[24bb000946] Bijlage 2 behorende bij 24bb000950 over Participatieverslag Woonvisie

dat andere groepen die afhankelijk zijn van betaalbare huisvesting niet

Aandacht voor Rotterdamse bewoners en voorrang voor Rotterdamse jongeren in

vergeten worden. Jongeren geven aan zich allen thuis te voelen aan Rotterdam. Ze zijn hier ofwel geboren

2.

Mogelijke denkrichtingen om het tekort aan woningen op te lossen zijn het bouwen

of voelen zich verbonden met de identiteit van de stad. Een deel van de jongeren voelt

van extra woningen en daarmee verdichten. Het samenbrengen van mensen in een

zich toch onzeker over de mogelijkheid om langer te kunnen wonen in Rotterdam.

wijk kan zorgen voor levendigheid. Wel is hierbij genuanceerd dat gevolgen zoals

Zo geven jongeren aan een jongerencontract te hebben voor maximaal vijf jaar of omdat

verkeersdrukte voorkomen moeten worden.

ze in een sociale huurwoning wonen waar inkomensgrenzen aan verbonden zijn.

3.

Sloop als middel met aandacht voor gevolgen voor bestaande bewoners. Over het thema sloop zijn verschillende meningen te horen van zowel professionals

Vervolgens is en kleinere groepjes van twee professionals en twee jongeren de

als de jongeren. Associaties met woningen in een slechte staat maakte dat er

verdieping opgezocht en verder doorgepraat over de stellingen:

voorstanders waren sloop als instrument. Anderen voegden hieraan toe dat het dan

1.

Er is in de stad geen plek voor extra woningen.

wel zo beperkt mogelijk ingezet moet worden en zorgvuldig moet gebeuren. Over

2.

Als het moet, verlaat ik de stad om een betaalbare woning te vinden.

het algemeen is sloop voor deze jongeren geen taboe. Zorgen voor verdichting en

3.

Liever huizen slopen dan opknappen.

mooiere woningen werden als voordelen genoemd. Daarbij hechten de jongeren wel waarde aan de bestaande bewoner, hun woongenot en hun perceptie van de staat van de woning.

Verdieping op bovenstaande uitkomsten is te zien in de video op het YouTube kanaal van RoffaTakkies (Roffa Takkies - YouTube).

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

22

6. De Rotterdamse Wijkraden Wat hebben we gedaan?

Pijler 2: Toekomstbestendige woningen en vitale wijken:

Tijdens twee avonden op 13 en 14 juni 2023 zijn we in gesprek gegaan met wijkraden

"

Zorg voor een mix van type woningen en verschillende doelgroepen in wijken, dus

over de Rotterdamse Woonvisie. Daarbij waren vertegenwoordigers van een twintigtal

bouw niet alleen maak kleine woningen. En denk aan bv gedeelde voorzieningen en

wijkraden aanwezig. Het waren actieve en constructieve avonden waar bij de

collectieve woonvormen.

wijkraadsleden plenair en in kleine groepjes hebben gereflecteerd op de 4 pijlers uit

"

bijvoorbeeld ouderen, zo blijven sterke sociale netwerken behouden.

de Woonvisie.

Door leden van de wijkraden te bevragen en zich uit te laten spreken, is inzicht

"

Sommige huurwoningen zijn in slechte staat; zet in op aanpak en handhaving.

"

Extreme verkamering kan leiden tot overlast en effect op leefbaarheid, ga daar

verkregen in de huidige en de gewenste situatie(s), die per wijk kunnen verschillen. Daarmee is indirect inzicht verkregen in de wensen en belangen bij wonen van de

Het is belangrijk dat mensen woon carrière kunnen maken binnen de wijk,

terughoudend en zorgvuldig mee om. "

Zorg voor een integrale aanpak van gebieden; het gaat niet alleen maar om nieuwe

Rotterdammers. Door de rijkheid en verscheidenheid van de verschillende wijken is een

woningen, maar bijvoorbeeld ook goed openbaar vervoer en voorzieningen voor

heel breed pallet aan adviezen en mogelijke maatregelen genoemd. De Kleine Kernen

de buurt. Om een vitale wijk te creëren moet het bestaande wijkweefsel veel meer

hebben immers met andere opgaven te maken dan bijvoorbeeld de Binnenstad, het

onderdeel zijn van ontwikkelingen.

oude Noorden of Carnisse.

"

Het is van belang dat wijken voldoende voorzieningen hebben, zoals huisarts.

Wat heeft het opgeleverd? Tijdens de gesprekken zijn een aantal adviezen en signalen naar voren gekomen, zowel over de inhoud van de pijlers als specifieke aandachtspunten per gebied.

Per pijler zijn de meest opvallende punten:

Pijler 1: Meer woningen en betaalbare woningen: "

Zet niet alleen in op verdichting en hoogbouw in binnenstad, maar ook in andere wijken, zoals in Hoogvliet. Biedt kansen voor meer woningen.

"

Sommige wijken lenen zich goed voor het beter benutten van de bestaande voorraad. Er zijn bijvoorbeeld kansen voor optoppen in Zuidwijk en Pendrecht en positief effect op draagvlak voor voorzieningen.

"

Zorg dat de sociale voorraad van de corporaties qua omvang, betaalbaarheid en kwalitatief op peil blijven. ş Zorg voor een eenduidige definitie voor sociale huur en zorg dat woningen daadwerkelijk voor deze prijzen worden verhuurd.

"

Bouw meer sociaal in nieuwbouw, bv 30(^

"

Zet in op meer betaalbare koop in nieuwbouw en niet alleen op middenhuur.

"

Zorg voor invoering van opkoopbescherming in de hele stad.

,.--:İgśśSájj3

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

23

Pijler 3: Aandachtsgroepen

Afsluitend; wat viel ons op?

"

De huisvesting van kwetsbare doelgroepen zorgt voor druk op bepaalde wijken,

De verscheidenheid aan gebieden kwam nadrukkelijk naar vormen bij de aanbevelingen

omdat daar veel sociale woningen zijn (zoals Hoogvliet en Oosterflank). Deze

die vanuit de verschillende wijkraadsleden kwamen. Zo lag de focus vanuit Crooswijk

gebieden moeten niet uit balans raken.

sterk op de noodzaak voor voldoende voorzieningen bij nieuwe ontwikkelingen de wijk

Heb aandacht voor spreiding; Tussen wijken, maar ook de regio moet doelgroepen

vitaal te houden. Kwam studentenoverlast als aandachtspunten alleen specifiek vanuit

opvangen.

Kralingen naar voren en agendeert Hoek van Holland vooral de focus om überhaupt te

Bouw voor doelgroepen naar behoefte van de wijk; enkele voorbeelden die werden

bouwen in het dorp (uitvoering van plannen en inzet nodig). Alhoewel de Woonvisie een

genoemd zijn bouw voor ouderen in Lage land en voor jongeren in Hoek van

stedelijk beleidskader is werd vanuit de wijken benadrukt dat aandacht voor diversiteit

Holland.

en maatwerk per gebied wenselijk is.

"

"

"

Wie geef je voorrang? Zorg vooral dat dakloze jongeren een kans krijgen om te wonen. Die vallen nu buiten de boot bij flexwoningen, terwijl wel geschikt concept.

Pijler 4: Betere positie voor Rotterdammers op de woningmarkt We hebben zorgen over te hoge huurprijzen in bestaande (particuliere) huursector.

Enkele algemene- en gebiedsspecifieke aspecten die opvielen: "

Neem in de woonvisie op dat het naast stedelijk beleid ook gaat over maatwerk in de wijk en daar ook ruimte voor geven in de uitvoering.

"

Participatie: Betrek bestaande bewoners goed bij nieuwe ontwikkelingen. Ook bij renovatie en sloop van belang om bewoners vanaf het begin mee te nemen.

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

24

7. Andere participatietrajecten met link naar wonen: Bij de Koers op Zuid en de Omgevingsvisie Oostflank heeft recent ook een participatietraject plaatsgevonden. Uit deze participatietrajecten kwamen een aantal punten naar voren die betrekking hebben op wonen.

Koers op Zuid

Omgevingsvisie Oostflank

Rode draden uit het participatietraject Koers op Zuid over wonen:

Kernboodschap uit het participatietraject Oostflank over wonen:

H

"

"

Versterk de kansen voor betaalbaar wonen Koers op Zuid kan bijdragen aan het verbeteren van de betaalbaarheid van wonen

Slimme woningprogrammering voor iedere wijk. Zorgen over grootschalige verdichting die niet passend is bij de wijken.

door verdringing van zittende bewoners te voorkomen. Betaalbaar wonen staat niet

Uit de participatie Oostflank: de wijken verschillen flink in samenstelling en

alleen voor jongeren en ouderen, maar ook voor mensen met een middeninkomen

opbouw van typen bewoners. Met verschillen in vergrijzing, ontgroening, inkomen

(politie, onderwijs, zorg) onder druk. Dit vraagt om slimme oplossingen in de

en culturele achtergronden. Kijk specifiek naar de typen woningen om kwaliteit van

stedelijke verdichting. Hiernaast kan het stimuleren van de doorstroming van

wijk te verbeteren: starters, doorstroming, betaalbaar wonen, zorgwonen, etc.

ouderen en een passende toewijzing van woningen helpen voor mensen die wonen

Benut de verdichtingsopgave om tot een goede woningprogrammering op

of werken in Zuid.

wijkniveau te komen, gericht op een sterke diversiteit en vitaliteit van de wijk.

Behoefte aan meer en betere betaalbare woningen Bouwtechnisch moeten woningen worden verbeterd (houten vloeren, schimmel). Er is behoefte aan levensloopbestendige en aanpasbare woningen, maar wel gemengd met andere leeftijdsgroepen. Nieuwe woningbouwprojecten bieden kansen om bestaande wijken meer te mengen met hogere inkomensgroepen. Betere betaalbaarheid van wonen (energiekosten!) en van het OV helpen de bestrijding van armoede in de wijk.

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

25

8. Uitkomsten stakeholderpeilingen

In gesprek met Platform Ontwikkeling Rotterdam

Wat hebben we gedaan? Op 6 september 2023 is met het Platform Ontwikkeling Rotterdam (POR) een interactieve sessie geweest over de ambities en maatregelen van de woonvisie. POR is het vastgoednetwerk van marktpartijen en gemeente in de stad. Ruim 40 deelnemers vanuit projectontwikkelaars, bouwers, beleggers, woningcorporaties en adviseurs waren aanwezig tijdens themasessie over de woonvisie aanwezig.

Na een welkom door de wethouder KBW is in het programma aandacht geweest voor het informeren over de hoofdlijn en het proces van de woonvisie. Een vertegenwoordiger

li

vanuit de markt en een vertegenwoordiger vanuit de corporaties hebben vervolgens hun eerste reflectie hierover gedeeld met de aanwezigen. Daarbij werd onder andere gesproken over lange termijn doelen versus het zoeken naar flexibiliteit en consistentie ïm/t

in uitvoering. Ook de bredere context van een wijk wanneer over gebiedsontwikkeling wordt gesproken. Als aandachtspunt werd benoemd ook in de woonvisie ook aandacht te hebben voor de hogere inkomens. Waardering was er voor de hoofdlijn en de wijze waarop de gemeente partijen betrekt.

Tafel 2: Betaalbaarheid

Welke adviezen heeft het opgeleverd?

"

De aanwezigen zijn vervolgens in vijf tafels ingedeeld om de maatregelen van de pijlers uit de woonvisie uitgebreider te bespreken. Per tafel zijn onderstaande aanbevelingen

Betaalbaar bouwen staat over het algemeen gelijk aan compact bouwen, hoewel onder Rotterdammers ook behoefte is aan grotere woningen.

"

opgevallen:

Koopconstructies en subsidies kunnen het betaalbaar aanbieden van (grotere) woningen faciliteren.

"

Aan de kostenkant is ook winst te halen. Denk aan flexibiliteit met betrekking

Tafel 1: Meer woningen

tot eisen ten aanzien van parkeernormering, duurzaamheid en minimale

"

woningoppervlakte per gebied.

Houdt rekening met realiseerbaarheid van projecten door op korte termijn flexibel te zijn met lange termijnvisies, bijvoorbeeld via een bandbreedte in de doelstelling van het aandeel betaalbare nieuwbouwwoningen.

"

"

Continuïteit in regelgeving (en definities) is cruciaal, bij uitstek voor betaalbare segment.

Zorgen voor visies en flexibiliteit op wijk- en gebiedsniveau. En maak keuzes in de totale 'menukaart' van beleid (voorkom stapeling van eisen).

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

26

Tafel 3: Toekomstbestendige woningen en vitale wijken "

"

"

In gesprek met de 4 grote Rotterdamse woningcorporaties

Goed om in een nieuwe woonvisie juist ook meer aandacht te hebben voor de bestaande woningvoorraad.

Wat hebben we gedaan?

Heb bij toekomstbestendige wijken ook voldoende aandacht voor het belang van

In verschillenden samenstellingen is er de afgelopen periode gesproken met

voorzieningen, rekening houdend met de toekomstige behoeften van bewoners,

vertegenwoordigers van de 4 grote woningcorporaties in Rotterdam; Woonstad,

mix van functies en de mogelijkheid om verbinding tussen bewoners op gang te

Havensteder, Hef Wonen en Woonbron. Naast aanwezigheid tijdens de POR sessie

brengen.

over de woonvisie en de dialoogtafels is ook in twee aparte bijeenkomsten met de

Bekijk vraagstukken en opgaven in wijken samen met bewoners. Hierbij

corporaties doorgepraat over de feiten en cijfers, de hoofdlijn van de Woonvisie en

kan gedacht worden aan slimme samenwerkingsvormen met de gemeente,

mogelijke maatregelen.

woningbouwcorporaties en marktpartijen.

Wat heeft het opgeleverd? Tafel 4: Aandachtsgroepen

De corporaties geven aan de ambities op hoofdlijnen te herkennen. Het spannende

"

Het informeren van ontwikkelaars en corporaties over de woonvraag van

zit uiteindelijk in de uitwerking naar het 'hoe', naar de concrete maatregelen. Enkele

doelgroepen, ook op projectniveau, opent het gesprek om doelgroepen vaker en

belangrijke uitgangspunten en adviezen die de corporaties meegeven zijn (overzicht is

sneller mee te nemen in nieuwbouwplannen.

niet uitputtend):

"

"

Er zijn meerdere doelgroepen met een huisvestingsopgave en het is voor ontwikkelende partijen vaak niet duidelijk welke doelgroep voor de andere gaat.

Pijler 1: Meer en betaalbare woningen (nieuwbouw)

Wees hierin als gemeente duidelijk.

"

Flexibiliteit: Werk flexibel en doortastend mee aan vernieuwing van corporatiebezit.

Woningen staan er langer dan de vraag. In het aanpassen van de woningen op de

Het is van belang om te voorkomen dat extra eisen van de gemeente, zoals die met

specifieke woonvraag van doelgroepen kan rekening worden gehouden met het

betrekking tot cultuurhistorische waarde, beeldkwaliteit van panden of rondom

inbouwen van flexibiliteit. Dat geeft ontwikkelaars en corporaties de mogelijkheid

het proces van stadsvernieuwing, onnodig veel tijd en middelen in beslag nemen.

de woning te benutten voor andere doelgroepen wanneer de vraag verschuift.

Dergelijke eisen belemmeren de vernieuwing van de woningvoorraad. "

Houd ruimte voor meer sociaal: Binnen de bestaande woningvoorraad is en blijft

Tafel 5: Betere positie op de woningmarkt

er ruimte voor de uitbreiding van sociale woningen. Zelfs in wijken waar al een

"

Aandacht voor bewustwording over onbewuste discriminatie en het ethisch gebruik

groot aandeel aan sociale woningen is, kunnen extra sociale woningen worden

van data (over bijvoorbeeld het inkomen) om gelijke kansen te stimuleren.

gecreëerd door middel van verdichting, het opsplitsen van bestaande woningen of

Verkennen van 'positieve uitzonderingen', met het oog op nieuwe wet- en

het toevoegen van extra verdiepingen.

"

regelgeving. Denk hierbij aan maatschappelijke beroepsgroepen, leeftijd en doorstroming uit de buurt.

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

27

Pijler 2: Toekomstbestendige vitale wijken

Pijler 3: Doelgroepen

"

"

Maak de opgave om de bestaande voorraad toekomstbestendig te maken

van woonbeleid

onderdeel van de Woonvisie, en heb daarbij niet alleen aandacht voor particulier voorraad maar ook voor het toekomstbestendig houden van corporatievoorraad.

"

"

Heb meer aandacht voor zorg en ondersteuning bij het wonen: De inzet van het

Ook daar liggen grote financiële uitdagingen.

gemeentelijk woonbeleid was de afgelopen jaren veelal 'stenig' van aard. Er is meer

Wees terughoudend met sloop: Sloop heeft een enorm impact op het leven van de

gemeentelijke aandacht nodig voor zorg en welzijn voor kwetsbare huurders.

bewoners. Daarom hanteer een insteek 'nee, tenzij...'. Dit betekent dat sloop alleen

"

Maak jongeren onderdeel van woonbeleid en behoud studenten als onderdeel

"

Integrale benadering woonvraag en -aanbod: De (acute) woonvraag naar

wordt overwogen wanneer er zeer dwingende redenen voor zijn.

betaalbare woningen is groter dan het aanbod. Dit vraagt om een meer integrale

Inzet op (verdere) differentiatie van voorraad: alleen bij tenminste behoud van

benadering, waarbij ook de urgente woonvraag (nu vaak losse, parallelle, trajecten)

omvang sociaal door uitbreiding elders in de stad. Ondersteun 'wijken voor

een belangrijke rol speelt. Ook vragen we oog te houden voor vraag-aanbod

iedereen' met bijvoorbeeld inzet gemeentelijk vastgoed en gemeentelijke

kwesties welke buiten scope van woningcorporaties vallen (denk aan vraag van

grondopbrengsten.

spoedzoekers met hoge(re) inkomens in relatie tot aanbod van private verhuurders).

"

Inzet op een leefbare stad: meer aandacht voorzieningen bij ontwikkelingen.

"

Verrijk de woonvraag: Belangrijkste knelpunt zijn oplopende wachtduur,

"

Zet in op een duurzame stad: werk samen aan een isolatiestandaard en blijf als

afname aanbod en toename aantal woningzoekenden. We monitoren met elkaar

gemeente trekker van de gebiedsaanpak 'aardgasvrij'. De betaalbaarheid van de

slaagkansen van verschillende doelgroepen. Maak slaagkansen een onderdeel

energietransitie is daarbij een kritisch aandachtspunt voor de toekomst. Dit vraagt

van de doelen binnen gemeentelijk woonbeleid, dit verheldert voor welke groepen

ook om duidelijkheid (van koers per gebied/buurt) en planbaarheid (van de juiste

aanbod het hardst nodig is.

ingrepen/uitgaven). "

Bevorder leefbaarheid met spreiding van opvang: in sommige delen van de stad zijn

Pijler 4:

er te veel opvangfaciliteiten en maatschappelijke voorzieningen geconcentreerd.

"

Zet in op eerlijk en passend wonen: Behoud en uitbreiding huurteams

Rotterdam zou er baat bij hebben om deze voorzieningen gelijkmatig over de stad te verspreiden. Hiervoor is visie en actie vanuit de gemeente nodig.

IJ V

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

28

In gesprek met het Gemeenschappelijk Overleg Huurdersorganisaties (GOH)

Tijdens de gesprekken zijn de volgende dilemma's naar voren gekomen op basis van de hoofdlijn van de 4 pijlers en het belang van GOH: "

Wat hebben we gedaan? Op 4 oktober 2023 heeft een constructief gesprek plaatsgevonden met het GOH over

Het GOH ziet graag dat de sociale woningvoorraad wordt uitgebreid ipv stabiel blijft.

"

Er is een toename van leegstand in het duurdere segment. Het GOH wil graag dat

de ambities en maatregelen van de Woonvisie. Hier waren verschillende leden van de

de gemeente de mogelijkheid creëert om op basis van de leegstandswet hierop te

Klantenraad Woonstad, Huurdersplatform SOR, Hef Wonen en SHS bij aanwezig.

handhaven. Hier moet een bepaling voor worden opgenomen in de APV

Dit overleg was mede ingepland naar aanleiding van de constatering dat het GOH niet

(In Amsterdam is dit al opgenomen in de APV)

kon deelnemen aan de dialoogtafels. Op 11 oktober 2023 heeft het GOH een gesprek

"

gevoerd met de wethouder Klimaat, Bouwen en Wonen.

Het GOH is absoluut geen voorstander van de door het college voorgenomen stijging van de grondprijzen omdat dit niet bijdraagt aan het doel om meer woningen te bouwen.

Tijdens de gesprekken is een toelichting op de hoofdlijn van de Woonvisie gegeven

"

Het GOH wil dat de gemeente streeft naar helemaal geen dakloosheid ipv zo min

(feiten en cijfers en de 4 pijlers). In gesprek zijn informatieve vragen en

mogelijk. Ook wil de GOH dat het aantal daklozen wordt geteld via de nieuwe

ideeën gewisseld.

Ethos-light definitie.

Wat heeft het opgeleverd?

"

Het GOH vraagt zich af of er voldoende handhavingscapaciteit is.

"

Tot slot maakt het GOH zich zorgen over de ontwikkeling dat er steeds meer

Het GOH op een aantal thema's en onderwerpen het belang voor huurders benoemd,

onbetaalbare studio's worden gebouwd voor studenten ipv kamers met gedeelde

zoals benodigde aandacht voor studentenhuisvesting en werkende jongeren, de inzet

voorzieningen.

op doorstroming, het zuiver houden van de definitie sociale huur (en dat particulier huur daar niet in mag worden meegeteld), de aandacht voor redelijke servicekosten en de

Het GOH heeft verder aangegeven dat zij zich herkennen in de thema's en dat ze de term

noodzaak van bewonersondersteuning.

'wijken voor iedereen' beter vinden dan 'wijken uit balans'. Ook vinden ze het goed dat de term scheefhuren niet terugkomt. Op verzoek van het GOH is de term 'energiearmoede' uit de tekst gehaald omdat er volgens het GOH sprake is van armoede als structureel probleem en niet van energiearmoede.

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

29

Dank voor het meedenken! In het participatieproces werd duidelijk hoe het onderwerp "wonen" leeft in Rotterdam onder alle diverse doelgroepen en actoren. We willen iedereen hartelijk danken voor de moeite, tijd en positieve energie die is besteed aan het meedenken over de toekomst van het wonen in Rotterdam! De veelheid aan informatie, meningen en adviezen leverde een

woord

brede opbrengst en daarmee een verrijking en aanscherping van de concept Woonvisie (en daarbij behorende uitvoeringsmaatregelen). Het voornemen is deze Woonvisie in maart 2024 definitief vast te stellen. We hopen hiermee een goede basis te hebben gelegd om de Woonvisie effectief en adequaat gezamenlijk tot uitvoering te brengen: we hebben elkaar daarbij immers hard nodig! We willen hier door middel van een continue dialoog nader vorm aan gaan geven. Doel is om samen te werken aan een stad waar we een fijn en betaalbaar huis voor iedereen kunnen bieden.

Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag

30