[24bb000945] Bijlage 1 behorende bij 24bb000950 over Definitieve Rotterdamse Woonvisie

dak- of thuisloze situatie bevinden. Daarnaast willen we de meest kwetsbare aandachtsgroepen binnen een redelijke termijn

1. Meer en betaalbare woningen

van huisvesting voorzien. We verliezen daarbij de regulier

Deze pijler richt zich op voldoende beschikbaar woningaanbod voor

woningzoekenden met een laag inkomen niet uit het oog.

alle Rotterdammers. Dit doen we door woningen toe te voegen en de bestaande voorraad beter te benutten. Daarbij hebben we aandacht

4. Betere positie op de woningmarkt

voor kwaliteit en duurzaamheid en zorgen we voor wijken met een

Deze pijler is gericht op zorgen voor eerlijke, inclusieve toegang

gevarieerd woningaanbod. We bouwen in alle marktsegmenten en

op de woningmarkt en kansen op een passende woning.

daarbij ligt de nadruk op betaalbaarheid. Ons streven is, om de

De gemeente bewaakt het recht op huisvesting en goed huren en

absolute omvang van de sociale huurvoorraad minimaal stabiel te

verhuren. Rotterdamse huurders en verhuurders kunnen ervan uitgaan

houden en het aandeel middensegment te vergroten.

dat er sprake is van goed (ver)huurderschap en dat misstanden worden aangepakt. We zorgen dat de Rotterdamse woningmarkt voor iedereen

2. Toekomstbestendige woningen en vitale wijken

toegankelijk is. De huurwoningmarkt in onze stad is inclusief, er wordt

Deze pijler is gericht op de kwaliteit, duurzaamheid en

niet gediscrimineerd.

toekomstbestendigheid van de bestaande woningen en de leefbaarheid in wijken. Prettig wonen gaat immers over meer dan alleen voldoende woningen. We zetten in op kwalitatief goede, gezonde, toegankelijke, levensloopbestendige, veilige en duurzame woningen in leefbare, veerkrachtige en gemengde wijken. We streven naar veerkrachtige wijken: wijken waar je in elke levensfase kunt blijven wonen en waar voldoende voorzieningen en netwerken zijn. Rotterdamse Woonvisie

24

ţatf \ t5 fi -.í

rv

/VĴ; V

,; ,

f

Ambitie 2040

ŵįţļlį

WíSř ■s " J"

" *:V -r^ ,trZí!»! - 7* -. .

Rotterdam groeit, het aantal Rotterdammers blijft toenemen. Demografische

. ' Ji-ñŕ ■ta-1"

ontwikkelingen, zoals de vergrijzing, zorgen voor een stijging van het aantal

V-. *

eenpersoonshuishoudens en voor een groeiende behoefte aan woningen. In combinatie met het huidige woningtekort en de schaars beschikbare ruimte

ŴÄ .wWjÿ' .’-.'b'.:-

binnen onze stad staan we voor een grote uitdaging. We zetten ons in om druk

į,-ļ: -i,ŕ

e vtîì.İ, ÄMwWÏ

- VI

op de woningmarkt te verminderen en het tekort aan woningen terug te dringen. Dit doen we verspreid over de stad, in verschillende woonvormen, voor

-

ť.-;v

L'

verschillende doelgroepen en in diverse woonmilieus (van 'dorps' tot 'grootstedelijk' wonen). Rotterdammers kunnen starten in en doorstromen naar woningen, die aansluiten bij verschillende fasen van hun leven. Wooncarrière brengt verhuisketens op gang. Een deel van de Rotterdammers

Sfc* V

kan zich een duurdere woning veroorloven. Daarin willen wij blijven voorzien. Voor anderen is betaalbaarheid juist essentieel. Daarom verbeteren en borgen

1 v.' ?

we ook de beschikbaarheid van betaalbare woningen.

ļatď

h ţċ

"

Meer woningen Om goede groei te accommoderen en ruimte te bieden aan alle Rotterdammers, streven we ernaar om het woningtekort in Rotterdam terug te dringen door duurzame nieuwbouw toe te voegen en de bestaande voorraad beter te benutten.

įJŵV įį-tf ř A'

4^ k 1

■^Jń

-t ŕrŕř

. y'- -

. 1

.,

'-

7 Vļ

-V* -t

U#ĩT,

A-' . í-^.Lr^ńŕ*

Betaalbare woningen We streven naar een woningvoorraad waarbij er in de

J..s.'ř.j. r1

V

H

toekomst voor alle inkomensgroepen voldoende keuze aan woningen blijft. We bouwen in alle marktsegmenten, waarbij de nadruk ligt op betaalbaarheid. We streven

4. Pijler 1

ernaar de absolute omvang van de sociale huurvoorraad minimaal stabiel te houden en het aandeel woningen in het middensegment te vergroten.

Meer en betaalbare woningen Rotterdamse Woonvisie

25

Wat is de opgave? De vraag naar woningen is aanhoudend hoog. Er is sprake van een flink woningtekort. De provincie Zuid-Holland en de samenwerkende gemeenten in de regio Rotterdam willen het tekort terugdringen naar

Mensen maken de stad mooier. Geef iedereen een eerlijke kans op de woningmarkt door flink meer woningen te bouwen

2%. Dat is vastgelegd in het Regioakkoord 2022, met een looptijd tot en met 2030. We hebben daarin ook afspraken gemaakt over een evenwichtiger spreiding van de sociale voorraad in de Rotterdamse regio. De afspraken uit het Regioakkoord en de landelijke en provinciale bouwopgave zijn bekrachtigd in de Regionale Realisatieagenda regio Rotterdam (woondeal) tussen het ministerie van BZK, provincie Zuid-Holland, Maaskoepel en regiogemeenten. Nieuwbouw Om de opgave te realiseren, zetten we alle zeilen bij. De aantallen zijn fors en de ontwikkellocaties liggen binnenstedelijk. Dit brengt complexiteit met zich mee. In de Regionale Realisatieagenda zijn verschillende kritische succesfactoren voor realisatie benoemd, van stikstof tot infrastructuur en van financiën tot personele capaciteit. Aan Versnellingstafels zijn partijen met elkaar in gesprek over concrete oplossingen, om de bouw aan de gang te houden. Er zijn woningen nodig in alle prijssegmenten. In de bestaande voorraad schuift een deel van de woningen vanwege prijsontwikkelingen door naar hogere segmenten. Daarom hebben we bij nieuwbouw meer aandacht voor betaalbare woningen, met zo veel mogelijk borgen voor betaalbaarheid op termijn. Maar ook in het hogere segment bouwen we woningen.

Dit draagt niet alleen bij aan de financiële haalbaarheid van projecten, maar zorgt er ook voor dat gebiedsontwikkelingen een gevarieerd programma hebben voor diverse (Rotterdamse) inkomensgroepen. Innovatief bouwen en wonen is van groot belang om de uitdagingen op de woningmarkt aan te gaan. We stimuleren partijen spaarzaam om te gaan met beschikbare grond en grondstoffen en gebouwen zo te ontwerpen dat een functieverandering op termijn mogelijk is. se Wi

;ie

26

Bij de bouw van nieuwe woningen wordt gekeken naar innovatieve bouwvormen en processen die het mogelijk maken - ondanks stijgende bouwkosten - genoeg woningen van voldoende kwaliteit en betaalbaarheid te realiseren. Het toevoegen van de benodigde hoeveelheid nieuwe woningen gaat hand-in-hand met de duurzaamheidsopgaven. Om een blijvende goede groei te kunnen realiseren moeten de nieuwe woningen duurzaam worden gebouwd. Dat betekent dat de woningen gerealiseerd moeten worden binnen de toelaatbare operationele en materiaal gebonden t

emissiegrenzen van de Paris Proof doelstellingen.

x . - ŕļjį' j Bestaande voorraad Onze bouwambities zijn groot, maar we kunnen er op korte termijn -r,"

de tekorten niet volledig mee oplossen. Daarom stimuleren we, dat

,-uľ

kansen worden benut voor beter of ander gebruik van de bestaande voorraad (woningen en leegstaande kantoren of schoolgebouwen). Innovatieve woonvormen, zoals collectief wonen, zorgen ook voor een ï J-'

betere benutting van de bestaande gebouwen en beschikbare ruimte. Maatregelen die leiden tot intensiever gebruik van de bestaande voorraad, moeten wel zorgvuldig worden afgewogen tegen eventuele

Tam

ĩ rJÜH

negatieve gevolgen voor de leefbaarheid. fm

V- -

1. “ rI

Met maatregelen in de bestaande voorraad willen we ook andere doelen bereiken. Denk aan het verbeteren van de kwaliteit,

ľ Lvŕ r

duurzaamheid, toegankelijkheid, levensloopbestendigheid en vergroten van differentiatie in woningtypologie. Dit draagt bij aan doorstroming en passend wonen voor uiteenlopende doelgroepen. » V

-BI

Let wel, aanbod komt niet vanzelfsprekend terecht bij de meest passende doelgroep. Daarom is passend toewijzen van belang.

; Z f'f'JĨL

tsm.

if V :

- įįvįT. .

fi.fįji1 i

'

įKJŗ li

J

Rotterdamse Woonvisie

27

Doelen richting 2030

Een groter aandeel betaalbaar in de bouwproductie zal

1. Meer woningen

vooral bestaan uit kleinere woningen, gericht op 1- en

"

We zorgen dat de woningvoorraad groeit, door in te zetten op een

2-persoonshuishoudens. Er moeten daarnaast ook grotere,

continue bouwstroom van minstens 3.500 woningen per jaar. Het

betaalbare woningen komen voor sociale stijgers en gezinnen.

toevoegen van nieuwbouw doen we in diverse woonmilieus, met

"

betreft woningen in hogere segmenten.

de grootste aantallen op locaties nabij hoogwaardig openbaar vervoer en op plekken waar dat de bestaande stad versterkt. Naast

"

"

De overige 45% (35% vanaf 2026) van de stedelijke bouwproductie

"

We streven ernaar, dat de absolute omvang van de sociale

permanente woonruimte gaat het ook om het creëren van een

huurvoorraad minimaal op peil blijft. We nemen maatregelen voor

flexibele schil en creatieve oplossingen om op kortere termijn de

meer middensegment en handhaven huurprijzen op basis van het

druk op de woningmarkt te verminderen.

woningwaarderingstelsel (WWS). Daarnaast worden woningen

We zorgen dat er meer woonruimte komt, door de markt uit te dagen

passend toegewezen

en te faciliteren bestaande gebouwen intensiever te gebruiken.

o.b.v. inkomen, in het sociale huursegment van corporaties én

Daarbij hebben we oog voor de leefbaarheid in de directe

het deel particuliere huur dat in het prijssegment 'sociaal' valt.

woonomgeving.

Om betaalbaarheid te borgen maken we gebruik van zowel ons

We hebben aandacht voor de woonkwaliteit in nieuwbouw

publiek- als privaatrechtelijk instrumentarium.

en bestaande bouw, voor nu en in de toekomst. Het aanbod is gedifferentieerd, woningen hebben een grootte die past bij de

Om deze doelen tot 2030 te behalen, is allereerst structurele inzet

doelgroep, zijn duurzaam (dragen bij aan klimaatdoelstellingen),

van de Rijksoverheid voor betaalbare woningbouw nodig. Als stad

levensloopbestendig, bieden flexibiliteit in plattegronden en

komen wij binnen onze lokale mogelijkheden met een set van concrete

constructie, en complexen met kleine woningen bieden ruimte

maatregelen voor de komende vijf jaar. Voor zowel 'meer woningen'

voor ontmoeting. Aan de uitstraling van gebouwen moet je het

als 'betaalbare woningen' is een onderscheid te maken tussen

prijssegment niet direct kunnen aflezen.

maatregelen voor nieuwbouw en maatregelen voor de bestaande voorraad. Sommige maatregelen nemen we al, andere vragen nadere

2. Betaalbare woningen

concretisering van o.a. ruimtelijke, bouwtechnische of financiële

"

mogelijkheden.

We zetten in op het gedachtegoed van wijken voor iedereen, met als doel gemengde wijken waar verschillende woningtypen

"

en prijsklassen beschikbaar zijn. Dit doen we waar mogelijk door

We streven er bij voorkeur naar om flexibiliteit binnen bouwprojecten

sociale- en middensegment woningen te bouwen in wijken waar

te regelen via privaatrechtelijke overeenkomsten. Als dit niet voldoende

deze beperkt aanwezig zijn, terwijl we in wijken met veel sociale

is om onze doelen te bereiken, zullen we ons publiekrechtelijk

woningen juist woningen in het midden- en hoger segment gaan

instrumentarium, zoals omgevingsplannen, inzetten. Een omschrijving

toevoegen.

van dit instrumentarium is te vinden in het gemeentelijke Grondbeleid

We zetten deze collegeperiode op stedelijk niveau in

(2023). Bovendien is het belangrijk om zorgvuldig af te wegen op

op ten minste 55% betaalbare nieuwbouw, waarvan 20% sociaal

welk deel van de woningmarkt de gemeente het meest effectief kan

en 35% middensegment. We werken toe naar 65% betaalbaar

ingrijpen om 'meer betaalbare' woningen te realiseren.

(25% sociaal en 40% middensegment) vanaf 2026. Rotterdamse Woonvisie

28

Doel 1

Meer woningen Concrete maatregelen voor de komende 5 jaar

I

"

Kwaliteit: We doen een beperkte actualisatie van het Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen. Daarbij verkennen we of bij

Deze maatregelen hebben (deels) een relatie met het Rotterdamse Doorbouwakkoord3.

specifieke doelgroepen meer afwijkingsmogelijkheden nodig zijn. Daarnaast brengen we de vereiste minimum gemiddelde oppervlaktes in lijn met de normen die worden gehanteerd in ander gemeentelijk beleid, zoals de parkeernormering.

Bestaande bouw - algemeen Nieuwbouw - algemeen

Het beter benutten van de bestaande voorraad in de stad kan enkele honderden extra woningen per jaar opleveren. De exacte

" "

Specifiek bouwen voor studenten en ouderen: Deze collegeperiode Continue bouwproductie: Jaarlijkse starten we met de bouw realiseren we 10 woonzorgconcepten voor ouderen en jaarlijks van 3.500 tot 4.000 woningen, via nieuwbouw en transformatie. 400 woningen voor studenten. We dagen sociale huisvesters uit om

hoeveelheid woonruimte die het kan opleveren, hangt af van de te

de opgave met elkaar sneller te realiseren.

We zetten op dit moment in op:

nemen maatregelen en inzet, en zal blijken uit aanvullend onderzoek.

Een flexibele schil: Tot 2026 bouwen we 2.000 flexwoningen, om pieken

Doorstroomcoach voor senioren: De doorstroomcoach begeleidt

in woningbehoefte op te vangen. Deze woningen zijn verplaatsbaar en

senioren met een verhuiswens. In Rotterdam zijn er ongeveer

staan tijdelijk op bepaalde locaties.

8.000 ouderen die willen verhuizen naar een kleinere woning. Als een deel van hen in dat proces wordt geholpen, levert dit voor

Innovatieve bouwvormen en -processen: We faciliteren innovatie,

andere woningzoekenden meer aanbod van grote woningen op.

om ondanks stijgende kosten voldoende betaalbare woningen van goede kwaliteit te bouwen met aandacht voor circulariteit en aanpasbaarheid.

Regels voor kamerverhuur versoepelen: We versoepelen de

Denk hierbij aan fabrieksmatige of modulaire bouwoplossingen.

regels voor een verplichte kamerverhuurvergunning. Deze gaat van drie of meer personen, naar vier of meer personen.

Integratie van duurzaamheid: Bij alle nieuwe woningbouwprojecten wordt duurzaamheid vanaf het begin, integraal meegenomen. Om binnen

Hospitaverhuur stimuleren: Hospi Housing brengt namens de

de grenzen van het Parijs Akkoord te blijven, kijken we naar verdergaande

gemeente Rotterdam vraag naar en aanbod van hospitaverhuur

maatregelen voor energietransitie, klimaatadaptatie, circulair bouwen en

bij elkaar.

biodiversiteit.

3

Doorbouwen aan Rotterdam, Doorbouwmaatregelen 2023 - 2026

Rotterdamse Woonvisie

29

Doel 1

We dagen de stad uit om in de bestaande voorraad meer woonruimte te maken. We gaan verkennen: "

"Veel mensen kunnen lastig een huis vinden. Ik wens dat er meer huizen te huur komen in Rotterdam die niet te duur zijn."

Optoppen van bestaande gebouwen: We onderzoeken wat er nodig is om initiatiefnemers in staat te stellen gebouwen op te toppen. Denk hierbij aan het vaststellen van heldere richtlijnen en het vereenvoudigen van procedures, waardoor betrokken partijen snel en moeiteloos aan de slag kunnen gaan.

"

Samenwonen stimuleren: We verkennen de mogelijkheden, om obstakels voor samenwonen weg te nemen. Wij denken hierbij aan het beter benutten van de huidige wettelijke mogelijkheden over de

WlrM

kostendelersnorm bij bijstandsuitkeringen en daarover duidelijk te communiceren. Over de toepassing van de kostendelersnorm bij ouderen (AOW) gaan we in gesprek met het Rijk. "

Woningen splitsen: We onderzoeken in welke wijken het splitsen van grote woningen in meerdere kleinere woningen passend en wenselijk is.

"

Intensiveren leegstandsaanpak: In Rotterdam is de leegstand rond de 3%. Dat is meer dan de 2% van het landelijk gemiddelde en in de meeste andere grote steden. We gaan het leegstandspercentage per wijk en de mogelijke oorzaken nader analyseren. Wanneer het leegstandspercentage uitzonderlijk hoog is - zonder bijvoorbeeld een tijdelijke reden als voorgenomen sloop of hoog niveau renovatie - kan een leegstandsaanpak worden opgezet.

"

Transformatie: We faciliteren de transformatie van leegstaande kantoren en schoolgebouwen naar woonruimte. Per locatie wordt de wenselijkheid daarvan getoetst in relatie tot goede groei'. Er is immers behoefte aan meer dan alleen woningen.

^ - -pľV

Rotter

e

30

f

Doel 2

Betaalbare woningen Nieuwbouw - algemeen Concrete maatregelen voor de komende 5 jaar De komende vijf jaar zetten we de volgende stappen om het totale

Deze maatregelen hebben (deels) een relatie met het Rotterdamse Doorbouwakkoord. We willen de aantrekkelijkheid van de Rotterdamse woningmarkt voor investeerders behouden, dus daar houden we bij het implementeren van maatregelen rekening mee. Zonder ontwikkelaars, corporaties, bouwbedrijven en institutionele beleggers worden er geen nieuwe (betaalbare) woningen gebouwd. Bij de verkenning van nieuwe maatregelen rondom betaalbaarheid stemmen we af met marktpartijen, bijvoorbeeld via het Platform Ontwikkeling Rotterdam.

aandeel betaalbare woningen te vergroten: "

Kansen meer betaalbaar benutten: Gezien de druk op betaalbaarheid benutten we waar mogelijk kansen om voor 2026 al 65% betaalbaar te bouwen.

"

Er komt een nieuwe Rotterdamse Bouwwet waarbij we experimenteren met flexibiliteit in regelgeving voor betaalbare woningen zonder de kwaliteit en de omgeving uit het oog te verliezen. We staan daarbij open om regels tegen het licht te houden, bijvoorbeeld bijbetaling en woonoppervlakte voor specifieke doelgroepen.

"

Verstrekken van de volgende financiële impulsen: Er is C 25 mln. beschikbaar om het aandeel betaalbaar in bouwprojecten tot 2026 te verhogen. Daarnaast is, gekoppeld aan het Doorbouwakkoord, ook nog eens C 25 mln. beschikbaar gesteld voor een startbouwregeling en een

Daarnaast is het niet altijd helder welke financiële en personele gevolgen er zijn voor de maatregelen die momenteel worden onderzocht. De uitkomsten van deze verkenningen worden daarom op een later moment voorgelegd aan de gemeenteraad.

Doorbouwfonds voor nieuwe grondexploitaties waar tekorten zijn. Deze C 50 miljoen zijn voor de huidige collegeperiode beschikbaar. Voor de prijssegmentambities na 2026 is aanvullende financiering nodig. Op de langere termijn zijn we daarbij ook afhankelijk van het Rijk. De betaalbare voorraad bestaat uit het sociale segment en het middensegment. Voor beide segmenten is uitgewerkt welke maatregelen we op dit moment nemen en voor welke maatregelen we de mogelijkheden, financiële en personele implicaties nog verkennen.

Rotterdamse Woonvisie

31

Doel 2

Nieuwbouw - sociaal

We verkennen daarnaast voor behoud en uitbreiding van de sociale huurvoorraad de volgende maatregelen:

Onder de definitie van sociaal segment van het Rijk vallen huurwoningen van corporaties en enkele huurwoningen van

"

Langjarige borging: We maken afspraken over 25 jaar

particulieren, als deze voldoen aan de voorwaarden zoals genoemd

instandhouding met marktpartijen die sociale huurwoningen bouwen,

bij paragraaf 'Doelen richting 2030: betaalbare woningen'.

conform landelijke definitie sociaal en toewijzing aan doelgroepen.

We conformeren ons aan de rijksdefinitie en richten onze maatregelen specifiek op het huursegment, aangezien het momenteel niet haalbaar

"

Huurprijs en toewijzing aan doelgroep: Voor handhaving

is om kwalitatief goede sociale koopwoningen te realiseren binnen

van huurprijzen van particuliere woningen is een landelijk

de huidige marktomstandigheden.

huurregistratiesysteem gewenst. Wij vragen het Rijk hiervoor met een voorstel te komen. Voor toewijzing van deze particuliere huurwoningen

Om de sociale huurwoningvoorraad te behouden en uit te breiden,

aan de EU-doelgroep is een landelijke handreiking gewenst. Als er

zetten we de volgende maatregelen in:

geen landelijke systeem en/of handreiking komt, overwegen we om een lokale en/of regionale werkwijze te ontwikkelen.

"

Bouwen van meer sociale huurwoningen: We realiseren tot 2026 20% sociaal in nieuwbouw en daarna 25%. Bij voorkeur gebeurt

"

"

We volgen de landelijke regelgeving over het

dit door de corporaties, omdat zij garant staan voor langjarige

woningwaarderingsstelsel en de servicekosten: We moeten

betaalbaarheid en toewijzing aan kwetsbare doelgroepen.

het effect hiervan op de inzet van ons kwaliteitsbeleid nader

We zoeken samen met corporaties naar mogelijkheden om de

in beeld brengen, aangezien gedeelde voorzieningen en

productie te vergroten en het tempo te versnellen. Hierin stimuleren

services mogelijk een compenserende kwaliteit kunnen zijn

we ook samenwerkingen tussen corporaties en marktpartijen.

bij kleinere woningen.

Regionale spreiding: Sturen op nakoming van gemaakte woningbouwafspraken met regiogemeenten over een meer evenwichtige spreiding van de sociale voorraad in de regio (Meer Evenwicht-scenario).

Rotterdamse Woonvisie

32

Doel 2

Nieuwbouw - middenhuur

marktpartijen, corporaties en het Rijk de overgang van de oude naar de nieuwe definitie voor het middenhuursegment.

Voor het middenhuursegment zetten we in op de volgende maatregelen:

" "

Woninggrootte: We verlangen bij middenhuur van partijen niet langer

Bouwen van meer middensegment: We sturen in nieuwbouw tot

een gemiddelde oppervlakte. Wel verwachten wij, dat woningen ten

2026 op 35% en daarna op 40% middensegment.

minste voldoen aan de minimaal toegestane oppervlakte vanuit het Nieuw Rotterdams Kwaliteitsbeleid Wonen.

"

Verdeling huur/koop: Op stedelijk niveau streven we ernaar dat de helft van de nieuwbouwwoningen in het middensegment, middenhuur is.

Daarnaast verkennen we voor het middensegment de volgende

Dit is 20% van de totale bouwproductie vanaf 2026. We zetten de lijn uit

maatregelen:

het Doorbouwakkoord voort, door ons tot 2026 flexibel op te stellen bij de verhouding huur/koop in het middensegment. Daarmee houden we de bouw aan de gang.

"

Middenhuur door corporaties: We maken afspraken met woningcorporaties over het aantal middenhuurwoningen dat zij bouwen. In het Doorbouwakkoord hebben we vastgelegd dat de

"

Langjarige borging middenhuur: We houden ontwikkelaars bij

corporaties tot 2026 per jaar minimaal 200 middenhuurwoningen

middenhuur aan een instandhoudingstermijn van minimaal 15 jaar, om

bouwen. Daarbij verkennen we de mogelijkheden van het mengen

de continuïteit van dit woningsegment op de lange termijn te borgen.

van sociaal en middenhuur in één gebouw.

Overgangsfase landelijke regulering middenhuur: Sinds vaststelling

Voorsprong sleutelberoepen: Om ervoor te zorgen dat de juiste

van het Rotterdamse Actieplan Middenhuur (2019) hanteren we lokale

doelgroep in deze woningen terecht komt, krijgen middeninkomens

regels over huurprijzen en kwaliteitscriteria voor het middensegment.

en sleutelberoepen bij de toewijzing van middenhuur in nieuwbouw

Dit was bij gebrek aan landelijke kaders. Het wetsvoorstel Betaalbare huur

en uit liberalisaties een voorsprong t.o.v. andere doelgroepen.

brengt hierin verandering: middenhuur woningen worden nu gedefinieerd

Waar nodig zetten we hiervoor publiekrechtelijke instrumenten in,

als woningen met maximaal 186 WWS-punten en een bijbehorende

zoals de huisvestingsverordening. We gaan de doelgroepenverordening

maximale huurprijs. Doordat wij enige tijd ruimere prijsgrenzen

herzien en afstemmen op het nieuwe woonbeleid.

hanteerden, maar vooral ook minimale oppervlakte-eisen stelden, bestaat de kans dat middenhuurwoningen uit eerder gemaakte lokale afspraken

Lobby Rijk investeringsmogelijkheden corporaties: We lobbyen

onder het wetsvoorstel Betaalbare huur in de vrije sector verhuurd mogen

richting het Rijk voor verbeterde investeringsmogelijkheden van

worden. We streven ernaar om de eerder overeengekomen percentages

corporaties in onze regio. Omdat we zien dat in de huidige markt

middenhuur op projectniveau te handhaven. Voor dit type woningen geldt

ontwikkelende partijen (zowel corporaties als particulier) middenhuur

een maximale huurprijs die is vastgesteld door de Rijksoverheid.

niet financieel rond krijgen in nieuwbouw, maken wij ons hard voor

Om bouwvertraging te voorkomen, verkennen we samen met

gunstige DAEB-financiering voor realisatie van deze woningen.

Rotterdamse Woonvisie

33

Doel 2

Nieuwbouw - middenkoop

"

Vervreemdingsverbod: Voor alle nieuwbouw in het middenkoopsegment geldt een vervreemdingsverbod

Specifiek voor het middenkoopsegment nemen we de volgende

(zelfbewoningsplicht + anti-speculatiebeding) van minimaal 5 jaar.

maatregelen: " "

Voorsprong sociale stijgers en sleutelberoepen: We vragen

Verdeling koop/huur: Op stedelijk niveau streven we ernaar dat de

ontwikkelaars en corporaties om sociale stijgers uit de buurt en

helft van de nieuwbouwwoningen in het middensegment, middenkoop

sleutelberoepen met een middeninkomen bij de toewijzing van nieuwe

zijn. Dit is 20% van de totale bouwproductie. Op korte termijn gaan

middenkoop een voorsprong te geven t.o.v. andere doelgroepen.

we op projectniveau flexibeler om met de verdeling koop/huur in het

Hiervoor zijn we op dit moment afhankelijk van de welwillendheid

middensegment.

van ontwikkelaars en corporaties. Juridisch kunnen we dit (nog) niet afdwingen. Bij inwerkingtreding van de nieuwe Huisvestingswet (naar verwachting 1 januari 2024) kunnen we dat publiekrechtelijk regelen. Voor het middenkoopsegment wordt de volgende maatregel verkend: "

Koopinstrumenten voor grotere woningen: We stimuleren de markt om met vernieuwende koopinstrumenten woningen onder de marktwaarde aan te bieden. Zo kunnen grotere woningen (ca. 85 m2), die geschikt zijn voor sociale stijgers en gezinnen, alsnog in het middenkoopsegment aangeboden worden. Dit kan door een koperskorting te geven die bij een latere verkoop weer verrekend wordt. Waar de markt dit soort instrumenten vanwege de financiële

1 pj 1

lasten die dit met zich meebrengt (uitgestelde betalingen en het risico

í\ ļ

op dalende prijzen bij verkoop) niet inzet, kijken we naar het Rijk voor

1

beschikbare middelen.

[V: '„rÇv.: "

Aanschafwaarde-drukkende maatregelen: We verkennen op beperkte schaal maatregelen zoals CPO en het aanbieden van kluswoningen.

Rotterdamse Woonvisie

34

Doel 2

Bestaande bouw - sociaal

ñrin ■0E0

Specifiek voor het sociale huursegment nemen we de volgende maatregelen:

mm

H

Beperken verkoop en liberalisaties corporatiewoningen: In wijken met een beperkt aandeel sociale voorraad, maken we afspraken met corporaties over het stoppen met verkoop en liberalisatie van bestaande sociale huurwoningen.

"

•Ä

IV

Sociaal houden particuliere huurwoningen: Met marktpartijen die bestaande sociale woningen beheren maken we afspraken over huurprijzen en toewijzing aan doelgroepen (bestaande voorraad en nieuwbouw). Randvoorwaardelijk hierbij is een landelijk

. . . JmfSİÜM

registratiesysteem voor huurprijzen, waarbij hulp van het Rijk nodig is. Voor het faciliteren van toewijzing aan de doelgroep vragen we

ïr

'

I». .

_____

zoals gezegd aan het Rijk om met een voorstel te komen voor een transparant woonruimteverdeelsysteem.

S k

JV' İ V1

-

' ifeį ' C "«Ï#

j

řţ^íí ’ řífWîiw** m "T ‘

i - --t

Rotterdamse Woonvisie

35

Doel 2

Bestaande bouw - middenhuur

"

Passend toewijzen aan middeninkomens: In gebieden waar de schaarste het grootst is zetten we waar nodig ons publiekrechtelijke instrumentarium in om woningen passend toe te wijzen o.b.v. inkomen

Voor het middenhuursegment verkennen we de volgende maatregelen:

(bijv. via een doelgroepenverordening). "

Regulering middenhuur: We zullen de toekomstige wetgeving met betrekking tot de regulering van middenhuurprijzen handhaven.

"

Nieuwe Huisvestingswet: We zien dat de (acute) woonvraag naar

We gaan ervan uit dat het wetsvoorstel Betaalbare huur zal worden

betaalbare woningen ook buiten de corporatiedoelgroep groter

aangenomen. Dit betekent dat de huurprijzen voor middenhuur worden

is dan het aanbod. We zetten daarom in op het uitbreiden van de

gereguleerd, wat een dempend effect heeft op de huurprijzen en moet

mogelijkheden van de (nieuwe) Huisvestingswet in de Rotterdamse

leiden tot meer middenhuurwoningen in de stad. Deze regulering gaat

verordening Woonruimteverdeling.

naar verwachting gelden voor woningen met maximaal 186 punten (met een verwachte huurprijs van C 1.123 per 1-1-2024). We verwachten dat dit een effect gaat hebben op de omvang van het middensegment, omdat een groot deel van de particuliere huurwoningen in Rotterdam

Bestaande bouw - middenkoop

binnen die potentiële 186 punten zal vallen. Voor het middenkoopsegment nemen we de volgende maatregel: "

Monitoren van mogelijke effecten regulering: We krijgen signalen dat veel particuliere beleggers panden willen verkopen of een (kleine)

"

Opkoopbescherming: Afhankelijk van de ontwikkelingen op de

kwaliteitsverbetering willen doen om qua WWS boven de 186 punten

woningmarkt, verlengen we de opkoopbescherming voor woningen

uit te komen. We monitoren daarom de komende jaren eventuele

in het (sociale en) middenkoopsegment in bepaalde wijken.

veranderingen in het aandeel middensegment in de particuliere

De opkoopbescherming is bedoeld om middeninkomens en

huurvoorraad. Een sterke afname vraagt mogelijk om een bijstelling

koopstarters die een woning willen kopen in de bestaande voorraad,

van het percentage middensegment in onze bouwproductie of

meer kans te geven. Door beleggers te weren, ontstaat meer aanbod

bijstelling van onze doelen voor dit segment.

voor de gewenste doelgroep.

Liberalisatie corporatiewoningen naar middenhuur: In wijken

Verkoop corporatiewoningen aan middeninkomens:

met een omvangrijke sociale voorraad, zetten we in op meer ruimte

In wijken met een aanzienlijk aantal sociale huurwoningen

voor het middensegment door middel van liberalisatie van sociale

hebben woningcorporaties de mogelijkheid om bestaand bezit

huurwoningen van corporaties naar het middensegment. Daarbij

als middenkoopwoningen te verkopen als onderdeel van hun

borgen corporaties middenhuur in hun vrije-sectorportefeuille voor

portefeuillevernieuwing. Bij deze verkoop, vergelijkbaar met

minimaal 15 jaar.

nieuwbouwprojecten, krijgen middeninkomens voorrang.

Rotterdamse Woonvisie

36

it ipgi

-a. * llĮĨ'

TŪgfc .. -Tľ ffl

İ-'

iramai»-

plfŬ mmnu

mawí ifr

ík ii

3HSt:

::::: ~T

fīffaiílFfelt

t Ambitie 2040 Veel Rotterdammers houden van Rotterdam en wonen er met plezier. Rotterdam heeft wijken met een verscheidenheid aan woonmilieus en met bijzondere kwaliteiten, bijvoorbeeld door de cultuurhistorie, de aanwezige voorzieningen en gemeenschappen. Dit maakt Rotterdam nu al een thuis voor velen en daar zijn we zuinig op. Iedere wijk is uniek en vraagt om een eigen manier om samen met bewoners en organisaties in en buiten de wijk de kracht van de wijk te versterken. De onderliggende principes hierbij zijn dat we vroegtijdig in contact treden met bewoners, dat we transparant zijn over ons handelen en de gemaakte keuzes, dat we bewoners en hun ervaring serieus meewegen, dat we nadrukkelijk ook oog houden voor de lange termijn en toekomstige generaties en wat er goed en minder goed gaat in wijken. Dat betekent ook dat we als gemeente per wijk andere maatregelen of acties treffen. Rotterdam werkt aan een stad waarin iedereen de mogelijkheid heeft om mee te doen, zich naar wens kan ontwikkelen en bestaanszekerheid heeft. Wonen is hier een fundamenteel onderdeel van. Rotterdam wil toekomstbestendige woningen in wijken waar je prettig woont. Dit gaat over voldoende woningen, maar ook over de kwaliteit en duurzaamheid van woningen. Een huis moet veilig zijn en bescherming bieden tegen vocht, kou en hitte. En de omgeving moet gezond, inclusief en veilig zijn.

Het gaat ook over hoe we samenleven in wijken, elkaar ontmoeten en ondersteunen. Voortbouwend op het principe van goede groei, zoals omschreven in de Omgevingsvisie, zetten we daarom in op kwalitatief goede woningen in leefbare, veerkrachtige en gemixte wijken. Wijken die een thuis bieden aan Rotterdammers, passend bij hun levensfase en inkomen. Kortom: wijken voor iedereen.

5. Pijler 2 Toekomstbestendige en vitale wijken Rotterdamse Woonvisie

37

Ambitie 2040 -' 1. De Rotterdamse woningvoorraad is toekomstbestendiger

Een groene wijk met duurzame huizen zorgt ervoor dat onze stad klaar is voor de toekomst."

We streven ernaar dat meer woningen voldoen aan de eisen die in de toekomst verwacht worden voor wat betreft duurzaamheid (isolatie, installatie), kwaliteit (bouwtechnische staat, fundering op orde, klimaatbestendigheid, woninggrootte, flexibiliteit, toegankelijkheid, veiligheid, erfgoed en architectuur) en gezondheid (goede ventilatie, geen vocht, geluid en hitte). 2. Rotterdamse wijken zijn leefbaar, veerkrachtig en voor iedereen Wijken voor iedereen zijn enerzijds wijken met een gevarieerd woningaanbod qua typologie, prijssegment en

'j ^ 4 Wjxw* ļ Aw.-rf,

toegankelijkheid. Dit maakt het mogelijk om wooncarrière

Wa.

te maken in de buurt, waardoor sociale netwerken en

ľrr .,-

binding met de buurt behouden wordt. En anderzijds zijn dit wijken waar de woonomgeving gezond, veilig en toegankelijk is en uitnodigt tot ontmoeting. Dit is nodig om wijken veerkrachtig te krijgen en houden zodat wijken kunnen omgaan met fysieke en sociale veranderingen, mensen veilig zijn en weerbaar tegen de gevolgen hiervan.

hJ

1

De Rotterdamse woningvoorraad is toekomstbestendig: een stapeling van opgaven Een deel van de bovengenoemde opgaven betreft woningen van woningcorporaties. In onze samenwerking leggen wij afspraken vast

Wat is de opgave?

om de kwaliteit van deze woningen te verbeteren. En we lobbyen

Een groot deel van de woningen in Rotterdam voldoet aan de huidige

gezamenlijk om toekomstige investeringsmiddelen voor deze taak

kwaliteitseisen. Een deel heeft echter nog wel een ingreep nodig

los te krijgen. Maar ook bij veel woningen in particulier eigendom is

bijvoorbeeld in het kader van de energietransitie of verduurzaming.

verbetering van kwaliteit nodig. Dat moeten eigenaren zelf oppakken.

Vooral de oudere woningen voldoen nog niet aan de huidige en

Gelukkig kan een groot deel van de Rotterdammers de aanzienlijke

toekomstige standaarden. Dit brengt aanzienlijke uitdagingen met

kosten hiervan dragen. In een aantal wijken is er echter sprake van

zich mee, vooral als gevolg van problemen zoals slechte isolatie en

een stapeling van opgaven en overstijgt de aard van de opgaven de

funderingsproblemen. Het is een enorme opgave om die woningen

mogelijkheden van de eigenaar-bewoners. Het zijn voornamelijk de

te verbeteren, zodat ze weerbaar zijn tegen klimaatverandering en

Rotterdammers met lage inkomens die onvoldoende middelen hebben

energiecrises.

om hun woning aan te pakken, waardoor ook energielasten hoog blijven. Onbedoeld kan hierdoor de ongelijkheid tussen Rotterdammers

Energie besparen is van groot belang. Niet alleen vanwege de

groter worden. Dit heeft ook invloed op de veerkracht van wijken.

klimaatcrisis en de noodzaak om in 2050 CO2 neutraal te zijn, maar

We hebben daarom specifiek aandacht voor Rotterdammers met

ook omdat de energierekening van veel Rotterdammers (te) hoog is.

de laagste inkomens.

Nog een uitdaging: in Rotterdam staan ruim 120.000 woningen op

Het vitaliteitsonderzoek laat zien dat de totale opgave om de

houten palen en ruim 30.000 woningen zijn niet onderheid.

particuliere woningvoorraad in Rotterdam toekomstbestendig

Een toekomstbestendig huis heeft een goede fundering.

te maken (dus excl. corporaties) tot aan 2050 uitkomt op circa 17,8

Bodemdaling in combinatie met deze funderingsproblemen leidt

miljard euro4. Dit betekent een gemiddelde investering per woning

ertoe dat Rotterdammers nu en in de toekomst last kunnen krijgen van

in Rotterdam van circa 100.000 euro. Deze benodigde investeringen

ondergelopen kelders, vocht en schimmel in woningen en verzakking van de woning. Het betreft een substantieel aantal woningen en vergt

verschillen sterk per type eigenaar en woning. Het onderzoek laat zien dat bij circa 40.000 woningen de eigenaren de kosten voor deze

technisch ingewikkelde ingrepen om deze overlast te verhelpen of te

verbeteringen zelf niet kunnen dragen. Deze investeringen kunnen

voorkomen.

dus niet worden terugverdiend door lagere maandlasten of een hogere waarde van de woning. Dat geldt voor de focuswijken in de gebieden

Tot slot vraagt de bouwkundige staat van de woning aandacht.

Charlois en Feijenoord van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid

Daarbij gaat het niet alleen om achterstallig onderhoud maar ook

(NPRZ). Ook op de noordoever is een aantal kwetsbare gebieden,

om de bouwkwaliteit op zich. De aanpak hiervan is nodig om te

zoals Oud-Mathenesse en delen van en Bospolder-Tussendijken.

voorkomen dat er ongezonde en gevaarlijke situaties ontstaan.

Juist in wijken waar bewoners dat zelf niet kunnen, vraagt het toekomstbestendig maken van de bestaande voorraad onze aandacht. 4 Dit zijn alle investeringen die nodig zijn tot aan 2050 om de woningvoorraad toekomstbestendig te maken en houden. Een deel van deze investeringen kan worden teruggewonnen door lagere woonlasten of stijging van woningwaarde. Een aanzienlijk deel zal niet worden terugverdiend.

Rotterdamse Woonvisie

39

Doelen richting 2030 Om woningen toekomstbestendig te maken moeten ze energiezuinig, gezond en van betere kwaliteit zijn. De stapeling van de opgaven vraagt om een slimme koppeling bij de aanpak. We kiezen daarom voor focus (inzet en middelen) op gebieden waar Rotterdammers met lage inkomens en/of zorgvragen wonen en een aanpak waarbij we meerdere opgaven in de wijk tegelijkertijd oppakken en zo tegelijkertijd meerdere doelen bereiken (zoals ook in Omgevingsvisie staat). We zetten in op: 1. Woningen zijn gezonder en van betere kwaliteit Dat doen we door het grondig verbeteren van 10.000 woningen in meest kwetsbare wijken, waar het eigenaren zelf niet lukt achterstanden weg te werken. Het merendeel van deze opgave, zo'n 8.000, ligt binnen het NPRZ. 2. De woningvoorraad is duurzamer en energiezuiniger De CO2 uitstoot daalt met 55%, het wooncomfort wordt groter en de woonlasten lager. Dat doen we o.a. door in te zetten op isolatie van 97.000 woningen en het bieden van een duurzaam alternatief voor 85.000 aardgasaansluitingen.

ill I

own*

Rotterdamse Woonvisie

40

Doel 1

We maken de woningvoorraad gezonder en van betere kwaliteit. Concrete maatregelen voor de komende 5 jaar

I

subsidieaanvragen, financiering en uitvoering. Daarnaast gaat de

Gebiedsgerichte aanpak corporatie en particuliere woningvoorraad

gemeente in bepaalde gebieden woningen aankopen. Deze woningen worden aangepakt door renovatie, sloop/nieuwbouw en samenvoegen/ vergroten van woningen. Hoewel het programma zich op de hele stad richt, ligt de focus van de uitvoering op het NPRZ, dit vanwege de omvang van de opgave en de beschikbare middelen. Voor de periode

"

Gebiedsgerichte systeemaanpak: We lopen met het NPRZ voorop

2023-2027 kunnen we goede stappen zetten door:

in de integrale aanpak van wijken en zetten deze expertise breder

" 3.000 woningen basis aanpak stadsbreed, waarvan ca 2.000 tot

in met een gebiedsgerichte systeemaanpak in kwetsbare gebieden

2.400 in het NPRZ. We activeren VvE's om achterstallig onderhoud

waar dit het meest nodig is en eigenaren de verantwoordelijkheid

weg te werken. Hiervoor zijn financiële middelen geregeld.

niet zelf kunnen dragen. Het betreft dan een integrale, fysieke aanpak

" 1.000 - 2.000 woningen grondige aanpak binnen het NPRZ:

per wijk. Prioriteit ligt bij de focuswijken stedelijke vernieuwing. Hier

verduurzaming, verbeteren bouwkundige staat en vergroten/

gaan we aan de slag met een brede kwaliteitsopgave. Het gaat dan

samenvoegen van de woningen. Voor de grondige aanpak zijn

naast de oude stadswijken van het NPRZ (Feijenoord, Afrikaanderwijk,

alleen gemeentelijke middelen beschikbaar voor NPRZ-gebied.

Hillesluis, Bloemhof, Tarwewijk, Carnisse, Oud Charlois) ook om wijken

Voor Oud Mathenesse starten we een lobby voor aanvullende

op de Noordoever: Schiebroek Zuid, Oud Mathenesse, Bospolder,

middelen. NB: Het totale doel tot 2030 (10.000) is nog niet financieel

Tussendijken en delen van Overschie en Kralingse Veer. Maar we

gedekt.

kunnen niet overal tegelijk beginnen en we kunnen het ook niet alleen; samen met corporaties en het Rijk pakken we een actieve rol, waarbij de focus de komende jaren ligt op de wijken binnen

De gemeente, corporaties en het programmabureau NPRZ werken samen aan een doorbraak rond de slecht geëxploiteerde

NPRZ en Oud Mathenesse. We betrekken kennisinstellingen en

particuliere voorraad binnen het NPRZ: Bindend element daarin

samenwerkingspartners om innovatieve oplossingen te vinden voor

is de wijkgerichte aanpak, waarbij leefbaarheid van de bewoners

deze complexe vraagstukken.

voorop staat. Er zijn diverse instrumenten beschikbaar om de situatie te verbeteren. Die variëren van het activeren van bewoners en

"

We ontwikkelen en voeren het Programma particuliere voorraad

eigenaren om zelf de leefbaarheid te verbeteren, tot het aanpakken van

uit: gericht op het wegwerken van onderhoudsachterstanden

misstanden in de verhuur en van complexe problemen die zich achter

en toekomstbestendig maken van woningen. We stimuleren

gesloten deuren afspelen. Het verwerven van particulier vastgoed voor

eigenaren, onder meer in VvE-verband, met het maken van plannen,

herontwikkeling (om door te verhuren als betaalbaar corporatiebezit en/of te herstructureren) behoort ook tot de mogelijkheden.

Rotterdamse Woonvisie

41

Doel 1

Financiële ondersteuning: We doen aanvragen om financiële middelen te krijgen uit het Volkshuisvestingsfonds (VHF) en de Regiodeal Waterweggemeenten. Deze zijn van groot belang voor een financiële ondersteuning in de aanpak van particuliere

Zorgvuldige afweging van aanpak in gebieden "

Inzet instrumenten: Om de bestaande voorraad toekomstbestendig te houden, zijn diverse instrumenten mogelijk, zoals renovatie, basisaanpak

woningvoorraad.

en samenvoegen/vergroten. Indien de woningvoorraad van zeer slechte VvE aanpak: We starten een aanpak met en voor VvE's om

kwaliteit is, niet toekomstbestendig en de kosten onevenredig hoog,

de beheerstructuur van VvE's aan te pakken. Door niet goed

hebben we als stad en corporaties de mogelijkheid om in te zetten op

functionerende, kleine VvE's op te laten gaan in een grote VvE

sloop. We gaan hier terughoudend mee om. Naast kwaliteitsverbetering

per bouwblok. Daarvoor hebben we hulp van het Rijk nodig.

kan sloop ook aan andere doelen bijdragen, zoals verdichting en differentiatie. We gebruiken de Leidraad Stedelijke Vernieuwing om

"

Vangnet niet-kunners: We verkennen, naast de bestaande

op een transparante en zorgvuldige manier per locatie en gebied de

regelingen, de mogelijkheden van een Vangnet voor niet-kunners.

afweging over type ingreep te maken. Bij deze opgave spelen de huidige

Dat zijn bijvoorbeeld eigenaar-bewoners die zelf hun woningen niet

bewoners en het bijbehorende sociale netwerk een belangrijke rol. We

toekomstbestendig kunnen maken.

zijn transparant over de afwegingen en keuzes die gemaakt worden en zorgen ervoor dat bewoners bij stedelijke vernieuwing worden gehoord

"

en gezien.

Woningdifferentiatie: We zetten in op woningdifferentiatie binnen het NPRZ-gebied, met als doel doorstroming van sociale stijgers binnen de buurt. Dit kan bijvoorbeeld door grotere woningen voor

"

Ontwikkelen strategie aanpak gebieden: Op basis van de nieuwste

sociale stijgers/gezinnen te realiseren door projecten samen te voegen

inzichten uit het Vitaliteitsonderzoek gaan we in beeld brengen waar

en te vergroten en het toevoegen van woningen voor ouderen in

de problematiek met betrekking tot de kwaliteit van de woningen

specifieke gebieden.

het groots is en welke aanpak dit vergt. We zien het als onze taak om initiatief te nemen daar waar de aard van de opgave de mogelijkheden van eigenaren overstijgt. We werken nauw samen met de rijksoverheid,

LJL~JJU

■HUI

betrokken gemeenten, corporaties en andere partijen in het Nationaal 'T 1

Programma Leefbaarheid en Veiligheid en de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek. Dit is niet alleen een Rotterdams probleem. Er moet een landelijke aanpak komen. We spreken het Rijk aan op het pakken van een regierol en treffen van maatregelen. We ontwikkelen samen met betrokken stakeholders (zoals banken, corporaties en

’ííī-Tï

ministeries) een strategie voor deze gebieden. En we ontwikkelen een communicatiestrategie naar eigenaren over verantwoordelijkheden en de rol van de gemeente.

Rotterdamse Woonvisie

42

Doe

We zetten het funderingsloket door: We geven uitvoering uniat in mail

aan de Rotterdamse funderingsaanpak (bv. door subsidies op funderingsonderzoek en financiering van uitvoering) en actualiseren

m . ŵ

het programma. Het programma gericht op houten paalfunderingen

■ R«

lil ■ tl

breiden we uit met een aanpak voor de niet onderheide woningvoorraad, met name gericht op hulp bij funderingsonderzoek van huiseigenaren.

Toezicht, handhaving en informatievoorziening "

Toezicht en handhaving: We bevorderen de naleving op veiligheid en gezondheid van de bestaande voorraad door toezicht en handhaving. Uitgangspunt is dat de eigenaar verantwoordelijk is voor het oppakken van de opgaven.

"

■éhW

Vocht- en schimmelklachten: Om woningen gezond te houden, informeren we bewoners met vragen over het belang van goede ventilatie. Vocht- en schimmelklachten te wijden aan technische/ bouwkundige oorzaken, worden gefaseerd zo veel mogelijk op natuurlijke onderhoudsmomenten aangepakt.

Hg

Rotterdamse Woonvisie

43

Doel 2

We gaan voor een duurzamere en energiezuinigere woningvoorraad. In het Klimaat Actieplan Rotterdam5 zijn maatregelen

I

"

opgenomen. Hieronder de belangrijkste punten die betrekking hebben op een toekomstbestendige woningvoorraad:

Daar kunnen alle Rotterdamse VvE's terecht voor laagdrempelig advies over onderhoud en verduurzaming. Zo kunnen wij VvE's nog beter helpen met advies en ondersteuningstrajecten m.b.t. verduurzaming. "

"

We hebben het Adviesloket VVE-010 geïntensiveerd:

Ondersteuning bij verlaging energielasten: Om de effecten van

Verduurzamen corporatiewoningen: We hebben prestatieafspraken

hoge energieprijzen tegen te gaan, benutten we de rijksmiddelen die

gemaakt met corporaties voor het verduurzamen van hun woningen. Dit is

tot en met 2025 beschikbaar zijn. We zetten deze middelen in voor

ondermeer gericht op de aanpak van woningen met een EFG-label zodat

Rotterdammers bij wie het inkomen laag en de nood hoog is, door het

deze eind 2028 (circa 12.000 woningen) nagenoeg niet meer voorkomen,

aanbieden van energieklussers en subsidie voor isolatiemogelijkheden.

door het isoleren, aardgasvrij maken, klimaatadaptatie, e-laden, etc. We monitoren de voortgang en blijven in gesprek met corporaties

"

over verduurzaming, waarbij knelpunten worden weggenomen om

Isolatie: We starten in meerdere gebieden een gebiedsgerichte aanpak isolatie voor eigenaar-bewoners.

verduurzaming te versnellen. " "

Duurzaamheidstransitiebudget (DTB): Waar mogelijk maken

Verduurzamen woningen particuliere verhuurders: Om ervoor

we gebruik van dit budget om nieuwe projecten te financieren.

te zorgen dat er ook in het verduurzamen van de rest van de voorraad

Voor projecten in de stad zijn subsidies en gunstige leningsfaciliteiten

voldoende tempo zit om landelijke wettelijke eisen in 2030 te halen, zetten

beschikbaar.

we in op afspraken met het Platform Particuliere Verhuurders over het treffen van energiebesparende maatregelen en verduurzaming van het

Met bovenstaande maatregelen zetten we naar verwachting goede

bezit van grote particuliere verhuurders.

eerste stappen. Maar voor het realiseren van de doelen zijn grotere stappen nodig. Zetten we die niet, dan lopen we het risico op een

"

Aardgasvrije wijken: We streven ernaar 37.000 woningen aardgasvrij

grotere tweedeling.

te maken via lopende initiatieven. In het Warmteprogramma 2026 staat

De aanpak voor verduurzaming en het verbeteren van de

hoe we invulling geven aan de resterende 40.000 aansluitingen die in

woningkwaliteit kunnen we niet alleen; daar hebben we het Rijk

2030 aangepakt moeten worden.6

structureel voor nodig, zoals landelijke stimuleringsregelingen en regelgeving (bv. ten aanzien van isolatie en funderingen).

5 6

Start - Klimaat actieplan (foleon.com) Gebouwde omgeving - Aardgasvrij - Klimaat actieplan - Tweede laag (foleon.com)

Rotterdamse Woonvisie

44

2

Rotterdamse wijken zijn leefbaar, veerkrachtig en voor iedereen dezelfde wijk. Hetzelfde geldt wanneer mensen kleiner willen gaan

Wat is de opgave: Wonen als basis

wonen door een nieuwe gezinssamenstelling of kinderen die uit huis

De woonervaring wordt sterk beïnvloed door de leefomgeving.

gaan. We verwachten steeds meer dat mensen met een zorgvraag

Via de ervaring van "leefbaarheid" meten we de mate waarin de

(langer) zelfstandig thuis blijven wonen en onderlinge ondersteuning in

omgeving aansluit bij de eisen en wensen van bewoners. In veel

het kader van zelfredzaamheid belangrijk is. Woningen moeten hierop

Rotterdamse wijken zagen we in de afgelopen jaren een verbetering

aangepast zijn of kunnen worden. Het is daarom noodzakelijk een

van de leefbaarheid in de objectieve cijfers7. Maar uit het onderzoek

mix aan woningen in verschillende woningtypologie, aanbod en prijs

van de Rotterdamse Kenniswerkplaats Leefbare Wijken blijkt dat de

te hebben. Verschillende mensen met verschillende achtergronden,

subjectieve leefbaarheid - het gevoel dat bewoners hebben bij hun

levensfase, leeftijd en inkomen, komen dan in wijken samen.

leefomgeving - in de ogen van bewoners ondanks de inspanningen niet is gestegen. In een aantal gebieden in de stad, zoals de oude

Er moeten voor bewoners voldoende manieren zijn om elkaar te

stadswijken van het NPRZ en een aantal wijken op de Noordoever,

ontmoeten. Goede maatschappelijke voorzieningen maken dit mogelijk,

staat de leefbaarheid steeds meer onder druk8.

dragen bij aan de persoonlijke ontwikkeling van mensen en groepen en spelen daarmee een belangrijke rol in de veerkracht van een wijk10.

In goedkopere woningen wonen mensen met lagere inkomens die

De verschraling van het voorzieningenaanbod in de laatste jaren heeft

mogelijk leven in kwetsbare situaties. De fysieke leefomgeving van

met name een ongunstig effect gehad op kwetsbaren, mensen met

deze wijken is minder veerkrachtig door de combinatie van kwalitatief

lage- en middeninkomens11. Voor hen kan het een grotere uitdaging

slechte huizen en onvoldoende aandacht en zorg voor leefbaarheid.

zijn om dat aanbod ergens anders te vinden; zij zijn afhankelijker van

In veel van deze wijken is sprake van een eenzijdige particuliere

een veerkrachtige wijkinfrastructuur. Bezuinigingen troffen met name

woningvoorraad, bestaande uit kleine en relatief dure appartementen

buurthuizen, jongerencentra en bibliotheken in de wijk. Dit heeft tot een

zonder de gewenste kwaliteit. Anderzijds zijn er wijken met veel

grote afname van publieke ontmoetingsplaatsen geleid.

woningen die in handen zijn van woningcorporaties. Deze wijken

De verbondenheid en zich thuis voelen in de wijk nam daardoor af12.

met sociale huurwoningen worden steeds vaker bewoond door de laagste inkomensgroepen, onder wie mensen in kwetsbare posities.

Er is sprake van een onevenredige verdeling van sociale huurwoningen

Deze toename gaat gemiddeld genomen samen met meer overlast,

over wijken. Vooral in wijken met weinig sociale huurwoningen hebben

onveiligheid en lagere leefbaarheid9.

bewoners met lage inkomens minder mogelijkheden een geschikte woning te vinden. Ook is het aandeel maatschappelijke voorzieningen,

Wonen in een kwalitatief slechte woning en woonomgeving is slecht

zoals opvanglocaties voor dak- en thuislozen of GGZ-opvang relatief

voor de gezondheid en veiligheid, en het belemmert de kansen­

laag. Daarnaast zijn er wijken met veel sociale woningen met weinig

gelijkheid en bestaanszekerheid van Rotterdammers. Mensen hebben

ruimte voor midden en hogere inkomens. Om kansengelijkheid te

minder mogelijkheden om zelf regie te nemen over hun woonsituatie en

bevorderen en de sociaal-economische balans in de stad te verbeteren,

de omgeving er omheen. Wanneer mensen door gezinsuitbreiding een

is het van belang wijken voor iedereen bereikbaar te maken.

grotere woning zoeken, kunnen zij bijvoorbeeld niet terecht in 7 8 9

Leefbarometer Wijkprofielen Veerkracht in Corporatiebezit update 2023 - Circusvis

10 Kansen en obstakels voor Veerkracht - Wenda Doff Kenniswerkplaats Leefbare Wijken 11 Ruimte voor Sociale Voorzieningen - Dolf Broekhuizen, Ruth Höppner 2021 12 Leefbaarheid in Rotterdamse wijken - Erik Snel, Jan de Boom, Mathieu Permentier en Gijs Custers 2022 I Leefbaarheid armste Rotterdamse wijken verbetert weinig - Sociale Vraagstukken

Rotterdamse Woonvisie

45

Zelfstandigheid is mijn kracht, en mijn huis is de basis. Hier wil ik blijven, in mijn vertrouwde buurt."

Doelen tot 2030 Rotterdamse wijken zijn leefbaar en veerkrachtig. Ze bieden een thuis voor alle bewoners. We betrekken bewoners en maatschappelijke partners en gaan actief met hen in gesprek over hun woonwensen en de manier waarop zij daar ook zelf invulling aan kunnen geven. Dit is enerzijds nodig om de woonomgeving aantrekkelijker te maken en anderzijds een gedifferentieerd woningaanbod in de wijken te realiseren. Doelen en maatregelen overstijgen de reikwijdte van het woondomein en gaan ook over thema's als voorzieningen en gezondheid, die zijn immers een voorwaarde om prettig te kunnen wonen. We zorgen dat: 3. Mensen tevreden zijn over hun woonomgeving: we verbeteren de leefomgeving, daarmee ondersteunen we de sociale infrastructuur in wijken; 4. Wijken voor iedereen zijn: we zorgen voor een gevarieerd woningaanbod.

Rotterdamse Woonvisie

46

Doel 1

Mensen zijn tevreden over hun woonomgeving: we verbeteren de leefomgeving, daarmee ondersteunen we de sociale infrastructuur in wijken. Concrete maatregelen voor de komende 5 jaar "

Voorzieningen: Vanuit het principe van goede groei zetten we samen met Rotterdammers en onze maatschappelijke partners in op

"

Openbare ruimte: We willen dat alle Rotterdammers beschermd

toereikende sociale infrastructuur in alle wijken en buurten. Die sluit aan

zijn tegen extreme weersomstandigheden nu en in de toekomst.

bij de behoeftes en samenstelling van de specifieke wijk. Denk hierbij

Daarom zetten we in op een gezonde, toegankelijke en veilige openbare

aan een dokter om de hoek, goede scholen, voorzieningen voor ouderen

ruimte met voldoende groene, koele en geluidluwe plekken in de buurt

zoals wijkrestaurants en looproutes en aan winkels. Voorzieningen

van elke woning.

en fysieke ontmoetingsruimtes, zoals een buurthuiskamer zorgen voor een belangrijke basis voor inwoners om elkaar te ontmoeten en

"

Hitte-aanpak: We werken met partners uit wonen-welzijn en zorg aan

dragen bij aan een leefbare wijk nu en in de toekomst. We pakken

een (wijkgerichte) hitte-aanpak, waarbij zowel aandacht is voor fysieke

kansen om toekomstige behoeften aan zorg en welzijn toe te voegen

als voor sociale aspecten tijdens periodes van hitte.

als voorzieningen in wijken, bijvoorbeeld bij stedelijke vernieuwing en nieuwe ontwikkelingen.

"

Gemeenschappelijke ruimten: Bij ontwikkeling van kleinere woningen houden we rekening met het belang van gemeenschappelijke

"

Referentiewaarden voorzieningen: Aan de hand van

ruimten, waaronder gedeelde buitenruimte.

referentiewaarden moeten er voldoende voorzieningen beschikbaar zijn voor de hoeveelheid mensen in een wijk. Ook moeten deze voorzieningen betaalbaar en toegankelijk zijn. We onderzoeken de mogelijkheid voor uitbreiding van de referentiewaarden maatschappelijke voorzieningen. Dit gaat om 'zachte' voorzieningen in relatie tot armoede ondersteuning maar ook om referentiewaarden voor kwetsbare doelgroepen.

Rotterdamse Woonvisie

47

Doel 2

We zetten in op Wijken voor iedereen: een gevarieerd woningaanbod in wijken. Om dezelfde kans te hebben op een goede woning, mag het niet

samengevoegd, verkocht of geliberaliseerd. We actualiseren daarbij

uitmaken waar je opgroeit. Dit betekent dat de wijken een gevarieerd

de Gebiedsatlas als hulpmiddel voor differentiatie in wijken.

woningaanbod qua typologie, prijssegment en woonvormen moeten hebben. Dit vergroot de mogelijkheid voor huidige bewoners om door

Woningtoewijzing en huurbeleid: Naast inzet op meer gevarieerd

te stromen binnen de wijk, waardoor sociale netwerken en binding met

woningaanbod, streven we ook naar optimaal benutten van de

de buurt behouden kunnen worden. En het biedt toekomstige bewoners

woningtoewijzing en huurbeleid van corporaties om tot een mix in

een kans zich in aantrekkelijke buurten te vestigen.

wijken te komen. Dit betekent dat we in wijken met een beperkt aandeel woningen tot de aftoppingsgrens corporaties vragen dit aanbod te

"

Differentiatie in wijken met een beperkt aandeel betaalbare

vergroten, door de huurprijzen af te toppen. In wijken met veel sociale

woningen: Het is in deze Woonvisie al een paar keer genoemd:

woningen maken we afspraken om woningen toe te wijzen aan

we streven naar gemixte wijken met een gevarieerd woningaanbod

(lage) middeninkomens. Dit past binnen de wettelijke mogelijkheden

qua typologie en prijs. Dit doen we waar mogelijk door de realisatie

van corporaties om tot 15% van de sociale woningen aan (lage)

van sociale- en middensegmentwoningen in wijken met een beperkt

middeninkomens te verhuren.

aandeel van deze woningen. Naast nieuwbouw benutten we in deze wijken de kansen voor flexwoningen, optoppen, tussenvoorzieningen

We actualiseren de bestuurlijke afspraken wijken in balans:

en woningsplitsen/delen. De bestaande sociale huurwoningen van

En maken in lijn met bovenstaande drie punten nieuwe langjarige

corporaties in deze wijken moeten behouden blijven, dus we willen

afspraken met de corporaties over ontwikkeling van de woningvoorraad

een halt toeroepen aan verkopen en liberalisaties.

en nieuwbouw van sociaal in wijken.

Differentiatie in wijken met omvangrijk aandeel sociaal:

Mix doelgroepen: We dagen de markt uit om plannen te ontwikkelen

Hier zetten we in op meer ruimte voor middensegment en duurdere

met een mix aan doelgroepen in wooncomplexen, bijvoorbeeld sociaal

woningen. Dit speelt juist ook in het NPRZ. Dat kan door middel van

en middensegment in één gebouw, naar Weens voorbeeld.

verdichting, stedelijke vernieuwing (sloop-nieuwbouw, maar ook samenvoegen en vergroten), maar ook door liberalisaties en verkoop

Voorrang sociale stijgers: We verkennen, in het kader van de

van bestaande woningen. In dit soort wijken zijn we voorzichtig met

in voorbereiding zijnde Huisvestingswet, de mogelijkheden om

woningsplitsen/delen, juist omdat er al veel aanbod kleine woningen/

bij nieuwbouwprojecten voorrang te geven aan sociale stijgers.

wooneenheden is. Soms kan het zinvol zijn (ook in NPRZ wijken)

Doel hiervan is dat bewoners binding behouden met de eigen wijk.

huurwoningen voor ouderen toe te voegen om doorstroming te bevorderen. Vrijkomende woningen in deze wijken kunnen worden

Rotterdamse Woonvisie

48

Doel 2

"

I

Collectieve woonvormen: We maken gebruik van de creativiteit

We hebben aandacht voor de identiteit van wijken: van Rotterdammers in het bijdragen aan ideeën en oplossingen voor

Voor architectuur, eigenheid en erfgoed. De architectuur van woningen

woonvraagstukken. Bijvoorbeeld voor collectieve woonvormen die

en wooncomplexen speelt hierbij een grote rol. We gebruiken het

kunnen bijdragen aan meer zelfredzaamheid en sociale cohesie.

Architectuurbeleid als leidraad.

Rotterdammers kunnen er, naast zelfstandig wonen, praktische voorzieningen delen en omzien naar elkaar. We verkennen daarbij

Aandacht voor huidige bewoners: We betrekken bewoners bij

bijvoorbeeld de mogelijkheden voor het opzetten van beheer

stedelijke vernieuwing (sloop/nieuwbouw van corporatiewoningen

coöperaties en inzet op behoud van bestaande woongroepen.

of in het geval van sloop/nieuwbouw, samenvoegen/vergroten in de particuliere voorraad van het NPRZ) en we hebben aandacht voor het

"

Innovatieve woonvormen: We bieden ruimte aan experimenten

belang van bestaande sociale netwerken. In een nieuw uniform Sociaal

voor innovatieve woonvormen waarin bovenstaande doelen worden

Statuut voor corporatiebewoners i.o. maken we inzichtelijk welke rechten

gerealiseerd.

en plichten partijen hebben, zoals een terugkeergarantie voor bewoners in de omgeving en de wijze van bewonersondersteuning. We verkennen daarnaast of een sociaal statuut ook voor particuliere huurders kan worden ingezet.

ítfļŜř kZi

E®

E *

„-4 * *

íŵ;. - ĩ

L fr

h

®1

■v.'v-;

■r... r. ŕ

ft'--

.

■'V| 1

Rotterdamse Woonvisie

49

f

i

Ambitie 2040 Wij willen dat elke Rotterdammer zo zelfstandig mogelijk kan wonen op een plek die past bij het inkomen, de huishoudgrootte of de zorgbehoefte. Veel Rotterdammers kunnen dat al. Maar we zien ook een groeiende groep Rotterdammers die er op reguliere wijze niet in slaagt een passende woning in de stad te vinden. Ook zien we een stijging van het aantal Rotterdammers dat in een kwetsbare situatie terechtkomt en ondersteuning nodig heeft. Deze groep mensen is vaak aangewezen op de beperkt beschikbare betaalbare woningen in Rotterdam.

Rotterdammers in een kwetsbare situatie hebben een woning die past bij hun inkomen, huishoudgrootte en/of zorgbehoefte Om dat te bereiken is het noodzakelijk de beschikbare woningen zo eerlijk mogelijk te verdelen. We maken daarbij scherpe keuzes om de meest kwetsbare aandachtsgroepen binnen een redelijke termijn te kunnen huisvesten. We verliezen daarbij de regulier woningzoekenden met een laag inkomen niet uit het oog.

6. Pijler 3 Aandachtsgroepen Rotterdamse Woonvisie