[23bb008754] Bijlage 1 behorende bij 23bb008752 over Beleidsplan Samen naar een toekomst zonder geweld, 2024-2027

15

Zie voor een beschrijving van de begrippen bijlage 2

Datum 9 november 2023

Pagina 22 van 33

6

Speerpunt 4. Werken aan een sterke keten als fundament van de aanpak

6.1

Inleiding Alle professionals die werken met gezinnen met en zonder kinderen kunnen op enig moment te maken krijgen met een situatie van (dreigende) onveiligheid. Het gaat hierbij om organisaties die werken in verschillende domeinen zoals onderwijs, zorg en veiligheid. Zij moeten daarbij goed en tijdig hun rol en (wettelijke) verantwoordelijkheid pakken, elkaar weten te vinden en goed kunnen samenwerken. In acute onveiligheidssituaties moet snel en effectief met elkaar worden geschakeld om veiligheid te waarborgen. En in gezamenlijkheid moet worden gewerkt aan stabiliteit en herstel om de schade te beperken en herhaling te voorkomen. Dat vraagt om een sterke keten van relevante partners als fundament van de aanpak. Vanuit het Verandertraject HG heeft de gemeente samen met de Beschermpartners hier goede stappen in gezet. Met elkaar is de ambitie uitgesproken om een lerende keten te zijn, die continu evalueert, leert en ontwikkelt zodat we met elkaar steeds beter de problematiek aan te kunnen pakken. Nadat het Verandertraject HG in maart 2023 is gestopt hebben alle Beschermpartners de wens uitgesproken om met elkaar te blijven werken aan een nog sterkere keten.

6.2

Resultaten die we met dit speerpunt willen behalen • • •

6.3

Inzet van ervaringsdeskundigen is een vanzelfsprekend onderdeel geworden bij alle aspecten van de aanpak. Professionals, organisaties en gemeenten pakken goed en tijdig hun rol en (wettelijke) verantwoordelijkheid, weten elkaar snel te vinden en weten goed samen te werken. Het samen leren en ontwikkelen is een structureel onderdeel geworden van de aanpak.

Opgave 1 Het cliëntperspectief en werken met ervaringsdeskundigen Ervaringsdeskundigen zijn essentieel voor de aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld. Ervaringsdeskundigen dragen eraan bij dat het gezin/systeem centraal staat in de hulpverlening en kunnen helpen hiervoor de juiste voorwaarden te creëren. Zij zorgen voor een beter begrip van de leefwereld van gezinnen en mensen die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling. Steeds meer komen we tot het inzicht hoe belangrijk het is om te werken met ervaringsdeskundigen bij alle onderdelen van de aanpak. Sinds 2021 is hier vanuit het Verandertraject HG een start mee gemaakt door de oprichting van Ervaring in Huis. Dit is een team van ervaringsdeskundigen wat bestaat uit opgeleide professionele ervaringsdeskundigen met vast dienstverband, zowel voormalig slachtoffers als een voormalig pleger. Daarnaast is er een klein team ervaringsdeskundigen (zonder opleiding tot ervaringsdeskundige) die ingezet wordt op vrijwillige basis. Ervaring in Huis kan in Rotterdam ingezet worden op de volgende gebieden: • • • •

In het contact met cliënten vanuit een nieuwe aanvullende rol, naast professionals Bij beleidsontwikkeling In lotgenotencontact Bij voorlichting en kennisoverdracht

De komende tijd werken we toe naar een structurele vorm en inzet van ervaringsdeskundigen die financieel haalbaar is en blijft in de toekomst. Naast Ervaring in Huis zetten we daarom in op de verbinding met andere initiatieven in de stad die werken met ervaringsdeskundigen, om zo aan de

Datum 9 november 2023

Pagina 23 van 33

stijgende vraag naar ervaringsdeskundigheid te kunnen voldoen. Ervaring in Huis heeft hierin een verbindende rol (initiatief en regierol). Ook blijven we de inzet op de verschillende resultaatgebieden evalueren en sturen bij waar nodig.

6.4

Opgave 2 Verbeteren samenwerking Om huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld effectief te bestrijden is een goede samenwerking nodig in de zorg- en veiligheidsketen op alle niveaus, zowel in de uitvoering als op tactisch en bestuurlijk niveau. De gemeente heeft een wettelijke taak om hier regie op te voeren maar alle Beschermpartners voelen de verantwoordelijkheid om dit met elkaar vorm te geven. Elkaar kennen, met elkaar leren en gezamenlijk knelpunten oplossen zorgt voor betere samenwerking en daardoor betere hulp aan betrokkenen. Dat doen we op onderstaande manieren. Strategisch platform Beschermpartners Bestuurders van de 12 Beschermpartners zijn bij de start van het Verandertraject HG het Strategisch platform gestart om vanuit een gezamenlijke gevoelde verantwoordelijkheid verbeteringen te realiseren in de aanpak van huiselijk geweld in Rotterdam. Als gemeente zijn wij één van de Beschermpartners. Na afloop van het Verandertraject HG is besloten om de samenwerking voort te zetten. De opgave is groot en daarom brengen we focus aan door te werken vanuit een verbeteragenda. In deze verbeteragenda zijn de volgende prioriteiten benoemd: Samen leren en verbeteren, Samenwerken, Preventie en Pleger. Door een gezamenlijke keuze van prioriteiten zijn we effectiever in het doorvoeren van verbeteringen. De prioriteiten worden nader uitgewerkt in het Tactisch platform.

We geven hiermee invulling aan het derde aandachtspunt vanuit de Eindevaluatie van Regioplan. Vanuit onze regievoerende rol sturen we op het behalen van afgesproken resultaten. Tactisch platform Beschermpartners We faciliteren het Tactisch platform. Dit is een samenwerking tussen verschillende partners (waaronder de gemeente) om huiselijk geweld aan te pakken op managers -en beleidsniveau. Op deze manier leggen we de verbinding tussen knelpunten en leerervaringen in de uitvoeringspraktijk enerzijds en organisatiestructuren en samenwerkingsafspraken anderzijds. Dat bevordert de onderlinge samenwerking. Ook zorgen we voor een stevigere samenhang met het Strategisch platform. Door de verbinding tussen de uitvoering, het tactisch en het bestuurlijk niveau ontstaat een lerend netwerk zodat we op een effectieve manier de verbeteragenda kunnen uitvoeren. Door deelname van ervaringsdeskundigen aan het Tactisch platform wordt het cliëntperspectief een belangrijk onderdeel van het samen leren en verbeteren. Zorg- en Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond Het Zorg- en Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond (ZVHRR) is een samenwerkingsverband waarin zorg- en strafpartners en gemeenten werken aan complexe en opgeschaalde zorg- en veiligheidsproblemen. Het ZVHRR faciliteert en regisseert hiertoe casusoverleggen waar complexe casuïstiek wordt besproken, waaronder huiselijk geweld.

Als gemeente sluiten wij aan in zowel de governance van het ZVHRR als vanuit de uitvoering in de casusoverleggen. Hierbij zetten we de komende jaren in op het nog beter benutten van de casusoverleggen door de wijkteams door meer en herhaaldelijk aandacht te schenken aan de mogelijkheid van het doen van veldaanmeldingen. Jeugdbescherming In de regio Rotterdam Rijnmond zijn 3 drie gecertificeerde instellingen (GI) werkzaam. Dat zijn Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond (JBRR), het Leger des Heils Jeugdbescherming en Reclassering (LJ&R, doelgroep niet-honkvaste gezinnen, gezinnen met een specifieke cultuurgebonden leefwijze of gezinnen met een reformatorische achtergrond) en de William Schrikker Stichting Jeugdbeschermingen Jeugdreclassering (WSS, (doelgroep licht-verstandelijk beperkten). De laatste 2 zijn landelijke werkende instellingen.

Datum 9 november 2023

Pagina 24 van 33

De GI’s voeren voor de regio de jeugdbeschermingsmaatregelen uit die de rechter oplegt. Daarnaast voert de GI voor jeugdigen die verdacht worden of veroordeeld zijn voor een strafbaar feit de jeugdreclasseringmaatregel uit. GI’s bieden daarnaast ook consulatie en advies aan de wijkteams om kennis te delen en te ondersteunen op specifieke vraagstukken. Het CIT is het Crisis Interventieteam van JBRR. Wanneer er sprake is van een acute hulpvraag voor jeugdigen van 0-18 jaar is het CIT 24 uur per dag beschikbaar om interventies te plegen die nodig zijn om de crisis op korte termijnte beheersen. Hierna wordt overgedragen/verwezen naar betrokken hulpverlening en/of het wijkteam. Bij grote zorgen schakelt het CIT direct met de Raad voor de Kinderbescherming en de rechter en/of het jeugdbeschermingsplein. Het CIT werkt nauw samen met het Wijkteam en Veilig Thuis om de veiligheid voor de jeugdige op korte termijn te borgen. Het CIT trekt samen met Veilig Thuis op in de pilots ‘Samen op in crisis’ (met RvdK) en ‘Samen op in acuut’ (met politie), om als één team in acute situaties met huiselijk geweld en/of kindermishandeling gezamenlijk de crisis in het gezin zo snel mogelijk op te lossen. JBRR is deelnemer aan het Strategisch en Tactisch platform. Daarnaast is JBRR een belangrijke samenwerkingspartner in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.

Jeugdbeschermingsplein Sinds 2012 bestaat er een Jeugdbeschermingsplein in Rotterdam. Bij het Jeugdbeschermingsplein worden kinderen en gezinnen gemeld door het wijkteam of Veilig Thuis over wie zorgen bestaan over hun ontwikkeling en/of hun veiligheid (waaronder kindermishandeling). Het jeugdbeschermingsplein dient als routeringspunt en heeft als doel om op basis van een verzoek tot onderzoek (VTO) samen met het gezin en betrokken partijen de bescherming van jeugdigen beter te organiseren en te beslissen in welk kader hulpverlening passend is. Andere bestaande netwerken huiselijk geweld De afgelopen jaren is hard gewerkt aan diverse samenwerkingsvormen en netwerken die aansluiten bij inhoudelijke thema’s zoals de Preventie Partners, het netwerk aanpak (online) seksueel geweld, het ketenoverleg forensisch medische expertise bij kinderen en kwetsbaren, schadelijke traditionele praktijken, ouderenmishandeling en de kennisontwikkeling voor een goede aanpak van femicide. Deze partners spelen een sleutelrol bij de aanpakken in Rotterdam die vragen om extra deskundigheid op specifieke vormen van geweld en een aanpak op maat (zie ook speerpunt 3). De komende jaren werken we aan een lerende keten te zijn, die evalueert, leert en ontwikkelt.

6.5

Opgave 3 Evalueren en leren in de keten HG-leerwerkplaats De HG-leerwerkplaats is de plek waar professionals fysiek en digitaal organisatie overstijgend van én met elkaar leren. Met de HG-leerwerkplaats wordt met diverse methoden ingezet op het verbeteren van de samenwerking en het vergroten van de kennis en kunde in het gehele netwerk. Zo organiseren we wisselstages, zijn er casusreflectiebijeenkomsten, is er een digitale HG netwerkkaart en worden workshops georganiseerd. Rond de thema's plegerperspectief en ervaringsdeskundigen zijn lerende netwerken opgericht waarin experts van verschillende organisaties gezamenlijk deze thema’s uitdiepen en onder de aandacht brengen bij de verschillende partners. De HG-leerwerkplaats helpt professionals om sneller en gemakkelijker gebruik te maken van elkaars expertise in casuïstiek. Ook knelpunten worden zichtbaar waardoor er continu gewerkt wordt aan het verbeteren van de aanpak. En door het betrekken van ervaringsdeskundigen wordt ook geleerd van de cliënt. Het collectief en organisatie overstijgend leren wordt door de Beschermpartners beschouwd als een belangrijke randvoorwaarde om samen te werken in casuïstiek zodat tijdige integrale hulpverlening voor alle betrokkenen beter gerealiseerd kan worden.

Datum 9 november 2023

Pagina 25 van 33

We gaan hiermee door en vergroten onze gezamenlijke kennis op deze thema’s. De komende jaren ontwikkelen we samen met de Beschermpartners de HG-leerwerkplaats door tot een financieel haalbare vorm voor samen leren en ontwikkelen. We zorgen voor verbinding met andere bestaande netwerken zoals het expertteam schadelijke traditionele praktijken en de lokale alliantie oudermishandeling aan de HG-leerwerkplaats.

6.6

Opgave 4 Samenwerken in de regio Regiovisie Voor een effectieve aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is het belangrijk om in de regio goed samen te werken met andere gemeenten. Om dit op regionaal en centrumgemeentelijk niveau vorm te geven stellen we met elkaar een regiovisie op. We doen dit samen met de centrumgemeenten Nissewaard en Vlaardingen. In deze regiovisie formuleren we inhoudelijke ambities en maken we afspraken voor regionale samenwerking. Alle 13 gemeenten 16 van de regio Rotterdam Rijnmond zijn hierbij betrokken. In 2023 loopt de huidige regiovisie af. De nieuwe visie is eind 2023 gereed. In de regiovisie zijn de volgende ontwikkelopgaven opgenomen: • Versterken lokale teams • Huiselijk Geweld (HG) leerwerkplaats • Ervaringsdeskundigen • Plegersperspectief • Implementatie van de visie Gefaseerd Werken aan Veiligheid Al deze onderdelen komen terug in het Rotterdamse beleidsplan. Het Rotterdamse beleidsplan is uitgebreider: de totale aanpak van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld is hierin opgenomen. De andere 12 gemeenten in de regio Rotterdam Rijnmond stellen geen eigen gemeentelijk beleidsplan op met betrekking tot huiselijk geweld. Zij gebruiken de regiovisie om te voldoen aan de in de Wmo opgenomen verplichting tot het periodiek opstellen van een beleidsplan en laten de regiovisie vaststellen in hun gemeenteraad.

In Rotterdam wordt het eigen gemeentelijke beleidsplan huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld vastgesteld in de gemeenteraad. Het is dan ook overbodig om de regiovisie in Rotterdam te laten vaststellen door de gemeenteraad omdat het Rotterdamse beleidsplan breder is dan de Regiovisie. Regio Rotterdam Rijnmond Een deel van de organisaties die zich bezighouden met huiselijk geweld en kindermishandeling werken voor de hele regio Rotterdam Rijnmond. Dit zijn bijvoorbeeld VTRR, het Veiligheidshuis Rotterdam Rijnmond (VHRR) en de Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond (JBRR). De regio beslaat de centrumgemeente Vlaardingen, (met regiogemeenten Maassluis en Schiedam), centrumgemeente Nissewaard (met regiogemeenten Voorne aan Zee, Hoeksche Waard en Goeree-Overflakkee) en centrumgemeente Rotterdam (Capelle a/d IJssel, Krimpen a/d IJssel, Lansingerland, Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk). Wethouders huiselijk geweld van de centrumgemeenten treffen elkaar voor afstemming op het Bestuurlijk Integraal Afstemmingsoverleg (het BIA) en bij het BIA Breed sluiten daar de bestuurders van partners bij aan. We koppelen het BIA aan de regiovisie zodat we in de regio nog beter integraal kunnen sturen op belangrijke onderdelen van de aanpak huiselijk geweld, kindermishandeling en 16

Rotterdam, Barendrecht, Albrandswaard, Ridderkerk, Lansingerland, Krimpen a/d IJssel, Capelle a/d IJssel, Vlaardingen, Schiedam, Maassluis, Nissewaard, Voorne aan Zee, Goeree-Overflakkee

Datum 9 november 2023

Pagina 26 van 33

seksueel geweld. We verbinden het BIA Breed aan het Strategisch platform om effectiever regionaal samen te kunnen werken. De samenwerking en sturing op de onderwerpen regionale Jeugdhulp, VTRR en gecertificeerde instellingen vindt plaats vanuit de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) en kent daarmee een eigen bestuurlijke structuur.

Datum 9 november 2023

Pagina 27 van 33

Bijlage 1 Relevante wetten (A) en verdragen (B) A. Wetten Hieronder volgt de letterlijke weergave van een aantal relevante wetteksten: Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Art. 2.1.2 lid 1 en 2 aanhef en sub a 1. De gemeenteraad stelt periodiek een plan vast met betrekking tot het door het gemeentebestuur te voeren beleid met betrekking tot maatschappelijke ondersteuning. 2. Het plan beschrijft de beleidsvoornemens inzake de door het college te nemen besluiten of te verrichten handelingen die erop gericht zijn: a. De sociale samenhang [….] te bevorderen, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente te bevorderen, alsmede huiselijk geweld te voorkomen en te bestrijden; g. Maatwerkvoorzieningen te bieden aan personen die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving en beschermd wonen of opvang behoeven [….] of omdat zij de thuissituatie hebben verlaten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld. Art. 4.1.1 1. Het college draagt zorg voor de organisatie van een advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. 4. Het college bevordert een goede samenwerking tussen het AMHK, de hulpverlenende instanties, de politie en de gecertificeerde instellingen en de raad voor de kinderbescherming in de zin van de Jeugdwet. Jeugdwet Art.

1.1 In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: [….] Kindermishandeling: elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkende aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel; […] Art. 2.2 lid 1 en 2 aanhef en sub b 1. De gemeenteraad stelt periodiek een plan vast dat richting geeft aan de door de gemeenteraad en het college te nemen beslissingen betreffende preventie en jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. 2. Het plan bevat de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren beleid [….] en geeft daarin in ieder geval aan: [….] b. Hoe dit beleid zal worden uitgevoerd in samenhang met de verantwoordelijkheid van het college inzake het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling en welke acties in de door het plan bestreken periode zullen worden ondernomen. Art. 2.6 lid 1 aanhef en sub e Het college is er in ieder geval verantwoordelijk voor dat: [….] e. Wordt voorzien in maatregelen om kindermishandeling te bestrijden. Datum 9 november 2023

Pagina 28 van 33

Wet Tijdelijk Huisverbod Art. 2 1. De burgemeester kan een huisverbod opleggen aan een persoon indien uit feiten of omstandigheden blijkt dat diens aanwezigheid in de woning ernstig en onmiddellijk gevaar oplevert voor de veiligheid van één of meer personen die met hem in de woning wonen of daarin anders dan incidenteel verblijven of indien op grond van feiten of omstandigheden een ernstig vermoeden van dit gevaar bestaat. Het verbod geldt voor een periode van tien dagen, behoudens verlenging overeenkomstig artikel 9. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld over de aard van de feiten en omstandigheden die aanleiding kunnen geven om een huisverbod op te leggen. 2. Een huisverbod kan slechts worden opgelegd aan een meerderjarig persoon. Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Art. 2 2. Het in het eerste lid, onder a, bedoelde stappenplan, bevat ten minste de volgende stappen: a. Het in kaart brengen van de signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling; b. Collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van het AMHK of een deskundige op het gebied van letselduiding; c. Een gesprek met de cliënt; d. Het wegen van het risico op en de aard en de ernst van het huiselijk geweld of de kindermishandeling en bij twijfel altijd raadplegen van het AMHK en e.

Beslissen: zelf hulp bieden of hulp organiseren dan wel het doen van een melding.

B. Verdragen Verdrag van Istanbul De gemeentelijke aanpak van huiselijk geweld moet voldoen aan het geratificeerde Verdrag van Istanbul. In dit verdrag staat dat geweld tegen vrouwen en meisjes, gepleegd door mannen, een vorm van gender gerelateerd geweld is en dus discriminatie. Dit geweld tegen vrouwen moet worden voorkomen om bestreden en deze aanpak moet gendersensitief zijn. In het verdrag is onder meer bepaald dat: • Dienstverlening niet afhankelijk mag zijn van de bereidheid van het slachtoffer om aangifte te doen of te getuigen tegen een dader en niet financieel belastend mag zijn; • Slachtoffers medische, psychologische en juridische hulp en opvang krijgen, bij voorkeur op één plaats; • Er voldoende passende opvangplaatsen moeten zijn voor slachtoffers zonder discriminatie op welke grond dan ook; • Vrouwen zonder geldige verblijfstitel toegang tot de opvang moeten krijgen; • Het tijdelijk huisverbod moet gelden ongeacht relationele status en niet gebonden zijn aan een woning, maar aan de veiligheid van een slachtoffer waar die ook verblijft. Verdrag inzake de Rechten van het Kind Het Kinderrechtenverdrag stelt onder andere dat ieder kind recht heeft op bescherming tegen alle vormen van lichamelijke of geestelijke mishandeling en verwaarlozing, zowel in het gezin als daarbuiten.

De overheid moet maatregelen nemen ter preventie en signalering van kindermishandeling en zorgen voor opvang en behandeling. Datum 9 november 2023

Pagina 29 van 33

Bijlage 2 Definities en begripsomschrijvingen Achterlating Van achterlating is sprake als de ouders beslissen dat het kind/de jongere tegen hun wil, beter af is in het land van herkomst; in het bijzonder met het doel dochter (of zoon) uit te huwen zonder haar/zijn uitgesproken goedkeuring. Complexe scheiding Een complexe scheiding is een scheiding waarbij ouders door aanhoudende ernstige conflicten het belang en welzijn van de jeugdigen uit het oog verliezen, evenals het wederzijdse belang. Eergerelateerd geweld en eerwraak Bij eergerelateerd geweld gaat het om de achterliggende redenen van het geweld. Het motief is daarbij het collectieve gedachtegoed van een bepaalde gemeenschap. Volgens (traditionele) gedragscodes is het in geval van dreigend of feitelijk gezichtsverlies bij bepaalde gemeenschappen geoorloofd om geweld te gebruiken als de eer of goede naam in het geding is of dreigt te raken. De (schoon) familie kan hiermee instemmen, of soms onder morele druk, actief aan meewerken. Er is dan niet één pleger, maar er zijn meerdere plegers medeplichtigen. Eergerelateerd geweld kan vanwege de bemoeienis van familieleden (tot ver over landsgrenzen heen) zeer complex in elkaar steken en kan onder bepaalde omstandigheden een hoog escalatiegevaar (inclusief tijdsdruk) met zich meebrengen. De uiterste uitingsvorm van eergerelateerd geweld is eerwraak.

Hier is sprake van wanneer er een moord is gepleegd om de familie eer te herstellen. Exposen Het ongewenst online delen van beeldmateriaal en persoonsgegevens. Het gaat hierbij vaak om seksueel getinte foto’s, maar ook bikinifoto’s en niet seksueel getinte foto’s vallen hieronder. Met name op de messenger-app Telegram wordt er in expose groepen beeldmateriaal gedeeld, waarop haatreacties en bedreigingen volgen. Femicide We hanteren de definitie zoals opgesteld door het College van de Rechten van de mens: “De term femicide wordt gebruikt als sprake is van het opzettelijk doden van een vrouw omdat zij vrouw is. We gebruiken de term om duidelijk te maken dat het om een vorm van geweld gaat die vooral vrouwen treft. Femicide wordt meestal door mannen gepleegd, en meestal door de partner of ex-partner. Vaak is er in de relatie al langer sprake van structurele mishandeling. Dat kan gaan om psychisch geweld, bedreigingen, intimidatie of lichamelijk of seksueel geweld. Femicide is een extreme vorm van geweld tegen vrouwen in de privésfeer.” Financieel misbruik Financieel misbruik is het ongewenst en ongeoorloofd gebruik van geld en/of goederen of andere bezittingen van een oudere door iemand uit de huiselijke kring. De mate kan variëren van het zich nietrealiseren tot aan een strafbaar feit.

Voorbeelden zijn; boodschappen voor zichzelf betalen met de pinpas van een ander, bedragen overmaken naar de eigen rekening, diefstal van – al of niet waardevolle en dierbare – bezittingen, pinpasfraude, gedwongen testamentwijziging, wilsbeschikking of hypotheekopname, verkoop van eigendommen, misbruik van machtigingen, koop op naam van slachtoffer, financieel kort houden. Gender en gender gerelateerd geweld Geslacht (of sekse) is een door een ander bij de geboorte toegekende binaire categorie (man of vrouw) afgeleid van lichamelijke kenmerken. Gender gaat over de typisch ‘mannelijke’ en ‘vrouwelijke’ rollen,

Datum 9 november 2023

Pagina 30 van 33

activiteiten, en eigenschappen die (vaak onterecht) met het geslacht in verband worden gebracht (Atria). Voor de beschrijving van de term gender gerelateerd (fataal) geweld sluiten we aan bij de definitie die door de VN wordt gebruikt. Zij stellen dat gender gerelateerd (fataal) geweld verwijst naar de grondoorzaken en de specifieke context van het (fatale) geweld. Het gaat over stereotiepe rollenpatronen en verwachtingen, het gaat over discriminatie en ongelijkheid én het gaat over ongelijke machtsverhoudingen. Het gaat niet (alleen) over de (zichtbare) motivatie van plegers, maar over de onderliggende oorzaken die (fataal) geweld veroorzaken. Huiselijk geweld Geweld dat door iemand uit de privékring van het slachtoffer wordt gepleegd. Dit kunnen zijn: partners of ex-partners, ouders of verzorgers, vriend(in), gezins- en familieleden en (huis)vrienden. Het woord ‘huiselijk’ verwijst dus niet naar de plaats van het geweld – het kan zowel binnenshuis als buitenshuis plaatsvinden – maar naar de relatie tussen pleger en slachtoffer. Geweld in huiselijke kring kan bestaan uit lichamelijk geweld, psychisch of seksueel geweld en verwaarlozing.

Huwelijksdwang Van huwelijksdwang is sprake wanneer een jongen of een meisje zich heeft uitgesproken bij een professional of in de eigen omgeving niet te willen trouwen met degene, die door de ouders/familie is uitgezocht als toekomstige huwelijkspartner. Iemand dwingen te trouwen is wettelijk niet toegestaan en strafbaar. Huwelijkse gevangenschap Huwelijkse gevangenschap is een situatie waarbij iemand (meestal een vrouw) vastzit in een religieus huwelijk, ook na de wettelijke echtscheiding. Iemand wil het huwelijk beëindigen, maar kan dit niet, omdat de echtgenoot dit weigert of de religieuze autoriteiten geen medewerking verlenen aan ontbinding van dat huwelijk. Intiem terreur Intieme terreur is een ernstige vorm van partnergeweld die gekenmerkt wordt door een patroon van controle en dwang. Dit kan zich uiten in het isoleren, vernederen en intimideren van de partner tot ernstig fysiek en seksueel geweld. Ook kan het gaan om controle van de financiën en dreigementen. Kindermishandeling Jeugdwet Art.

1.1 In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: [….] Kindermishandeling: elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkende aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel; […] Online shaming Het publiekelijk of openbaar vernederen, bekritiseren, bespotten, pesten of lastigvallen van iemand op een online platform. Het kan daarbij gaan om het ongevraagd verspreiden van seksueel getinte beelden. Ontspoorde mantelzorg Bij ontspoorde mantelzorg gaat de mantelzorger door overbelasting, onmacht, onkunde of onwetendheid over de grenzen van de zorgvrager heen, levert inadequate zorg, verwaarloost of brengt op een andere manier schade toe aan de zorgvrager. Een kenmerk van ontspoorde mantelzorg is het ontbreken van opzet. Vaak zijn mantelzorger en zorgvrager beide slachtoffer.

Datum 9 november 2023

Pagina 31 van 33

Ouderenmishandeling Ouderenmishandeling is het handelen of het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt dan wel vermoedelijk lijden zal, en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid. Er worden vijf vormen onderscheiden: fysieke mishandeling, psychische mishandeling (incl. schending van recht op privacy), verwaarlozing, financieel misbruik en seksueel misbruik. Schadelijke traditionele praktijken Schadelijke traditionele praktijken (STP) zijn huiselijke geweldsvormen zoals geweld, verminking of onderdrukking die voortkomen uit orthodoxe of conservatieve tradities en rigide opvattingen over seksualiteit en man-vrouwrollen. Onder schadelijke traditionele praktijken vallen eergerelateerd geweld, huwelijksdwang, achterlating in het buitenland, huwelijkse gevangenschap, vrouwelijke genitale verminking en gedwongen isolement (verborgen vrouwen). Schadelijke traditionele praktijken kunnen voorkomen onder alle lagen van de bevolking, verschillende etniciteiten, geloofsovertuigingen of klassen. Dergelijke praktijken vinden plaats in samenhang met een bepaald collectief gedachtegoed binnen (gesloten) gemeenschappen.

Seksueel geweld Seksueel geweld is een begrip dat gebruikt wordt voor alle seksuele handelingen die iemand gedwongen moet uitvoeren, meemaken of zien. Het kan gaan om aanranding, verkrachting, seksueel misbruik en online seksueel misbruik. Stalking Stalking is het bewust stelselmatig lastigvallen en inbreuk maken op iemands persoonlijke leven met als resultaat dat iemand zich niet meer veilig voelt. Stalking is al aan de orde bij ten minste twee ongewenste contactpogingen. Het gaat vaak om onzichtbare en moeilijk te vatten terreur; een opeenstapeling van op zichzelf niet altijd strafbare gedragingen. Verborgen vrouwen Verborgen vrouwen leiden onder dwang een geïsoleerd bestaan. Deze vrouwen zijn voor de buitenwereld vaak nauwelijks of niet zichtbaar. Zij vragen niet om hulp, omdat zij de weg niet weten, de taal niet of onvoldoende spreken en/of uit angst voor man en familie. Het (zedelijke) gedrag van de vrouw/meisje is van grote betekenis voor de (goede) naam en eer van de familie/gemeenschap. Victim blaming Veel mensen die (online) seksueel geweld hebben meegemaakt krijgen negatieve reacties uit de omgeving. Ze worden niet geloofd of worden als schuldige gezien. Dit heet victim blaming. Het slachtoffer krijgt de schuld, terwijl hij of zij niet schuldig is. Victim blaming kan schadelijker zijn dan de gebeurtenis zelf.

Vrouwelijke genitale verminking Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) ofwel meisjesbesnijdenis, is een ingreep aan de uitwendige geslachtsorganen, waar geen medische noodzaak voor is. In Nederland wordt VGV beschouwd als een (zware) vorm van kindermishandeling. Het is een schending van de rechten van het kind en van de rechten van vrouwen. VGV is dan ook strafbaar.

Datum 9 november 2023

Pagina 32 van 33

Bijlage 3 Aandachtspunten evaluatierapport Regioplan Verandertraject HG De gemeente heeft een eindevaluatie laten uitvoeren voor het Verandertraject HG door het externe bureau Regioplan. Centraal in deze eindevaluatie staat de vraag in hoeverre het Verandertraject HG uitvoering heeft gegeven aan de aanbevelingen van het eerdergenoemde onderzoek uit 2020 ‘Complexe problemen vragen onorthodoxe oplossingen’. De eindevaluatie concludeert dat er een aantal positieve veranderingen in gang zijn gezet: er is een duidelijke lijn is tussen de ingezette acties in het kader van het Verandertraject HG, en de aanbevelingen uit het onderzoek. Deels zijn de acties volgens plan uitgevoerd, met het beoogde resultaat als gevolg. Zij noemen hierbij onder andere de borging van HG-deskundigheid bij de wijkteams en stedelijke loketten, de aandacht voor de pleger en de inzet van ervaringsdeskundigheid. Zij concluderen aan de andere kant dat het Verandertraject HG een grote focus heeft gehad op de systeemwereld, terwijl het doel juist is verbetering te brengen in de leefwereld. Er worden een aantal aandachtspunten en aanbevelingen voor het vervolg gegeven.

Aandachtspunt 1 Formuleer een duidelijke, gemeenschappelijke visie op regie op HG-casuïstiek en vertrek daarbij vanuit het standpunt van de directbetrokkenen: regie moet ertoe leiden dat vanuit hun perspectief bezien alle hulp en interventies in een casus met elkaar samenhangen. Aandachtspunt 2 Verander de systeemwereld door meer aan te sluiten bij de leefwereld. ‘Begin daarvoor direct met anders werken in de uitvoeringspraktijk en begin klein: in één casus, met enkele professionals. Verken van onderop tegen welke systeembarrières zij in de praktijk aanlopen en wat dat voor de directbetrokkenen betekent.’ Aandachtspunt 3 Breng vanuit het strategisch platform focus aan door een beperkt aantal prioriteiten te benoemen om de komende tijd met elkaar aan te werken. Leg vanuit het tactisch platform nadrukkelijk de verbinding met de uitvoeringspraktijk enerzijds en het strategisch platform anderzijds. Aandachtspunt 4 Onderzoek de mogelijkheid om de Leidende Principes uit dit Verandertraject, de uitgangspunten van het Toekomstscenario en de uitgangspunten in de regiovisie op HGKM te harmoniseren, zodat alle partners in de regio vanuit dezelfde uitgangspunten werken aan de aanpak van HG.

Datum 9 november 2023

Pagina 33 van 33