[23bb008314] Bijlage 3 behorende bij 23bb008311 over Nota van Beantwoording Koers op Zuid 2040 (november 20203)

Zo is een aantal aanjagers (Elftal van Zuid) benoemd, waarin de prioriteiten naar voren komen 23.2 Een van deze aanjagers is Cultuur&Campus/Doklaan, waarbij de EUR nadrukkelijk is betrokken. De beoogde locatie daarvoor, de Doklaan, is op dit moment nog erg kwetsbaar. [...]Het is duidelijk dat aan een aantal belangrijke randvoorwaarden moet zijn voldaan om Cultuur&Campus tot een succes te maken. De belangrijkste voorwaarden zijn de aansluiting op de wijken en een optimale bereikbaarheid met het OV. Op welk moment in de tijd voldaan kan worden aan deze randvoorwaarden en of dit parallel loopt met de realisatie van Cultuur&Campus, is nog niet helder. Ook is nog niet duidelijk hoe de ontwikkelingen rondom Maashaven eruit zullen zien. Bovenstaande zal een belangrijk strategisch aandachtspunt zijn in het overleg tussen de bij Cultuur&Campus betrokken onderwijsinstellingen en de gemeente Rotterdam.

De gemeente onderschrijft de oproep om slim samen te blijven werken en deze slimme samenwerking verder te intensiveren. Hierbij hebben wij veel aandacht voor het belang van een goede elektriciteitsinfrastructuur. Dit belang zien wij, zeker sinds de congestiemelding in delen van onze stad, helder voor ogen.

Aanpassing pagina 37

We danken de indiener voor deze reactie

Wij onderschrijven deze randvoorwaarden en verwijzen daarbij ook naar de passages hierover in Koers op Zuid (o.a. in het hoofdstuk Zuid maakt werk van de Toekomst en hoofdstuk Samen Stadmaken). Voor de bereikbaarheid per OV zijn de HOV Maastunnel en tramlijn 2 randvoorwaardelijk voor deze ontwikkeling. Dit sluit aan bij ambitie C&C om betekenisvol te zijn bij de ontwikkeling van Zuid. We zijn hierover met u en alle andere partners in gesprek om de gewenste ontwikkeling stapsgewijs waar te maken.

39

23.3 Het is goed om te zien dat naast Cultuur&Campus in het ontwerp Koers op Zuid 2040 expliciet aandacht is geschonken aan de projecten die op basis van de Convergentieagenda (de samenwerking tussen TU Delft, Erasmus MC en Erasmus Universiteit Rotterdam) op Zuid plaatsvinden. Via deze agenda kan worden meegedacht over het vervolg Koers op Zuid en kan informatie worden ingebracht op basis van het al lopende transdisciplinair wetenschappelijk onderzoek 23.4 Tenslotte meldt het ontwerp Koers op Zuid 2040 dat een ‘sterk economisch cluster met de Erasmus Universiteit Rotterdam’ ontstaat door de nieuwe oeververbinding en de nieuwe tramlijn tussen Zuidplein en Kralingse Zoom. De Erasmus Universiteit Rotterdam is blij met de oeververbinding en een tramlijn die de verbinding van de EUR met Rotterdam Zuid kan verbeteren. Een aandachtspunt voor de EUR is dat de toegang tot metrostation Kralingse Zoom/Brainpark ook in stand blijft. Een groot deel van de studentenpopulatie (circa 45.000 studenten) van zowel de Erasmus Universiteit Rotterdam als de Hogeschool Rotterdam maakt hier gebruik van. Het zou goed zijn om in Koers op Zuid dan ook aandacht te geven aan de(ze) randen van het visiegebied. 24.1 Wij zijn als wijkraad van mening dat de idealen, zoals uitgedragen in het programma Koers op Zuid 2040, zeer bewonderingswaardig zijn en delen deze dan ook.

Daarentegen zijn wij wel van mening dat de idealen die worden uitgedragen in het document Koers op Zuid 2040, zoals hieronder aangegeven, niet of nauwelijks herkenbaar zijn in het door u gepresenteerde nieuwe wijkbestemmingsplan (OBP Feijenoord, 23bb005255) dan wel in het gehele bewonersparticipatietraject.

Gemeente ziet inderdaad in de Convergentie agenda veel kansen voor de transitieopgaven waar Zuid voor staat. We zetten hierover graag de gesprekken hierover voort met de EUR en de andere partners.

De ligging van de Erasmus Universiteit Rotterdam en Hogeschool Rotterdam nabij knooppunt Kralingse Zoom (Transferium) zorgt voor goede OV-verbindingen met de omgeving. Deze verbindingen dragen bij aan een sterk economisch cluster. Toegang tot metrostation Kralingse Zoom zal dan ook in stand blijven. We verwijzen hierbij naar de plannen rond Oostflank. Dit gebied valt buiten de scope van Koers op Zuid.

Hier spelen twee zaken; namelijk een toekomstvisie (Toekomstperspectief Feijenoord) en het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan Feijenoord (straks omgevingsplan) is bedoeld als actueel en digitaal bestemmingsplan voor de bestaande situatie. Daarbij wordt ook gekeken of nieuwe ontwikkelingen, mits concreet genoeg, in het bestemmingsplan meegenomen konden worden. Dat is bij één ontwikkeling (Persoonshaven 85) mogelijk gebleken. Pas als er concretere plannen zijn (zoals Upfield, De Kaai, Hunter Douglas, Piekstraat etc.) zullen daar ook weer planologisch procedures voor worden doorlopen, incl. participatie en wettelijk inspraak. Het instrument bestemmingsplan brengt dus niet de gewenste samenhang die jullie zoeken, omdat een bestemmingsplan een juridisch document is en geen visiedocument op de verdere toekomst. Het Toekomstperspectief Feijenoord is in overleg met u opgesteld en in het afgelopen jaar vastgesteld door het college. De ambities worden echter bereikt, en daar blijft samenwerking met veel partijen zoals de wijkraad belangrijk.

40

24.2 De realiteit is dat de inbreng van de wijkraad in de vele door haar uitgebrachte adviezen, en het door uw organisatie aanhoren hiervan tijdens talloze gesprekken, geen enkele invloed heeft op plannen en/of de uitvoering hiervan. Het problematische karakter hierbij laat zich ook zien in de reactie op het advies/de zienswijze aangaande het nieuwe bestemmingsplan Feijenoord. De voorgenoemde punten worden als het ware tenietgedaan doordat het College en de Gemeente Rotterdam bij het vaststellen van het nieuwe bestemmingplan voor Feijenoord geen koppeling maakt met deze en andere belangrijke programma's en visies rond toekomstige ontwikkelingen binnen en buiten onze wijk. Neem bijvoorbeeld belangrijke toekomstige wijkontwikkelingen zoals het Hunter Douglasterrein, de gehele Piekstraat en het voormalige Unileverterrein welke vreemd genoeg buiten beschouwing worden gelaten in het door u gepresenteerde wijkbestemmingsplan. Dit terwijl de toekomstige impact hiervan op onze wijk een transformatie van formaat gaat betekenen. 24.3 In de door u gestelde toekomstplannen krijgt bijvoorbeeld onze wijk met een huidig inwonertal van ruim 7.500 bewoners te maken met een ware verdubbeling als alle geplande bouwplots ook werkelijk ontwikkeld gaan worden. Deze plannen worden op de kaart van het huidige bestemmingsplan grijs gearceerd als (nog) niet ter zake doende, maar zullen o.a.

het karakter van de wijk totaal gaan veranderen. Daarnaast zijn er vele plannen rondom onze wijk die van grote relevantie zijn, voor de huidige alsook de nieuwe toekomstige bewoners, maar buiten de door u gestelde grenzen van het bestemmingsplan vallen. Onze wens tot een koppeling en afstemming binnen het geheel aan programma's, visies en ontwikkelingen in en rond onze wijk wordt door u beantwoord met het inzicht dat dit nou eenmaal buiten de opstelling valt van een 'wijkbestemmingsplan'. [...] Ons voorstel is het herdefiniëren van opzet en uitvoering van het bestek ‘wijkbestemmingsplan’ en dit in een hernieuwde versie aan te laten sluiten op de bredere stadscontext en langlopende planologie.

Zie hierboven; voor de grote gebiedsontwikkelingen zoals De Kaai, Hunter Douglas en de Piekstraat worden aparte bestemmingsplanprocedures opgestart. De projecten zijn elk te grootschalig om in het overkoepelende gebiedsbestemmingsplan mee te nemen. Ook verschilt de planning van de projecten van elkaar en van het gebiedsbestemmingsplan. Vandaar dat is gekozen om voor deze projecten aparte projectbestemmingsplannen op te stellen, zodra met de planvorming voor deze projecten is gestart.

Koers op Zuid 2040 gaat vooral in op de hooflijnen voor heel Zuid. Specifiek voor de wijk Feijenoord verwijzen we naar het eerder genoemde Toekomstperspectief Kop van Feijenoord 2040. Hiermee is de integraliteit voor een deel geborgd. Mocht dat niet zo zijn is het voeren van het gesprek met het gemeentelijk projectteam Feijenoord altijd mogelijk. Uiteraard nemen we de oproep voor nog meer samenhang en integraliteit ter harte in onze afwegingen en in gesprekken met andere partijen (ontwikkelaars, woningcorporaties). Feijenoord is een zeer dynamische wijk. Op termijn wordt het toekomstperspectief geactualiseerd. Dit biedt ook weer een mogelijkheid om gezamenlijk de integrale aanpak en samenhang te verstevigen.

41

24.4 Door de Wijkraad Feijenoord ingebrachte adviezen en waarschuwingen aangaande de ontoereikendheid van de door u gestelde wijktoekomstvisie worden veelal terzijde geschoven. Gezien de plannen met een te verwachten verdubbeling van ons inwonertal missen wij de nodige aandacht voor het huidig karige voorzieningenaanbod in de wijk. Oplossingen of een aanzet tot verbetering en uitbreiding van noodzakelijke wijkvoorzieningen worden niet nader belicht. Waarschuwingen en adviezen rond de toe te nemen verkeersdruk, ontoereikende parkeergelegenheid, uitbreiding openbaar vervoer, het ingestelde uitsterfbeleid rond detailhandel, het huidige vergunningenbeleid om nieuwe horecavoorzieningen niet toe te staan en het vrijwel ontbreken van noodzakelijke maatschappelijke voorzieningen. Geen van deze zaken wordt met goed onderbouwde argumenten beantwoord, laat staan erkend als relevant. Wij willen u middels dit schrijven erop attenderen dat de wijkraad haar taak serieus neemt en verantwoording dient te geven aan haar kiezers/bewoners [...] 24.5 Ons advies is als volgt: Betrek alle losstaande visies en programma’s en stel samenhangende bestemmingsplannen op waarin alle ontwikkelingen op elkaar worden afgestemd en hierin worden opgenomen. Maak in elk toekomstig plan concreet hoe het werkt richting de doelen die in de verschillende visies zijn vastgesteld.

Ter verduidelijking van uw reactie op dit advies willen wij u vragen: 1. Ziet u zelf het belang in van het leggen van een link tussen bijvoorbeeld bestemmingsplannen en een visie zoals ons nu voorligt om deze tot uitvoering te kunnen brengen? 2. Gaat u dit advies overnemen? Zo nee, waarom niet? [..] 25.1 We lezen in de brief aan de Gemeenteraad onder punt 1 van het Elftal van Zuid dat een succesfactor in de wijk is het werken aan plekken voor ontmoeting voor jongeren en de doelgroep ouderen. Wij onderschrijven dit van harte en verwijzen daarvoor ook naar ons wijkakkoord. Wat ons betreft een reden te meer om de in Lombardijen gewenste jongerenhub, waarvoor budgettair geen ruimte was als het gaat om uitvoering van de wijkakkoorden, alsnog te realiseren.

De zorg inzake de geplande groei in relatie tot het voorzieningenniveau en bereikbaarheid is een terecht punt en het is ook juist daarom dat de kwaliteitsslag van dit gebied als een van de elf aanjagers wordt benoemd. Koers op Zuid verbindt de toekomst met de zorgen van nu. Van groot belang is hoe partijen hier samen met bewoners in gaan optrekken. Ook t.a.v. bereikbaarheid heeft dit onze aandacht: een verdere verdichting in de wijk Feijenoord moet gepaard gaan met verbeteringen voor het openbaar vervoer en actieve mobiliteit (fiets, voetganger) en moet ook voldoende waarborgen dat de wijk bereikbaar blijft met de auto. De gemeente zal in samenwerking met de betrokken ontwikkelaars/partijen zorgen dat participatie met bewoners en andere belanghebbenden plaatsvindt. Vervolgens zal een (onderbouwde) afweging worden gemaakt welke input uit de participatie wordt verwerkt en welke niet. Wij realiseren ons dat we niet op alle fronten eens zijn met de gemaakte keuzes. Hiervoor is toegelicht hoe wij het onderscheid tussen het toekomstperspectief (vastgesteld in voorjaar 2023) en de (project)bestemmingsplannen zien. We zijn het met u eens dat de nieuwe ontwikkelingen in samenhang met de behoeften en zorgen van de wijk moeten worden beschouwd. Maar het juridisch document 'bestemmingsplan' is daar niet het geëigende plan voor.

We blijven graag in gesprek over de toekomst van Feijenoord, o.a. in het kader van de nieuwe projectontwikkelingen, de wijkaanpak en het bredere Toekomstperspectief Feijenoord. De gemeente wil jongeren meer ruimte en support geven Benoemen van door in te zetten op Jongerenhubs als ontmoetingsplekken. jongerenhubs op Het College wil daarom dat er 33 Jongerenhubs in pagina 51 Rotterdam gerealiseerd worden. Om dit te bereiken, is in de Voorjaarsnota 2023 hiervoor extra geld vrijgemaakt en opdracht gegeven extra jongerenhubs te realiseren naast de 22 Jongerenhubs die al in de Welzijnsopdracht staan. Jongerenhub Lombardijen maakt hier onderdeel van uit. We zullen Koers op Zuid 2040 op dit punt aanvullen.

42

25.2 Lombardijen is één van de tuinsteden op Zuid waarvan de leefbaarheid onder druk staat. Dat geeft u zelf aan in uw brief aan de Gemeenteraad, onder punt 10 van het Elftal van Zuid. Wij zijn het daar mee eens en maken ons eerlijk gezegd wel wat zorgen dat de meeste aandacht van de gemeente gaat naar de grote projecten op Zuid, zoals de Oostflank (Voorheen A tot Z) en Stadionpark en Hart van Zuid. Voor al deze projecten geldt dat ze zich niet uitstrekken tot Lombardijen, terwijl ook daar een impuls (en dus financiële middelen daarvoor) hard nodig is.

We begrijpen uw zorg met betrekking tot leefbaarheid. We zien de noodzaak van het bouwen van nieuwe woningen EN het aanpakken van de bestaande wijken zoals Lombardijen, en daarmee de leefbaarheid hand in hand gaan. We werken vol aan Oostflank, maar ook met vereende krachten aan het programma NPRZ, waar dit jaar ook weer gemeentelijke en rijksmiddelen voor zijn gereserveerd (2023-2027). Wij zien uw reactie als een pleidooi om het knooppunt rondom het NS Station, en de wijk Lombardijen beter op de kaart te zetten, en dit wordt in deze Koers onderschreven. Uiteindelijk zal het stadsbestuur geregeld een afweging moeten maken over de stedelijke planning en inzet van capaciteit en middelen. De gemeente kan inderdaad niet alles tegelijk. Gemeente ziet dat in de omgeving van Lombardijen, urgentie en potentie steeds meer samenkomen. 25.3 In Lombardijen hebben we te maken met veel verouderde Zie hierboven; we zien de vernieuwingen, en de huizen die niet voldoen aan de eisen die in de huidige tijd noodzakelijke versnelling van verduurzaming van gesteld worden aan duurzame woningbouw. Het afgelopen jaar woningen als onderdeel van de opgave voor heel Zuid (zie heeft duidelijk gemaakt dat deze woningen niet meer gerekend onder meer Hoofdkeuze 3, p. 49 en het Elftal; p. 62). Dit kunnen worden tot de goedkopere vormen van huisvesting, geldt ook voor de wijken rondom station Lombardijen.

Met omdat de energiekosten onevenredig hoog waren het de woningcorporaties is de gemeente reeds hierover in afgelopen jaar. [...] Met name de herontwikkeling van het gesprek. gebied rond NS Station Lombardijen verdient een expliciete plek in de Koers op Zuid 2040.

43

25.4 Dat brengt ons bij een tweede aspect waar we expliciet de aandacht voor willen vragen, namelijk makkelijk te realiseren mogelijkheden als het gaat om het maken van een schaalsprong van de OV-bereikbaarheid van Zuid zoals blijkens de brief aan de Gemeenteraad de bedoeling is. Dan doelen wij op station Lombardijen, op de grens van de wijken IJsselmonde en Lombardijen. Ooit, toen dit station nog sneltreinstation was, is besloten hier een P&R station van te maken. Met de komst van het Maasstadziekenhuis naar deze locatie is een parkeergarage gebouwd, maar de functie van P&R station is nooit van de grond gekomen. [...] Waar het aan ontbreekt is een logische verbinding tussen de parkeergarage en het station. Voor het overige zijn alle ingrediënten aanwezig om van dit station een intercitystation met P&R functie te maken. Wij vinden dat de gemeente zich hier sterk voor moet maken [...]. Dit zijn zaken die op korte termijn kunnen worden opgepakt, waarbij een heroverweging kan plaatsvinden als Station Stadionpark gereed gekomen is als knooppunt van hoogwaardige openbaar vervoersverbindingen. [...]. Kortom, we zien laag hangend fruit als het gaat om de kansen voor station Lombardijen, waarbij voor de P&R functie ook nog eens geldt dat dat een logische investering lijkt te zijn ook als op langere termijn station Stadionpark gereed komt.

[...] 25.5 We lezen in uw brief aan de gemeenteraad onder het kopje Verbonden, groen en gezond Zuid over de wens om ontbrekende schakels in routes voor fietsers en voetgangers te ontwikkelen. Wij willen echter nadrukkelijk ook aandacht vragen voor de vele ouderen die onze wijk rijk is. Het is belangrijk dat ook zij verbonden worden met andere delen van de stad van en van Zuid en onze eigen wijk Lombardijen in het bijzonder. Vaak is voor hen het openbaar vervoer daarbij een onmisbare schakel. Wij vragen in dit kader uw aandacht voor de busverbindingen in onze wijk. Te vaak gebeurt het nu dat deze zich beperken tot de hoofdroutes, vooral op zondag. [...]

In de Koers op Zuid hebben wij in het kaartbeeld van "Zuid maakt werk van haar toekomst" de parkeergarage bij het Maasstad ziekenhuis/ station Lombardijen aangemerkt als toekomstige P+R locatie. Wij zijn het wat betreft deze functie en de ontbrekende loopverbinding naar het station het volledig met u eens. Voor de aanstaande renovatie van de Van Brienenoordbrug wordt gekeken naar verdere benutting van P+R mogelijkheden in de stad. De gemeente Rotterdam heeft echter geen zeggenschap over de landelijke treindienstregeling t.a.v. een keuze om van Station Lombardijen een Intercitystation te maken. In onze OV-visie is een Intercitystop op Zuid bij station Stadionpark het vertrekpunt voor de lange termijn. In de eerstvolgende grote wijziging in de landelijke dienstregeling is de invoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) in 2024. Hieraan liggen al reeds gemaakte harde afspraken ten grondslag, zowel over de dienstregeling als over daarvoor benodigde infrastructuur. Er is daarin geen ruimte voor een Intercitystop op Lombardijen. Wel gaan er vaker stoptreinen rijden (in plaats van 4x per uur voortaan 6x per uur per richting vanaf Lombardijen) zodat bijvoorbeeld een vervolgoverstap op Rotterdam Centraal of Dordrecht efficiënter wordt op Intercity verbindingen.

Voor wat betreft het openbaar vervoer agenderen we met de Koers de positie voor hoogwaardigheid ervan in de zuidelijke tuinsteden, waaronder Lombardijen. Dat gaat daarmee ook om frequente bediening. We verwachten in Lombardijen dat het busverkeer op de hoofdwegen Spinozaweg, Molenvliet en Pascalweg zal blijven concentreren: de smallere wegen intern in de wijken zelf zijn vaak minder geschikt voor busverkeer (vb.: aanwezigheid van scholen) en zullen dienen meer ruimte bieden voor fietsers & voetgangers (ook minder validen).

44

25.6 Voor ons valt onder een verbonden groen en gezond Zuid ook de aandacht voor de volkstuin. In historisch perspectief was het een bron voor ontspanning en ook een manier om met weinig middelen te voorzien in eigen levensonderhoud. Gaandeweg is de betekenis van de volkstuin als bron van ontspanning en vrijetijdsbesteding toegenomen. Nog steeds zijn er veel mensen, veelal ouderen, met een smalle beurs die van deze vorm van ontspanning gebruik maken. Wij zijn van mening dat in het kader van Koers op Zuid 2040 niet alles gericht hoeft te zijn op verandering. We mogen er ook voor kiezen om de goede dingen te behouden. Daar vallen ook volkstuinen onder. [...] 25.6 Centraal in de Koers op Zuid 2040 staat het prettig wonen en de leefbaarheid. Ook wordt benoemd dat u het profiel van de werklocaties de Laagjes en Hordijk wilt versterken en dat deze aantrekkelijk gemaakt moeten worden voor het MKB. Daarnaast beschrijft u de wens tot behoud van het Zuidelijk Randpark als groenvoorziening. U schrijft bij dit laatste dat kwaliteit en behoud hier ernstig onder druk staan, omdat Barendrecht hier woningen wil realiseren. Wij ervaren echter dat de leefbaarheid rond het Hordijkerveld en het ernaast gelegen Zuidelijk Randpark juist door de gemeente Rotterdam ernstig onder druk gezet wordt.

Dit omdat de gemeente Rotterdam er voor gekozen heeft om het afvalverwerkingsbedrijf Van Leeuwen hier te vestigen. [..] Wij onderschrijven de wens om de Cultuur en Campus verder te ontwikkelen en vinden het met de Wijkraad Charlois logisch dat hier werk van gemaakt wordt op de huidige locatie van afvalverwerker Van Leeuwen. Dit mede omdat ook nu sprake is van omwonenden die overlast ervaren van dit bedrijf. Wij begrijpen echter niet dat vervolgens het bedrijf richting de woonwijk/tuinstad Lombardijen geduwd wordt, terwijl er ook ruimte beschikbaar is in de Waalhaven. Dit geldt temeer als in de brief aan de Gemeenteraad geschreven wordt dat het economisch profiel van de Waalhaven mede gericht is op circulaire bedrijvigheid. Wij adviseren de gemeente om in het licht van de ook door Koers op Zuid gewenste versterking van de leefbaarheid van Lombardijen op zijn schreden terug te keren en een betere locatie voor Van Leeuwen recycling te zoeken. [...]

Wij onderschrijven het belang van de volkstuinen als belangrijke plek voor ontspanning en vrijetijdsbesteding. Hiervoor hebben we als gemeente een visie opgesteld en ter besluitvorming naar de gemeenteraad gestuurd. Voor de volkstuinvoorzieningen in Lombardijen is functiewijziging op dit moment niet aan de orde.

Bedrijventerrein Hordijk is geen onderdeel van het Zuidelijk Randpark, maar van belang voor het bieden van ruimte aan bedrijfsruimte op Zuid. Het bedrijf Van Leeuwen Recycling moet verhuizen omdat het huurcontract voor de Doklaan is afgelopen, met het oog op herontwikkeling van deze locatie tot Cultuur & Campus, de onderwijs- en innovatiemotor voor Zuid. Gemeente vindt echter behoud van het bedrijf belangrijk vanwege het belang van recycling en de praktisch geschoolde werkgelegenheid. Het was een lastige opgave om binnen de bestaande stad deze functie plaats te bieden. De gemeente heeft in eerdere gesprekken met wijkraad en bewoners een toelichting gegeven op de zoektocht en de uiteindelijke locatiekeuze. De omgevingsvergunning voor de locatie aan de Hordijk-West is in Juli verleend. Zoals bekend zijn er diversie beroepen ingediend en is de gemeente in afwachting van het vervolg bij de Rechtbank.

45

26.1 Groot- & Oud-IJsselmonde heeft mooie voorzieningen op de Veranda en de trots van Zuid: De Kuip. Echter, het aanbod aan horecagelegenheden is beperkt, waardoor mensen vaak uitwijken naar andere wijken, gebieden of dorpen zoals Barendrecht en Ridderkerk. We ondersteunen dan ook de aandacht voor deze voorzieningen in het plan en willen specifiek benadrukken dat er aandacht moet zijn voor jongeren, die behoefte hebben aan ontmoetingsplekken en recreatieve mogelijkheden. 26.2 Hoewel velen op Zuid op zoek zijn naar woningen in het lagere middensegment en het sociale segment, is het van essentieel belang voor de diversiteit en economische draagkracht van de wijk dat er bij bouwprojecten een gevarieerd scala aan woningen wordt gerealiseerd, vooral in het middensegment. Dit bevordert doorstroming en biedt een alternatief voor gezinnen die anders naar Ridderkerk of Barendrecht zouden kijken. [...] Helaas zien we tot nu toe vooral de bouw van dure woningen in bestaande ruimtes, zoals bijvoorbeeld Waterside 2 & 3. Dit is kostbaar en verstoort het karakter van de Oud-IJsselmonde, wat ingaat tegen de principes van het plan op pagina 8, waarin wordt benadrukt dat we verandering nastreven zonder onze identiteit te verliezen, en pagina 14, waarin staat dat we voortbouwen op het DNA van Zuid.

We vragen dan ook om bij huidige beslissingen rekening te houden met dit plan, om problemen zoals bij Waterside 3 te voorkomen.

Dat onderschrijven wij. Wij zullen de aandacht voor jongeren nog meer nadruk geven in de koers. Ook wil het college jongeren meer ruimte geven door in te zetten op hubs als ontmoetingsplekken voor jongeren. Het college heeft in de voorjaarsnota 2023 hiervoor extra geld vrijgemaakt en opdracht gegeven extra jongerenhubs te realiseren. Jongerenhub Noord IJsselmonde (HQ) maakt hier onderdeel van uit (claim vanuit het wijkakkoord).

Benoemen van jongerenhubs op pagina 51

In de Koers onderstrepen we het belang van het middensegment (om o.a. te zorgen voor doorstroming in de wijk) en dat het "DNA van de wijk" onderdeel moet zijn van nieuwe bouwplannen. Meer differentiatie in de woningvoorraad maakt mogelijk dat mensen, waaronder gezinnen, binnen IJsselmonde en Zuid een wooncarrière kunnen maken. Bij Waterside 3 bleken er kostenverhogende elementen (o.a. voor geluidsreductie snelweg) te zijn, waardoor het middensegment voor de ontwikkelaar maar voor een klein deel realiseerbaar werd. De ontwikkelingen aan de rivier passen binnen het DNA buitendijks. De waterkant heeft een andere identiteit dan het oude karakter binnendijks van Oud-IJsselmonde, dit contrast is ook onderdeel van het DNA van Zuid.

Belang doorstroming door middensegment benadrukken op pagina 46

26.3 Zowel de gebiedscommissie als onze wijkraad heeft herhaaldelijk aangegeven dat bij grote ontwikkelingen in onze wijk grondig onderzoek naar de verkeerseffecten moet worden uitgevoerd. Telkens zien we dat er geen adequaat verkeersonderzoek wordt gedaan, wat leidt tot toekomstige verkeerscongestie. Dit is met name van belang bij plannen rondom Keizerswaard, Oud-IJsselmonde en Sportdorp.

Bij elke gebiedsontwikkeling wordt het noodzakelijke bereikbaarheidsonderzoek uitgevoerd ter onderbouwing van de ontsluiting: we willen niet dat de bestaande stad op slot komt te staan. Voor de toekomstige ontwikkelingen in en rondom Oud-IJsselmonde is de gemeente voornemens om vanaf medio 2024 een bredere ontsluiting- en circulatiestudie te gaan doen in de omgeving van het IJsselmondseplein, zoals ook is toegezegd vanuit het stadsbestuur en gevraagd in het jaaractieplan van Grooten Oud-IJsselmonde Wij delen uw beeld van de beschikbaarheid van het openbaar vervoer in- en rondom Oud-IJsselmonde, en dat dat niet alleen betrekking moet hebben op plekken waar ontwikkeld wordt. Met de komst van station Stadionpark en het HOV Zuidplein-Kralingse Zoom ontstaan ook nieuwe mogelijkheden om naar de routering van het

26.4 In delen van onze wijk, met name Oud-IJsselmonde, is het openbaar vervoer beperkt beschikbaar, vooral op bepaalde dagen. Dit is een groot aandachtspunt dat we graag benadrukken. Aandacht voor openbaar vervoer moet dus ook betrekking hebben op alle delen van onze wijk, niet alleen de plekken waar ontwikkeld wordt.

46

busnet te kijken, in samenspraak met de MRDH en de RET als vervoersautoriteit en vervoerder. 26.5 We vinden het goed dat er ook aandacht blijft voor de auto. Men moet realiseren dat onze wijk voor een groot deel een ‘slapers’ wijk is. Dat betekent dat men vooral hier slaapt en elders werkt. [..] Daarom is het goed dat we bij alle voorzieningen goed nadenken over parkeren voor auto’s. Toch is deelvervoer wel belangrijk, zeker vanaf het OV, dat begrijpen wij en steunen wij. We vinden het wel belangrijk dat ze géén overlast veroorzaken. Daarom moet ingezet blijven worden op goede verzamelplekken van het deelvervoer. Dit zien wij nu bijvoorbeeld goed opgelost worden bij Keizerswaard en de Veranda. Dat moet ook het geval worden bij stations en andere OV-gebieden. 26.6 De Wijkraad erkent de voordelen van de oeververbinding, omdat het verschillende delen van onze stad toegankelijk maakt voor elkaar. We vragen echter speciale aandacht voor de Veranda, om ervoor te zorgen dat de aanpassingen als gevolg van de nieuwe brug geen overlast veroorzaken voor de bewoners. Het is essentieel om hen en onze wijkraad actief te betrekken in het verdere proces. 26.7 We zijn blij om te lezen dat er aandacht wordt besteed aan station Lombardijen, maar we zien graag dat er concrete plannen worden ontwikkeld voor een Park & Ride-voorziening bij dit station.

Dit is van groot belang, gezien het ontbreken van betaalbare parkeermogelijkheden bij treinstations. We ondersteunen ook van harte de verbeteringen aan andere nabijgelegen stations, zoals station Zuid en station Stadion. Het is logisch dat Zuid een intercitystation krijgt, gezien het grote aantal inwoners en belangrijke voorzieningen in onze wijk, zoals Pathé de Kuip, de horeca op de Veranda en de Kuip zelf. 26.8 Ondernemerschap is van groot belang voor onze wijk, maar we willen benadrukken dat huidige ontwikkelingen, zoals betaald parkeren, een grote impact kunnen hebben op ondernemers. Desondanks zijn we blij met de revitalisering van winkelcentrum Keizerswaard en adviseren we om de buitenruimte rondom Keizerswaard aantrekkelijker te maken, wat meer horeca en bewoners zal aantrekken. Dit zal de weekmarkt en het vestigingsklimaat in het winkelcentrum ten goede komen. Daarmee sluit dit plan dan ook aan op ons wijkakkoord en ons wijkactieplan.

Indiener onderschrijft met dit punt de lijn van de Koers om een balans te maken in keuzes t.a.v. de verschillende mobiliteitsoplossingen. De mogelijkheden van het tegengaan van overlast door deelmobiliteit wordt op dit moment onderzocht.

Wij herkennen de belangen van omwonenden als het gaat om de inpassing van de nieuwe stadsbrug. Bij de verdere uitwerking van de stadsbrug zal participatie zeker weer een onderdeel zijn. Daarbij zal de wijkraad Groot en OudIJsselmonde en belanghebbenden uit De Veranda worden betrokken. Indiener onderschrijft op dit punt Koers op Zuid. In de Koers agenderen wij onder andere een P+R voorziening bij station Lombardijen. Zie ook het uitgebreidere antwoord aan Wijkraad Lombardijen (# 25).

Goed om te lezen dat Koers op Zuid wat dit betreft ook in hoofdlijn aansluit op het wijkactieplan. Via het wijkactieplan zal de gemeente met u graag de specifieke mogelijkheden rondom Keizerswaard bespreken.

47

26.9 Het ontwikkelen van Stadionpark en alles rondom Feyenoord vereist een kritische blik op de verkeerssituatie in de wijk. Sportdorp ondervindt hinder van sportvelden langs de Olympiaweg. Het oplossen van deze problemen, zoals bezoekers parkeren en het behoud van de karakteristieke uitstraling van Sportdorp, moet prioriteit krijgen. Het is van cruciaal belang om bewoners tijdig en adequaat te betrekken bij de aanpak van dit gebied. 26.10 Het zal u niet verbazen dat onze wijkbewoners hun zorgen hebben geuit omtrent de sluiting van de Van Brienenoordschool en het ontbreken van een goede basisschool in Oud-IJsselmonde. Kinderen en ouders moeten nu uitwijken naar de bijvoorbeeld Beverwaard of Ridderkerk. Dit zorgt op veel druk op andere scholen maar maakt de wijk ook minder aantrekkelijk voor gezinnen met jonge kinderen.[...] 26.11 We ondersteunen het idee om het stationsgebied Lombardijen te ontwikkelen tot een van de centra van stedelijke betekenis. De goede treinverbinding en de aandacht voor onderwijs, zorg en werk in de omgeving van het Maasstadziekenhuis zijn positieve aspecten. We willen echter benadrukken dat – in tegenstelling tot wat op de gemeentewebsite staat - het Maasstadziekenhuis zich niet in de wijk Lombardijen bevindt, maar in IJsselmonde. Het zelfde geldt voor het station wat in beide wijken ligt.

We willen graag samen met de wijkraad Lombardijen betrokken worden bij de ontwikkelingen rondom het ziekenhuis, de P&R en het treinstation. 26.12 Op pagina 57 lezen we de bovenstaande kop, en we willen benadrukken dat we het belang van betrokkenheid van inwoners bij stadsontwikkelingen niet genoeg kunnen onderstrepen. Zelfs als de gemeente bepaalde projecten als "niet open voor participatie" beschouwt, moeten deze wel met de wijkraden en bewoners worden besproken. Participatie gaat niet alleen over het besluit om iets wel of niet te doen, maar vooral over hoe het wordt uitgevoerd. Dit hebben we gezien in het geval van betaald parkeren. Betrek dus de wijkraden en bewoners, dit is essentieel voor een succesvolle uitvoering van deze visie.

Bij de verdere uitwerkingen van het gebied Stadionpark en daarin de Sportcampus zal nadrukkelijk gekeken worden naar de verkeer- en parkeersituatie in relatie tot de wijk Sportdorp. Vanuit het project Sportcampus zal participatie met de wijk worden georganiseerd.

We begrijpen uw zorg op dit punt. De gemeente heeft geen rol in het stichten van scholen. Behalve in de Beverwaard of Ridderkerk hebben veel oudleerlingen van de v. Brienenoordschool een nieuwe plek gevonden op een andere school in IJsselmonde, maar ook in Ridderkerk en Barendrecht. Dank voor het opmerken van de fout op de gemeentewebsite, wij zullen dit laten herstellen. Bij het vervolproces voor het stationsgebied Lombardijen zullen beide wijkraden betrokken worden bij de participatie.

Aanpassen pagina 44 stationsgebied ook IJsselmonde noemen en P&R

Dat is in lijn met de uitgangspunten uit de koers. Maar uit uw reactie blijkt dat u dit als Wijkraad helaas nog niet zo ervaart. Uiteraard staan wij, via wijkteams en projectleiders van gemeente, open voor verbeteringen op dit punt.

48

27.1 De wijkraad wil ook graag substantieel meer cultuur in de wijk. Om de ambities van Koers op Zuid waar te maken hoort daar ook een tot de verbeelding sprekend cultuurprogramma bij. De Beverwaard heeft een rijke traditie aan eigen culturele feesten en de wijkraad wil dit graag vasthouden. Maar vraagt ook om versterking vanuit de gemeente. Het feit dat er geen bibliotheek dependance is in de wijk, zegt feitelijk al genoeg. De Beverwaard heeft ook de oudste archeologische opgravingen in en rond Rotterdam, daar kan toch meer aandacht voor komen? Tenslotte moeten er genoeg plekken zijn waar jongeren muziek kunnen maken, kunnen spelen en kennis moeten kunnen maken met kunst en cultuur. 27.2 De wijkraad wil vooral haar zorgen uitspreken over het openbare vervoer. De wijk Beverwaard heeft recht op goed openbaar vervoer in de avonden en weekenden, net als de rest van Rotterdam. De wijkraad wil vooral dat het openbaar vervoer in de avonden en in de weekenden (busvervoer) toereikend is en blijft. Er wordt bijgebouwd in Oud IJsselmonde en de voorzieningen en openbaar vervoer horen hiermee een gelijke tred te houden.

De vraag die hier gesteld wordt heeft betrekking op culturele programmering. Dat is onderdeel van het Cultuurbeleid. Binnen dit Cultuurbeleid wordt middels het Ruimtelijk Kader Cultuur naar spreiding gekeken van stedelijke en wijkgerichte culturele voorzieningen en programmering. Bibliotheek Rotterdam en gemeente Rotterdam hebben middelen aangevraagd bij OCW voor intensivering van bibliotheeklocaties in Rotterdam. Beverwaard is een van de beoogde locaties. De middelen zijn recent toegekend. Uitwerking volgt het komende jaar.

We begrijpen uw zorg. Met de toekomstige realisatie van station Stadionpark, en de intentie om met het plan toekomstvast tramnet vaker te gaan rijden met tram 23, ontstaan meer kansen op een hoogwaardigere ontsluiting met het openbaar vervoer en de mogelijke lijnvoering van busdiensten. Dit geldt ook specifiek voor het gebied van Oud-IJsselmonde en Beverwaard langs de Nieuwe Maas. Wij geven uw aandachtspunt voor bediening in avond en weekenden met de bus door aan onze collega's die over het openbaar vervoer gaan. 27.3 De wijkraad wil graag meer betaalbare woningen. Het Meer beschikbare woonruimte voor jongeren staat in woningaanbod is relatief eenzijdig en liefst zou de wijkraad Rotterdam hoog op de agenda. We doen dit door ook plek willen hebben voor tiny houses voor jongeren die niet doorstroming in de bestaande voorraad te stimuleren, weer na 2 jaar eruit moeten. Kan er een programma ontwikkeld zodat er woningen vrijkomen voor (o.a.) starters. Naast het worden om de woningnood om substantieel aan te pakken, niet realiseren van 'tijdelijke' flexwoningen, zoeken we extra met tijdelijke woningen, maar permanente? De wijkraad denkt ruimte in de bestaande woningvoorraad (door bijvoorbeeld hier graag over mee. verruiming van regels voor kamerverhuur en het optoppen van gebouwen), en bouwen we nieuwe, permanente woningen.

Een concept als "flexwonen" betreft overigens over het algemeen woningen die ca. 10 jaar bewoond kunnen worden dus de inzet is dat deze zeker langer dan 2 jaar bewoond kunnen worden.

49

28.1 De keuze voor Een verbonden, groen en gezond Zuid onderschrijft het belang van een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. In de gezamenlijke regiovisie van de vier ziekenhuizen van Rijnmond-Zuid en de Zuid-Hollandse eilanden (Curamare, SMC, Ikazia en Maasstad Ziekenhuis) richten we ons mede op een positieve gezondheid en preventie. Een omgeving die groen en van goede kwaliteit is, zal daarbij helpen, maar dan wel in een samenhang met voorzieningen voor bewegen, sociale interactie, onderwijs en zorg. Dat Zuid veel infrastructuur heeft, als een grote barrière tussen de wijken, ervaren we ook zo in het Maasstad Ziekenhuis. [...]. Meer verbondenheid met de wijken om ons heen, biedt kansen voor een florerende Zorgboulevard met een gevarieerd aanbod aan zorgvoorzieningen. De invulling van de lege kavels en vrije ruimtes met de juiste functies, biedt mogelijkheden om die verbinding tot stand te brengen 28.2 De vele infrastructuur zorgt ervoor dat we goed bereikbaar zijn voor patiënten, bezoekers, medewerkers uit de directe omgeving en de ambulancezorg. Onze ligging nabij station Lombardijen in combinatie met de haltes voor bus en tram aan de Spinozaweg is uitstekend voor de bereikbaarheid van het ziekenhuis met ov.; station Lombardijen is hierin een cruciaal knooppunt.

De opwaardering van het station, in combinatie met een wijziging in de wegencirculatie voor autoverkeer, biedt kansen voor de kwaliteit van de buitenruimte en de verbinding tussen station, ov-haltes tram en bus, het voorplein van het ziekenhuis en de Zorgboulevard. 28.3 Tegelijkertijd is de bereikbaarheid vanuit de omliggende gemeenten een zorg. Het ov-netwerk en de aansluitingen op deze gebieden zijn beperkt en patiënten en medewerkers zijn vooral aangewezen op de auto of taxi, wat niet voor iedereen vanzelfsprekend is [...] Goede doorgaande routes voor fietsers en scooters, tussen de wijken, onder het spoor door maar ook met de naast en verderop liggende gemeenten, helpen om patiënten en medewerkers te stimuleren om de fiets of scooter te pakken

In Koers op Zuid is het belang van Hoofdkeuze 1; Groen, verbonden en gezond Zuid een centraal thema. Rond stationsknoop Lombardijen ligt daar in de komende periode zeker een specifieke opgave, de routes voor voetgangers en fietsers kunnen worden verbeterd. Ook wij zien de juiste invulling van lege kavels en vrije ruimte als een kans om het gebied en de afstemming met Maasstad Ziekenhuis te verbeteren. Deze mogelijkheden zullen we in het kader van de verkenning stationsknoop Lombardijen met u bespreken.

De gemeente Rotterdam beschouwt dit als een van de vervolguitwerkingen van de Stationsknoop Lombardijen te onderzoeken op welke wijze we dit gezamenlijk kunnen vormgeven.

In Koers op Zuid worden goede OV-verbindingen, o.a. met Barendrecht en Ridderkerk geagendeerd, alsook de routes voor fietsverkeer richting beide gemeentes. Zie de kaart van Hoofdkeuze 1 Groen, verbonden en gezond Zuid.

50

28.4 De opwaardering van de spoorlijn Dordrecht-Den Haag tot ‘lightrail’ in Zuid maakt werk van de toekomst en mogelijk een halte voor Intercity treinen op Zuid, zal de bereikbaarheid met name voor medewerkers vergroten. De regiovisie van de vier ziekenhuizen zal ertoe leiden dat zorg gebundeld en wellicht herordend wordt. Het moet voor onze patiënten dan ook wel mogelijk zijn om het ziekenhuis waar zij voor hun specifieke zorg naar toe moeten, goed kunnen bereiken met ov. Niet alleen een goede ov-verbinding van Ridderkerk tot Hoogvliet, maar ook van Capelle a/d IJssel tot Westvoorne en Oostflakkee. 28.5 Momenteel lopen wij er dagelijks tegenaan dat patiënten na hun behandeling in het ziekenhuis moeten verblijven, omdat ze (nog) niet naar huis kunnen of geen plek beschikbaar is in verpleeg- en verzorgingshuizen. [...] In de keuze Thuis op Zuid in je wijk moet de huidige en toekomstige behoefte aan woonvoorzieningen voor de groep kwetsbare ouderen worden geagendeerd. Bij de transformatie van de woningvoorraad moet rekening worden gehouden met ouderen die niet direct in aanmerking komen voor een verpleeghuis, maar wel voor kortere of langere tijd verzorging nodig hebben op een plek in hun eigen vertrouwde woonomgeving. 28.6 Relatief zijn niet heel veel van onze medewerkers ook inwoner van Zuid.

Als één van de grote werkgevers op Zuid stimuleren we dat een medewerker die op Zuid is opgegroeid, na een opleiding ook aan de slag kan in het Maasstad. Aan deze medewerker moet dan wel, met voorrang, een betaalbare woning in de nabije omgeving toegewezen worden. En ook voor de jonge medewerkers die wij als opleidingsziekenhuis trekken, is het noodzakelijk betaalbare starterswoningen toe te wijzen. De aanwijzing van het gebied rondom station Lombardijen voor nieuwe ontwikkelingen, zal voorzien in de behoefte aan geschikte woningen [...}

De opwaardering maakt het mogelijk dat er in de toekomst hoogfrequent gereden wordt op het treinspoor tussen alle stations. Dit maakt de overstap op onderliggend openbaar vervoer veel attractiever, om zodanig een bredere ovbereikbaarheid in het hele gebied te bewerkstellingen. Daarnaast zet Koers op Zuid in op het ontwikkelen van een nieuwe HOV-as in oost-westelijke richting (Tuinstedenlijn) die Station Lombardijen zal aandoen.

Er is een nieuwe nationale norm m.b.t. het langer thuis wonen (het scheiden van wonen en zorg). De capaciteit van verpleeghuizen wordt niet (of slechts in beperkte mate) uitgebreid, waardoor in de toekomst meer ouderen (met intensievere zorg) thuis zullen moeten worden verzorgd. Gemeenten worden vanaf 2024 verplicht om deze opgave m.b.t. wonen en zorg uit te werken in een (regionale) woonzorgvisie. Dit zal leiden tot de ontwikkeling van meer diverse woon- en zorgconcepten voor ouderen. Deze doelgroep heeft de aandacht. Er is een regeling waarbij zorgmedewerkers, leraren en politieagenten onder specifieke voorwaarden voorrang kunnen krijgen op sociale huurwoningen bij woningcorporaties. Dit zijn woningen die vallen onder de Rotterdamwet artikel 9 die via WoonnetRijnmond worden aangeboden. Daarnaast wordt waarschijnlijk de Huisvestingswet per 1 januari 2024 aangepast. Er wordt gekeken naar de mogelijkheid om de voorrang op huurwoningen van de corporaties in Rotterdam te regelen via deze wet. We zijn dan niet meer gebonden aan bepaalde aangewezen wijken/straten vanuit de Rotterdamwet. Ook lopen er een aantal nieuwbouwprojecten waarbij een gedeelte van middenhuur woningen met voorrang zal worden verhuurd aan deze doelgroep.

Bij toekomstige ontwikkelingen rondom Maasstad (Lombardijen)zal worden onderzocht of de ontwikkelende partijen geïnteresseerd zijn om voorrang te geven aan deze doelgroep.

51

28.7 In de Koers op Zuid 2040 zien we dat er keuzes zijn gemaakt die we in hoofdlijnen onderschrijven. We vragen u echter nadrukkelijk om ook de volgende aandachtspunten vanuit de zorg in de Koers te benoemen: 1. Positieve gezondheid en preventie door een samenhangend geheel van leefomgeving, voorzieningen voor bewegen en sociale interactie, onderwijs en zorg; 2. Verbinding tussen de wijken en het ziekenhuis en met het knooppunt Lombardijen door een juiste bestemming van de lege kavels en vrije ruimte rondom het terrein; 3. Bereikbaarheid door goede ov- en fiets- en scooterverbindingen, óók met de omliggende gemeenten binnen ons zorggebied; Niet alleen op de noord-zuid as maar ook op de oost-west as. 4. De juiste zorg op de juiste plaats door voldoende capaciteit en kwaliteit van de zorgvoorzieningen in de wijken en buurten; 5. Doorstroom in het ziekenhuis door huisvesting met zorg voor ouderen in hun vertrouwde woonomgeving; 6. Het is fijn werken op Zuid met een betaalbare woning in de omgeving door een eigen toewijzingsbeleid. In de uitwerking van de plannen, zoals voor het knooppunt Lombardijen zijn straks nog veel keuzes te maken; daar blijven we graag bij betrokken.

Deze punten zijn hierboven behandeld en staan benoemd in Koers op Zuid. Uiteraard vergen ze voor Lombardijen en omgeving Maasstad Ziekenhuis zeker specifieke uitwerking. We zullen ze meeneemen bij het uitwerken van de plannen voor knooppunt Lombardijen en de wijkplannen voor de wijken eromheen. We onderschrijven dat het Maasstadziekenhuis nauw betrokken moet blijven bij het uitwerken van deze plannen

52