[24bb001315] Bijlage 2 behorende bij 24bb001318 - Beleidskader Participatie 2023-2026 Werk is geweldig! (Gecorrigeerde versie)

keltrajecten. Verder draagt RI bij aan de intensivering

overgang te laten maken van dagbesteding naar werk

van loonkostensubsidie (LKS) door haar werkgeversrol

of andersom. We monitoren onder meer de grootste

en ervaring met detacheren in te zetten voor langdurig

belemmeringen die Rotterdammers ervaren om te gaan

werkzoekenden. RI is daarmee een vangnet voor

werken of om werk los te laten. En we brengen in kaart

degenen die (nog) niet zelfstandig kunnen werken en

wat nodig is om deze belemmeringen obstakels weg te

vormt een springplank naar de reguliere arbeidsmarkt.

nemen en welke begeleiding het best past.

Om Rotterdammers met een arbeidsbeperking en/of

4.1.4 Supported Employment

langdurig werklozen aan het werk te helpen, zet RI in

In 2023 voert RI de methode Supported Employment

op de volgende vijf zaken:

(begeleid werken) in. Dit is een werkwijze om medewerkers met een arbeidsbeperking en/of

Detacheren;

kwetsbare arbeidsmarktpositie te begeleiden en

(Nieuw) Beschut;

ondersteunen. Dit kan naar een betaalde baan zijn,

Simpel Switchen;

tijdens een baan en bij het behouden van een baan. Het

-

Supported Employment;

uitgangspunt is kijken naar iemands mogelijkheden en

-

Zichtbare aanwezigheid op Zuid.

niet naar iemands beperkingen. De begeleider helpt de medewerker om zelf de regie te nemen en in actie

4.1.1 Detacheren

te komen. Het uiteindelijke doel is dat de medewerker

RI detacheert medewerkers met een SW- of Nieuw

taken zo zelfstandig mogelijk uitvoert.

Beschut-indicatie bij reguliere werkgevers en biedt hen jobcoaching. Dit kan via groepsdetachering, zoals

4.1.5 Zichtbare aanwezigheid op Zuid

groenploegen en catering. Of via individuele detache­

Een groot deel van de doelgroep die RI bedient, woont in

ringen, zoals een conciërge op een basisschool of een

Rotterdam-Zuid. Op Zuid zijn echter amper faciliteiten van

chauffeur in het leerlingenvervoer. Gedetacheerde

RI beschikbaar. Daarom willen we één of meer zichtbare

medewerkers ontvangen coaching van een teamcoach

en herkenbare plekken creëren op Zuid. Hier geeft de

die hen helpt om zich het werk en de werkplek eigen

gemeente Rotterdammers met een ondersteuningsbe-

te maken.

hoefte kansen zichzelf te ontwikkelen en een inkomen te (gaan) verdienen. Dat doen we samen met ondernemers.

4.1.2 (Nieuw) Beschut

Wij geloven dat iedere Rotterdammer talent heeft. En dat er vraag is naar hun talent. Toch kunnen niet alle Rotterdammers (direct) betaald aan het werk bij een reguliere werkgever. Wij helpen deze Rotterdammers met het ontwikkelen van hun talenten en creëren passend werk voor hen. We gaan hierbij uit van hun mogelijkheden en niet van eventuele beperkingen. We bieden Rotterdammers met een kwetsbare arbeidsmarktpositie ondersteuning op de werkvloer als zij dat nodig hebben. Dat doen we enerzijds via het gemeentelijk sociaal ontwikkelbedrijf Rotterdam Inclusief. Anderzijds sporen we werkgevers aan hun werk(processen) en organisatie aan te passen aan de mogelijkheden van deze werknemers. Zo kunnen ook zij hun talenten tonen, trots zijn op wat ze doen en goed werk leveren.

Er zijn ook werkzoekenden die niet bij een reguliere

Door de groeiende ondersteuningsbehoefte van de

werkgever kunnen werken. Bijvoorbeeld omdat hun

doelgroep is het belangrijk om vroeg in het traject

arbeidsbeperking zodanig groot is dat deze te veel

voorzieningen in te zetten die het werk passender

begeleiding en/of aanpassing van het werk vraagt.

te maken. Dit doen we door ruimtes voor ontvangst,

Deze werkzoekenden bieden we werk in een beschutte

intake en diagnose te koppelen. Daardoor ontstaat een

omgeving. De begeleidingsbehoefte van (Nieuw)

herkenbare plek voor begeleiding naar werk. Het doel

Beschut-medewerkers wordt steeds intensiever.

is deze activiteiten ter plekke te koppelen aan werk (bij

Dit vraagt een nieuwe manier van leidinggeven en

ondernemers en bij RI).

meer coaching van de medewerkers. Om uitval te voorkomen, gaan we de Nieuw Beschut-werkplekken

De herbestemming van één van de RI-locaties aan de

duurzamer maken. Door meer variatie aan te brengen in

noordzijde van Rotterdam biedt een kans om deze plek

soorten werk en innovaties als 3D-printen in te zetten,

op Zuid te creëren. We willen per 2028 aan ongeveer

zorgen we dat het werk beter aansluit op de reguliere

1.300 medewerkers en werkzoekenden onze diensten

arbeidsmarkt. En dat het meer mogelijkheden biedt

aanbieden op Zuid. In 2021 is al gestart met een

voor detachering en eventueel uitstroom.

verkenning naar een vestiging van RI op Zuid. Gezien de aard en omvang van de publieke infrastructuur neemt de verhuizing van deze vestiging meerdere jaren in beslag.

28

Beleidskader Participatie

Juni 2023

29

4.2 Loonkostensubsidie

de werkplek aan de behoeften van de werknemer aan.

oplossingen. Deze beweging willen we als gemeente

We verlagen de drempel voor werkgevers om

Ook kunnen we voor vervoer zorgen of voorzieningen

voeden, omdat die de uitstroom naar werk van een

kort ook ingezet om de energietransitie in het haven-

kwetsbare Rotterdammers met een verminderde

zoals brailleapparatuur of orthopedische schoenen

grote groep werkzoekenden op termijn mogelijk

industrieel complex te versnellen (zie hoofdstuk 5).

loonwaarde in dienst te nemen. Dat doen we door

verschaffen.

maakt en maatschappelijk rendement oplevert.

werkgevers loonkostensubsidie (LKS) te geven. Met

Hiervoor ontwikkelen we een aanpak die de huidige

voor personeelstekorten. Het RWP-concept wordt sinds

4.3.3. Social return

LKS compenseren we werkgevers voor de beperktere

4.2.3 Realiseren (gemeentelijke) garantiebanen

instrumenten en partijen samenbrengt en faciliteert. En

Via Social Return (SR) vragen we, bij de aanbeste­

arbeidsproductiviteit van werknemers. Om meer

De gemeente Rotterdam is vanuit de Wet banenaf-

experimenten gericht op groei van de impacteconomie

dingen die de gemeente Rotterdam in de markt zet,

Rotterdammers met LKS te laten werken, zetten we in op de volgende acties:

spraak en quotumregeling arbeidsbeperkten (WBQR)

stimuleert.

-

Intensivering inzet LKS;

- Aanbieden aanvullende voorzieningen; Realiseren (gemeentelijke) garantiebanen.

leveranciers om sociale impact te maken in onze stad

verplicht om binnen de eigen organisatie extra banen

of regio. Dit kan door werkgelegenheid te creëren

te realiseren voor mensen met een arbeidsbeperking.

4.3.2 Rotterdamse werkgelegenheidsparagraaf

Deze banen noemen we gemeentelijke garantiebanen

Door de Rotterdamse Werkgelegenheidsparagraaf

Maar ook door een bijdrage te leveren aan de arbeids-

(GGB). De medewerkers met een GGB werken binnen

(RWP) wordt bij elke fase (de studie-, plan- en

ontwikkeling van werkzoekenden. We adviseren en

verschillende clusters van de gemeente. Dit zijn

ontwerpfase) van Rotterdamse projecten in het fysieke

ondersteunen werkgevers bij de invulling van hun

bijvoorbeeld medewerkers die aan de slag zijn met

domein de vraag gesteld of die baankansen voor onze

SR-verplichting. We handhaven als opdrachtnemers

voor mensen met een kwetsbare arbeidsmarkpositie.

loonkostensubsidie, maar ook Wajong-gerechtigden

doelgroepen kunnen opleveren. Per fase wordt - via

hun contractuele afspraken over de SR-verplichting niet

4.2.1 Intensivering inzet LKS

of detacheringen vanuit de WSW-doelgroep. RI

marktuitvraag, aanbesteding en gunning - toegewerkt

nakomen. Het opleggen van een boete is hierbij een

Deze collegeperiode intensiveren we de inzet van

ondersteunt alle onderdelen van de gemeentelijke

naar transparante en concrete afspraken met contract­

laatste middel; wij doen dit alleen als het onderbouwd

LKS door dit instrument sneller en voor een bredere

organisatie bij het realiseren van hun GGB-doelstelling.

partners. Deze afspraken gaan over hun vraag naar

en proportioneel is. We intensiveren onze inzet op SR,

doelgroep in te zetten. Dit doen we door:

RI helpt bij de werving van medewerkers uit de

arbeid en de leerVwerkarrangementen die nodig zijn

waardoor we groeien naar zestien partners met een

doelgroep, vervult voor deze medewerkers de

om werkzoekende Rotterdammers tijdig op dat werk

potentiële SR-opgave van vijftien miljoen per jaar.

-

Direct bij de aanvraag van een uitkering te bepalen of LKS effectief is om iemand te laten uitstromen naar betaald werk;

werkgeversrol en zorgt voor de begeleiding van de

te laten instromen. Deze werkwijze wordt al toegepast

Hiermee benutten we niet alleen onze eigen inkoop-

werknemers. We realiseren meer duurzame GGB en

bij de uitvoering van de Stadsprojecten. Daar wordt

kracht, maar ook die van de betrokken organisaties.

willen werknemers vaker opnemen in de gemeentelijke

pragmatisch samengewerkt aan effectieve oplossingen

LKS in te zetten bij iedere werkzoekende die het nodig heeft om (gedeeltelijk) uit te kunnen stromen naar betaald werk;

organisatie. Daarnaast bieden we leidinggevenden via

-

-

-

Werknemers die werken met LKS blijvend te ondersteunen. Ook als zij nieuw werk nodig hebben, een stapje terug moeten doen of ziek uit dienst gaan;

trainingen meer handvatten bij het ondersteunen van hun werknemers.

4.3 Sociaaleconomische impact en cocreatie

LKS zoveel mogelijk te combineren met andere (arbeidsontwikkel)trajecten;

We willen dat reguliere bedrijven, ondernemers en

Een experiment uit te voeren om werkzoekenden in dienst te nemen en hen van daaruit te detacheren bij reguliere werkgevers. Dit onder de voorwaarde dat de werkgever de werknemer na maximaal twee jaar in dienst neemt;

doelgroepen. Er zijn steeds meer partijen die hiervoor

werkgevers meer aangepast werk creëren voor onze openstaan en kwetsbare werkzoekenden passend werk en begeleiding bieden. Het is belangrijk om de lessen en ervaringen van deze sociaal ondernemers over te brengen naar andere ondernemers en HR-afdelingen

-

Binnen een campagne van de Hartenjagers specifiek aandacht te besteden aan de LKS-doelgroep;

-

De communicatie en voorlichting over LKS zowel extern als intern te verbeteren.

van werkgevers. Dit stimuleren we met de volgende instrumenten en programma's: Impacteconomie; -

ReShare

Rotterdamse werkgelegenheidsparagraaf; Social return;

4.2.2 Aanbieden aanvullende voorzieningen

-

Jobcarving, functiecreatie en open hiring.

Er zijn verschillende voorzieningen om Rotterdammers met een arbeidsbeperking bij een reguliere werkgever aan het werk te brengen of houden. We zetten

4.3.1 Impacteconomie

jobcoaches in om werknemers met LKS tijdelijk te

Steeds meer impactondernemers, investeerders en

ondersteunen op de werkvloer. Met deze begeleiding

goede-doelenorganisaties bieden mensen met een

kan de werknemer toegroeien naar een situatie waarin

kwetsbare arbeidsmarktpositie een baan en/of helpen

hij werk zelfstandig uitvoert. Ook kan de zogeheten

bij andere vraagstukken die de opbouw van bestaans­

no-riskpolis worden ingezet om de financiële risico's

zekerheid in de weg staan. Ook reguliere bedrijven

bij ziekte te beperken. De werkgever kan eveneens

maken steeds vaker de beweging naar de maatschap­

gebruikmaken van een aftrek van loonkosten via de Wet

pelijke relevantie van hun organisatie en staan vanwege

tegemoetkoming loondomein. Indien nodig passen we

personeelsschaarste vaker open voor vernieuwende

30

Beleidskader Participatie

Juni 2023

31

4.3.4. Jobcarving, functiecreatie en open hiring

Tot slot kan gebruik worden gemaakt van open hiring.

Er zijn meerdere manieren om de kans te vergroten op

Hierbij nemen werkgevers mensen aan zonder sollici­

een passende match tussen potentiële werknemers en

tatieprocedure. Werkzoekenden melden zich aan voor

werkgevers. Bijvoorbeeld door middel van jobcarving,

werk ongeacht hun arbeidsverleden, achtergrond of

waarbij een bestaande functie wordt aangepast aan de

eerdere werkervaring. Zodra er een plek beschikbaar

competenties van de betreffende werknemer. Dit gebeurt

is, kunnen ze direct aan het werk. Bij deze werkwijze

door niet-passende taken uit de functie te halen.

wordt gedurende het dienstverband duidelijk of iemand daadwerkelijk goed past op de werkplek. Het

Een andere innovatieve manier hiervoor is functie-

WerkgeversServicepunt Rijnmond (WSPR) adviseert

creatie. Hierbij wordt een nieuwe functie samengesteld

werkgevers hoe ze deze instrumenten kunnen toepassen.

door eenvoudige taken uit het pakket van medewerkers te halen die daarvoor overgekwalificeerd zijn. Deze vorm vraagt om een herindeling van de werkprocessen.

Doelstelling Actielijn Zorgen voor meer passend werk

i/'ŷ; I

In de periode 2023-2026 stijgt het aantal LKS-banen met 300 per jaar tot 2.400 in eind 2026. Dit is inclusief de Nieuw Beschut-werkplekken en GGB. Om deze doelstelling te realiseren, hanteren we de hierboven beschreven werkwijze. De totale opbrengst van deze activiteiten draagt bij aan het realiseren van meer passend werk voor Rotterdammers.

2023

2024

2025

2026

(peildatum:

(peildatum:

31-12-2023)

(peildatum: 31-12-2024)

31-12-2025)

(peildatum: 31-12-2026)

1.500

1.800

2.100

2.400

Aantal LKS-banen

BH SBĪľH

’rtm |—nu m

.

~

"

3 VV

32

Beleidskader Participatie

Juni 2023

33

Social Return Nuttig bezig zij'n

Social return

Nu werkt Chakib op de bouwplaats van Onderwijs- en

Chakib en Sigmaro zijn in Schiebroek geplaatst door

revalidatiecentrum De Hazelaar in Schiebroek, als

Patricia Wiering van GreenFox Social Return. "Wij zijn

bouwplaatsondersteuner en maker van veiligheids-

gespecialiseerd in medewerkers die aan de slag gaan

pasjes. "Ik vind het leuk werk. In de ochtend ben ik in

via social return", legt zij uit. Social return is een manier

de bouwkeet om pasjes te maken voor wie het terrein

om werkgelegenheid te creëren voor mensen die

op moet, en 's middags houd ik de bouwplaats netjes

moeite hebben om een nieuwe baan te vinden.

en help ik waar het nodig is. Mensen helpen vind ik fijn, dan voel ik me nuttig. Dat wil ik het liefst, nuttig bezig

Patricia: "Voor dit bouwproject heeft de uitvoerder een

zijn. Geld is nodig, maar bezig zijn is nog belangrijker."

socialreturn-afspraak met de gemeente Rotterdam. Samen met de gemeente kijk ik op het online platform

illlllflfc

Met veel plezier

HalloWerk of er geschikte kandidaten zijn en daarnaast

Ook Sigmaro's baan begon bij GreenFox: "Ik heb op

zet ik de vacature uit bij de accountmanager. En als we

mijn vorige werkplek een ongeluk gehad, waarbij mijn

mensen hebben gevonden, doen we er ook alles aan

tanden zijn beschadigd. Toen we gedoe kregen over

om ze hier te krijgen. Desnoods rij ik ze zelf naar het

de schadevergoeding ben ik weggegaan. Maar het

sollicitatiegesprek!"

was niet makkelijk om nieuw werk vinden. Tot mijn dochter mijn cv op HalloWerk zette, toen werd ik gebeld

De dienstverlening van GreenFox Social Return houdt

door Patricia." Nu werkt ook Sigmaro in Schiebroek

niet op bij het sollicitatiegesprek. "Als kandidaten

als bouwplaatsondersteuner. "Het is vooral heel veel

eenmaal de slag zijn, gaan ze samen met hun

opruimwerk. Zorgen dat het netjes en veilig blijft. En af

loopbaancoach op zoek naar een passende opleiding.

en toe kunnen we andere klusjes doen."

Die verzorgen en betalen wij", legt Patricia uit. "Dat vergroot hun kans op een vaste baan, dus zo geven we

ÖPįOsMfi

Zwaar werk dus, waar je ook nog eens vroeg je bed

een duurzame invulling aan social return."

voor uit moet. Sigmaro: "Maar dat is niet vervelend toch? En als ik heel moe ben, bel ik wel eens naar het

ft' m1 A

j

1^

í

á- v

,į

-

4„

K-^if 1 |y J J

In goede handen

werk dat ik niet kom. Ik ga niet liegen dat ik ziek ben,

Bahar Abis van de gemeente Rotterdam: "Jullie denken

ik zeg eerlijk dat ik even moet uitrusten. De dag erna

echt mee. Als het werk om 7 uur begint, maar een

kom ik weer gewoon hard werken. Dan heb ik er ook

kandidaat er pas om 7.30 uur kan zijn vanwege de

echt weer zin in."

kinderen, is er altijd wel iets te regelen. Als ik iemand bij jullie voordraag, weet ik zeker dat diegene in

VI

"Geld is nodig, maar bezig zijn is nog belangrijker."

"Social return is een manier om werkgelegenheid te creëren."

goede handen is." Patricia: "Maar ze moeten ook goed ontvangen worden op de werkplek. Dat verloopt hier heel soepel. André begeleidt onze mensen zoveel mogelijk." "Natuurlijk, dat is logisch", vindt André Hartkoorn, bouwplaatsmanager voor BAM. "Weet je, mensen die via social return komen, hebben problemen waar jij en ik ons vaak niets bij voor kunnen stellen. Als ik die mensen kan helpen door met ze te praten als er iets

Chakib ('Sjaak' op de bouwplaats) en Sigmaro ('Rasta') zijn niet te onderscheiden van hun collega's. Ze hebben veiligheidsschoenen, een knaloranje werkpak én een bijnaam gewoon zoals het hoort. Wat je niet ziet, is hun verhaal. Een verhaal waaruit blijkt dat hun baan in de bouw, via de socialreturnafspraak tussen BAM en de gemeente Rotterdam, best bijzonder is. De een rolt moeiteloos door het leven, de ander met horten en stoten. Familie, de plaats waar je opgroeit, school, geld, beslissingen die

34

Beleidskader Participatie

je neemt - het heeft allemaal invloed. En zie maar eens aan het werk te komen als die invloed negatief is. Chakib kan erover meepraten: "Ik zit in de schuldsanering. Het gebeurt niet vaak dat mensen met grote schulden aan het werk gaan. Dat is gewoon te moeilijk. Want in je hoofd ben je alleen maar bezig met al je problemen. Er is geen plek over om aan werk te denken." Toch is Chakib aan de slag. "Dankzij mijn werkcoach van de gemeente", vertelt hij. "Hij bracht mij in contact met Patricia van GreenFox Social Return."

niet lekker gaat, door af en toe eens gewoon naast ze te gaan zitten, dan doe ik dat graag. De meesten redden het wel met wat extra begeleiding. En soms zit er iemand bij die ik mee wil nemen naar een volgend project, of voordraag bij mijn werkgever voor een baan ergens. Dat is toch prachtig?"

Juni 2023

35

Hoe gaan we dat doen?

kinderopvang, onderwijs, bouw en techniek, veiligheid en haven en logistiek. Wat ook centraal staat:

5.1 Naar een vernieuwde regionale arbeidsmarktstructuur

en versnelling van de drie grote transities waarmee

Regionaal arbeidsmarktbeleid kan alleen succesvol zijn

onze regio momenteel te maken heeft: digitalisering,

door intensief samen te werken met partners uit het

de energietransitie en de ontwikkeling naar een

bedrijfsleven, het onderwijs en de regiogemeenten1.

circulaire economie.

bemensing van het werk dat nodig is voor de realisatie

Rotterdam heeft als centrumgemeente de wettelijk taak om deze samenwerking in de arbeidsmarktregio te

Met het RAP investeren we in projecten die zorgen voor

organiseren. Dit doen we met succes. In de afgelopen

meer instroom in en behoud van kundig personeel. Dit

jaren is gezamenlijk een unieke samenwerkingsstructuur

doen we met stakeholders: ondernemers, werkgevers,

neergezet. Alle partijen hebben een plek in het regionaal

brancheverenigingen en onderwijspartijen. Met het

werkbedrijf en het regionaal arbeidsmarktoverleg. Hierin

RAP ondersteunen we goede projectideeën met

worden de middelen bestemd die de Rijksoverheid voor

co-financiering, tot een maximum van 50%. De precieze

het arbeidsmarktbeleid beschikbaar stelt.

invulling kan per project verschillen, afhankelijk van de arbeidsvraag van een bepaalde sector, het beschikbare

Via deze samenwerkingsverbanden zijn al meerdere

arbeidspotentieel en de kansen die initiatiefnemers

geslaagde programma's en projecten opgezet2,

zien. We willen het verschil maken voor mensen met

zoals de Leerwerkakkoorden, de regionale aanpak

een kwetsbare arbeidsmarktpositie. Daarom moeten

jeugdwerkgelegenheid, het Rotterdams Scholingsfonds

projecten resulteren in duurzame plaatsingen bij

en het Regionaal Mobiliteitsteam. Zo is een stevige

werkgevers en/of in leerwerktrajecten of loopbaanpaden

basis neergezet waarop verder kan worden gebouwd.

met uitzicht op toekomstbestendig werk.

Alle partners hebben de ambitie uitgesproken om de komende jaren meer mensen uit de regio te

5.1.2 Regionaal Werkcentrum

ondersteunen bij het zetten van ontwikkelstappen en

In 2023 starten we met het Regionaal Werkcentrum

het vinden en behouden van duurzaam werk. Om dat te

(RWC). Dit wordt een herkenbare en laagdrempelige

kunnen doen, ondernemen we de volgende acties:

plaats waar werkzoekenden en werkgevers (digitaal en fysiek) terecht kunnen met al hun vragen over de

-

Starten met het Rijnmonds Arbeidsmarktperspectieffonds;

arbeidsmarkt. Het RWC is er ook voor loopbaanadvies,

-

Het opzetten van een Regionaal Werkcentrum;

dienstverlening. Om werkzoekenden, werkenden

-

Participatie in andere samenwerkingsinitiatieven.

en schoolverlaters effectiever en slimmer te kunnen

om-, her- en bijscholing en van-werk-naar-werk

helpen, koppelen alle samenwerkende arbeidsmarktMet deze ontwikkeling lopen we in de arbeids-

partners binnen het RWC hun dienstverlening aan

marktregio vooruit op de kabinetsvoornemens om de

elkaar. Daarbij geldt het "no wrong door" principe:

arbeidsmarktinfrastructuur te hervormen3.

mensen met een vraag over leren en werken worden altijd geholpen en krijgen passende ondersteuning van

5.1.1 Rijnmonds Arbeidsmarktperspectieffonds

aangekondigde wet- en regelgeving voor een landelijk

een van de partijen. We lopen hiermee vooruit op de

We starten in 2023 met het Rijnmonds

stelsel van RWC's, dat op z'n vroegst in 2025 verwacht

Arbeidsmarktperspectieffonds (RAP). Dit is een

wordt. Het RWC wordt een groeimodel dat zich de

investeringsfonds dat zich richt op het verlichten van

komende jaren in de praktijk verder ontwikkelt.

personeelstekorten in de maatschappelijk cruciale sectoren. Denk daarbij aan openbaar vervoer, zorg,

Het voorkomen van instroom in de bijstand is cruciaal om onze ambities waar te maken. Deze preventieve aanpak krijgt voor een groot deel vorm binnen het regionale arbeidsmarktbeleid. Daarmee willen we de weerbaarheid en inzetbaarheid van onze beroepsbevolking bevorderen, zodat mensen aan het werk blijven en zich verder ontwikkelen. Dat doen we niet alleen voor werkzoekenden in het kader van de Participatiewet, maar ook voor andere groepen werkzoekenden (zoals WW'ers), schoolverlaters die nieuw instromen op de arbeidsmarkt en werkenden die een volgende stap in hun loopbaan willen zetten. Omdat de arbeidsmarkt zich niet beperkt tot onze stadsgrenzen, ligt onze focus ligt hierbij op de arbeidsmarktregio Rijnmond.

36

Beleidskader Participatie

1 De 14 regiogemeenten Albrandswaard, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Goeree-Overflakkee, Hoeksche Waard, Krimpen aan den IJssel, Maassluis, Nissewaard, Ridderkerk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Voorne aan Zee, Zuidplas en UWV, vak­ bonden (FNV, CNV), werkgeversorganisaties (MKB Rotterdam-Rijnmond, VNO-NCW), onderwijs (MBO-instellingen), beroepson derwijs (S-BB) en private partners (ABU en NRTO). 2 Zie bijlage 3 voor een overzicht van de lopende arbeidsmarktinitiatieven. 3 Zie kamerbrief Uitgangspunten voor de uitbreiding van de arbeidsmarktinfrastructuur van 11 oktober 2022.

Juni 2023

37

5.1.3 Participatie in andere samenwerkingsinitiatieven

Wetsvoorstel Van school naar werk

Doelstelling Actielijn Meer focus en samenwerking op de regionale arbeidsmarkt.

Het kabinet wil jongeren die het nodig hebben

In de periode 2023-2026 willen we met de inzet van het RAP, het RWC en de andere arbeidsmarktprojecten in

Het initiatief voor arbeidsmarktprojecten komt lang

hulp bieden bij de overstap van school naar werk.

totaal minimaal 6.000 personen uit de regio Rijnmond nieuwe ontwikkelkansen bieden om duurzaam werk te vinden of behouden. De totale opbrengst van al die activiteiten draagt bij aan het realiseren van deze ambitie.

niet altijd van de gemeente of de arbeidsmarktregio.

Dit om jongeren na het behalen van hun diploma

We nemen ook deel aan projecten die door partners

een zo sterk mogelijke start te laten maken op

geïnitieerd worden, mits die bijdragen aan het

de arbeidsmarkt. We krijgen hiervoor extra

duurzaam aan het werk helpen en houden van mensen.

mogelijkheden voor het begeleiden en voorkomen

Vaak richt zo'n samenwerking zich ook op het verkrijgen

van schooluitval van jongeren zonder startkwali­

2023

2024

2025

2026

van financiële middelen. Bijvoorbeeld door gezamenlijk

ficatie. De verwachte inwerkingtreding van deze

(peildatum:

(peildatum:

31-12-2023)

(peildatum: 31-12-2024)

31-12-2025)

(peildatum: 31-12-2026)

750

1.250

2.000

2.000

proposities te ontwikkelen en (subsidie)aanvragen te

wet is medio 2025. Ook over dit wetgevingstraject

doen bij arbeidsmarktfondsen, de Europese Commissie,

praten we via de G4 mee. Zodra de contouren

de landelijke overheid, bepaalde bedrijfstakken of de

van de wet duidelijker zijn, kunnen we hierop

provincie. Ook nieuwe wetgeving kan aanleiding zijn

gaan voorsorteren via de regionale aanpak

om met een nieuwe aanpak te starten. De volgende initiatieven zijn al in voorbereiding:

jeugdwerkgelegenheid en/of de manier waarop nazorgmiddelen vanuit het mbo worden ingezet.

Aantal personen uit de regio Rijnmond die nieuwe ontwikkelkansen krijgen om duurzaam werk te vinden of

Human Capital Coalition Energietransitie

Pilot Startkwalificatie

De Human Capital Coalition Energietransitie

Deze pilot is een initiatief van de mbo-instellingen

(HCCE) is een initiatief van het Havenbedrijf,

Zadkine, Albeda en STC. Het doel is om in 2023

Deltalinqs, STC, Techniek College Rotterdam en

dertig Rotterdammers zonder startkwalificatie

Hogeschool Rotterdam. De HCCE wil de aantrek­

deze alsnog te laten behalen. Met als uiteindelijke

kingskracht van werken in de Rotterdamse haven

uitkomst dat zij duurzaam inzetbaar zijn op de

vergroten, meer doen aan om- en bijscholing en

arbeidsmarkt. De pilot is bedoeld om van te leren

meer jongeren uit het onderwijs (mbo, hbo, wo)

en kan bij succes worden uitgebreid.

behouden

laten uitstromen naar de haven. Vooral om de energietransitie in de haven en het industrieel complex (HIC) van Rotterdam mogelijk te maken.

In de loop van de periode 2023-2026 zullen er steeds

De HCCE heeft hiervoor een subsidieaanvraag

nieuwe samenwerkingsprojecten bijkomen en andere

ingediend bij het Europese Just Transition Fund

projecten worden afgerond.

(JTF).

Vitale infra HIC als banenmotor Dit is een project van een consortium van onder andere Stedin, Alliander, MKB-Rotterdam, SIF Verbrugge en Techniek-NL en de gemeente Rotterdam. Het doel is personeel vrijspelen voor het uitvoeren van de noodzakelijke aanpassingen van de vitale infrastructuur. Die aanpassingen zijn nodig voor de energietransitie in de haven. Uit het JTF is financiering voor dit project beschikbaar gesteld. Daarmee kan de instroom, doorstroom en om- en bijscholing van werkzoekende Rotterdammers bij de betrokken werkgevers worden geïntensiveerd.

38

Beleidskader Participatie

Juni 2023

39

Rijnmond Werkt Door Eigen baas Mariëlle volgde een opleiding tot coach. "En eigenlijk

Regionaal Werkcentrum

wilde ik, om het pakket compleet te maken, ook een

Het is de verwachting dat Rijnmond Werkt

opleiding tot trainer volgen." Tot nu toe had ze alles zelf

Door op termijn opgaat in het nieuw te vormen

geregeld en gefinancierd, maar nóg een opleiding liep

Regionaal Werkcentrum (RWC). Het RWC wordt

wel erg in de papieren. Mariëlle raakte in gesprek met

een herkenbare en laagdrempelige plaats waar

iemand van UWV, die haar vertelde over een vergoeding

werkzoekenden en werkgevers (digitaal en

waar ze voor in aanmerking kwam. Zo meldde ze zich,

fysiek) terecht kunnen met al hun vragen over

als 1250e client, aan bij Rijnmond Werkt Door (het

de arbeidsmarkt. Ook voor loopbaanadvies,

regionaal mobiliteitsteam van Rijnmond). "Nu ben ik

om-, her- en bijscholing en van-werk-naar-werk

officieel coach en trainer en heb ik mijn eigen bedrijf."

dienstverlening kunnen mensen straks bij het RWC terecht. Om werkzoekenden, werkenden

Inmiddels heeft Mariëlle de eerste betaalde opdrachten

-«ïsr

en schoolverlaters effectiever en slimmer te

binnen. "Omdat ik eigen baas ben, kan ik mijn energie

kunnen helpen, koppelen alle samenwerkende

in principe goed verdelen. Een dag werken, een dag

arbeidsmarktpartners binnen het RWC hun

rusten, dat is het perfecte ritme. Ik moet wel opletten

dienstverlening aan elkaar. Daarbij geldt het

dat ik in mijn enthousiasme niet teveel werk tegelijk

"no wrong door" principe: mensen met een

aanneem, want ik ben natuurlijk nog steeds ziek. Maar

vraag over leren en werken worden altijd

het voelt zo goed om weer mee te doen!"

geholpen en krijgen passende ondersteuning van een van de partijen.

Wegwijzer Hoewel ze zelf al veel geregeld had, is Mariëlle blij met de hulp van Rijnmond Werkt Door. "Het is fijn dat je ergens terecht kan. Als je je werk kwijtraakt, kom je terecht in een wereld vol regelingen die je niet kent. Alle hulp is dan welkom. Bij Rijnmond Werkt Door kunnen ze je de weg wijzen als je dreigt te verdwalen. En was er iemand die met me naar de mogelijkheden keek en geloofde in mijn verhaal."

"Het voelt zo goed om weer mee te doen!" Als regiomanager in de horeca met coronasluitingen te maken krijgen en óók nog eens chronisch ziek blijken te zijn. Door deze samenloop van omstandigheden kwam Mariëlle Weggeman thuis te zitten. En laat dat nou echt helemaal niks voor haar zijn. Met een beetje hulp vocht deze 1250e aanmelder van Rijnmond Werkt Door zich terug in het werkende leven. Mariëlle bleek een paar jaar geleden zodanig ziek

Omdat de ziekte veel pijn veroorzaakt aan je spieren

dat ze haar oorspronkelijke beroep niet meer kon

en bindweefsel, zat werken in de horeca er niet meer

uitoefenen. "Ik heb fibromyalgie, een spierziekte. Dan

in. Maar een deel van haar werk was misschien nog wel

zit je, na 25 jaar keihard werken in de horeca, ineens

op te pakken. "Ik vond het als manager altijd erg leuk

thuis met een uitkering. En begrijp me niet verkeerd,

om talenten te begeleiden, om mensen te helpen een

ik ben blij dat er in Nederland uitkeringen zijn, maar

volgende stap in hun loopbaan te zetten. Er zijn veel

thuiszitten is echt helemaal niks voor mij. Dus ben ik

mensen die zonder enige begeleiding op een leiding­

eens hard na gaan denken."

gevende plek terechtkomen en het moeilijk hebben. Terwijl het zo'n mooie functie kan zijn."

40

Beleidskader Participatie

Juni 2023

41

6. Leren en

verbeteren dienstverlening

In de vorige hoofdstukken is onze aanpak voor de komende jaren beschreven. In dit hoofdstuk gaan we in op de randvoorwaarden die nodig zijn om dit op een goede en effectieve manier uit te voeren.

6.2.1 Vakmanschap van onze medewerkers We organiseren continue leerprocessen in alle lagen van de organisatie. Medewerkers krijgen de ruimte om waar nodig van de standaard af te wijken. Nog meer dan al het geval is, wordt daarbij een beroep gedaan op de praktische kennis en het verstand van onze medewerkers. We investeren in de professionaliteit en het vakmanschap van onze medewerkers door hun kwaliteiten verder te

6.1 Mens- en wijkgerichte dienstverlening

ontwikkelen. Dit is nodig om te kunnen anticiperen op

De Participatiewet krijgt vorm en inhoud in de

de maatschappelijke ontwikkelingen, de verschuivende

gesprekken die onze professionals (bij werk, inkomen,

verhouding tussen overheid en burgers en de steeds

activering) dagelijks hebben met werkzoekenden,

sneller veranderende wet- en regelgeving. De W&I-academie biedt medewerkers een up-to-date en

werkgevers en vele andere partners. Daar worden de afspraken over inkomen en werk gemaakt en

innovatief aanbod. Alle medewerkers kunnen daar terecht

gerealiseerd. In onze dienstverlening sluiten we zo

voor training en (bij)scholing in vakkennis, professionele

veel mogelijk aan op de mogelijkheden van individuele

vaardigheden en houding en gedrag.

Rotterdammers. We bieden een divers aanbod aan ondersteunende dienstverlening. Daarmee leveren

We willen meer leren van de effecten van ons beleid

we maatwerk met oog voor zowel de persoon als de

op het gedrag van werkzoekenden en werkgevers. We

omstandigheden op de arbeidsmarkt. Deze individuele

gaan op zoek naar manieren om gedrag te stimuleren,

benadering is de regel. Soms kan een doelgroepaanpak

met als doel om meer mensen aan het werk te krijgen.

effectief zijn, maar ook dan moet maatwerk mogelijk

Dat gaat ons helpen om de schaarse middelen

zijn. Onze dienstverlening is laagdrempelig en

doelgericht en efficiënt in te zetten.

persoonlijk, waarbij we werken vanuit verantwoord vertrouwen en geloof in wat mensen wél kunnen. We

Deze week zorgen wi] extra voor uw wijk! We zijn er voor een groene, schone veilige wijk en reparaties op straat

6.2.2 Datatoepassing en digitalisering

zijn steeds transparant, duidelijk en eerlijk over wat wij

Data zijn belangrijk om werkzoekenden te leren kennen

doen, kunnen en wettelijk gezien mogen.

en goed te kunnen ondersteunen. Bovendien biedt

Hierbij luisteren we naar wat er vanuit de Rotterdamse

te werk te gaan. Data zijn dus een kansrijk instrument

wijken gevraagd wordt. Onze dienstverlening laten we

in een tijd van personeelstekorten. We ontvangen

daarop aansluiten. Als het nodig is, bieden we instru­

persoonlijke data van Rotterdammers en halen

menten in een vorm die past bij wat de wijk vraagt.

deze uit bronnen van onze ketenpartners UWV, het

datatoepassing kansen om efficiënter en effectiever

Onze uitvoerende teams (inkomen, werk, activering)

Inlichtingenbureau en het RDW. We gaan uiteraard

doen dit door in de wijk te werken en zo hun netwerken

zorgvuldig om met deze gegevens en voldoen daarbij

verder te ontwikkelen. Zo brengen we onze dienstver­

aan de eisen vanuit AVG (Algemene Verordening

lening dichter bij de Rotterdammers.

Gegevensbescherming) en informatiebeveiliging. Nieuwe technologieën, zoals AI (het gebruik van algoritmes) onderzoeken we vooraf grondig. We nemen

6.2 Lerende organisatie

maatregelen om de risico's uit te sluiten.

We willen een lerende organisatie zijn en onze profes­ sionaliteit steeds verbeteren. Ook willen we beter

Soms staat complexe wet- en regelgeving efficiënte

inzicht krijgen in de effectiviteit van ons beleid. We

en optimale dienstverlening nog in de weg. Doordat

willen weten wat werkt en wat niet. Zo kunnen we ons

gegevens vaak niet zijn gestandaardiseerd is gegevens­

beleid en de organisatie beter en sneller aanpassen aan

uitwisseling lastig. Daardoor moeten we vaker dezelfde

veranderingen in de omgeving. En adequaat inspelen

gegevens opvragen bij Rotterdammers. Samen met

op signalen van medewerkers en Rotterdammers. Om

partners in de G4, Wigo4it, GBI, VNG en UWV zetten

te kunnen leren en verbeteren, zijn de volgende zaken

we daarom de komende periode stappen in de

van belang in ons dagelijks handelen:

standaardisatie van gegevens in het sociaal domein.

Vakmanschap van onze medewerkers; Datatoepassing en digitalisering;

.rotterdam.nl/stadsbeheer WWW

Monitoring en klanttevredenheid; .

Evaluatie, kennisdeling en onderzoek.

N

42

Beleidskader Participatie

Juni 2023

43

De digitale transitie is volop in gang en is door de

6.2.3 Monitoring en klanttevredenheid

We meten de tevredenheid van Rotterdammers en

6.2.4 Evaluatie, kennisdeling en onderzoek

coronacrisis versneld. Digitale ondersteuning (van

Met de Tertaalmonitor Werk en Inkomen informeren we de gemeenteraad elke vier maanden over de belang­

werkgevers over onze dienstverlening met behulp

Met de afdeling Onderzoek en Businessintelligence

van de NPS-methode (Net Promotor Score). Bij de

(OBI) hebben we een kennisagenda opgesteld. Op

onze ambities te kunnen realiseren. Zo gaan we door

rijkste ontwikkelingen en resultaten op het gebied

NPS-methode geven Rotterdammers en werkgevers

basis daarvan doen we onderzoek naar de gevolgen van

met de ontwikkeling van Thomas. Dat is een digitale

van uitvoering van de Participatiewet. Deze monitor

na contact met de gemeente een cijfer over de mate

arbeidsmarktontwikkelingen op het gemeentelijk beleid

voorziening die Rotterdammers inzicht biedt in hun

wordt aangeboden als verdieping op de begroting/

van tevredenheid over onze dienstverlening. Daarbij

en onze uitvoeringspraktijk. Daarnaast doen we via

profiel en hun kansen op de arbeidsmarkt. Ook maakt

jaarstukken. Sinds de Begroting 2023 is de opzet van

gaat het ook om het verhaal achter de cijfers. Als de

de Kenniswerkplaats Stedelijke Arbeidsmarkt (KWP)4

zowel Rotterdammers als professionals) is nodig om

Thomas de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden

de planning-en-controlproducten aan de raad vereen­

uitkomsten daartoe aanleiding geven, nemen we contact

op het gebied van werk en inkomen inzichtelijk

voudigd en beter leesbaar gemaakt. De tertaalmonitor

op met de betreffende personen en/of organisaties. Hun

multidisciplinair onderzoek naar arbeidsmarktvraag­ stukken. Er wordt daarbij meestal gebruik gemaakt

en kunnen Rotterdammers hier een uitkering

wordt ingedeeld aan de hand van de actielijnen uit dit

feedback gebruiken we om ons dienstverleningsproces

van actieonderzoeken. Dat betekent dat het onderzoek

aanvragen. We houden er rekening mee dat niet alle

beleidskader.

te verbeteren. Dit wordt ook regelmatig besproken in de

samen met de betrokken actoren (zoals bijvoorbeeld

teamoverleggen van het cluster Werk en Inkomen.

werkgevers, coaches, re-integratiedienstverleners of

Rotterdammers beschikken over voldoende digitale vaardigheden en/of geschikte digitale apparatuur om

opleiders) wordt uitgevoerd. Zo kunnen we tegelij­

alles digitaal te kunnen doen. Daarom bieden onze

De meeste contacten tussen teamoverleggen van

kertijd leren, onderzoeken, evalueren en verbeteren. We

coaches daarbij ondersteuning en blijft een fysieke

Werk en Inkomen verlopen goed. Soms zijn burgers

geven duiding aan de uitkomsten van de onderzoeken

ontmoeting en persoonlijk gesprek altijd mogelijk.

ontevreden. Voor die gevallen is er een interne klachten­

en verbinden daar, in overleg met onze uitvoering, ook

Waar nodig geven we digivaardigheidstrainingen.

procedure en een externe procedure bij de gemeentelijke

concrete acties aan. Regelmatig leidt dat tot pilots of

ombudsman. Ontevreden Rotterdammers krijgen eerst

experimenten, in afstemming met het ministerie van

een gesprek met hun consulent of coach. Leidt dat niet

Sociale Zaken en Werkgelegenheid of de Vereniging

tot een bevredigende oplossing, dan kan een klacht

van Nederlandse Gemeenten.

worden ingediend. Als de klacht niet naar tevredenheid wordt opgelost, kan een beroep worden gedaan op de gemeentelijke ombudsman. Op basis van binnen­ gekomen klachten passen we waar nodig onze

‘5* ft I -'

dienstverlening aan om Rotterdammers beter te kunnen helpen.

í«* " '•V. I

■3*ï«ã«r»

PfP

■«BESTRATINGEN

-jui-m t i .1,

mRp s

» «ļ

mzám

ķ'' v

- jžSsüS ġş&fŕ5 -

: - ŗïļ Z-r:

--w - k&S&Z

ļtrdt

‘i

4 Dit is een samenwerkingsverband van de Erasmus Universiteit, de Hogeschool Rotterdam en de gemeente Rotterdam.

44

Beleidskader Participatie

Juni 2023

45

7. Financiën

De belangrijkste inkomstenbron in de meerjarenbe­

De uitvoering van de Participatiewet is een wettelijke

groting van Werk en Inkomen zijn middelen vanuit het

taak voor gemeenten. Dit betekent dat gemeenten

Rijk. De zogenoemde gebundelde uitkering (BUIG) voor

voor de uitvoering sterk afhankelijk zijn van landelijke

het verstrekken van bijstandsuitkeringen en loonkos­

regelgeving en de Rijksmiddelen die ter beschikking

tensubsidies vormt verreweg het grootste deel hiervan. Voor de re-integratie en begeleiding van werkzoekenden

worden gesteld. We houden scherp in de gaten of deze

en van medewerkers bij Rotterdam Inclusief worden

voldoende middelen beschikbaar komen. Rotterdam

regelgeving voor gemeenten uitvoerbaar is en of er

rijksmiddelen vanuit het Gemeentefonds beschikbaar

doet dit zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau

gesteld. Ook ontvangen we voor re-integratie en

in nauwe samenwerking met organisaties als de VNG,

begeleiding geld vanuit specifieke rijksregelingen

G4, G40 en Divosa. Daarnaast werken we samen met

(onder andere voor NPRZ) en Europa (Europees Sociaal

andere uitvoerders van de sociale zekerheid: het UWV

Fondssubsidie, ESF). Dit gebeurt op incidentele basis.

en de Sociale Verzekeringsbank.

Enkele specifieke plannen worden gefinancierd vanuit externe partners zoals het bedrijfsleven of onderwijs­ instellingen (cofinanciering). Voor het opvangen van eventuele tekorten op de BUIG heeft de gemeente een bestemmingsreserve. Elk jaar wordt opnieuw bepaald hoe groot de omvang hiervan moet zijn. Het meerjarig verloop van de begroting van het programma Werk en Inkomen wordt dus vooral beïnvloed door de ingeschatte ontwikkeling van het

De meerjarenbegroting van het begrotingsprogramma Werk en Inkomen vormt het budgettair kader waarbinnen de ambities van dit beleidskader moeten worden gerealiseerd. Jaarlijks gaat het om een totale begroting van om en nabij C 775 miljoen tot C 800 miljoen5. Verreweg het grootste deel hiervan (zo'n 65^)) zijn de kosten van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Daarnaast gaat het om inkoop van re-integratieinstrumenten voor werkzoekenden en de salarislasten van de sociale werkvoorziening (Wsw) en Nieuw Beschut-werk bij Rotterdam Inclusief (Ĵ.0% tot Ĵ.5%). Het overige deel (Ĵ.5% tot 20%) heeft betrekking op de apparaatslasten voor uitvoering van de Participatiewet.

aantal mensen in de bijstand en het door het Rijk beschikbaar gestelde BUIG-budget. De budgetten voor werk of activering van Rotterdammers zijn ontoereikend om iedereen intensief te begeleiden. Bovendien dalen deze budgetten vanaf 2024, omdat incidentele middelen vanuit het Rijk en Europa (onder andere voor corona-gerelateerde steun en herstel) afnemen. Al willen we graag iedere Rotterdammer met een uitkering intensief begeleiden, de beperkte middelen dwingen tot prioritering. De beschikbare budgetten worden zoveel mogelijk gericht op het realiseren van de ambitie om het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering te laten dalen naar 30.000 eind 2025. Daarbij wordt prioriteit gegeven aan inspan­ ningen die gericht zijn op werkzoekenden die een reële kans maken om, al dan niet na een ontwikkeltraject, vlot uit te stromen naar werk.

5 Voor de actuele bedragen wordt verwezen naar de meest recente meerjarenbegroting van het begrotingsprogramma Werk en Inkomen (te vinden op www.watdoetdeqemeente.rotterdam.nl).

46

Beleidskader Participatie

Juni 2023

47

Bijlage 1

Arbeidsmarktanalyse

De personeelskrapte is in nagenoeg alle sectoren

Voor werkzoekenden met een meer praktisch

groot. Het is de verwachting dat dit door de

opleidingsniveau, die vaker een kwetsbare arbeids­

vergrijzing en ontgroening zo blijft. In de regio

marktpositie hebben, zijn per werkzoekende minder

Rijnmond ondervindt 35,5% van de werkgevers

vacatures beschikbaar. Het is daarom belangrijk te

belemmeringen door personeelstekorten

investeren in de ontwikkeling en scholing van deze

(RijnmondInZicht.nl, mei 2023). Er zijn nijpende

groep. En om in samenwerking met werkgevers meer

tekorten aan technische vakmensen in de bouw, ICT,

passend werk voor hen te creëren. In onderstaande

haven, industrie, vervoer en opslag. Handel, dienst­

tabel is het aantal vacatures versus bijstandspo-

verlening en recreatie bewegen van oudsher sterk

pulatie (het deel dat bemiddelbaar is naar werk) naar

mee met de conjunctuur. Arbeidsrelaties zijn daar vaak flexibel. Aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden zijn

opleidingsniveau weergegeven.

een onderscheidende factor op een arbeidsmarkt met vraagoverschot. In Nederland waren er aan het einde van het eerste kwartaal van 2023 ongeveer 122 vacatures op

De arbeidsmarkt is sterk in beweging. Door de

Werkgelegenheid en vacatures

honderd werklozen (CBS). In maart 2023 bedroeg het

historisch hoge vraag naar arbeidskrachten is de

Het aantal banen in de regio Rijnmond stijgt al jaren

aantal openstaande vacatures in de regio Rijnmond

spanning op de arbeidsmarkt gestegen naar krap

achtereen. Het UWV verwacht dat er 16.100 banen

18.816 (UWV). Relatief zijn de meeste vacatures

tot zeer krap (UWV, eind 2020). Ook de vergrijzing draagt hieraan bij. Tegelijkertijd liggen er grote

(2,4%) bij komen in de periode 2022-2023 (UWV,

beschikbaar voor hoger opgeleide werkzoekenden.

november 2022). De meeste werkgelegenheid in de

opgaven op het gebied van onder meer energie, klimaat, zorg, migratie en woningnood, waardoor

zakelijke dienstverlening (1^), detailhandel (10%),

de vraag naar arbeid groot blijft.

specialistische zakelijke dienstverlening (8%), vervoer

regio Rijnmond is te vinden in de sectoren zorg (12%),

Vacatures december 2022

1 januari 2023

Vacatures per werkzoekende

en opslag (7%), onderwijs (6%) en groothandel (6%).

Inclusief Werkgelegenheid regio Rijnmond naar sector 054

254

454

654

Rijnmond

Rotterdam

854

1054

1254

Hbo/wo

7.465

5.048

Mbo 3-4

6.080

Mbo 1-2

Bijstandspopulatie

Rijnmond

Rotterdam

1.541

4,8

3,3

3.576

5.315

1,1

0,7

3.926

1.934

7.385

0,5

0,3

Onbekend

1.846

1.239

-

-

-

Totaal

19.317

11.797

14.240

1,4

0,8

intermediairs

werk

Bouwnijverheid Chemische industrie Cultuur, sport en recreatie Detailhandel Energie Financiële dienstverlening en onroerend goed Groothandel Horeca Informatie en communicatie Landbouw, bosbouw en visserij Metaalindustrie

Bron: dashboard Rijnmondinzicht.nl en bestandsanalyse W&I, 1 januari 2023.

Onderwijs Openbaar bestuur en overheidsdiensten Specialistische zakelijke dienstverlening Verhuur en overige zakelijke dienstverlening Vervoer en opslag Voedings- en genotmiddelenindustrie Welzijn Overig Overige dienstverlening Overige industrie Zorg

Bron: dashboard Rijnmondinzicht.nl en bewerking W&I, mei 2023.

48

Beleidskader Participatie

Juni 2023

49

Flexibilisering

Onbenut arbeidstalent

In Nederland werkten eind 2022 ongeveer 3,9 miljoen

Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt is er nog een

mensen via een tijdelijke arbeidsovereenkomst of als

onbenut arbeidspotentieel. In de regio Rijnmond vielen

zzp'er. Daarmee is ongeveer 40% van de werkende

in 2021 ongeveer 120.000 mensen onder die noemer

beroepsbevolking flexwerker. In de regio Rijnmond is dat

(UWV, juni 2022). Een deel van hen (66.099 personen)

45%. Deze percentages groeien (weer) sinds het einde

is werkloos en ontvangt een uitkering via de gemeente

van de coronapandemie en blijven naar verwachting

of het UWV (monitor Rijnmond Werkt Door, april 2023).

groeien. Veel flexwerkers hebben een kwetsbare arbeids­

Er zijn ook werkzoekenden zonder uitkering en mensen

marktpositie en weinig zekerheden over hun werk en

die beschikbaar zijn voor werk maar niet actief zoeken.

inkomen. Daarom onderneemt het ministerie van Sociale

Op basis van onderzoek naar het onbenut arbeidspo­

Zaken en Werkgelegenheid stappen om de flexibilsering

tentieel in Drechtsteden6 blijkt dat deze groep vaak

op de arbeidsmarkt tegen te gaan.

meerdere belemmeringen ervaart om werk te vinden.

Vergrijzing en ontgroening

vaardigheden/netwerk, zorg voor kinderen, inkomens-

Het aandeel ouderen (mensen ouder dan 50 jaar) neemt

verrekening, het gebrek aan financiële noodzaak of

Denk aan gezondheidsproblemen, minder kennis/

blijvend toe. In Nederland is één op de tien werknemers

een psychische blokkade. Met behulp van scholing

60 jaar of ouder. Een groot deel van hen gaat binnen

en sociaal-maatschappelijke ondersteuning kan dit

nu en zeven jaar met pensioen (UWV, februari 2023).

arbeidstalent beter benut worden.

De instroom van jongeren op de arbeidsmarkt vangt dit onvoldoende op. De vergrijzing is niet overal in de regio Rijnmond even sterk. In een aantal sectoren, waaronder horeca en detailhandel, is maximaal 20% van de werkenden ouder dan 50 jaar. Ook werknemers die via een uitzendbureau werken, zijn vaak jonger. Aan de andere kant zijn er sectoren waar nu al grote krapte heerst. In onder meer de industrie, zorg, welzijn en bouwnijverheid is meer dan een derde van de medewerkers ouder dan 50 jaar.

6 https://drechtstedeninzicht.nl/onbenut-arbeidspotentieel-in-drechtsteden

50

Beleidskader Participatie

Juni 2023

51

Bijlage 2

Bestandsanalyse

Leeftijd en uitkeringsduur

zorgde de coronacrisis voor toestroom van nieuwe

Een steeds grotere groep zit langer dan vijf jaar in de

groepen. Met extra inspanningen is een flink deel van

bijstand en is 55 jaar of ouder. De vergrijzing of de

deze groep weer aan het werk gekomen. Een deel van

verhoging van de pensioenleeftijd zijn maar een deel

de Rotterdammers die al in de bijstand zaten, is door de

van de verklaring hiervoor. Voorheen lag de focus bij

crisis nog verder verwijderd geraakt van de reguliere

uitstroom naar werk op de meest kansrijke groep:

arbeidsmarkt. Dit nadelige effect geldt vooral voor

jonge mensen met een opleiding en Rotterdammers

mensen die al langere tijd bijstand ontvangen, een

die kort in de bijstand zitten. Zij zijn uitgestroomd

groep die vaak ook ouder is.

en de relatief oudere groep bleef achter. Aansluitend

Ontwikkeling leeftijd en bijstandspopulatie (2015-2023)

20.000

Algemene informatie

arbeidsongeschikte werkloze werknemers of

Het aantal Rotterdamse huishoudens met een

zelfstandigen) of onder de regeling Bbz (besluit

bijstandsuitkering is per 1 januari 2023 gedaald

bijstandsverlening zelfstandigen).

10.000

tot net onder de 33.000 uitkeringen. Veel mensen die tijdens de coronacrisis hun baan kwijtraakten,

Onderstaande tabel laat het aantal huishoudens

vonden gedurende of na de versoepeling van de

met bijstand zien; inclusief de leeftijdsverdeling, de

coronaregels hun weg terug naar de arbeidsmarkt.

15.000

5.000

bijstandsduur en het percentage herinstroom voor de

0

jaren 2015, 2018 en 2023. Er is sprake van herinstroom Het grootste deel van de huishoudens in de bijstand

2015

wanneer Rotterdammers binnen een jaar dat zij

valt onder de Participatiewet. Van de groep in de

uitstromen naar werk opnieuw een bijstandsuitkering

bijstand valt 6% (2.300 Rotterdammers) onder de

aanvragen.

2016

2017

tot 27 jaar

2018

27 tot 40 jaar

2019

2020

2021

40 tot 55 jaar

2022

2023

55 jaar en ouder

IOAW/Z (inkomensregeling oudere en gedeeltelijk Bron: bestandsanalyse W&I, peildatum 1-1-2023 en cijfers 010 (2023)

2015

2018

2023

38.196

37.667

32.975

Leeftijd ^7

2.674 (704)

2.637 (704)

2.308 (704)

Leeftijd 27-55

26.355 (6904)

24.107 (6404

18.795 (5704)

Leeftijd ^5

9.167 (2404)

10.923 (2904)

11.872 (3604)

Gemiddelde leeftijd

44,2 jaar

45,5 jaar

47,3 jaar

Bijstandsduur ^ jaar

7.257 (1904)

5.273 (1404)

4.287 (1304)

Bijstandsduur 1-5 jaar

16.424 (4304)

15.067 (4004)

10.552 (3204)

Bijstandsduur ^ jaar

14.514 (3804)

17.327 (4604)

18.136 (5504)

78,5

85,6

96

Aantal huishoudens met bijstand

Gemiddelde bijstandsduur (mnd) Herinstroom

onbekend

Bron: bestandsanalyse W&I, peildata: 1-1-2015, 1-1-2018 en 1-1-2023

52

Beleidskader Participatie

988 (13,704)

727 (11,704)

Leeftijdsgroepen; stad en bijstandspopulatie

100/4

24

I*

,

2015

2015

2023

2023

Uitkering

Rotterdam

Uitkering

Rotterdam

18-27

27-40

40-55

55-70

Bron: bestandsanalyse W&I en cijfers 010

Juni 2023

53

Naast de gemiddelde leeftijd neemt ook het gemiddeld

Huishoudsituatie

aantal maanden dat Rotterdammers in de bijstand

Rotterdammers met een bijstandsuitkering zijn ten

Op de noordoever van Rotterdam zijn twaalf wijken

zitten toe. Van 78,5 maanden in 2015 naar 96,5

opzichte van het gemiddelde overwegend alleenstaand

waar het percentage huishoudens met een bijstands­

maanden in 2023.

en ook vaker alleenstaande ouder. Alleenstaanden in de

uitkering hoger is dan het gemiddelde percentage

Ontwikkeling bijstandsduur 2015-2023

Geografische verdeling huishoudens

bijstand zijn vaker man (56%) dan vrouw (44%). De groep

(1^) voor Rotterdam. Op de zuidoever is dat in

alleenstaande ouders bestaat vooral uit vrouwen (87%).

dertien wijken het geval. In totaal zijn er elf wijken in de stad waar ongeveer één op de zes huishoudens van de bijstand leeft. Er zijn twee wijken in Rotterdam

20.000

i.00%

overig/onbekend

18.000

(Oud-Crooswijk en Feijenoord) waar ongeveer één op de vier huishoudens leeft van de bijstandsuitkering.

echtpaar

16.000 a eenstaand ouder

De wijken met een hoog percentage huishoudens

alleenstaand

in de bijstand zijn in het algemeen wijken met een

14.000

12.000

huishoudinkomen dat (aanzienlijk) lager is dan het SOA

stadsgemiddelde. Dit zijn vaak wijken met een hoog

10.000

percentage sociale huurwoningen, soms gecombineerd

8.000

met een aandeel particuliere verhuur.

6.000 4.000

2.000

O/o

Rotterdamse bevolking

2020 korter dan 1 jaar

Werkzoekenden

2023

tussen de 1 en 5 jaar

Mannen

langer dan 5 jaar

Vrouwen

Bron: bestandsanalyses W&I, peildatum 1-1-2023.

Opleidingsniveau i.00%

Rotterdammers met een bijstandsuitkering hebben gemiddeld een lager opleidingsniveau dan de gehele

)

Laag Midden

34

Alleenstaanden

populatie van Rotterdam. Uit onderzoek blijkt dat

38

Hoog

Alleenstaande ouders

Totaa

vooral laagopgeleiden flinke drempels voor scholing ervaren, bijvoorbeeld: gebrek aan middelen, laag zelfvertrouwen, slechte schoolervaringen, weerstand

Bron: bestandsanalyse W&I en cijfers 010

40

tegen leren en laaggeletterdheid (Van Lingen et al, 20221; Maslowski, 20192).

36

I I

Rotterdamse bevolking

1 2

64

Werkzoekenden

Lingen, van O., N. Komduur, Z. Sluisdom, A. Ykema (2022). De werking van het Rotterdams Scholingsfonds. Ontwerpend onder­ zoek. Afdeling Buitengewone Zaken, ten behoeve van de Gemeente Rotterdam. Maslowski, R. (2019). Grenzen aan een leven lang leren. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

54

Beleidskader Participatie

Juni 2023

55

Belemmeringen

Gezondheid

Deze grafiek laat zien dat chronische aandoeningen

De aanwezigheid van diverse vormen van proble­

Uit een recente kennisnotitie over gezondheid en

veel vaker voorkomen bij bijstandsgerechtigden in

matiek neemt toe naarmate de uitkeringsduur

bijstand van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt

vergelijking met andere Rotterdammers. Zo heeft

toeneemt. Dit leidt tot toenemende zorg- en

gezondheid de belangrijkste belemmering voor

30% van de bijstandsgerechtigden inflammatoire

ondersteuningsbehoefte en bijbehorende kosten.

uitstroom uit de bijstand naar werk (Van Echtelt,

aandoeningen (bijvoorbeeld reuma, eczeem) en 19%

Doordat de drempels van andere socialezekerheids-

20224). Uit onderzoek van de Inspectie Sociale Zaken

psychische aandoeningen, terwijl dit bij de rest van

regelingen (onder meer Wajong, WIA en Ziektewet)

en Werkgelegenheid (2019)5 blijkt dat 52% van de

Rotterdam respectievelijk 18% en 8% is. Ook blijkt uit

de afgelopen jaren verhoogd zijn, zien we ook een

bijstandsgerechtigden lichamelijke beperkingen

dit onderzoek dat ruim een kwart van de bijstandsge­

hogere instroom in de bijstand van mensen met diverse belemmeringen (zie onder andere de Hek et

ervaart om aan het werk te komen of te blijven.

rechtigden ten minste drie chronische aandoeningen

36% ervaart psychische gezondheidsbeperkingen.

heeft. Ter vergelijking: dit geldt voor één op de tien

al., 20223). Deze toenemende problematiek maakt

Meer dan de helft (58%) kan vanwege hun beperking

andere Rotterdammers.

re-integratie naar werk lastiger. Er moet opvolgend

geen werk vinden. Recente CBS-data laten zien dat voor 22%

of tegelijkertijd gewerkt worden aan problemen op meerdere leefgebieden. Belemmeringen uitgesplitst naar uitkeringsduur Bron: data RMW, peildatum: september 2022

12.000

Het BOLD Cities onderzoek in Rotterdam (Zoonen et

van de Rotterdammers in de bijstand een

al., 20196) bracht medicijngebruik van werkzoekenden

WMO-maatwerkarrangement ingezet wordt, terwijl

in kaart. Daaruit werd geconcludeerd dat zowel

dat voor de hele Rotterdamse populatie 5% is. Het

fysieke als psychische gezondheidsproblematiek veel

gebruik van een WMO-arrangement is vaak een

vaker voorkomt onder de bijstandspopulatie dan bij de

indicatie van een complexe (en soms langdurige)

gehele bevolking.

ondersteuningsvraag.

Niet goed beheersen van de Nederlandse taal

10.000

Lichamelijke problemen

8.000

Psychische problemen

6.000

Gezondheidsbelemmeringen uitgesplitst naar type aandoening

357o

Financiële problemen

4.000

2.000 0

d jaar

1-5 jaar

^ jaar

Kanttekening: de data uit RMW is niet volledig en het is onduidelijk hoe actueel de gegevens zijn.

Inflammatoire aandoeningen

Psychische aandoeningen

Hart-en vaatziekten

Aandoeningen van de luchtwegen

Diabetes

Psychotische aandoeningen

Bijstandsgerechtigden in Rotterdam De rest van de Rotterdamse bevolking

Bron: Zoonen et al., 2019

3 Hek, P. de, A.-J. van der Toorn, M. den Hartog, E. de Vleeschouwer, K. Zandvliet (2022). Cohortstudie Participatiewet. Eindrapport. Rotterdam: SEOR.

56

Beleidskader Participatie

4 Echtelt, van P. (2022). Kennisnotitie Chronisch zieken in de bijstand, 20 mei 2022. Sociaal en Cultureel Planbureau. 5 Inspectie SZW (2019). Klantonderzoek monitor Participatiewet 2019. Den Haag: Inspectie SZW. 6 Zoonen, L., L. Schokker, M. Schuring, M. Knoef, A. Burdorf, B. Yildiz, M. van Kooij, F. Moors (2019). Wat werkt voor wie? Resultaten van het onderzoek naar de inzet van big data voor het verbeteren van het re-integratietraject. Centre for BOLD Cities.

Juni 2023

57

Financiële problemen, schulden en bijstand

Praktische belemmeringen Naast de fysieke, psychische en financiële belemme­

Op basis van CBS-gegevens is bekend dat 12.600

ringen zijn ook praktische zaken van invloed op de

bijstandsgerechtigden in Rotterdam een (geregis­

stap naar werk. Denk aan problemen met het regelen

treerde) problematische schuld hadden in oktober

van kinderopvang en kinderopvang die niet aansluit

20217. Dat betreft zo'n 35% van de totale groep

bij (flexibele) contracten en werkuren. Ook het wel

bijstandsgerechtigden. De bijstandspopulatie is

of niet beschikken over eigen vervoer speelt een

oververtegenwoordigd in de groep burgers met

rol; 29% van de werkzoekenden heeft een rijbewijs

geregistreerde problematische schulden, zoals te zien is

(Bestandsanalyse, 2022). Die rol wordt alleen maar

in onderstaande grafiek.

belangrijker wanneer de werkplek beperkt bereikbaar is met het openbaar vervoer. Mantelzorg is eveneens een factor. Uit onderzoek naar de tegenprestatie bleek dat W-12% van de werkzoekenden (Prestatie010doelgroep) mantelzorg als invulling van de tegenprestatie heeft (de Vries et al., 20218).

Met geregistreerde problematische schulden

Zonder geregistreerde problematische schulden

Ĵ.00%

Selectie: Rotterdam | Loon als werknemer

Loon/winst als zelfstandige

WW-uitkering

Bijstandsuitkering

AO- of ziektewetuitkering

Pensioenuitkering

Studenten/scholieren

Overig zonder inkomen

Het betreft hier de belangrijkste inkomensbron in december 2020.

7 Schuldenproblematiek in beeld (cbs.nl). 8 Prestatie010. Ervaringen met en effecten van Prestatie010. De Vries et al., 2021.

58

Beleidskader Participatie

Juni 2023

59

Rotterdams Scholingsfonds (RSF)

Bijlage 3

Overzicht lopende regionale arbeidsmarktprogramma's

Arbeidsmarktinformatie

Leerwerkakkoorden (LWA)

De beschikbaarheid van goede arbeidsmarktinformatie

Met de LWA is vanaf 2019 een netwerkorganisatie

Met het RSF geven we Rotterdammers de kans zich

Regionale aanpak jeugdwerkgelegenheid

te laten om-, her- of bijscholen, zodat ze aan het werk

In de regio Rijnmond wordt sinds juni 2021 gewerkt

kunnen gaan/blijven in de cruciale maatschappelijke

aan de regionale aanpak jeugdwerkgelegenheid.

sectoren. Daarmee leveren we een bijdrage aan het

Het kabinet heeft vanuit de landelijke agenda

verlichten van de personeelstekorten. Vanuit het RSF

Jeugdwerkloosheid en herstelaanpak jongeren

stellen we scholingsvouchers beschikbaar ter waarde

Covid-19 extra maatregelen getroffen om kwetsbare

van maximaal C 2.500 per persoon. Rotterdammers

jongeren te ondersteunen naar vervolgonderwijs of

kunnen een scholingsvoucher aanvragen via het

werk. De uitvoering daarvan is belegd bij de arbeids-

(digitale of fysieke) loket van het Leerwerkloket

marktregio's, die daarvoor financiële middelen hebben

Rijnmond (LWLR). In 2023 willen we minimaal 530

gekregen. Er zijn in onze regio veertien projecten

scholingsvouchers uitgeven. Omdat de financiering na

gestart. De projecten richten zich op kwetsbare

2023 stopt, wordt onderzocht of en hoe het RSF kan

jongeren (t/m 27 jaar), zoals entree-studenten, jongeren

worden voortgezet. Integratie met het RAP is een optie,

uit het praktijkonderwijs (PRO) en voortgezet speciaal

omdat ook het RAP in scholingsmogelijkheden voorziet.

onderwijs (VSO), werkloze jongeren, jongeren die hun

Leerwerkloket Rijnmond

vallen op hun opleiding en (voortijdig) schoolverlaters.

baan dreigen te verliezen, jongeren die dreigen uit te

is de basis voor de gezamenlijke ontwikkeling van

opgezet waarin werkgevers, onderwijs en gemeenten

Het Leerwerkloket Rijnmond (LWLR) bestaat sinds 2009

Het doel is om deze jongeren een sterkere positie op

arbeidsmarktbeleid en de inzet van resultaatge­

samenwerken aan een inclusieve arbeidsmarkt.

en heeft als doel om de aansluiting te versterken tussen

de arbeidsmarkt en betere kansen op werk te geven.

richte interventies. We geven die informatie via

Dit op basis van drie pijlers: van-school-naar-werk,

het onderwijs, de opleidingsmarkt en de arbeidsmarkt.

Uitvoerders van de projecten zijn onder andere de

RijnmondInZicht.nl. Dit is een online arbeidsmarkt-

van-werk-naar-werk en weer-aan-het-werk. Er zijn LWA

De gemeente is een van de partners van het LWLR,

regiogemeenten en onderwijsinstellingen.

dashboard waar actuele gegevens over de regionale

gestart voor Haven, MKB, Energietransitie (gebouwde

samen met het UWV en onderwijsinstellingen. De

arbeidsmarkt, onderwijs, economie en competenties

omgeving), Bouw en Techniek, Facilitaire dienstver­

speerpunten zijn het bevorderen van werken en leren

zijn verzameld, gebundeld en voorzien van duiding. De

lening, Zorg, en Transport & Logistiek, Personenvervoer

(leerbanen), adviseren over loopbaanontwikkeling, leven

informatie is beschikbaar voor alle partijen: onderwijs,

en Binnenvaart. De focus ligt op activiteiten gericht