december 2023 is het raadsvoorstel over een gemeentelijke deelname aan het Social Impact Fonds Rotterdam (SIF-R) besproken (23bb007871). Aan uw raad is toegezegd (23bb008381) om als college nog eens te reflecteren op voorwaardelijke besluiten met consequenties zoals bij SIF-R. Daarbij is ons college de vraag gesteld of er nog andere voorbeelden bekend zijn waarbij de gemeente overwoog deel te nemen in een organisatie en het ‘point of no return’ niet expliciet is gemaakt aan de raad, zodat de raad zich gedwongen zag om in te stemmen met deelname. De reflectie leverde op dat het college geen andere voorbeelden kent waarin ditzelfde is voorgekomen. Wat het raadsvoorstel SIF-R uniek maakt heeft verschillende oorzaken: ­

De vorige gemeenteraad nam al een principebesluit om met de gemeente aan SIF-R te gaan deelnemen. Een en ander wekte bij SIF-R de verwachting dat de gemeente ook daadwerkelijk ging deelnemen. In november 2020 was er een kader vastgesteld voor aanwending van de verkoopopbrengst Eneco. In opdracht van college en raad ging een adviescommissie erop toezien dat voorstellen voldoen aan dit kader. Begin 2021 werd deze adviescommissie gevraagd om te adviseren over een investeringsvoorstel om in een coproductie tussen gemeente en SIFR 2,5 mln. te investeren in de schuldenproblematiek. De adviescommissie bracht een positief advies uit, en oordeelde dat het voorstel voldeed aan het kader. De gemeenteraad besloot vervolgens op 8 juli 2021 om met inachtneming van het ingewonnen advies het investeringsvoorstel financieel te dekken uit de verkoopopbrengst Eneco. Het college nam in juli 2022 het principebesluit tot deelname. De formele besluitvorming kon niet meer tijdens de vorige college- en raadsperiode worden afgerond. Medio 2022 werd de huidige gemeenteraad uitgenodigd om eventuele wensen- en bedenkingen kenbaar te maken. Dit leidde uiteindelijk tot het aangepaste raadsvoorstel waarmee de gemeenteraad d.d. 21 december jl. akkoord ging.

­

Een dergelijke unieke situatie is in de toekomst te voorkomen door de volledige besluitvormingsronde - en dan met name het uitnodigen van de gemeenteraad om wensen- en bedenkingen - af te wikkelen binnen een college- en raadsperiode. Dit voorkomt dat de gemeenteraad een oordeel geeft over een door de vorige raad genomen principebesluit over een investering. Een genomen principebesluit wekt verwachtingen bij betrokken partijen.

Wij vertrouwen er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en stellen u voor om de motie ‘Een visuele beperking hoeft geen beperking te zijn’ (23bb006378) en de toezeggingen Cijfers taalbeheersing bijstand (23bb005894) en Reflectie op voorwaardelijke besluiten met consequenties (23bb008381) als afgedaan te beschouwen.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

7/9 5 maart 2024 M2401-4765

Zoekperiode jongeren Tijdens de behandeling van het beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’ in de commissie WIOSSAN van 13 september 2023 is gesproken over de zoekperiode die volgt nadat jongeren een bijstandsuitkering aanvragen. Een aantal leden van uw raad gaf aan zich zorgen te maken over de jongeren die uitvallen tijdens de zoekperiode. In de brief aan uw raad van 22 september 2023 (23bb007502) hebben wij u geschreven dat wij gaan zoeken naar manieren om meer inzicht te krijgen in de groep jongeren die uitvalt. En u hierover te informeren in de brief bij de monitor Werk & Inkomen over het 3e tertaal 2023. Tijdens de zoekperiode krijgen jongeren gerichte opdrachten mee die zij moeten uitvoeren. De jongerenconsulent onderhoudt regelmatig (telefonisch) contact met de jongere, ook tijdens de zoekperiode. De jongerenconsulent monitort onder andere of de opdrachten worden uitgevoerd om in betreffende periode aan het werk te gaan of terug te keren naar onderwijs. Tevens wordt bewaakt of de jongere na afloop van de zoekperiode tijdig de bijstandsuitkering aanvraagt of dat de jongere om uiteenlopende redenen alsnog geen aanvraag indient, bijvoorbeeld in het geval de jongere zelfstandig werk heeft gevonden. In de periode 01-01-2023 tot op heden zijn twee jongeren daadwerkelijk uit beeld geraakt.

Deze jongeren hebben na de zoekperiode geen contact opgenomen met het Jongerenloket en hebben ook geen bijstandsduitkering aangevraagd. Het Jongerenloket heeft herhaaldelijk contact opgenomen met de jongeren om de reden hiervan te achterhalen maar zonder resultaat. Op basis hiervan concluderen we dat de jongeren ook na uitval tijdens de zoekperiode in beeld blijven. Het Jongerenloket neemt herhaaldelijk contact op met de jongeren wanneer blijkt dat zij geen reactie hebben gegeven na de afloop van de zoekperiode. Dit is iets wat altijd opgenomen is geweest in het werkproces van het Jongerenloket. Ook in de toekomst zullen we extra aandacht blijven vestigen op de jongeren die na de zoekperiode niet terugkeren. Dit zodat we met zekerheid kunnen blijven stellen dat alle jongeren passende ondersteuning blijven ontvangen en in beeld blijven. Voortgang pilot Start Zoals gemeld in het beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’ continueren we de pilot Start. In deze pilot doorlopen jongeren een programma van vier dagdelen per week, gedurende vier weken op een locatie. Op deze locatie werken verschillende professionals samen. Zo proberen we in een korte en intensieve periode een zo compleet mogelijk beeld van een jongere te krijgen, om vervolgens te bepalen hoe we de jongere het beste kunnen ondersteunen. De pilot is in november jl.

positief geëvalueerd en met subsidie van de regionale aanpak Jeugdwerkgelegenheid kunnen we de methodiek verder ontwikkelen en borgen. Over de voortgang van de verlengde pilot rapporteren we uw raad in het vierde kwartaal 2024. De evaluatie met bijbehorende resultaten worden in het tweede kwartaal 2025 met u gedeeld. Maatregelen in de bijstand In de procedurevergadering van de commissie WIOSSAN van 6 december 2023 heeft uw raad gevraagd om reflectie van ons college op de uitkomsten van een onderzoek van de NOS naar het aantal opgelegde maatregelen Participatiewet door Nederlandse gemeenten.3

3

Grote gemeenten korten minder vaak inwoners op bijstand - https://nos.nl/l/2499167

Blad: Datum: Ons kenmerk:

8/9 5 maart 2024 M2401-4765

Uit dit onderzoek blijkt dat het aantal opgelegde maatregelen in de periode 2019-2022 in vrijwel alle gemeenten is afgenomen. Ook in Rotterdam. Tegelijkertijd benoemt het artikel onze gemeente als ‘koploper’ voor wat betreft het aantal opgelegde maatregelen. Wij willen benadrukken dat wij geen oordeel geven over de manier van handhaven van andere gemeenten. Of het aantal maatregelen bij andere gemeenten te hoog of te laag is, is niet aan ons college om te beoordelen. Dat kúnnen wij niet beoordelen. Wel kunnen we enige nuancering aanbrengen bij de presentatie van het NOS-onderzoek voor wat betreft de cijfers van onze eigen gemeente. Zo vinden wij de vergelijking uit 2019, toen de toeslagenaffaire en in de nasleep daarvan grotere aandacht voor menselijke maat nog redelijk buiten beeld was en het vorige college net was begonnen, niet heel bruikbaar voor het geven van antwoorden in 2024 over hoe we nu te werk gaan en hoe onze huidige manier van werken – waarin de menselijk maat nadrukkelijk een plek heeft gekregen - kan leiden tot verschillen. Daarnaast zijn de cijfers van de NOS over 2019 (en latere jaren) voor Rotterdam opwaarts vertekend omdat zij in het artikel dat gaat over kortingen op de bijstand geen rekening houden met de 0%-maatregelen: daar wordt niet gekort op de bijstand. Houden we daar rekening mee, dan vallen de aantallen lager uit. Zie ook het staatje hieronder.

2019 Maatregelen incl. 0% Maatregelen 0% Maatregelen excl. 0%

2020 (corona jaar) 2021 (coronajaar) 2022 2.398 727 979

1.264

360 2.038

242 1.022

101 626

185 794

Het NOS-onderzoek is één van de onderzoeken op dit terrein. Een ander is de benchmark van DIVOSA uit 2022.4 Voor deelnemende gemeenten met meer dan 100.000 inwoners is de verhouding aantal verstrekte uitkeringen versus aantal opgelegde maatregelen 2,6%. In Rotterdam werden in 2022 ongeveer 33.500 uitkeringen verstrekt en zijn er 1.022 maatregelen opgelegd. Dat is 3,1% en daarmee 0,5% meer dan de benchmark van DIVOSA. Hoger, maar in een heel andere mate dan wanneer het verschil tussen Rotterdam en Amsterdam in 2019 als uitgangspunt wordt genomen, zoals de NOS doet. Dan is het verschil geen 0,5% maar ongeveer 3,5%. Dat is het zevenvoudige. Zoals gezegd, geven wij geen oordeel over het aantal opgelegde maatregelen door andere gemeenten. Ons enige uitgangspunt is de lijn die wij zelf met betrekking tot handhaving hebben vastgelegd in het beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’ Daarover leggen wij verantwoording af aan uw raad. Daarover gaan wij graag met u het gesprek aan. Herziene versie beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’ Op donderdag 28 september 2023 is het beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’ door uw raad aangenomen. Helaas hebben we naderhand geconstateerd dat in Bijlage 2 - Bestandsanalyse op pagina 55 in de onderste staafdiagram twee kolommen zijn

4

Zie Divosa Benchmark Werk & Inkomen | Jaarrapportage 2022. Over 2022 is landelijk het aantal maatregelen afgezet tegen het aantal bijstandsuitkeringen.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

9/9 5 maart 2024 M2401-4765

verwisseld. Dit leidde tot een foutief beeld over de verdeling tussen het aantal mannen en vrouwen bij de groep alleenstaanden en alleenstaande ouders. Van alle Rotterdammers met een bijstandsuitkering is 49% man en 51% vrouw. Daarvan is 71% alleenstaand, 18% alleenstaande ouder en 11% een echtpaar. Binnen de groep alleenstaanden met een bijstandsuitkering is 56% man en 44% vrouw. Binnen de groep alleenstaande ouders met een bijstandsuitkering is 13% man en 87% vrouw. Zie ook onderstaande staafdiagrammen.

Omdat wij hechten aan precisie en correctheid treft u de gecorrigeerde versie van het beleidskader in bijlage aan. Inhoudelijk hebben er verder geen wijzigingen plaatsgevonden.

Financiële en juridische consequenties/aspecten: Geen.

Burgemeester en wethouders van Rotterdam, De secretaris,

De burgemeester,

G.J.D. Wigmans, l.s.

A. Aboutaleb

Bijlagen 1. Monitor Werk & Inkomen, 3e tertaal 2023 2. Beleidskader Participatie 2023-2026 ‘Werk is geweldig!’ (Gecorrigeerde versie)