[24bb001315] Bijlage 2 behorende bij 24bb001318 - Beleidskader Participatie 2023-2026 Werk is geweldig!

Beleidskader Participatie 2023-2026 Gemeente Rotterdam

Inhoudsopgave 1

2

3

Inleiding

4

Actielijn: Stimuleren duurzame uitstroom en beperken instroom

8

1.1

Werkzoekenden

9

1.2

Werkgevers

10

Doelstelling

13

Actielijn: Zorgen voor een rechtmatige inkomensvoorziening

16

2.1

Bijstandsuitkeringen

16

2.2

Opsporen misbruik van bijstandsuitkering

16

Doelstelling

19

Actielijn: De ontwikkeling van mensen bevorderen

20

3.1

Stappen zetten richting werk

21

3.2

Specifieke ondersteuning

22

Doelstelling

4 Actielijn: Zorgen voor meer passend werk Sociaal ontwikkelbedrijf

29

4.2

Loonkostensubsidie

30

4.3

Sociaaleconomische impact en cocreatie

30

5 Actielijn: Meer focus en samenwerking op de regionale arbeidsmarkt 5.1

Naar een vernieuwde regionale arbeidsmarktstructuur

Doelstelling

6 Leren en verbeteren dienstverlening

Colofon

Bas Abresch, Hidden Champion

Fotografie

Gemeente Rotterdam

Rh a ldax Jansen

Arnoud Verhey Jan van der Ploeg

Postbus 1024 3000 BA Rotterdam

Nico te Laak

Hans Tak

David Rozing

David Rozing

Jan van der Meijde

Peter Schmidt

mm

36 37 39

42

6.1

Mens- en wijkgerichte dienstverlening

43

6.2

Lerende organisatie

43

Financiën

46

Bijlagen

Jan de Groen

Rotterdam.nl/ contact-werk-en-inkomen

32

Tekstredactie

Werk is geweldig! Beleidskader Participatie 2023-2026

28

4.1

Doelstelling

7

24

Bijlage 1:

Arbeidsmarktanalyse

48

Bijlage 2:

Bestandsanalyse

52

Bijlage 3:

Lopende regionale arbeidsmarktprogramma's

60

Bijlage 4:

Afkortingenlijst

62

Vormgeving Opschudders BV, Utrecht Juni 2023

2

Beleidskader Participatie

Juni 2023

3

I

g

AUe Rotterdammers die (nog) niet werken, zijn nodig op

Positiviteit

de arbeidsmarkt. Hun potentieel wordt nu gemist. Voor

Positiviteit. Omdat het geloof dat het daadwerkelijk

iedereen die nu aan de kant zit, blijft ergens in onze

anders kan, het allerbelangrijkste is bij het verminderen

stad werk liggen. Wat de huidige personeelstekorten

van de grote bijstandsafhankelijkheid. Alle Rotterdam­

praktisch betekenen? Kinderen worden niet vervoerd.

mers verdienen meer dan een uitkering. Dat lukt niet

Koffie wordt niet gezet. Post wordt niet bezorgd,

altijd van vandaag op morgen. Maar met het juiste plan

mensen niet verzorgd. Producten worden niet gemaakt,

en de juiste begeleiding kan iedereen stappen zetten

diensten niet geleverd. Werk is van grote waarde,

richting betaald werk. Positiviteit is daarmee óók cruci­

want het zorgt dat deze dingen wél gebeuren en dat

aal in de verhouding tussen gemeente en werkzoeken­

de mensen die het werk doen een beter leven krijgen.

de: voor iedereen die vooruit wil en zelf moeite hiervoor

Daarom: iedereen die kan, aan het werk.

doet, is de gemeente een positieve, stimulerende part­ ner, die gelooft in wat de werkzoekende wél kan.

Werk is meer dan alleen een inkomen. Het is productief zijn. Iets betekenen. Mensen ontmoeten. Bij een team horen. Eigenwaarde vergroten. Ertoe doen. En natuurlijk ook een inkomen, waardoor het dagelijks leven beter betaalbaar wordt, stress vermindert en de leuke dingen van het leven makkelijker worden.

Werk is geweldig, en voor veel Rotterdammers met een te klein inkomen vaak precíes wat ze nodig hebben. Iedereen die kan werken, moet aan de slag kunnen komen. Dat is de essentie van de Rotterdamse uitvoering van de Participatiewet.

Minder huishoudens met een bijstandsuitkering

Pragmatisme

Dit is een grote opdracht. Rotterdam is de werkstad,

Daarbij is ook pragmatisme nodig. Iedere Rotterdam­

maar ook de bijstandshoofdstad van Nederland. Ner­

mer is anders. Er kan van alles in een leven gebeuren,

gens anders zijn relatief zoveel mensen afhankelijk van

waardoor iemand zonder werk raakt en blijft. Vaak moe­

een uitkering en dus niet aan het werk. Dit moet anders.

ten eerst belemmeringen worden weggenomen voordat

Dat is waar de maatschappij om vraagt vanwege de

stappen kunnen worden gezet. De een heeft daarbij

grote en langdurige personeelstekorten en waarom we

begripvolle coaching nodig, de ander reageert beter

alle beschikbare arbeidskracht moeten activeren. Het

op een stevigere aanpak of moet eerst even op adem

is ook waar uitkeringsgerechtigden zelf om vragen van­

komen. Maar er zijn ook mensen, en gelukkig is dat een

wege de stijgende kosten van het leven. Kosten die niet

minderheid, die moeten ondervinden dat de tijd voorbij

door overheid gecompenseerd kunnen blijven worden.

is waarin je de bijstand kon misbruiken, bijvoorbeeld

Daarom moeten we alle beschikbare arbeidskracht

door zwart bij te verdienen.

activeren. Het aantal huishoudens met een bijstands­

Pragmatisme betekent ook dat we prioriteiten stellen.

uitkering in Rotterdam moet omlaag naar 30.000. Dat is ambitieus. In de afgelopen jaren is de gemiddelde

Door krimpende budgetten hebben we simpelweg niet

uitkeringsduur steeds verder toegenomen. De

intensief te begeleiden. De komende jaren zetten we de

meer de middelen om alle werkzoekenden tegelijk

belemmeringen om uit een uitkeringssituatie te komen,

meeste capaciteit in op werkzoekenden die een reële

zijn juist hardnekkiger geworden. Om toch in onze

kans maken om, al dan niet na een ontwikkeltraject,

opdracht te slagen zijn positiviteit, pragmatisme en

vlot uit te stromen naar werk. Hen gaan we stimuleren,

samenwerking nodig.

en porren als het moet, om in beweging te komen én blijven. Naar mate deze groep werkzoekenden uitstroomt en afneemt, spelen we capaciteit vrij voor intensieve begeleiding van de rest.

4

Beleidskader Participatie

Juni 2023

5

Vanuit werkgevers is eveneens pragmatisme nodig.

Het is onze ambitie om het aantal Rotterdamse

belangrijk is om nieuwe instroom in de bijstand te

Hierdoor is betaald werk niet meteen haalbaar voor

Bij veel van hen moet een evolutie plaatsvinden in

huishoudens met een bijstandsuitkering te laten

beperken. We willen voorkomen dat mensen vanuit hun

iedereen. Daarom ondersteunen we Rotterdammers

denken over personeel. Dat er enerzijds nog duizenden

dalen naar 30.000 eind 2025.

WW-uitkering doorstromen naar de bijstand. Ook is

bij het verbeteren van hun arbeidsmarktpositie, zodat

mensen langs de kant zitten en anderzijds nog veel

het belangrijk dat mensen die werk hebben, hun werk

ze op termijn toch de stap naar werk kunnen maken.

meer vacatures openstaan, betekent dat er - aan beide

behouden, zich daarin verder ontwikkelen en (als het

Dit gebeurt meestal in combinatie met de inzet van

kanten - iets moet gebeuren om passende matches

Hoe gaan we dat doen?

nodig is) kunnen overstappen van werk naar ander

taaltrainingen, gezondheids- en beweegtrajecten,

te maken. Werkzoekenden moeten zich ontwikkelen

In dit beleidskader geven we aan hoe we deze ambitie

werk. Jongeren stromen na hun studie bij voorkeur door

vrijwilligerswerk of mantelzorg. In hoofdstuk 3 gaan we

en werkgevers moeten zorgen dat dit (deels) bij hen

praktisch en concreet gaan realiseren. Dat doen we aan

naar een toekomstbestendige plek op de arbeidsmarkt,

hier uitgebreider op in.

op de werkvloer kan. Werknemers die op dag één

de hand van de actielijnen die we in de Strategiebrief

bijvoorbeeld in de maatschappelijk cruciale sectoren.

precies kunnen wat de werkgever nodig heeft, zijn

Participatie (22bb008320) hebben geïntroduceerd. In

Meer hierover is te lezen in de hoofdstukken 1 en 5.

Zorgen voor meer passend werk

Zorgen voor rechtmatige inkomensvoorziening

we in op het creëren van meer passend werk. Dat

er niet meer. Werknemers die dit na een halfjaar met

de komende hoofdstukken lichten we per actielijn toe

goede begeleiding en scholing kunnen, zijn er wél. Deze

wat we gaan doen, welke instrumenten we inzetten,

evolutie, waarvan veel sociale ondernemingen in onze

welke doelen we willen bereiken en wat dat voor Rotter

De Participatiewet is er voor Rotterdammers die

doen we via ons sociaal ontwikkelbedrijf Rotterdam

stad het voorbeeld zijn, is cruciaal om de maatschappij

dammers betekent. Hieronder introduceren we alvast

tijdelijk geen of onvoldoende inkomen hebben. We

Inclusief. En we stimuleren en faciliteren werkgevers

te laten draaien en de economie te laten groeien.

kort de vijf actielijnen.

zorgen voor een rechtmatige inkomensvoorziening

om het beschikbare werk beter te laten aansluiten bij

voor Rotterdammers die daar recht op hebben. We

de kwaliteiten en mogelijkheden van werkzoekenden.

Samenwerking

verstevigen de basis voor bestaanszekerheid door

Onder meer met instrumenten als loonkostensubsidie,

De opdracht om iedereen die kan werken aan werk te

Stimuleren duurzame uitstroom en beperken instroom

rechtmatige, tijdige en voorspelbare uitkeringsver-

social return, jobcarving of open hiring. Hiervoor

helpen, is meer dan ooit een collectieve missie. Daarin

Op de huidige krappe arbeidsmarkt is iedereen nodig.

strekking. Als er op dit vlak enige rust is, kunnen

zijn sociale ondernemers vaak het goede voorbeeld. In hoofdstuk 4 lichten we dit toe en vertellen we

Om de drempel naar betaald werk te verlagen, zetten

kunnen we alleen slagen als werkzoekenden, gemeente,

Veel werkgevers hebben last van personeelstekorten

mensen zich beter ontwikkelen en actiever zoeken

sociaal ondernemers, werkgevers, onderwijspartners

en staan te springen om mensen. Deze tekorten

naar betaald werk. Het ontvangen van een uitkering is

meer over onze ondersteuning voor werkgevers en

én andere partners samenwerken. Nu draagt de

zijn structureel en spelen in vele sectoren (zie de

niet vrijblijvend: wie een uitkering ontvangt, doet naar

werkzoekenden.

werkzoekende de stijgende kosten van het leven, de

arbeidsmarktanalyse in bijlage 1). Dit betekent dat

vermogen mee en is op de hoogte van de rechten en

werkgever de stijgende kosten van onuitgevoerd werk en

er goede kansen zijn om werk te vinden. Samen met

plichten die daarbij horen.

de gemeente de kosten van de uitkering. Iedereen gaat

werkzoekenden en werkgevers gaan we aan de slag

Meer focus en samenwerking op de regionale arbeidsmarkt

erop vooruit als meer mensen werken. De verantwoorde­

om deze kansen te verzilveren. We doen dat met een

Ook zetten we in op het voorkomen van misbruik

We willen de weerbaarheid en inzetbaarheid van

lijkheid daarvoor dragen we dus ook samen. Dit maakt

focus op de maatschappelijk cruciale sectoren. Daarbij

van gemeenschapsgeld. We kijken daarbij naar

onze beroepsbevolking bevorderen, zodat ze aan het

samenwerking tussen alle partners, in de hele regio, nog

gaat het onder meer om de sectoren zorg, onderwijs,

wat de samenleving van ons verlangt en trekken

werk blijven en zich verder ontwikkelen. We richten

belangrijker en vanzelfsprekender dan die al was.

openbaar vervoer, bouw en techniek. Minstens zo

lering uit de onterechte fraudeverdenkingen en het

ons hierbij op de arbeidsmarktregio Rijnmond,

strenge terugvorderingsbeleid van het landelijke

omdat de arbeidsmarkt zich niet beperkt tot onze

toeslagenschandaal. We werken mensgericht en

stadsgrenzen. Binnen de regio werken we intensief

vanuit verantwoord vertrouwen. Helaas komt misbruik

samen met onze partners: werkgevers, ondernemers,

van bijstandsuitkeringen nog steeds voor. Daarom

onderwijsinstellingen, sociale partners, intermediairs

intensiveren we het aantal uitgevoerde rechtmatig-

en regiogemeenten. We bouwen voort op het unieke

heidsonderzoeken en vergroten we de pakkans bij

fundament dat er ligt en maken een start met het

fraude. Want: opzettelijke fraude mag nooit lonen. Meer

Rijnmonds Arbeidsmarktperspectieffonds (RAP) en het

hierover leest u in hoofdstuk 2.

Regionaal Werkcentrum (RWC). In hoofdstuk 5 leest u meer hierover.

De ontwikkeling van mensen bevorderen De bestandsanalyse (zie bijlage 2) laat zien dat

In hoofdstuk 6 gaan we in op de uitgangspunten van

de Rotterdammers die langere tijd een uitkering

onze dienstverlening en de manieren waarop we de

ontvangen een relatief zwakke arbeidsmarktpositie

uitvoering van ons beleid volgen, evalueren (en daarvan

hebben. Ze zijn vaak ouder, hebben een lager

leren) en rapporteren over de resultaten. We ronden in

opleidingsniveau en kampen met schulden en/of

hoofdstuk 7 af met het financieel kader waarbinnen we

gezondheidsproblemen. Op huishoudensniveau is er

onze ambities moeten realiseren.

vaak sprake van meerdere samenhangende problemen;

ļ Rotterdam m Induifef

een (langdurig) laag inkomen, een slechte woning, matige taalbeheersing, stress en opvoedproblemen.

B ®"-w“Jen^wikkelen

6

Beleidskader Participatie

Juni 2023

7

In plaats van focussen op de beperkingen van een

de aanvraag wordt de werkzoekende Rotterdammer

werkzoekende gaan we juist uit van diens talenten

benaderd door de werkcoach om afspraken te maken

en mogelijkheden. Die maken we inzichtelijk voor de

over de weg naar werk, waar nodig gedoseerd en in

werkgever. Met die positieve benadering maken we de

combinatie met opleidingen of op basis van loonkosten­ subsidie (LKS).

stap naar werk zo klein mogelijk. We willen voorkomen dat het aantal werkzoekenden stijgt bij economische tegenspoed. Daarom kiezen we bij voorkeur voor

1.1.3. Inzet op duurzaam werk

uitstroom naar duurzaam werk. Zo dragen we bij aan

We vinden het belangrijk dat de uitstroom naar betaald

het realiseren van de daling van het aantal huishoudens

werk duurzaam is. Het draaideureffect, waarbij mensen

met een uitkering naar 30.000.

telkens weer terugkeren in een uitkeringssituatie, willen we minimaliseren. Dat kan wanneer mensen langdurig

Hoe gaan we dat doen?

aan het werk blijven en niet terugvallen in de bijstand.

1.1. Werkzoekenden

de lange termijn zekerheid en perspectief biedt. In

We willen de tijd dat de werkzoekende niet deelneemt

Rotterdam betekent dat een baan met een arbeidsover­

aan het arbeidsproces tot een minimum beperken,

eenkomst van minimaal twaalf maanden en voldoende

Daarom bieden we werkzoekenden een baan die voor

evenals de kans dat de werkzoekende langdurig in

uren om meer te verdienen dan de uitkeringsnorm.

de uitkering blijft zitten. Onderzoek heeft uitgewezen

Werk moet lonen; mensen moeten er financieel echt

dat langdurig zonder werk zitten de stap terug veel

op vooruit gaan. Duurzaam werk betekent ook dat we

moeilijker maakt. Om de werkzoekende Rotterdammer

werkzoekenden bij voorkeur plaatsen bij werkgevers

duurzaam te laten uitstromen naar werk zetten wij in op vijf acties:

die fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden bieden en zich

- Voorkomen van instroom in de bijstand;

1.1.4. Vergemakkelijken deeltijdwerk

houden aan de geldende cao-afspraken.

- Vlot een gesprek over werk met de werkcoach;

Klantreizen en onderzoeken wijzen uit dat deeltijdwerk

-

Inzet op duurzaam werk;

een belangrijke opstap kan zijn naar een volledige

Vergemakkelijken deeltijdwerk;

baan. Het hebben van (deeltijd)werk is in meerdere

- Voorkomen herinstroom door nazorg.

opzichten van groot belang. Wie eenmaal is begonnen,

1.1.1. Voorkomen instroom in de bijstand

de uitstroom naar duurzaam werk. Bovendien heeft

We ondersteunen Rotterdammers die aan het einde

deeltijdwerk positieve effecten op gezondheid,

zitten van hun WW-periode in hun zoektocht naar werk.

welbevinden en zelfvertrouwen.

blijft langduriger aan het werk. Dat draagt bij aan

We werken hierbij nauw samen met het UWV, wiens

Werkzoekenden die kunnen werken, willen we zo snel mogelijk naar een baan begeleiden. Zo voorkomen we dat ze onnodig lang een uitkering ontvangen. We motiveren hen om hun financiële zelfstandigheid terug te pakken. We plaatsen hen bij voorkeur op vacatures in maatschappelijk cruciale sectoren. Zo leveren we ook een bijdrage aan het terugdringen van de personeelstekorten op de plekken waar ze maatschappelijk het meest pijn doen. Het is in het belang van werkgevers om het werk aan te passen aan de beschikbare mensen, in plaats van de perfecte werknemer te zoeken voor het beschikbare werk. We trekken samen op met werkgevers om deze omslag te maken.

8

Beleidskader Participatie

wettelijke taak dit is. We willen dat de werkzoekende

Tegelijkertijd brengt deeltijdwerk vanuit een uitkering

een baan vindt, nog voordat de WW-uitkering eindigt.

onzekerheden met zich mee. Bij elke inkomensveran-

Zo voorkomen we (onnodige) instroom in de bijstand.

dering kan een (ongewenst) financieel effect optreden.

Dit doen we via de aanpak WW@Work. Daarbij helpt

Dit willen we zoveel mogelijk voorkomen, omdat we

een ontwikkelcoach werkzoekenden op een laagdrem­

de stap naar werk juist willen verkleinen. Daarom

pelige en informele manier. Werkzoekenden worden

experimenteren we met mogelijkheden om de stap

bewust gemaakt van hun sterke eigenschappen en

naar deeltijdwerk te vergemakkelijken door deze

leren op verschillende manieren hoe ze hun kwaliteiten

onzekerheden te minimaliseren. Er komt een wijziging

beter kunnen tonen bij het solliciteren. Instroom kunnen

van de Participatiewet, die ruimte biedt voor een

we ook voorkomen door ervoor te zorgen dat mensen

financiële buffer om schommelingen in inkomen bij

aan het werk blijven (werkbehoud) en duurzaam

deeltijdwerk op te vangen. Vooruitlopend daarop zijn

inzetbaar blijven. Deze regionale aanpak komt aan de

we gestart met het project Met Inkomenszekerheid

orde in hoofdstuk 5.

Naar Werk (MINW). Samen met werkzoekenden uit het gebied van het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid

1.1.2. Vlot een gesprek over werk met de werkcoach

(NPRZ) wordt verkend welke belemmeringen en onzekerheden zij ervaren bij de stap naar deeltijdwerk.

Uiteraard bieden we iedere Rotterdammer die een uitkeringsaanvraag doet, en daar recht op heeft,

1.1.5. Voorkomen herinstroom door nazorg

inkomenszekerheid voor de periode dat dit nodig is.

Onze dienstverlening stopt niet wanneer een

Maar het hoofddoel is om diegene zo vlot mogelijk

werkzoekende uitstroomt. Wanneer een werkzoekende

(weer) aan het werk te krijgen. Zo snel mogelijk na

betaald werk heeft gevonden en inkomsten heeft

Juni 2023

9

1.2.2. Inzet op matching van werkzoekende en werkgever

1.2.3 Focus op werk in maatschappelijk cruciale beroepen

We proberen werkgevers en werkzoekenden op diverse

Personeelstekorten bemoeilijken de continuïteit van

boven de bijstandsnorm, bieden we in eerste instantie

1.2.1 Pragmatisch werkgeverschap stimuleren

voor maximaal zes maanden begeleiding gericht op

Vanuit het WerkgeversServicepunt Rijnmond

werkbehoud. Indien nodig verlengen we dit. Zo willen

(WSPR) ondersteunen we zowel het MKB als grotere

we de werkzoekende zoveel mogelijk aanreiken om te

ondernemingen bij diverse personele vraagstukken.

manieren bij elkaar (in beeld) te brengen en informatie

de voor onze stad onmisbare dienstverlening. Dit

voorkomen dat hij terugvalt in een uitkering. Ook bij

Denk aan werving en selectie van nieuw personeel,

over elkaar transparant te maken.

speelt (onder meer) in de sectoren zorg, onderwijs,

de acceptatie van deeltijdwerk of een leerwerktraject

inwerk- en proefperiodes om mensen een goede start

kinderopvang, openbaar vervoer, bouw en techniek,

houden we de vinger aan de pols. Als een werkzoekende

te laten maken, de invulling van leerwerktrajecten

veiligheid, haven en logistiek. Maar ook rondom de

toch uitvalt, gaan we na wat nodig is om zo snel mogelijk

of ondersteuning bij jobcarving en functiecreatie

HalloWerk

drie grote transities waarmee onze regio momenteel

terug te keren naar hetzelfde of ander werk.

(zie ook hoofdstuk 4). Om goed te kunnen inspelen

Het online-matchingplatform HalloWerk maakt

te maken heeft: digitalisering, de energietransitie en

op de vraag van werkgevers sluit het WSPR deals

werkzoekenden op laagdrempelige wijze

de ontwikkeling naar een circulaire economie. Steeds

1.2. Werkgevers

met werkgevers. Daarmee kunnen ze hen op maat

zichtbaar voor werkgevers. Werkzoekenden

vaker hebben Rotterdammers last van het tekort aan

Van zzp'ers, midden- en kleinbedrijf (MKB) tot aan grote

ondersteunen en zo duurzame plaatsing van werkzoe­

kunnen een profiel aanmaken gebaseerd op hun

leraren, politieagenten, pedagogisch medewerkers of

bedrijven; alle ondernemers zijn onze bondgenoten bij

kenden mogelijk maken. Daarnaast biedt het Regionaal

vaardigheden, talenten en drijfveren. Werkgevers

zorgpersoneel. En zonder technische vakmensen komen

het realiseren van de doelstelling om zoveel mogelijk

Bureau Zelfstandigen (RBZ) financiële hulp, advies en

kunnen hen dan direct benaderen. HalloWerk

er geen woningen, ligt de haven stil en worden energie-

Rotterdammers aan het werk te krijgen. Zo'n 60%

begeleiding aan startende en gevestigde ondernemers,

maakt ook beschikbare vacatures in onze arbeids-

en klimaatmaatregelen niet (tijdig) gerealiseerd.

van de werkgelegenheid in Rotterdam zit bij de bijna

zzp'ers en binnenvaartschippers.

marktregio inzichtelijk, zodat werkzoekenden

Daarom vinden wij het belangrijk dat meer

20.000 MKB-bedrijven. Daarom is vooral het MKB voor

direct kunnen solliciteren. Momenteel werken

Rotterdammers voor dit soort conjunctuurbestendig

ons een essentiële partner om duurzame uitstroom

Tijden zijn veranderd; er zijn momenteel (veel) meer

we aan de doorontwikkeling van HalloWerk naar

werk kiezen. Zo ontstaat er voor alle betrokkenen een

te realiseren en gezamenlijk iets te doen aan de forse

vacatures dan beschikbaar personeel. Werkgevers

een app. Daarmee kunnen we nog sneller en

win-winsituatie. Werkzoekenden krijgen nieuwe kansen

laagdrempeliger matches realiseren.

personeelstekorten, bij voorkeur in de sectoren met

moeten - in hun eigen belang - pragmatisch zijn in

de grootste maatschappelijke impact. We gaat het

de manier waarop zij hun personeel werven. Er zijn

volgende doen om dit te realiseren:

voldoende mensen die willen en kunnen werken als

op duurzaam werk, waardoor ook het bijstandsbestand structureel krimpt. Werkgevers krijgen gemotiveerde medewerkers, waardoor zij hun diensten (weer)

werkgevers bereid zijn ruimte voor hen te maken.

Doelgerichte banenmarkten

kunnen leveren. En daarvan profiteren uiteindelijk alle

Pragmatisch werkgeverschap stimuleren;

Daarom zoeken we actief naar werkgevers die deze

We organiseren verspreid over het jaar diverse

Rotterdammers. Dit gaan we bevorderen met onder

-

Inzet op matching van werkzoekende en werkgever;

wederzijdse belangen inzien en bereid zijn:

kleinschalige banenmarkten, waarin per keer de

meer het Rijnmonds Arbeidsmarktperspectieffonds (zie

-

Focus op werk in maatschappelijk cruciale beroepen;

behoefte van een doelgroep, gebied of specifieke

hoofdstuk 5).

-

Meer aandacht voor skills van werkzoekenden.

-

Te kijken naar iemands mogelijkheden in plaats van diens beperkingen;

-

Te investeren in medewerkers door middel van opleiding, training en/of coaching;

-

sector centraal staat. Om te zorgen voor een optimale opkomst en een goed resultaat worden gericht op de ontwikkeling van werkzoekenden.

Loopbaanoriëntatie Haven, Techniek en Zorg op Zuid

De werkzoekende krijgt dan bijvoorbeeld

Onderdeel van Nationaal Programma Rotterdam

een voorbereidingssessie of begeleiding

Zuid (NPRZ) is een programma gericht op

banenmarkten aangevuld met activiteiten

De werkprocessen en functies aan te passen aan de beschikbare mensen.

van een (werk)coach. We nodigen voor onze

loopbaanoriëntatie en het vergroten van de

Waar nodig bieden wij werkgevers ondersteunende

banenmarkten ook partijen uit de cruciale

arbeidsmarktkansen van jongeren op Zuid.

instrumenten als loonkostensubsidies, opleidingen of

sectoren uit.

Jongeren die kiezen voor een beroepsopleiding

proefplaatsingen.

worden niet alleen voorbereid op werk in haven, techniek of zorg, maar krijgen van betrokken

Wijk- en gebiedsgerichte benadering

werkgevers tevens de garantie dat zij na

Voor specifieke, wijkgerichte uitdagingen zetten

afronding van hun opleiding en stage bij die

we lokale activiteiten op, zoals wijkcampagnes en

werkgever hun eerste contract krijgen. Dat heet

banenmarkten. Of wijkwerktafels, waarbij profes­

de AanDeBak-garantie.

sionals van Maatschappelijke Ontwikkeling (MO) en Werk

Inkomen (W&I) naar de wijk komen

om werkzoekenden te helpen bij het wegnemen van belemmeringen om aan het werk te gaan. Een Wm äjjpaP

ander voorbeeld is een stratenaanpak, gericht op plekken waar veel huishoudens met een uitkering wonen. Verder kunnen we wijkgericht werken als msí

r ■ jŗr’n

ergens een transitie plaatsvindt die werkgele­ genheid met zich meebrengt, zoals in de Spaanse

Ķ 'ÍE

Polder en Nieuw Reijerwaard (Dutch Fresh Port).

iìmm

ŗåÊĚĒ. 10

Beleidskader Participatie

İİSİÖ

Juni 2023

11

1.2.4 Meer aandacht voor skills van werkzoekenden

Doelstelling Actielijn Stimuleren

Veel werkgevers beoordelen potentiële kandidaten

duurzame uitstroom en beperken instroom

vooral op basis van formeel vastgelegde kwalificaties. De meeste werkzoekenden beschikken echter niet

30.000. Om deze doelstelling te realiseren, werken we zoals hierboven beschreven staat. Ook de activiteiten

over een cv dat precies past bij de vacature of hebben

uit de andere hoofdstukken dragen bij aan dit doel.

In de periode 2023-2026 daalt het aantal Rotterdamse huishoudens met een bijstandsuitkering naar

geen (relevante) werkervaring. Hierdoor worden deze kandidaten eerder en vaker afgewezen bij sollicitaties, terwijl ze wél de competenties hebben om dit werk (op termijn) te kunnen doen. Zeker in deze tijd van krapte

2023

2024

2025

(peildatum:

(peildatum:

(peildatum:

31-12-2023)

31-12-2024)

31-12-2025)

32.325

31.350

30.000

op de arbeidsmarkt is deze afwijzing onnodig en vooral zonde. Door meer te kijken naar skills en competenties komt er meer en ander onbenut arbeidspotentieel in beeld. We trekken samen met de werkgevers op om die omslag te maken.

Aantal Rotterdamse huishoudens met een bijstandsuitkering.

Skills inzichtelijk maken

Open badges

Het UWV ontwikkelt onder de naam CompetentNL

We experimenteren op kleine schaal met een pilot

een landelijke 'skills-taal', zodat werkzoekenden

rondom open badges. Dit zijn digitale waarde-

en werkgevers met dezelfde terminologie

insignes, die je ontvangt als je over een bepaalde

werken. Daardoor zijn matches op basis van skills

vaardigheid beschikt (en dit hebt aangetoond).

makkelijker te maken. Zodra landelijk de eerste

Door middel van een QR-code kun je hiermee

pilots starten, zullen we hieraan deelnemen;

communiceren, bijvoorbeeld op je cv, Linkedln

zeker waar het gaat om de introductie van een

of andere social-mediakanalen. Via onder andere

(regionaal) skillspaspoort. In de tussentijd zitten

de Leerpraktijkcentra (LPC, zie hoofdstuk 3) zijn

we niet stil; via RijnmondInzicht.nl zijn we al

drie leerlijnen opgezet: schoonmaak, horeca en

gestart met het inzichtelijk maken van de in de

groenvoorziening. Blijkt deze pilot een succes,

regio gevraagde IT-, soft- en taalskills. Ook in

dan wordt overwogen een aanpak met badges op

de kwartaalmonitor RijnmondWerktDoor geven

te nemen in het reguliere dienstverleningsaanbod.

we inzicht in de meest kansrijke beroepen en overstapkansen op basis van gevraagde vaardigheden.

Welkom

SE?-

4 ‘

.

:

-

12

Beleidskader Participatie

Juni 2023

13

HalloWerk Positieve houding

nieuwe collega ook aan kleding en spullen die ze mist

Tijdens de eerste kennismaking klikte het meteen.

door haar vlucht uit Oekraïne. "We vinden het belangrijk

"Fulco wilde natuurlijk weten hoe ik mijn toekomst

dat ze zich thuis voelt."

voor me zie. Daar was ik duidelijk over: ik wil graag in Nederland iets opbouwen. Ik wil de taal leren en

Dankbaar

meer leren over het knippen van korte kapsels", zegt

Anastasiia werkt inmiddels vier dagen per week in

Anastasiia. Fulco vult aan: "Door haar positieve houding

de salon. "De eerste werkdag was heel spannend,

en haar wil om te werken, investeren we graag in haar."

maar mijn collega's waren erg aardig en behulpzaam", glimlacht de kapster. Na haar eerste werkdag belde de

"Het voelt als mijn nieuwe familie." Vjz

ŗ

f I

ļj Éi

/i

Hį

i

jm

m ŕ

accountmanager van HalloWerk om te vragen hoe het was gegaan. "Ik vertelde hoe blij ik was, vooral met het warme welkom en de gezelligheid met mijn collega's. Het voelt als mijn nieuwe familie. Ik ben iedereen erg dankbaar."

Het team van Monroe's schoolt Anastasiia elke dinsdag bij, zodat ze de specifieke kneepjes van het vak leert.

Werkgever Fulco is blij dat hij er zo'n enthousiaste,

"Daar maak ik een van mijn senior kappers voor vrij.

leergierige werkkracht bij heeft. "Het gaat supergoed.

Ook volgt Anastasiia een cursus Nederlands. We praten

Anastasiia is in korte tijd uitgegroeid tot een belangrijke

zoveel mogelijk Nederlands met haar, op de werkvloer

collega, vanwege haar eerlijkheid en onbevangenheid.

en tijdens de lunch. Het gaat steeds beter, dat hoor ik

En natuurlijk omdat ze graag wil leren en werken. Ze is

bijvoorbeeld aan de gesprekken die Anastasiia met

een verrijking voor het bedrijf. Fijn dat HalloWerk hier

klanten heeft." Het hechte kappersteam helpt hun

een rol in heeft gespeeld."

monR(J

mónroes mon)

Roes

MONROE'S

Werkgever Fulco haalt 'verrijking' binnen via HalloWerk Fulco Pistoor (57) is sinds 2013 mede-eigenaar van kapsalon Monroe's. Zodra hij hoort dat er vrouwen en kinderen uit Oekraïne in de buurt worden opgevangen, neemt hij contact op met HalloWerk. Een maand later heeft de enthousiaste kapster Anastasiia (25) uit Odessa haar plek gevonden in het kappersteam van Fulco. "Het voelt als mijn nieuwe familie."

MONI MÓNROES

MONROE s|

MONROE s

Het is druk in kapperssalon Monroe's in Bergschenhoek.

later belde de accountmanager van HalloWerk terug.

Er wordt geconcentreerd geknipt, geverfd en gedroogd.

Ze wilde me voorstellen aan een geschikte kandidate."

momroes]

MONROE'S)

De zaken gaan goed in de vier kapsalons van Fulco verspreid over de regio, maar de eigenaar is eerlijk:

Kapster Anastasiia stuurde haar toekomstige

goed personeel vinden is lastig in deze tijd. "Na de

werkgever vervolgens meteen een app-bericht.

zoveelste advertentie op een vacaturesite, wilde ik het

"In het Engels, dat vond ik erg netjes."

anders doen. Ik hoorde over het Oekraïens Huis en belde de gemeente", vertelt Fulco.

Anastasiia voelt zich als een vis in het water in de kapsalon. Ze vertelt tussen het knippen en kleuren door

Zo komt de werkgever in contact met HalloWerk.

over haar achtergrond: "Ik heb in Odessa een driejarige

"Ik vroeg of zich onder de vluchtelingen ook kappers

kappersopleiding gedaan en ben gespecialiseerd

bevonden. Dat bleek zo te zijn, want twee weken

in krullenkapsels. Ik wilde graag aan de slag en heb meteen gereageerd."

14

Beleidskader Participatie

Juni 2023

15

2. Zorgen voor een

rechtmatige inkomens­ voorziening

Hoe gaan we dat doen?

wijzigingen in hun situatie correct en tijdig doorgeven. Zo voorkomen we dat een bijstandsgerechtigde

2.1 Bijstandsuitkeringen

later geconfronteerd wordt met een terugvordering,

Rotterdammers die (tijdelijk) niet in hun eigen inkomen

omdat de uitkering (deels) onterecht is ontvangen. We

kunnen voorzien, kunnen op een toegankelijke manier

verwerken doorgegeven wijzigingen tijdig en juist.

een bijstandsuitkering aanvragen. Onze communicatie en besluiten over de aanvraag zijn begrijpelijk, zodat

2.1.3 Actief informeren over rechten en plichten

Rotterdammers weten wat ze van ons mogen en kunnen

Een afname van niet-verwijtbare onrechtmatigheden

verwachten. We zorgen ervoor dat de bijstandsuit­

begint bij goede en duidelijke communicatie. We

kering uitsluitend terechtkomt bij Rotterdammers

informeren alle Rotterdammers met een bijstands­

die er recht op hebben. Bij het ontvangen van een bijstandsuitkering horen ook rechten en plichten. Om

uitkering over de rechten en plichten die horen bij de Participatiewet. Informatie hierover wordt digitaal,

Rotterdammers die aanspraak maken op een bijstands­

fysiek en telefonisch aangeboden. Rotterdammers worden

uitkering zo goed mogelijk te helpen en om fouten te

onder andere op onderstaande manieren geïnformeerd:

voorkomen, zetten we in op de volgende drie acties: We sturen elke Rotterdammer met een bijstandsuitkering twee keer per jaar een informatiefolder over de inlichtingenplicht;

Bieden van toegankelijke dienstverlening met de menselijke maat; -

Rechtmatige inkomensverstrekking;

-

We voeren twee keer per jaar een sms-actie uit. Rotterdammers met een bijstandsuitkering ontvangen een sms met het verzoek om de gemeente op te hoogte te brengen als hun situatie veranderd is;

-

Om de inlichtingenplicht uit te leggen, organiseren we informatiebijeenkomsten en nemen we deel aan evenementen waar bijstandsgerechtigden komen;

-

We maken gebruik van audiovisuele middelen, zoals animaties, om Rotterdammers te bereiken.

Actief informeren over rechten en plichten.

2.1.1 Bieden van toegankelijke dienst­ verlening met de menselijke maat We zetten digitale instrumenten in om het aanvragen van een bijstandsuitkering zo duidelijk en toegankelijk mogelijk te maken. Rotterdammers die digitaal minder vaardig zijn of niet beschikken over de juiste middelen kunnen langskomen op één van onze locaties. De

We zoeken continu naar betere manieren om

aanvraag wordt zo snel mogelijk afgehandeld, zodat er

Rotterdammers proactief te informeren. Zo lang iemand

snel duidelijkheid is over het inkomen.

een uitkering ontvangt, toetsen we tijdens verschillende contactmomenten of bijstandsgerechtigden op de

Elke Rotterdamse bijstandsgerechtigde heeft een eigen

hoogte zijn van alle rechten en plichten. Bijvoorbeeld

contactpersoon. Deze medewerker geeft bij vragen over

tijdens een gesprek met een jongerenconsulent,

de uitkering direct antwoord of gaat op zoek naar het

activeringscoach of een werkcoach. Als het nodig is,

juiste antwoord. Als blijkt dat mensen meer hulp nodig

leggen zij de rechten en plichten uit.

hebben, geven we goed advies en zorgen we voor een duidelijke overdracht naar passende (gemeentelijke)

2.2 Opsporen misbruik van bijstandsuitkering

hulpverlening. We zoeken altijd de balans tussen

Helaas worden wijzigingen en andere informatie soms

rechtvaardigheid en rechtmatigheid en leveren

bewust niet of foutief aan ons doorgegeven. Er kan

maatwerk waar dat mogelijk is.

dan sprake zijn van onrechtmatigheden en mogelijk zelfs van fraude. Onrechtmatigheden en fraude willen

We zorgen voor een rechtmatige inkomensvoorziening voor Rotterdam­ mers die daar recht op hebben en zetten in op het voorkomen van misbruik van gemeenschapsgeld. We kijken daarbij naar wat de samenleving van ons verlangt en trekken lering uit de onterechte fraudeverdenkingen en het strenge terugvorderingsbeleid van het landelijke toeslagenschandaal. We werken mensgericht en vertrouwen wat de burger ons vertelt. Dit is geen blind vertrouwen,

16

Beleidskader Participatie

maar verantwoord vertrouwen. In het contact met de burger, ondersteund door processen en systemen, zitten 'checks' om misbruik te voorkomen. We blijven alert op mogelijke fraude, want opzettelijke fraude mag nooit lonen. Helaas laat de praktijk zien dat misbruik van bijstandsuitkeringen nog steeds voorkomt. Daarom intensiveren we het aantal uitgevoerde rechtmatigheidsonderzoeken en vergroten we de ervaren pakkans bij fraude.

2.1.2 Rechtmatige inkomensverstrekking

we logischerwijs zoveel mogelijk terugdringen. We

Gemeenschapsgeld moet uitsluitend gaan naar de

onderzoeken mogelijk misbruik van uitkeringen op de

mensen die er recht op hebben. Dat verwacht de

volgende drie manieren:

samenleving van ons. Daarom zorgen we voor een rechtmatige inkomensverstrekking. Bij het ontvangen

Heronderzoeken; Fraudeonderzoeken;

van een bijstandsuitkering horen rechten en plichten. Zo moeten bijstandsgerechtigden, op basis van de inlich­

-

Ketenaanpak toezicht inkomen.

tingenplicht, wijzigingen doorgeven die van belang zijn voor het bepalen van het recht op en de hoogte van de uitkering. Op basis daarvan wordt de uitkering aangepast aan de nieuwe situatie. We stimuleren in het gehele uitkeringsproces dat Rotterdammers relevante

Juni 2023

17

2.2.1 Heronderzoeken

manier om bijstandsgerechtigden te spreken en te

Doelstelling Actielijn Zorgen voor een rechtmatige inkomensvoorziening

Bij een heronderzoek controleren we de rechtmatigheid

achterhalen of ze andere hulp van ons nodig hebben.

In de periode 2023-2026 verbeteren we de effectiviteit van de handhavingsteams en zorgen we daarmee voor

van de bijstandsuitkering zonder dat er een signaal is dat er iets niet klopt. Elk jaar bepalen we de methode om uitkeringen te heronderzoeken. In 2023 maken we

een rechtmatige verstrekking van bijstand en het aanpakken van fraude. Dit doen we door middel van een strikte,

2.2.2 Fraudeonderzoeken

maar gerichte aanpak. De werkwijze zoals hierboven beschreven draagt bij aan het realiseren van dit doel.

Onze boodschap is dat fraude niet loont in Rotterdam.

gebruik van twee manieren: 1) we nodigen Rotterdammers

Een fraudeonderzoek voeren we uit als er signalen

uit die we het langst niet gesproken hebben en 2) we

zijn dat fraude wordt gepleegd. Deze signalen komen

passen de aselecte methode toe.

van collega's, ketenpartners van de gemeente of van

2023

Rotterdammers die een (anonieme) melding doen bij Deze Rotterdammers worden niet uitgenodigd omdat ze

de gemeente. We voeren verschillende onderzoekspro­

verdacht worden van fraude. Heronderzoeken worden

cessen uit om mogelijke onrechtmatigheden of fraude te

ingezet om vroegtijdig onrechtmatigheden te signaleren

signaleren, te onderzoeken en vast te stellen.

en te corrigeren, bijvoorbeeld in gevallen dat wijzigingen per ongeluk niet goed zijn doorgevoerd. Bij een

We stimuleren collega's die de meeste contact­

schending van de inlichtingenplicht vorderen we de te

momenten met bijstandsgerechtigden hebben om

veel betaalde uitkering terug en leggen we een boete op.

objectieve signalen van mogelijke onrechtmatigheden te

De hoogte van de boete hangt af van de mate waarin de

melden. Op basis van betere signaalherkenning vragen

fout verwijtbaar is. Bij een niet-verwijtbare schending

we hen actief te handelen op mogelijke fraudesignalen.

van de inlichtingenplicht vorderen we alleen uitkerings-

En om deze signalen, indien van toepassing, door te

gelden terug. Naast het opsporen van schendingen van

geven aan fraudeonderzoekers. Zo vergroten we de

de inlichtingenplicht zijn heronderzoeken een goede

daadwerkelijke pakkans.

2025

2024

2026

(peildatum:

(peildatum:

(peildatum:

(peildatum:

31-12-2023)

31-12-2024)

31-12-2025)

31-12-2026)

700

800

850

850

Aantal afgeronde fraudeonderzoeken

Keten Toezicht en Handhaving Inkomen

SMS-alerts Informeren over rechten en plichten

2.2.3 Ketenaanpak toezicht inkomen

inkomensconsulenten en werkcoaches signaleren, worden

Het doel is om in deze collegeperiode een duidelijke

opgepakt en onderzocht - samen met de meldingen

verbetering te bewerkstelligen in de effectiviteit van de

die inwoners doen. Dit betekent dat de fraudeteams

handhavingsteams. Daarom verhogen we het aantal

meer in een keten georganiseerd worden. Deze gerichte

heronderzoeken en fraudeonderzoeken. Om de productie

ketenaanpak is effectiever en efficiënter. In onderstaande

van fraudeonderzoeken te verhogen, breiden we het

afbeelding is deze werkwijze vormgegeven.

aantal sociaal rechercheurs uit. We kunnen zo meer signalen van fraude oppakken en onderzoeken, zowel

Ook bij onze handhavingstaken behouden we de balans

bestuursrechtelijk als strafrechtelijk. We doen dit samen

tussen rechtvaardigheid en rechtmatigheid. Dat doen we

Rotterdammers met een bijstandsuitkering worden door het sms bericht eraan herinnerd om wijzigingen op tijd door te geven. Het gaat dan om wijzigingen zoals een verhuizing, een echtscheiding, iemand die komt inwonen of om extra inkomsten. Inmiddels hebben al meer dan 28.500 Rotterdammers in de bijstand zo'n sms'je ontvangen. Zo voorkomen we onvolledige en foutieve informatie in onze systemen en kunnen we de uitkering aanpassen aan de nieuwe situatie. Op deze manier zorgen we ervoor dat gemeen­ schapsgeld alleen terechtkomt bij Rotterdammers die er recht op hebben.

met collega's binnen de gemeente (waaronder de directie

door steeds te werken vanuit de bedoeling van de wetten

Het overkomt Rotterdammers met een uitkering af en toe: vergeten een verandering in hun inkomen of hun

Veiligheid), het Openbaar Ministerie en de politie. Zo

en regels. Via verschillende kanalen communiceren wij

woon- of leefsituatie door te geven. Daardoor bestaat de kans dat zij achteraf een geldbedrag moeten

sporen we zoveel mogelijk misbruik van bijstandsgelden

over onze handhavingsaanpak en de effectiviteit hiervan.

terugbetalen. De gemeente helpt hen een handje door twee keer per jaar hierover sms-alerts te versturen.

op. Deze intensivering is een begin van een nieuwe wijze

Door zichtbaar te zijn, maken we Rotterdammers bewust

van handhaven. De handhavingsteams gaan dichter

van hun eigen verantwoordelijkheid. Zo vergroten we de

Resultaat sms-actie al zichtbaar

ervaren én daadwerkelijke pakkans op fraude.

'De bijstandswet is best lastig', zegt Nico Moerman, inkomensconsulent bij de gemeente. 'Veel mensen weten niet dat

op de uitvoering opereren. Vermoedens van fraude die

zij bijvoorbeeld ook moeten melden dat zij een geldprijs hebben gewonnen, of tijdelijk in het buitenland zijn. Of zij vergeten om veranderingen door te geven. Als je bijvoorbeeld aan het verhuizen bent of in een scheiding zit, heb je nog Actief informeren over rechten en plichten

Verkleinen afstand Handhaving op uitvoering

,. ... Voorlichting

Primair processen ... r.. . ,. arbeidsparticipatie

Een controle van de actualiteit

Administratieve mutaties S licht bestuursrechtelijke onderzoeken

Verdenking van fraude­ bestuursrechtelijk onderzoek

Verdenking van misdrijf

Heronderzoek

Signalen en meldingengesprekken

Bestuursrechtelijk Onderzoek

Strafrechtelijk Onderzoek

een heleboel andere dingen aan je hoofd. Op de website van Rotterdam staan voorbeelden waarvoor de inlichtingen­ plicht geldt. Dat scheelt een hoop onzekerheid bij deze Rotterdammers.' Het effect van de sms-actie is al zichtbaar; de webpagina

Geen fraude aanpak

Fraude aanpak

Keten Toezicht en Handhaving Inkomen

over dit onderwerp wordt nu 500^. meer bezocht dan voorheen. Het regelmatig versturen van de sms'jes is een van de

acties waarmee de gemeente de inlich-

tingenplicht wil verduidelijken. Zo is ook de informatie

op de website uitgebreid. En er is een

flyer en een animatie over dit onderwerp ontwikkeld.

Daarnaast wordt elke twee maanden

de inlichtingenplicht toegelicht in de nieuwsbrief voor

bijstandsgerechtigden.

Meer informatie over dit onderwerp: Plichten bijstandsuitkering | Rotterdam.nl.

18

Beleidskader Participatie

3. De ontwikkeling

van mensen bevorderen

De ondersteuning die de werkzoekende ontvangt, is niet

Bij dit soort trajecten is in het algemeen niet voorzien

vrijblijvend. We verwachten dat werkzoekenden zich

in een extra beloning bij afronding van de opleiding

actief inzetten en zich houden aan de gemaakte afspraken.

en/of de stap naar werk. Daar is vaak geen noodzaak

Wanneer een werkzoekende dat niet doet, komt een

toe. De beloning is immers het duurzame én toekomst-

verzuimmedewerker in actie. Bijvoorbeeld door via een

bestendige werk en het bijbehorende inkomen. Zoals

huisbezoek het contact te herstellen en de draad weer op

aangegeven in paragraaf 1.1.3 betekent werk in dit

te pakken. Verwijtbaar afhaken, waarbij we altijd rekening

soort gevallen bij voorkeur een arbeidsovereenkomst

houden met de situatie, kan leiden tot een maatregel.

van minimaal 12 maanden en goede arbeidsvoor­ waarden. Het RAP (zie ook hoofdstuk 5) is een belangrijk instrument waarmee we de ontwikkeling en

Hoe gaan we dat doen?

uitvoering van leerwerktrajecten willen stimuleren.

3.1 Stappen zetten richting werk

3.1.2 Leerpraktijkcentra (LPC)

Het bijstandsbestand is geen homogene groep waarvoor

In diverse wijken op Rotterdam-Zuid zijn Leerpraktijkcentra (LPC) opgezet. Veel mensen die

één specifieke manier van ondersteuning passend is. Daarom brengen we de situatie van een werkzoekende in

hier wonen, hebben moeite om de stap van uitkering

kaart wanneer hij een uitkering aanvraagt. Dat doen we

naar werk te zetten. Een LPC pakt de mismatch op

op de verschillende leefgebieden en ontwikkelbehoeften.

de arbeidsmarkt tweeledig aan. Enerzijds door via

Op basis daarvan bepalen we samen de passende

uitstroomprofielen aansluiting te zoeken bij kansrijke

stappen. Die stappen zijn altijd gericht op het bevorderen

sectoren en werk in de buurt. Anderzijds door

van zelfredzaamheid en participatie en het vinden van

het aanleren van de juiste vaardigheden om in de

werk. We helpen Rotterdammers op weg die daarbij

toekomst inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. We

praktische belemmeringen ervaren. Dan doen we bij

zoeken daarbij steeds de samenwerking met sociaal

voorkeur in combinatie met op werk en leren gerichte

ondernemers. Zij zetten de leerwerkomgeving op,

activiteiten. We beschikken hiervoor over een brede set

exploiteren deze en begeleiden de werkzoekenden

aan ondersteunende instrumenten. Die zijn onderge­

bij het leren en werken. We openen in deze college­

bracht in het Instrumentenhuis. Onze werk- en active-

periode twee nieuwe LPC's. Die richten zich op werk

ringscoaches worden steeds beter uitgerust om met

dat voortkomt uit de energietransitie en op andere

werkzoekenden de best passende trajecten te kiezen.

kansrijke beroepen.

Hieronder noemen we een aantal van de belangrijkste ondersteunende instrumenten:

3.1.3. Nederlandse taal Een deel van de werkzoekenden is de Nederlandse

Leerwerktrajecten;

-

taal onvoldoende machtig. Dat is een belemmering om

Leerpraktijkcentra;

een baan te vinden en in het eigen levensonderhoud

Nederlandse taal;

te voorzien. In de Participatiewet is de taaleis

Schulden;

opgenomen. Als een werkzoekende bij een bijstands­

Beschikbare kinderopvang.

aanvraag geen diploma kan overleggen of niet kan aantonen minstens acht jaar onderwijs in Nederland te hebben gevolgd, is het vermoeden dat deze persoon

3.1.1 Leerwerktrajecten

Voor sommige Rotterdammers is een voltijdbaan bij een reguliere werkgever ver weg. Maar iedereen kan stappen zetten in zijn ontwikkeling. Elke stap vooruit is winst; voor diegene zelf en de samenleving. De gemiddelde leeftijd, uitkeringsduur en de mate waarin Rotterdamse werkzoekenden kampen met problemen met hun gezondheid, taalbeheersing en schulden neemt echter toe. Vaak is er sprake van (meerdere) belemmeringen op de weg naar werk (zie bestandsanalyse in bijlage 2). Hierdoor is de positie op de arbeidsmarkt van veel Rotterdammers verslechterd; zij komen minder makkelijk en minder snel aan het werk. Wij zijn er echter van overtuigd dat ook deze Rotterdammers kwaliteiten en talenten hebben die nodig en gewenst zijn op de arbeidsmarkt. Daarom blijven we de komende jaren inzet plegen op deze groep, om te zorgen dat zij zoveel mogelijk meedoen naar vermogen.

20

Beleidskader Participatie

de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst.

Met de inzet van leerwerktrajecten spelen we in op de

De werkzoekende moet dan verplicht een taaltraject

vraag vanuit cruciale maatschappelijke sectoren om

volgen en aantonen dat daarvoor een passende

gekwalificeerde werknemers. In zo'n traject leren en

inspanning wordt geleverd. Er wordt periodiek bekeken

werken werkzoekenden tegelijkertijd. Ze ontwikkelen

of de werkzoekende voldoende voortgang boekt,

vakvaardigheden en toekomstgerichte competenties,

eventueel door middel van een taaltoets. Het streven

zodat ze op termijn kunnen uitstromen naar een reguliere

is om het vereiste referentieniveau 1F te halen op de

baan. In samenwerking met werkgevers en onderwijs­

onderdelen spreekvaardigheid, luistervaardigheid,

instellingen organiseert de gemeente zogeheten

gespreksvaardigheid, schrijfvaardigheid en leesvaar­

leerlijnen. Hierin worden werkzoekenden geschoold,

digheid. Als de werkzoekende zich onvoldoende

doen ze werkervaring op en worden ze begeleid in

inspant, kan een maatregel worden opgelegd. Deze

hun ontwikkeling. Indien nodig wordt ook gewerkt

en andere taaltrajecten gericht op werkzoekenden

aan werknemersvaardigheden en is er oog voor het

en werknemers maken deel uit van het beleidskader

verkleinen van sociaalmaatschappelijke belemme­

'Rotterdam Vaardig Verder, Beter in taal, rekenen en

ringen. Denk hierbij aan taal, gezondheid of schulden.

digitale vaardigheden'.

Juni 2023

21

3.1.4 Schulden

3.2 Specifieke ondersteuning

Betaald werk is de beste weg uit schulden. Daarom

Indien nodig krijgen Rotterdammers in een kwetsbare

plan van aanpak voor Rotterdammers die (dreigend)

3.2.3 Rotterdammers met een licht verstandelijke beperking

is het belangrijk om Rotterdammers met schulden zo

situatie specifieke ondersteuning bij hun ontwikkeling.

dakloos zijn en/of met GGZ-problematiek 'Op weg naar

Rotterdammers met een licht verstandelijke beperking

snel mogelijk gerichte ondersteuning en een concreet

Het gaat hierbij onder andere om werkzoekenden met

herstel en een thuis (2023-2026)'.

(LVB) kunnen meer moeite hebben om zelfstandig een

toekomstperspectief te bieden. We blijven daarnaast

een specifieke belemmering, uit een bepaalde leeftijds­

sociaal incasseren en zetten in op laagdrempelig bereik

categorie of met een bepaalde verblijfsstatus.

3.2.2 Jongeren

voor ondersteuning, helpen wij hen daarbij. We gaan

We ondersteunen Rotterdammers tussen de 18 en

door met het bevorderen van de deskundigheid op

van de inkomensondersteunende regelingen. Ook

doelgroep. Deze opgave wordt ook beschreven in het

baan te vinden en te behouden. Als zij aankloppen

27 jaar op het gebied van onderwijs, werk, inkomen,

het gebied van werkzoekenden met LVB. Dat doen

lening in gesprekken met werkzoekenden. Dit is in lijn

3.2.1 Rotterdammers met fysieke en/of psychische problematiek

schulden, geldzorgen en/of zorg. Met de jongere maken

we door het gebruik van de instrumentenkaart en

communiceren we actief over onze schulddienstvermet het beleidskader 'Rotterdam voor iedereen. Samen

Om gezondheidsproblemen bij werkzoekende

we een plan van aanpak met als doel het vergroten van

de inzet van ambassadeurs LVB. Ook bieden we

sterk tegen armoede en schulden', dat eind juni 2023

Rotterdammers te verlichten of voorkomen, bieden we

de zelfredzaamheid en uitstroom naar onderwijs of

werkcoaches de training LVB in beeld aan, waarin zij

aan de gemeenteraad wordt verstuurd.

sport- en beweegtrajecten aan in de wijk. We activeren

werk te realiseren. Jongeren die zelfredzaam worden

meer leren over het vroegtijdig herkennen van LVB en

werkzoekenden en ondersteunen hen bij het creëren

geacht, krijgen een zoektermijn opgelegd, omdat

het bieden van de juiste ondersteuning. In de komende

3.1.5 Beschikbare kinderopvang

van een gezonde levensstijl en het ontwikkelen van

we vinden dat zij zelf eerst moeten zoeken naar een

periode verbreden we de inzet van deze instrumenten

Voor werkzoekende ouders met jonge kinderen is

vaardigheden en/of competenties.

opleiding of baan. Wanneer de zoekperiode opgelegd

en werken het vervolg uit voor de aanpak voor de

wordt, wordt de jongere proactief geïnformeerd over

LVB-doelgroep. Een belangrijk onderdeel daarvan is

de stap naar werk te kunnen maken. De kosten van

passende, toegankelijke kinderopvang belangrijk om Voor werkzoekenden met psychische problemen zetten

bijvoorbeeld ondersteuning bij schuldenproblematiek,

een onderzoek naar de mogelijke inzet van loonkosten­

mentale gezondheid en scholingsmogelijkheden.

subsidie (LKS) voor deze groep (zie hoofdstuk 4 voor

kinderopvang en het gebrek aan kinderopvangplekken

wij Extra Intensieve Trajectbegeleiding (ExIT) in. Dat

zijn nu vaak belemmeringen om aan het werk te

is een intensief traject waarin acties om psychische

gaan. Ontwikkelcoaches kinderopvang ondersteunen

belemmeringen te verminderen, worden gecombineerd

Rotterdammers bij het vinden van passende opvang.

met begeleiding naar werk. Dit gebeurt ook in het

Werkzoekenden die een scholings- of ontwikkeltraject

Individuele Plaatsing en Steun-traject (IPS-traject).

Alle werkzoekenden moeten volgens de Participatiewet

volgen en/of in deeltijd werken, kunnen compensatie

Hierin wordt samengewerkt met de GGZ. Een

voldoen aan de arbeids- en re-integratieverplichting. Dit

krijgen van kinderopvangkosten.

IPS-traject kan gecombineerd worden met de inzet

geldt ook als zij de pensioenleeftijd naderen. Hoewel

Ook leiden we werkzoekenden toe naar werk in de

meer informatie over LKS).

3.2.4 Ouderen

van loonkostensubsidie (zie hoofdstuk 4 voor meer

carrière maken voor ouderen vaak niet (meer) het

informatie hierover).

voornaamste doel is, wil een deel van hen graag nog (in

kinderopvang. Dit draagt bij aan het terugdringen van

deeltijd) werken. Deze mensen helpen wij richting de

personeelstekorten in deze sector en biedt andere

Binnen de gemeente gaan Werk à Inkomen en

mensen op de arbeidsmarkt de kans om meer te

Maatschappelijke Ontwikkeling nadrukkelijk de

gaan werken. We zetten daarom een leerwerktraject

gezamenlijke maatschappelijke opgave aan om

op voor Groepshulpen kinderopvang. Dit doen we in

inwoners met zorg gerelateerde problematiek sneller

samenwerking met werkgevers uit de kinderopvang.

toe te leiden naar zelfstandigheid en betaald werk. We

Werkzoekenden kunnen zich via een voorschakeltraject

gaan de werelden van Werk en Zorg dichter bij elkaar

Š-įtlMPf

VERHUIZERS

fiomed

arbeidsmarkt. We maken ook een plan om deeltijdwerk of groepsgewijs werk in te zetten voor ouderen, als instrument tegen eenzaamheid.

3.2.5 Langdurig werklozen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie

waarin zij tegelijkertijd leren en werken, ontwikkelen

brengen. In samenwerking met de zorgaanbieders en

Rotterdammers die langdurig werkloos zijn, hebben

tot pedagogisch medewerker.

onze wijkteams gaan we de bestaande instrumenten

vaak meerdere sociaalmaatschappelijke problemen.

van Werk en Inkomen beter benutten voor deze

Als een jongere met een arbeidsbeperking een uitkering

Deze doelgroep is gebaat bij een integrale aanpak op

Bijstandsgerechtigden kunnen recht hebben op een

aanvraagt, wordt afgezien van deze zoekperiode. Bij

basis van maatwerk, persoonlijk contact en persoonlijke

financiële vergoeding voor kinderopvang. Wanneer zij

kwetsbare jongeren wordt - binnen de vastgestelde

aandacht. Prestatie010 biedt deze ondersteuning naar

geen uitkering meer ontvangen, valt deze vergoeding

categorieën - afgezien van de zoekperiode. Dan kan

vermogen aan zoveel mogelijk werkzoekenden. De

weg. Ouders die uitstromen naar werk hebben dan mogelijk recht op een eenmalige tegemoetkoming van

ij JĵįlĮļļfeŵ*

maatwerk worden toegepast. We signaleren dat de

activeringscoach brengt samen met de werkzoekende

problematiek onder jongeren in de bijstand verzwaart,

zijn situatie in kaart. Samen bepalen ze de ontwik-

C300 om tijdelijk de stijgende kosten van kinderopvang

met name op het gebied van psychische problemen.

kelstappen gericht op participatie en activering. We

te verzachten. Kinderopvang is eveneens van groot

Daarom continueren we de pilot Start. In deze pilot

verwachten van werkzoekenden dat zij werken aan

belang voor kinderen die opgroeien in een huishouden

onderzoeken we hoe we een zo compleet mogelijk

hun ontwikkeling door bijvoorbeeld vrijwilligerswerk

dat afhankelijk is van een uitkering. Vanuit de kinder­

beeld van de jongere en zijn/haar problematiek krijgen.

of mantelzorg te verrichten, taal- of computercursussen

opvang krijgen kinderen voorschoolse educatie.

Om vervolgens te kunnen bepalen hoe we die jongeren

te volgen of aan persoonlijke problematiek te werken.

Daardoor krijgen zij een betere uitgangspositie om mee

het best kunnen ondersteunen.

Afspraken hierover leggen we zoveel als mogelijk vast

te doen in het primaire onderwijs. We verkennen samen

in een persoonlijk ontwikkelplan.

met andere grote gemeenten, Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) en ministeries wat er binnen de kaders van het landelijke regeerakkoord mogelijk is om kinderopvang voor meer ouders toegankelijk te maken.

22

Beleidskader Participatie

_______ 1—

Juni 2023

23

3.2.6 Statushouders

3.2.7 Niet-uitkeringsgerechtigden (NUG)

Vanaf 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering (Wi

Er zijn Rotterdammers die geen recht hebben op

2021) ingegaan. Participatie, het liefst via betaald werk,

een uitkering, maar wel hulp willen om hun weg te

wordt gezien als hoofddoel. Het vereiste taalniveau

vinden. Zij kunnen op basis van de Participatiewet

wordt verhoogd van A2 naar B1. Samenwerking tussen

gebruikmaken van onze dienstverlening. We voeren

de inburgeraar, overheid en partners is cruciaal om deze

voor deze groep een passief beleid. Dit wil zeggen

doelen te behalen. We combineren de inburgering met

dat Rotterdammers alleen op eigen verzoek dienst­

de toeleiding naar duurzaam werk. Hierdoor kunnen

verlening krijgen aangeboden. De dienstverlening is

statushouders eerder financieel zelfredzaam worden en

gelijk aan de dienstverlening aan bijstandsgerech­

volwaardig deelnemen aan de samenleving. Het is de

tigden, maar kent een maximale duur van twee jaar.

verwachting dat het aantal statushouders heel fors zal

Niet-uitkeringsgerechtigden met een arbeidsbeperking

toenemen door de niet aflatende vluchtelingenstroom

en niet-uitkeringsgerechtigden tussen de 18 en 27 jaar

en de verhoogde taakstelling vanuit het Rijk. Via het

worden wel actief door de gemeente benaderd met de

programma Rotterdamse opgave Inburgering zetten

vraag of dienstverlening gewenst is. Dienstverlening

we specialistische teams in om duurzame uitstroom te

aan deze Rotterdammers kan bijdragen aan een lagere

genereren.

instroom in de bijstand en helpt werkgevers hun

.

vacatures te vervullen.

Doelstelling Actielijn De ontwikkeling van mensen bevorderen In de periode 2023-2026 bieden we passende dienstverlening aan mensen met een kwetsbare arbeidsmarkt­ positie, voor wie uitstroom binnen afzienbare tijd haalbaar is. De komende jaren activeren we zo veel mogelijk mensen om naar vermogen mee te doen en uiteindelijk uit te stromen naar werk. Hiermee dragen we bij aan de daling van het aantal Rotterdamse huishoudens met een bijstandsuitkering.

2023

2024

2025

2026

(peildatum:

(peildatum:

(peildatum:

(peildatum:

31-12-2023)

31-12-2024)

31-12-2025)

31-12-2026)

'Vì k.

-

■f* n

^

Percentage werkzoekenden

6507o

6507o

6507o

6507o

in beweging

UB

24

Beleidskader Participatie

Juni 2023

25

Garantiebaan Jongeren op eigen benen met garantiebaan bij Stadsreiniging Hij begint over een paar dagen pas met rijlessen, maar voor de foto mag Damyan (24) toch alvast achter het stuur van de nieuwe elektrische veegwagen kruipen. Hij is een van de jongeren die via een garantiebaan werk heeft gevonden bij Stadsreiniging. In 2022 ging een pilot om jongeren aan het werk te krijgen bij Stadsreiniging van start. Deze samenwerking tussen het Jongerenloket, Werk en Inkomen en Stadsreiniging is een succes.

\tjtñ

t f5

.___

Damyan klopte aan bij het Jongerenloket omdat hij

In 2022 zijn 4 jongeren in een garantiebaan bij

had gehoord dat hij hier ondersteuning kon krijgen bij

Stadsreiniging aan het werk gegaan. Dit jaar zijn het er

het vinden van een baan. "Ik had moeite met school

tot nu toe 2. Volgens Ercüment Arslan, teammanager

en het lukte me zelf niet om zelf een baan te vinden.

van het team Uitstroom van het Jongerenloket, is dit

Bij een eerdere baan pikte ik dingen niet goed op."

een mooi begin. "In een garantiebaan krijgen ze de

Samen met de jongerenconsulent ging hij op zoek naar

kans om zich te ontwikkelen. Als gemeente laten we

wat bij hem past. "Ik wilde niet op kantoor." Werken

zien dat wij zelf ook open staan voor deze groep en

bij Stadsreiniging sprak hem wél aan. "Je bent buiten

geven we het goede voorbeeld aan andere werkgevers."

en helpt met het schoonhouden van de stad. In de winter de strooidienst, vuil ophalen, rijden met de

Vanuit het Jongerenloket krijgen de jongeren ook een

veeg- en onkruidwagen. Het is nooit saai. Ik krijg ook

jobcoach. Arslan: "Er kunnen situaties ontstaan op

begeleiding van een leermeester die me leert met de

de werkvloer, denk aan houding en gedrag, waarbij

materialen te werken."

een jobcoach de jongere, maar ook de werkgever kan ondersteunen."

"Zo'n kans heb ik nooit eerder gekregen."

electric

Garantiebaan Een garantiebaan is een gewone baan bij een bedrijf voor mensen die vanwege een beperking niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. De gemeente ondersteunt werkzoekenden om zo'n baan te vinden. De werkgever krijgt financiële compensatie om

Damyan staat nu op eigen benen, en dat voelt goed.

de werknemer extra ondersteuning te bieden.

"Het heeft een last van mijn schouders gehaald. Zo'n kans heb ik nooit eerder gekregen. Ik hoop dat ik dit najaar een vaste aanstelling krijg." Ton van Weert, Damyans teamleider op de Lucie Vuylstekeweg, is trots. "Hij is gegroeid. Jongens zoals *»

Damyan hebben structuur en discipline nodig en soms een spreekwoordelijke schop onder hun reet. Hij moet bijvoorbeeld nog wél zijn rijbewijs halen voor september. En daarmee laten zien dat hij écht wil."

26

Beleidskader Participatie

Juni 2023

27

4. Zorgen voor meer

passend werk

4.1 Sociaal ontwikkelbedrijf

4.1.3 Simpel Switchen

Via het gemeentelijk sociaal ontwikkelbedrijf

De Rijksoverheid wil met het project Simpel Switchen

Rotterdam Inclusief (RI) bieden we werk aan

de overgang tussen (vrijwilligers)werk, beschut werk

Rotterdammers met een arbeidsbeperking en

en (arbeidsmatige) dagbesteding makkelijker maken.

Rotterdammers die langdurig werkloos zijn. Ook

Zo wordt het makkelijker om vanuit een uitkering

helpt RI werkzoekenden (met mogelijk verminderde

(gedeeltelijk) aan het werk te gaan en terug te keren in

loonwaarde) bij het verbeteren van hun werknemers-

de bijstand als werken toch niet lukt. We starten deze

en/of vakvaardigheden. Dat doen we via arbeidsontwik-

aanpak met zorgaanbieders, om Rotterdammers de