[23bb008212] Burgerbrief over volkstuinvisie gemeente voor 6 dec 2023

bijlages: Beheerkader 2017 Beke rapport 2021 Artikel https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/rotterdam-wil-meer-beleidvolkstuinen?fbclid=IwAR3ypWGNIHY88HJn2t3Ter10q8fms79EjJYCrDQphEYkjIOdcHB_47sbtg

Beste raads- en commissie leden, en andere lezers,

Graag wil ik, van VTV de Wielewaal op zuid, mijn zorgen met u delen omtrent de volkstuinvisie die de gemeente onlangs met de volkstuinen gedeeld heeft en het waarom ik denk, en velen met mij, dat deze visie grote gevolgen voor de VTV’s met zich mee zal brengen. Ik zal mij eerst even voorstellen. Ik heb sinds 2018 een tuin op VTV de Wielewaal. Een erfenis van mijn ex-schoonmoeder , ja de "roze dichters" van Rotterdam, die 42 jaar op VTV de Wielewaal gestaan heeft. Sinds een kleine 2 jaar ben ik secretaris bij VTV de Wielewaal en zit in diverse werkgroepen onder het Platform waaronder werkgroep handhavingskader. Het algemene verhaal waarom volkstuinen NATUURlijk moeten blijven zal u inmiddels wel de oren uit komen, desalniettemin het een waarheid als een koe betreft. Misschien kan mijn insteek van het verhaal nog een kant belichten waarvan u zal zeggen, ja, zo is het ook, en de volkstuinvisie zoals hij er nu ligt te verwerpen.

Stukje voorgeschiedenis. Sinds de opheffing van de deelgemeenten in maart 2014 is de beleidsbevoegdheid ten aanzien van volkstuinen overgedragen aan de Centrale Stad. Een beheerkader is in 2017 keer geschreven en op 30 nov 2017 door de gemeente raad vastgesteld, er werd nadere uitwerking beloofd maar is in een la beland.(?) zie bijlage Beheerkader 1.2.1 In 2018 hield de Rotterdamse bond van Volkstuinder (RbvV) ermee op en nam de Stichting volkstuinen in Rotterdam (StViN) het over. zie bijlage Beheerkader 1.3 In nov 2020 werd door gemeente afdeling so aan Bureau Beke de opdracht uitgezet voor een onderzoek op de volkstuinen. Het rapport: https://bureaubeke.nl/publicaties/monitorleefbaarheid-en-veiligheid-volkstuinen-rotterdam/ van Bureau Beke werd december 2021gepubliceerd. Alles wat al bekend was in 2017 werd bevestigd, falend beleid door besturen bij diverse (topje van de ijsberg) VTV's al dan niet direct gekoppeld aan falend (geen) beleid opvolging handhaving van de gemeente, er zat iets aan te komen, er moest iets gebeuren. Nadat de StViN in 2022 het bijltje er bij neer gooide kwam de gemeente als directe verhuurder van hun grond in beeld. Dit was hun kans om de teugels weer aan te nemen. Er werd een, voor de gemeente, mooie huurovereenkomst met 14 aanvullende stukken geschreven waarin voor de VTV’s veel veranderingen werden opgelegd, o.a.

ook op handhaving gebied, waarvoor de VTV’s ook

nog voornamelijk zelf de verantwoordelijk moesten nemen… en dat in deze tijd, waarin ambulance personeel wordt aangevallen.. Tegen deze huurovereenkomst zijn wij zwaar in verzet gegaan. Zoals u ook weet hebben de volkstuinen samen met het platform, e.a. vormen, de afgelopen anderhalf jaar ons op zijn Rotterdams uit te drukken, uit de naad gewerkt om tot eerlijke, en de volkstuinen recht aan doende stukken, nieuwe huurcontract te komen. Veel punten/artikelen uit de originele stukken zijn inmiddels dan ook verwijderd, aangepast of compleet herschreven mede door de hulp van vele raadsleden die ons moesten (en nog steeds) aanhoren in de commissievergaderingen. Een visie op volkstuinen bestond nog niet, het platform heeft met behulp van de VTV’s een visie volkstuinen geschreven en overhandigd op 1 december 2022 aan wethouder Achbar

De Visie: Mijn vreugde was groot toen de gemeente hun eigen visie ging schrijven. Nu is er echte hoop! Nu zullen wij op de kaart komen! Nu komt er geld vrij voor de plannen die wij samen met de gemeente bedacht hebben om alle VTV’s veilige, en toegankelijke plekken te maken, waar besturen op alle steun van de gemeente mogen rekenen! Nu kunnen wij allen voldoen aan de nieuwe huurovereenkomsten en blijven bestaan! Ook deze visie ging niet zonder slag of stoot en hebben de VTV’s via de werkgroep Visie onder het platform weer veel aan gesleuteld. De visie ging heen en weer, en nu dan het eindproduct geopenbaard. Het lijkt op het eerste gezicht een mooie visie, we worden zeker gezien… maar echt geholpen..? Hmz dat denk ik niet. De gemeente heeft wel zichzelf (weer) geholpen. Het blijkt dat er in een visie ook expliciete toezeggingen gedaan moeten worden zodat de stukken grond onder hun voeten krijgen. Dat de visie direct is gelinkt aan het slagen van alle stukken die met bloed zweet en tranen tot stand gekomen zijn. Dan nu, het beheerkader wat in 2017 opgesteld is, is hier een goed voorbeeld van.

Waarom heeft dit stuk niet bijgedragen aan bijvoorbeeld de handhaving de laatste 5 jaar op de volkstuinen? Omdat hij in een la beland is..? Waarom is hij in een la beland? Omdat er geen beleidsafdeling was…? Waarom was er geen beleidsafdeling? Omdat er geen juiste visie was..? Of moet bij elke wisseling van de wacht het wiel opnieuw uitgevonden worden? Zo gaat de kostendekkende huur ook wel omhoog.

Visie en handhavingskader Natuurlijk gaat het bij veruit de meeste VTV’s veel goed, veel collega VTV’s zien/zagen de nieuwe contracten dan ook bijna als een belediging, kan ik inkomen, maar voor een aantal VTV’s zijn de nieuwe huurcontacten mét uitgewerkt handhavingskader een zege! Niet iedereen wil hier natuurlijk voor uit komen, maar voor velen is het, het zetje in de rug, het windje mee, of de stok achter de deur. Alleen moet die stok geen papieren stok worden. Voor mij persoonlijk is het handhavingskader in de maak zeker een belangrijk punt, een VTV op zuid is toch niet te vergelijken met een VTV in noord. Sommigen van ons hebben het nieuwe handhavingskader keihard nodig om een kentering te maken, en dan vooral het stuk wat begint bij de handhaving door de gemeente van hun eigen regels, controleren bouwvergunningen, de vinger aan de pols bij besturen en noem maar op!

Dussss, ons mooie nieuwe handhavingskader in de maak heeft veeel meeer kans van slagen als de visie een stuk wordt waarin wij BORGING, Bescherming en Behoud toegezegd krijgen. Dan komt er blijkbaar een beleidsafdeling!! Zie ook bijlage beheerkader 1.4.1 Wij hebben toch niet al ons werk voor niks gedaan? Alles weer in de la? Dat zou werkelijk waar zeer triest zijn, zelfs compleet respectloos gezien al dat al eerder vermelde bloed zweet en tranen dat vergoten is, maar ook zeker dit keer niet zonder gevolgen.

Toekomst zonder beleidsafdeling Het wrange van de toekomst zal zijn, als wij niet de juiste steun ontvangen, omdat er geen beleidsafdeling is, diverse VTV's misschien niet aan alle verplichtingen uit huurcontracten kunnen voldoen, wij misschien na 3 jaar mogen sluiten…. want een federatie/stichting die de volkstuinen kan helpen en begeleiden zullen wij ook zelf uit de VTV’s op moeten tuigen. Slik… Huub huub huub, barba truuc. “Probleem” VTV’s verdwenen. Straks een prachtig mooi nieuw rapport waarin te lezen valt dat de gemeente Rotterdam hun ballen heeft laten zien? Dus buiten alle voordelen die de volkstuinen bieden aan Rotterdam én haar Rotterdammers en waarom zij dus moeten blijven bestaan, hoop ik dat mijn verhaal u laat inzien dat de volkstuinen alleen kans maken te blijven bestaan als wij een beleidsafdeling krijgen, daarom het echt zo belangrijk is dat de visie STAAT!

Help ons alstublieft, help de besturen de volkstuinen gezond te houden. Trek leer uit de steken die zijn laten vallen in het verleden. Help ons aan die beleidsafdeling! Verwerp op 6 dec a.s. de visie zoals hij nu is!

Ik, en velen met mij, zullen u allen zo dankbaar zijn. Ik dank u voor het lezen van mijn betoog,

Met hartelijke groet

Secretaris VTV de Wielewaal

Artikel Binnenlands bestuur https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/rotterdam-wil-meer-beleidvolkstuinen?fbclid=IwAR3ypWGNIHY88HJn2t3Ter10q8fms79EjJYCrDQphEYkjIOdcHB_47sbtg

Beheerkader Volkstuinen Rotterdam 2017

Van SO/Vastgoed Datum 16 oktober 2017

Inhoud

1.1

Beheerkader Volkstuinen Rotterdam

4

1.1.1

Samenvatting keuzes volkstuinen

5

1.2

Terugblik en algemene gegevens

6

1.2.1

Terugblik

6

1.2.2

Vraag en aanbod volkstuinen

7

1.2.3

Trends volks-tuinieren

8

1.3

Ontwikkelingen Rotterdamse volkstuinenwereld: naar een nieuwe beheerorganisatie

8

1.3.1

Verleden

8

1.3.2

Toekomst

8

1.4

Beleidskeuzes

9

1.4.1

Algemeen beleid volkstuinen

9

1.5

Veiligheid, handhaving, ondersteuning

10

1.6

Kostendekkende huur en harmonisatie tarieven

11

1.6.1

Kostendekkende huur verblijfstuinen

11

1.6.2

Harmonisatie van tarieven, betaalbaarheid

12

1.7

Wie mag een volkstuin huren?

12

1.7.1

Regeling niet-Rotterdammers

12

1.7.2

Verhuur aan organisaties

13

1.7.3

Reductieregeling

13

1.8

Nutstuinen zonder verenigingsstructuur

15

1.9

Communicatie

15

1.10

Adviezen gebiedscommissies

16

2

Bijlagen

17

2.1

Overzicht betrokkenen (gemeentelijk en niet-gemeentelijk) bij volkstuinen in Rotterdam 17

2.2

Gemeentelijk

17

2.2.1

Algemeen Beleid

17

2.2.2

Rol Gebiedscommissie

17

2.2.3

Ruimtelijk Beleid

17

2.2.4

Beheer en onderhoud

17

2.2.5

Publiekrechtelijke handhaving

18

2.3

Volkstuinders

19

2.3.1

RBvV

19

2.3.2

Volkstuinverenigingen

19

2

2.4

Overzicht volkstuin en nutstuincomplexen.

20

2.5

Voetnoten

21

2.6

Voorstel nieuwe demarcatielijst VOLKSTUINEN

22

3

1.1

Beheerkader Volkstuinen Rotterdam Stadsontwikkeling/Vastgoed met advies van Maatschappelijke Ontwikkeling/Sport & Cultuur In het kort: Circa 1,3 miljoen vierkante meter gemeentegrond in Rotterdam is in gebruik als volkstuin. Bijna 5.000 tuinders huren een tuin op een van de ruim 40 volkstuinparken via de Rotterdamse Bond van Volkstuinverenigingen (RBvV). Het plezier van de meesten zit in het tuinieren, de rust, een praatje met de collega-tuinders en een eigen plekje in de groene ruimte. Elk volkstuinpark heeft een eigen vereniging die bestuurd wordt door een/enkele vrijwilligers met een tuin op dat park. Helaas wordt op een aantal complexen een deel van het plezier verstoord. Problemen met wisselende besturen, inning van huurgelden, oneigenlijk gebruik, negeren van bouwvoorschriften en overlast. Deze problemen groeiden de RBvV boven het hoofd, vooral op het vlak van handhaving. De bond heeft aangegeven haar taken en verantwoordelijkheden te willen beperken. Zij ziet voor zichzelf meer een taak als belangenbehartiger. Om de tuinders meer ruimte te geven hun eigen beheer en onderhoud te regelen, is gekozen om verhuur te laten lopen via een professionele verhuurorganisatie. De landelijke vereniging AVVN/SViN kwam naar voren als meest geschikte partij voor de verhuur. Er zijn constructieve gesprekken met hen gevoerd.

De hoeveelheid werk en de complexiteit vraagt om zorgvuldigheid in procesvoering en dit kost tijd. Relevante zaken zijn in kaart gebracht en verder verfijnd:  De taken en verantwoordelijkheden van de betrokkenen (Eigenaar, verhuurder, tuinder)  De staat van onderhoud van de diverse parken (Norm, wens, interpretatie)  Veiligheid en handhaving (Bestuur, verhuurder, gemeente, veiligheid)  De kosten en bijpassende tarieven voor de komende periode.  De regelgeving en eventuele wijzigingen. Hoewel er op termijn nieuwe beleidskeuzen gemaakt kunnen worden, wordt nu uitgegaan van kostendekkende verhuur van de complexen. Naast heldere communicatie dienen alle onderlinge afspraken op de juiste juridische manier worden vastgelegd om in de (nabije) toekomst het beheer en de handhaving te kunnen waarborgen. Dit volgt in een “overeenkomst van verhuur” en zit niet in deze notitie. Het doel is: Plezierig, betaalbaar en verantwoord gebruik van de volkstuinen in Rotterdam.

In april 2017 is het concept-beheerkader opgesteld. Dit is begin juni voorgelegd aan de veertien gebiedscommissies met het verzoek om hun advies. Een aantal commissies heeft inspraakavonden georganiseerd voor haar volkstuinders. Wij onderkennen het belang van deze invloed en hebben de reactietermijn daarom verlengd naar 1 september. Zodoende hebben de commissies voldoende ruimte gekregen om inwoners te kunnen raadplegen. In de loop van augustus/september hebben wij de informatie mogen ontvangen. In dit aangepaste beheerkader staat beschreven op welke wijze de adviezen zijn verwerkt.

4

1.1.1

Samenvatting keuzes volkstuinen (van belang voor verhuur, beheer en onderhoud) Als gevolg van de overgang van de bevoegdheden met betrekking tot volkstuinen van de deelgemeenten naar de Centrale Stad maart 2014 en de (verwachte) overdracht van beheertaken van de Rotterdamse Bond van Volkstuinders naar het AVVN (Algemeen Verbond van Volkstuinders Verenigingen in Nederland), heeft het college een aantal keuzes voor volkstuinen gemaakt.  Wat betreft volkstuinenbeleid algemeen: Volkstuinen zijn van belang voor Rotterdam als onderdeel van de groenstructuur en in het kader van gezondheid (bewegen in het groen, sociale contacten/bestrijden eenzaamheid). Volkstuinen zijn van belang in het kader van een aantrekkelijke woonstad, mede doordat steeds meer hoog- en middeninkomensgroepen tuinieren. De gemeente voert geen actief volkstuinenbeleid. Vernieuwingen moeten van de tuinders zelf komen. De gemeente faciliteert volkstuinen ruimtelijk en schept randvoorwaarden voor beheer.  Handhaving wordt aangescherpt op de bestaande regelgeving. Overnachtingen zijn niet toegestaan, de omvang van de tuinhuisjes is op meerdere plaatsen overschreden en er worden tuinhuisjes anders ingezet dan waarvoor deze zijn bedoeld. Onder andere op deze onderdelen zal strenger worden toegezien zodat de veiligheid van de tuinders niet in het geding komt.

 Harmonisatie van de tarieven voor verblijfstuinen op basis van de stedelijk gemiddelde kostendekkende huur per m². Vanaf 2017 is de riolering inbegrepen (tegen een geringe huurstijging van ca 1,5% totaal). De tarieven zijn hetzelfde als de kostendekkende huur per m². Om grote verschillen in tariefswijziging geleidelijk te laten verlopen, wordt een overgangsperiode van 3 jaar aangehouden.  Harmonisatie van de tarieven voor de nutstuinen op basis van een stedelijk gemiddeld tarief. Een aantal nutstuincomplexen krijgt dan te maken met een fors hoger tarief. Om grote verschillen in tariefswijziging geleidelijk te laten verlopen, wordt een overgangsperiode van 3-5 jaar aangehouden.  Het handhaven van de zogenaamde ‘Regeling niet-Rotterdammers’ volgens de huidige situatie. Hierbij geldt dat een volkstuin alleen wordt verhuurd aan een niet-Rotterdammer uit een buurgemeente indien er geen Rotterdamse gegadigden zijn.  Het incidenteel toestaan van organisaties (bijvoorbeeld een zorgaanbieder voor zijn cliënten) om een volkstuin te huren, mits in juiste verhouding tot particuliere tuinders. Hierbij geldt dan een meldingsplicht aan de gemeente.  Het aflopend intrekken van de Reductiereling uit 1974 waarmee tuinders met een laag inkomen financieel worden gecompenseerd. Voorgesteld wordt de regeling via een sterfhuisconstructie te laten voortbestaan.

Hiermee mogen bestaande tuinders nog gebruik maken van de regeling en nieuwe tuinders niet (dit in afwijking op de bestaande regeling).  Het niet meer aanbieden van nutstuinen zonder verenigingsstructuur. Er is leegstand op complexen zonder vereniging en er zijn grote beheerproblemen. Twee nutstuincomplexen zijn dermate klein dat het opzetten van een vereniging onmogelijk is: deze worden opgeheven. De andere nutstuinen krijgen één jaar de gelegenheid om een vereniging of organisatieverband op te richten. Indien dit niet lukt, worden ook deze gesloten. Er zijn alternatieven voor de betrokken tuinders.

5









Het beheer van de volkstuinen over te dragen naar SViN. Hiervoor wordt een verhuurovereenkomst opgesteld met daaraan gekoppeld het takenpakket voor onderhoud (demarcatielijst). Voor een aantal complexen dienen overgangsmaatregelen te worden getroffen. Toestemming om maatwerk toe te passen bij afwijkingen op kavelgroottes van volkstuinen. Nieuwe metingen hebben verschillen veroorzaakt. Daarmee is kostprijsdekkende huur op onderdelen incorrect, helderheid naar toekomst is van belang. Contracten via SViN kunnen helpen met overdracht naar zuivere getallen. Opzetten van handhavingskader in samenspraak met de verschillende verantwoordelijke onderdelen van de organisatie (waaronder Bouw en Woningtoezicht, Stadsbeheer en Directie Veiligheid. Een afgerond voorstel –inclusief budgettaire consequenties- is per 1 april 2018 afgerond. Aanscherping beleidskaders en strakkere handhaving hierop. Hoewel in de contracten overnachting niet wordt toegestaan, is dit op veel complexen gebruik. Indien dit tot officieel beleid wordt gemaakt, heeft dit consequenties voor de eisen waaraan een complex moet voldoen. Er is dan geen sprake meer van dagrecreatie, maar van verblijfsrecreatie. De uiterste consequentie is dat een volkstuincomplex moet worden omgezet naar een recreatieoord, met alle planologische en juridische gevolgen van dien.

1.2

Terugblik en algemene gegevens

1.2.1

Terugblik Sinds de opheffing van de deelgemeenten in maart 2014 is de beleidsbevoegdheid ten aanzien van volkstuinen overgedragen aan de Centrale Stad. De wethouder Stedelijke Ontwikkeling en Integratie heeft op 2 oktober 2014 een toezegging aan de Raad gedaan een ‘Notitie toekomst volkstuinen Rotterdam’ op te stellen, waarbij o.a. ingegaan wordt op aspecten als beheer en onderhoud, in relatie met kostendekkende huur. Vanwege ontwikkelingen in de Rotterdamse volkstuinenwereld (zie paragraaf 1.3) is de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte geïnformeerd dat deze notitie op zijn vroegst derde kwartaal 2016 gereed is. De volkstuinen worden verhuurd via de Rotterdamse Bond van Volkstuinders, (RBvV) maar de bond heeft aangegeven te stoppen als verhuurorganisatie. Via SO/VG loopt een traject met het AVVN om de verhuur van de tuinen over te nemen van de RBvV. Hiervoor heeft het AVVN een aparte rechtspersoon opgericht: de SVIN (Stichting Volkstuinen in Nederland). Het is van belang dat de gemeente een aantal beleidskeuzes en tarieven heeft vastgesteld voordat de overdracht naar het AVVN plaatsvindt in 2017, zodat het AVVN weet van welke situatie ze uit kan gaan. Deze notitie gaat NIET in op de afspraken die worden gemaakt tussen Gemeente en het AVVN over de toekomstige verhuur. Dat is een apart traject waarover het college nog zal besluiten en de Raad over zal worden geïnformeerd.

Wij verwachten binnenkort de verhuurovereenkomst met hen te sluiten. Overigens zijn er veel verschillende partijen betrokken bij beleid en beheer van volkstuinen, zowel binnen de gemeente als om de volkstuinders. Een overzicht hiervan is in paragraaf 2.4 te vinden.

6

1.2.2

Vraag en aanbod volkstuinen Volk-/of voedseltuintjes bestaan in Rotterdam al sinds het einde van de 19 e eeuw en zijn opgericht uit noodzaak. Geleidelijk veranderde het karakter van de meeste volkstuincomplexen van tuinen om groenten te telen, naar siertuinen met een meer recreatief karakter. In totaal gaat het om een oppervlakte van circa 130 hectare (medio 2017). Dit staat los van diverse tuinen die veelal op tijdelijke basis in de stad gevestigd zijn op braakliggende percelen. We onderscheiden twee typen volkstuinen: De verblijfstuin en de nutstuin. De verblijfstuin Een tuin met voornamelijk siergewassen (siertuin) en enkele groenten/fruit. Meestal voorzien van een bescheiden huisje, enkel voor dagrecreatie. De huisjes zijn in economisch eigendom van de tuinder, de tuin wordt gehuurd via de RBvV. RBvV huurt de complexen van de gemeente, momenteel 4.451 tuinen op 36 complexen. De nutstuin Een tuin met groente- en fruitgewassen (moestuin). Zonder huisje, hooguit een tuinkast voor gereedschappen. Zowel de gemeente als de RBvV verhuurt nutstuinen, momenteel 817 tuinen 1 Drie nutstuincomplexen worden door de gemeente rechtstreeks aan tuinders verhuurd en drie aan een vereniging. De RBvV verhuurt vier complexen met alleen nutstuinen en drie zogenaamde ‘gemengde complexen’ van verblijfs- en nutstuinen.

Op twee van deze gemengde complexen zijn de nutstuinders niet aangesloten bij een vereniging. Volkstuinmonitor De volkstuinenmonitor is een feitelijke stand van zaken van vraag en aanbod. Er wordt een doorkijk naar de toekomst gegeven, maar er worden geen beleidsuitspraken in gedaan. Sinds 2002 wordt deze monitor opgesteld door de gemeente en de RBvV, om de 8-10 jaar. Ook in 2016 is een volkstuinenmonitor opgesteld door de gemeentelijke onderzoeksorganisatie OBI, in opdracht van Sport & Cultuur. Hierin wordt een onderscheid gemaakt in verblijfstuinen en nutstuinen. De belangrijkste bevindingen: 

De vraag naar verblijfstuinen is in 2016 iets groter is dan het aanbod, maar dit verschil wordt in vergelijking met voorgaande jaren steeds kleiner.



Op de rechtermaasoever is een licht tekort aan verblijfstuinen, op de linkermaasoever een overschot. In Hoogvliet zijn vraag en aanbod in evenwicht.



Wat betreft nutstuinen is een opvallende omslag zichtbaar van een tekort in 2009 naar een overschot in 2016. Vooral op de linkermaasoever zijn veel tuinen beschikbaar. Nader inzoomen op de cijfers laat zien dat vooral nutstuinen zonder verenging te maken hebben met leegstand. Drie daarvan worden rechtstreeks verhuurd door SO/Vastgoed.



Op basis van de huishoudensprognose kan een toename in de vraag naar volkstuinen worden verwacht. Het aantal huishoudens in Rotterdam groeit met 20.000 (Koers 2017: 50.000). Waarvan 15.000 in de leeftijdscategorie waarin veel wordt getuinierd: 45-75 jaar.

In de volkstuinenmonitor 2016 zijn tevens uitkomsten van de Omnibusenquête2 opgenomen. Deze laten een lichte stijging (2013: 4%, 2016: 7%) zien van Rotterdammers die op frequente basis, minimaal zes keer per jaar, groente en fruit uit eigen (volks)tuin halen. Deze stijging weerspiegelt de toegenomen belangstelling in Nederland voor het zelf telen van voedsel. De vraagstelling in de Omnibusenquête maakt geen onderscheid tussen een eigen moestuin of een volkstuin. Mogelijk zijn er steeds meer Rotterdammers die groente/ fruit telen in een eigen moestuintje aan huis. Ook de

7

toenemende belangstelling voor het onderwerp Stadslandbouw is hier een uiting van. Bij Stadslandbouw kweken bewoners gewassen in de stad. Daarbij worden soms stukken grond van de Gemeente gehuurd of in gebruik genomen. In de Omnibusenquête van 2013 en 2016 is gevraagd welk soort tuinen de respondent heeft bezocht in het afgelopen jaar. In 2013 gaf 13% van de respondenten aan het afgelopen jaar wel eens een volkstuin te hebben bezocht. In 2016 was dit percentage ongeveer hetzelfde (14%).2)

1.2.3

Trends volks-tuinieren Als gevolg van maatschappelijke en demografische ontwikkelingen staat het volkstuinieren niet stil. Een aantal in het oog vallende ontwikkelingen zijn:  Meer aandacht voor natuurlijk, ecologisch tuinieren.  Meer bewustzijn van herkomst van voedsel en gezond, biologisch en lokaal geproduceerd voedsel. Veel Nederlanders willen weer in verbinding staan met de voedselketen.  Een grotere differentiatie van leefstijlen op volkstuinen: bewoners uit verschillende culturen, van diverse opleidingsniveaus, al dan niet met kinderen, ontdekken de volkstuin. Hiermee verandert ook de mate en wijze van binding aan de vereniging. De verschillende wensen en gewoonten brengen soms spanningen met zich mee op de complexen.  Meer aandacht voor een duurzame, leefbare en gezonde stad. Hieraan leveren volkstuinen een bijdrage.

1.3

Ontwikkelingen Rotterdamse volkstuinenwereld: naar een nieuwe beheerorganisatie

1.3.1

Verleden In de tijd van de deelgemeenten was er weinig beleid met betrekking tot volkstuinen in Rotterdam. Dat is tot op heden nauwelijks veranderd. Een aantal volkstuincomplexen kent diverse beheer- en handhavingsproblemen. In de huurcontracten met de RBvV zijn eisen opgenomen o.a. ten aanzien van de omvang van de opstallen (tuinhuisjes) en het toegestane percentage bestrating in een tuin. Die voorwaarden heeft de RBvV doorgelegd naar de volkstuinders. Er is echter een aanzienlijke hoeveelheid illegale bouwwerken dan wel bouwwerken met forse overschrijdingen van het toegestane aantal m². Daarnaast spelen er problemen zoals illegale bewoning op complexen, problemen rond verwarde personen die op complexen verblijven enz. enz. De RBvV is gedurende een lange reeks van jaren niet in staat geweest om op een goede wijze invulling te geven aan de haar toebedeelde taak. Deze taak is in de loop der jaren ook steeds zwaarder geworden. In nauw overleg met de RBvV is in 2011 door de Gemeente (SO/VG) het “Wenkend Perspectief” opgesteld. Hierin werd voorgesteld de RBvV in zijn huidige vorm op te heffen en te vervangen door een nieuwe beheerorganisatie (die tevens het onderhoud van de gemeente zou gaan overnemen) en een nieuwe belangenorganisatie. Beiden zouden zelfstandig en onafhankelijk van elkaar gaan functioneren.

De algemene ledenvergadering van de RBvV van 13 december 2014 heeft besloten om de verdere voorbereiding van de oprichting van een beheerorganisatie stop te zetten en heeft hieraan gekoppeld de huidige beheertaken teruggegeven aan Stadsontwikkeling. De RBvV heeft dit per brief van 6 januari 2015 aan de gemeente bevestigd.

1.3.2

Toekomst De RBvV heeft daarmee verzocht om de lopende huurcontracten (gemiddelde looptijd 10 jaar) voor de expiratiedatum op te zeggen. De wethouder Vastgoed c.a. heeft toegezegd bereid te

8

zijn daaraan mee te werken onder de voorwaarde dat er een nieuwe beheerpartij gevonden zou worden die de taken van de RBvV zou overnemen. Tot dat moment is en blijft de RBvV volledig verantwoordelijk voor de haar contractueel toebedeelde taken. Dit betekent dat de Gemeente zich moest heroriënteren op de wijze van verhuur en beheer en handhaving op de volkstuincomplexen in Rotterdam. Na een verkenning blijkt het AVVN de meeste geschikte kandidaat te zijn om de verhuur van de Rotterdamse volkstuinen van de RBvV over te nemen. SO/VG doorloopt met het AVVN en de RBvV een intensief traject met als streven het beheer van de Rotterdamse volkstuinen eind 2017 over te dragen aan een nieuwe beheerorganisatie. Voor dit doel heeft het AVVN een aparte uitvoeringsorganisatie in gebruik: SViN (Stichting Volkstuinen in Nederland). In de nieuwe situatie verhuurt de gemeente de complexen aan SViN. Deze verhuurt de complexen op haar beurt door aan de verenigingen. De verenigingen stellen de tuintjes beschikbaar aan de individuele tuinders met een lidmaatschap. De gemeente rekent in de nieuwe situatie de grondhuurprijs met als basis: - de kosten die gemeente heeft gemaakt voor het in standhouden van de complexen en - de lopende onderhoudsverplichtingen die de gemeente als eigenaar van de grond heeft.

Daarnaast geeft de gemeente de kaders aan waarbinnen moet worden gewerkt ten aanzien van het gewenste onderhoudsniveau op de complexen. AVVN/SViN is verantwoordelijk voor een groter deel van het onderhoud dan de RBvV in de oude situatie. Daarnaast is AVVN/SViN verantwoordelijk voor de handhaving, waar nodig in samenspraak met de gemeente. Het beheer en handhaving komt in de nieuwe situatie dichterbij de verenigingen te liggen. Zij worden hierbij ondersteund door AVVN/SViN waardoor de benodigde professionalisering van de beheer- en handhavingstaken concreet gestalte krijgt. Zowel de gemeente als het AVVN zijn van mening dat het handhavingsvraagstuk alleen met een gemeenschappelijke inspanning wordt opgelost. De afspraken hiertoe zijn onderdeel van de afspraken tussen het AVVN en de Gemeente over de toekomstige verhuur en worden vastgelegd in een verhuurovereenkomst. Zoals aangegeven zijn deze afspraken tussen gemeente en het AVVN geen onderdeel van deze Notitie, maar een demarcatielijst met taken en verantwoordelijkheden in bijlage 2.6.

1.4

Beleidskeuzes

1.4.1

Algemeen beleid volkstuinen Volkstuinen zijn van belang voor Rotterdam in het kader van ontspanning, gezondheid (bewegen in het groen, sociale contacten/bestrijden eenzaamheid) en als onderdeel van de groenstructuur. Volkstuinen zijn ook van belang in het kader van een aantrekkelijke woonstad, aangezien steeds meer mensen met een hoog- of middeninkomen tuinieren. De gemeente faciliteert volkstuinen ruimtelijk en schept randvoorwaarden voor beheer. De gemeente voert geen actief volkstuinenbeleid over de inhoudelijke toekomst van de volkstuinen. Vernieuwingen moeten van onderop, de tuinders zelf, de verenigingen of de beheerorganisatie komen. Met de nieuwe beheerorganisatie dient meer ruimte te ontstaan voor nieuwe initiatieven. Uiteraard staat de Gemeente ook open voor een gesprek om veranderingen en vernieuwingen, indien mogelijk, te faciliteren.

9

Subsidies De volkstuinen vervullen primair een recreatieve functie voor de volkstuinders. Er zijn verschillende volkstuinverenigingen die ook maatschappelijk actief zijn. Dit soort initiatieven passen bijvoorbeeld in de bestaande Regeling voor bewonersinitiatieven. De gemeente geeft geen afzonderlijke subsidies aan volkstuinen voor de instandhouding, er is hiervoor geen dienst algemeen economisch belang (DAEB). Om deze reden brengt de gemeente alle integrale gemeentelijke kosten in rekening. Ruimtelijk beleid De RBvV is op 15 november 2012 schriftelijk geïnformeerd dat er tot 2020 geen ruimtelijke verplaatsingen aan de orde zijn veroorzaakt door de Gemeente. Vanwege de groei van de bevolking van de stad is een zoektocht gestart naar nieuwe woningbouwlocaties. Indien dit consequenties heeft voor een volkstuincomplex, dan zullen er tijdig afspraken worden gemaakt over financiële en indien nodig ruimtelijke compensatie. Het volkstuincomplex ATV Terbregge heeft te maken gehad met de aanleg van de verbindingsweg A13/A16 die door het complex gaat lopen. Over dit plan is overleg gevoerd met Rijkswaterstaat. Het deel van de tuinders dat door het plan getroffen zou worden, is door het project gecompenseerd, hen is een nieuwe plek aangeboden door middel van een herschikking op het complex.

1.5

Veiligheid, handhaving, ondersteuning Tuinders vragen om gelijke regels toe te passen op alle parken. De naleving van de regels is al jaren een lastig onderwerp. Op meerdere tuinen zijn problemen ontstaan. Oneigenlijk gebruik van de huisjes zoals: bouwen buiten de normen en zonder vergunning, permanente bewoning, bedrijvigheid, overnachten, criminaliteit en zelfs prostitutie heeft plaatsgevonden op de parken. In de afgelopen jaren lag het beleid voor de volkstuinen bij de diverse deelgemeenten. Dit beleid was versnipperd ten opzichte van elkaar. Daarnaast was handhaving van de kaders onderbelicht. Met de overdracht naar een nieuwe beheerorganisatie wordt ook de handhaving aangescherpt. In de bestaande regelgeving zijn bijvoorbeeld overnachtingen niet toegestaan, evenals het oneigenlijk gebruik van de tuinhuisjes. Ook wordt strakker gehandhaafd op de omvang van de tuinhuisjes. Er wordt strenger op toegezien dat deze en andere regels worden nageleefd. Tuinders dienen te beseffen dat het niet naleven van de regels kan leiden tot het ontbinden van de overeenkomst. De besturen van de tuinverenigingen zijn als vrijwilliger bezig met het plezier van de tuin. Zij vragen geen hulp voor kleine zaken, dat lossen zij onderling wel op. De besturen vragen wel ruggensteun voor zaken die hun pet te boven gaan.

Als enkele tuinders zich schuldig maken aan bedreiging, molest en onacceptabel gedrag, is het noodzakelijk dat kan worden opgetreden met hulp van de verhuurorganisatie, de gemeente en/of de veiligheidsdiensten. Uitgangspunt daarbij is dat mensen van goede wil niet hoeven te lijden onder mensen die het niet zo nauw nemen met de regels. Verenigingsbestuurders willen zich niet druk hoeven maken over allerlei vormen/gradaties van criminaliteit, zeker niet als dit leidt tot persoonlijke bedreigingen. Dit zijn redenen waarom steeds minder vrijwilligers bereid zijn om plaats te nemen in een verenigingsbestuur. Zodra het gevoel van veiligheid weer terug is op de complexen, kan genoemde bereidheid weer toenemen.

10

In samenspraak met de verschillende clusters wordt een handhavingskader opgesteld. Daarbij is de lijn dat gestart wordt met privaatrechtelijke handhaving. Indien nodig wordt het publiek/civielrechtelijke deel daarbij ingezet en waar nodig gecombineerd.  Waar liggen de mogelijkheden van BOA’s, waar laten zij de melding en wie verzorgt de opvolging?  Wanneer betreft het toch een vraagstuk voor Politie en/of DCMR?  Welke consequenties volgen als volkstuinen wel als openbaar gebied worden gezien?  Bescherming van de handhavers èn de bestuurders van de volkstuinverenigingen. Genoemde problematieken zijn grotendeels een publieke taak van de gemeente, Bouw- en Woningtoezicht (BWT)  Handhaving op individuele gevallen behoort tot de normale publiekrechtelijke taak van de gemeente.  In onze capaciteitsplanningen en programmeringen is niet voorzien in programmatische aanpak van volkstuincomplexen.  In dit specifieke geval (40 complexen) moeten afspraken gemaakt worden over de handhaving zodat de verwachtingen wederzijds gelijk zijn.  Momenteel is nog niet helder of dit geregeld kan worden door middel van een budget. Momenteel zijn volkstuinen nog niet opgenomen in het Integraal Handhavingsprogramma (IHP), Voor een aantal complexen is op dit moment extra aandacht nodig. Deze moeten worden opgenomen in het Integraal Handhavingsprogramma.

Dit valt ook onder de publieke taak van de gemeente. Er wordt naar gestreefd om een concreet voorstel, gereed te hebben op 1 april 2018. Ondanks dat beheer en handhaving bij verenigingen en verhuurder SVIN ligt, is duidelijk dat handhaving noodzakelijk blijkt. Waar nodig dient SVIN de veiligheidsdiensten in te schakelen, al dan niet via de eigenaar van de grond, gemeente Rotterdam.

1.6

Kostendekkende huur en harmonisatie tarieven

1.6.1

Kostendekkende huur verblijfstuinen De verhuur van volkstuinen is op dit moment in totaliteit ongeveer kostendekkend. De kostendekkende huur is opgebouwd uit kapitaalslasten, jaarlijks en groot onderhoud, eigenaarslasten en beheerlasten. Voor het onderhoud van de volkstuinencomplexen worden MeerjarenOnderhoudsPrognoses (MOP’s) opgesteld. Het politiek vastgestelde onderhoudsniveau hierbij is niveau B van de CROW 3 systematiek en laat zich omschrijven als ‘sober en doelmatig’. Dit is ook het niveau voor de overige onoverdekte gemeentelijke objecten. Het MOP gaat uit van een gemiddeld bedrag per jaar, uitgaande van een doorlopende exploitatie van het object. Binnen de looptijd van een MOP worden de verschillende noodzakelijke werkzaamheden uitgevoerd. De lasten blijven jaarlijks hetzelfde in de kostendekkende huur, terwijl de feitelijke uitgaven kunnen variëren naar gelang de noodzakelijke werkzaamheden. De MOP wordt na vijf jaar bijgesteld op basis van een nieuwe schouw. Voor de volkstuinen is in het MOP een looptijd van twintig jaar aangehouden. Tot en met 2014 bepaalden de deelgemeenten de tarieven. Tussen de deelgemeenten waren historisch gegroeide verschillen in kosten voor volkstuincomplexen, met name de verschillen in

11

kapitaalslasten en (in mindere mate) onderhoudskosten. Vanaf 2015 zijn deze historische tarieven voortgezet en de verschillen tussen de gebieden in stand gehouden. Er is voor de volkstuinen geen Besluit Algemeen Belang genomen (Wet Markt & Overheid). Dit betekent dat de gemeente bij de verhuur van de volkstuinen de integrale gemeentelijke kosten in rekening brengt. Als aangegeven, verhuurt de gemeente Rotterdam (via SO/VG) in de huidige situatie de complexen aan de RBvV. De RBvV mag de tarieven bepalen die ze aan de individuele tuinders doorberekent. In de praktijk berekent de RBvV de gemeentelijke tarieven al decennialang ongewijzigd door. Kostendekkende huur 2017 SO/VG heeft de kostendekkende huur in 2016 opnieuw berekend ten behoeve van het tarief 2017. - Er zijn opnieuw conditiemetingen uitgevoerd resulterend in een nieuwe MOP. - Het onderhoud en de vervanging van de riolering is nu toegevoegd aan de kostendekkende huur. - Alle volkstuincomplexen zijn in opdracht van SO/VG opnieuw opgemeten. Het aantal m² volkstuinen blijkt 6% hoger te liggen dan waar tot op heden mee was gerekend. Dat kan betekenen dat een complex c.q. tuinder meer moet betalen omdat er meer m² in gebruik zijn. In de nieuwe contracten moet helder zijn welke grootte de diverse tuinen hebben, voor de juiste verrekening.

Het totale effect van bovengenoemde drie herberekeningen is dat de totale kostendekkende huur van de volkstuinen slechts gering (met ca 1,5%) stijgt, waarbij het rioolvraagstuk is opgelost.

1.6.2

Harmonisatie van tarieven, betaalbaarheid De volkstuinen worden kostendekkend verhuurd. Dat houdt in dat gemeente de gemaakte kosten voor onderhoud, beheer, organisatie e.d. zonder toeslag doorrekent aan de verhuurorganisatie. Op basis van de MeerjarenOnderhoudsPrognoses (MOP’s) worden de volgende bedragen gehanteerd:  Nutstuinen: € 1,10 per m2 per jaar  Verblijfstuinen: € 1,80 per m2 per jaar, (dit is inclusief riolering) Het zijn de zogenoemde geharmoniseerde tarieven. Deze gelden voor alle volkstuinen binnen de gemeente Rotterdam. Het decentrale beleid van de deelgemeenten kwam tot uiting in verschillende tarieven. Om deze tarieven gelijk te trekken dient er een verevening plaatsvinden. Dit wordt in drie jaar doorgevoerd. Met de nieuwe beheerorganisatie wordt gekeken naar overdracht van een aantal beheer- en onderhoudswerkzaamheden. Naar gelang de gemeentelijke kosten afnemen, wordt de huurprijs vanuit de gemeente aangepast.

1.7

Wie mag een volkstuin huren? Ieder individu mag een tuin huren via de verenigingen, organisaties zijn vooralsnog uitgesloten. Vanuit de verenigingen bestaat incidenteel de behoefte om tuinen te verhuren aan bijvoorbeeld organisaties met een maatschappelijke achtergrond, zie paragraaf 1.6.2. Daarnaast bestaan er regelingen die van invloed kunnen zijn op de verhuurbaarheid, deze vragen om enige uitleg.

1.7.1

Regeling niet-Rotterdammers In de jaren ‘70 is door het college een regeling gecreëerd voor de verhuur van volkstuinen aan nietRotterdammers. De reden hiervoor was dat de gemeente geen uitkering uit het gemeentefonds

12

ontvangt voor niet-Rotterdammers. Destijds legde de gemeente jaarlijks aanzienlijke bedragen toe, evenals bij de investering in nieuwe objecten, nu is dat verrekend in de kostendekkende huurprijs. De regeling is gekoppeld aan de huurcontracten met de RBvV en is voor het laatst gewijzigd in 1984. De regeling houdt in: - Aanvragen van niet-Rotterdammers voor een Rotterdamse volkstuin worden afgewezen; - Rotterdammers die naar een andere gemeente verhuizen, dienen hun tuin binnen vijf jaar te verlaten; Een aantal grensgemeenten is van deze laatste bepaling uitgezonderd. Inwoners van Rotterdam die naar deze gemeenten verhuizen, kunnen hun volkstuin onbeperkt blijven huren. De praktijk wijst echter uit dat volkstuinders hun volkstuin dicht bij huis zoeken. Als zij verhuizen, wordt de tuinhuur meestal opgezegd. Volkstuinders uit regiogemeenten, de belangrijkste potentiele volkstuinders voor Rotterdamse volkstuinen buiten Rotterdam, mogen in de huidige situatie al een volkstuin huren. Deze regeling niet-Rotterdammers blijkt in de praktijk moeilijk te handhaven. Vanuit diverse gebiedscommissies kwamen opmerkingen over deze regeling. Een aantal commissies zag de regeling graag gehandhaafd, vooral wegens gebrek aan betrokkenheid van niet-Rotterdammers op de tuin met verwildering van de tuin tot gevolg.

Voor andere commissies waren juist de buurgemeente(n) van belang bij opvulling van leegstand (m.n. de nutstuinen). Algemene wens was dat de tuinen primair worden verhuurd aan inwoners van de Regio-Rotterdam en dat bij leegstand wordt gekeken naar betrokken tuinders van buiten de regio. De regeling niet-Rotterdammers blijft gehandhaafd conform de bestaande situatie. 1.7.2

Verhuur aan organisaties In de huurvoorwaarden van de Gemeente mogen volkstuinen alleen aan individuen worden verhuurd en worden organisaties uitgesloten. Er is vanuit de volkstuinenwereld behoefte om tuinen te verhuren aan bijvoorbeeld zorginstellingen. De gemeente wil dit in de toekomst incidenteel mogelijk maken, maar het toestaan van organisaties mag niet ten koste gaan van particuliere tuinders. Daarom is vooraf toestemming van de gemeente vereist. In sommige gevallen zijn bijvoorbeeld aanpassingen op complexen voor dergelijke verhuringen noodzakelijk dan wel gewenst. De verruiming van mogelijkheden kan consequenties hebben voor de kostendekkende huurprijs. Formalisering van het toestaan van organisaties op volkstuincomplexen loopt via de nieuwe huurcontracten via het SViN/AVVN.

1.7.3

Reductieregeling In 1974 heeft de Gemeenteraad de Reductieregeling volkstuinen vastgesteld 4). Dit betreft een regeling waarbij ’minderdraagkrachtigen’ 50% korting op de huur van een volkstuin krijgen. De RBvV voert de regeling uit en brengt het aan tuinders uit te keren bedrag in rekening bij de gemeente. Ongeveer 100 van de ongeveer 5000 Rotterdamse tuinders maakt gebruik van de regeling. Hiermee is structureel een bedrag gemoeid van ongeveer € 10.000,-. Sinds 1974 is de regeling niet meer inhoudelijk bezien. Deze regeling past niet in het huidige gemeentebeleid en wordt met ingang van 2018 ingetrokken 5). Hiervoor gelden de volgende argumenten:

13

1) In het kader van de gemeentelijke besluitvorming over de Wet Markt & Overheid zijn volkstuinen niet aangemerkt als ‘algemeen belang’. Volkstuinen zijn ooit ontstaan vanuit het gelegenheid bieden aan bewoners om goedkoop zelf groenten en fruit te verbouwen. Deze functie hebben de volkstuinen niet meer primair, het is een recreatievoorziening. 2) De reductieregeling past niet in het Rotterdamse armoedebeleid. Uitgangspunt voor het armoedebeleid is dat Rotterdammers die de aansluiting met de samenleving zijn kwijtgeraakt, ondersteuning krijgen om hun leven weer op orde te krijgen. Deze gemeentelijke visie berust op drie fundamenten: werk en participatie als beste remedie tegen armoede, meer maatwerk en minder generiek en speciale aandacht voor kinderen. Diverse commissies memoreren de lage inkomens in hun gebied. Zij voorzien dat enkele trouwe tuinders hun betalingen niet meer aankunnen bij afschaffen van de reductieregeling. De regeling krijgt een aflopend karakter (sterfhuisconstructie), waarmee enkel bestaande tuinders nog gebruik mogen maken van de regeling en nieuwe tuinders niet. Dat betekent dat er gekozen wordt voor een constructie waarbij de regeling door natuurlijk verloop verdwijnt.

14

1.8

Nutstuinen zonder verenigingsstructuur Uit de volkstuinenmonitor bleek een fors overschot aan nutstuinen in 2016. De leegstand geldt alleen voor de complexen zonder verenigingsstructuur. Deze complexen worden zowel verhuurd via de RBvV als rechtstreeks van de gemeente (via SO/Vastgoed). Naast leegstand zijn hier diverse beheerproblemen en het is niet wenselijk dat deze situatie zich voortzet. Het hebben van een verenigingsstructuur (of rechtspersoon) is daarom een voorwaarde bij de verhuur van nutstuincomplexen. Op drie nutstuincomplexen worden de individuele tuinen nu nog van de gemeente gehuurd. Twee complexen zijn te klein voor een verenigingsstructuur: J. Vrijlandtsingel en Keyenburg, beiden op de linkermaasoever. Hiervoor is geen andere mogelijkheid dan beide op te heffen. Voor tuinders zijn er alternatieven, bijvoorbeeld op een RBvV-complex. Complex Lindesingel (rechtermaasoever) heeft voldoende grootte. Voorgesteld wordt om hen één jaar de tijd te geven om een vereniging of andersoortige organisatie te vormen. Zo niet, dan wordt ook deze opgeheven. Ook de RBvV verhuurt aan individuele tuinders. Omdat zij zich niet hebben verenigd, ontbreekt het hen aan (beheer)-verantwoordelijkheden. Nu de RBvV haar werkzaamheden wenst te staken, is het redelijk om van deze tuinders een eigen inspanning te vragen in het beheer c.q.

organisatie van het complex en bijbehorende kosten, anders is er onvoldoende basis om deze voorziening in stand te houden. Daarom geldt ook voor deze tuinders de voorgaande eis om zich te organiseren in een rechtspersoon. Zij hebben de keuze zich enerzijds aan te sluiten bij een bestaande vereniging of anderzijds zelf een nieuwe vereniging op te richten Nieuw te vormen rechtspersonen gaan huren van de nieuwe beheerorganisatie. Zij dienen o.a. de huur te innen bij de individuele tuinders, toezicht te houden, vuilafvoer te regelen, contracten af te sluiten voor de nutsvoorzieningen, etc. Nutsverenigingen dienen zich aan te sluiten bij een bestaande vereniging of dienen een nieuwe vereniging op te richten. Bij het uitblijven daarvan wordt betreffende tuin gesloten.

1.9

Communicatie De overgang naar een nieuwe beheerorganisatie, ongeacht welke, geeft vooralsnog onzekerheid over de mate van beheer, veiligheid, beoordeling van nieuwe tuinders en de betaalbaarheid op de complexen. Processen en projecten krijgen het meeste draagvlak als direct betrokkenen ook daadwerkelijk worden gehoord. De diverse tuinders willen vooral plezierig, veilig en betaalbaar kunnen genieten van hun tuin(park). Tevens dient dit te leiden tot vermindering van problematiek voor verhuurder en eigenaar van de grond. Naast beheer- en organisatorische zaken wensen tuinders duidelijkheid over de toekomst van hun tuin. Op de parken zijn de besturen de aangewezen personen om nieuwe zaken onder de aandacht te brengen van de tuinders. Wijzigingen in het proces van verhuur zijn voor de verenigingsbesturen van belang. Zij dienen daarom tijdig en helder op de hoogte te worden gehouden door gemeente en/of nieuwe organisatie, zodat zij hun leden kunnen informeren. Het persoonlijke gesprek wordt gewaardeerd door besturen, evenals de korte briefjes. Het is daarnaast wellicht interessant om de onderlinge communicatie te vergemakkelijken met een groepsapp of facebookpagina per volkstuin. Let er wel op dat sommige tuinders (nog) geen gebruik maken van dergelijke media.

15

1.10

Adviezen gebiedscommissies De gebiedscommissies hebben hun advies gegeven t.a.v. het concept-beheerkader van april 2017. In het kort: Op hoofdlijnen zijn veel gebiedscommissies het met elkaar eens:  Iedereen wil prettig, veilig en betaalbaar kunnen genieten van zijn/haar tuin.  Nut en noodzaak: maatschappelijke waarde, geen commercieel vastgoed.  Duidelijkheid is gewenst over de (nabije) toekomst mbt verhuurorganisatie AVVN.  Handhaving is zeer belangrijk item bij veel volkstuinen, o.a. door niet nakomen van de officiële reglementen (permanente bewoning, excessieve maatvoering huisjes, etc.) Daarnaast is (het gevoel van) veiligheid op sommige complexen in het geding door ernstige criminaliteit (drugs, prostitutie) en persoonlijke intimidatie/bedreiging Onderwerp is basis voor terugloop in vrijwillig beheer van de tuinverenigingen.  Volkstuinen primair voor inwoners uit de Regio Rotterdam ivm verhogen van betrokkenheid en beperken van leegstand.  Reductieregeling niet afschaffen ivm lage inkomensgroepen op diverse complexen. Wellicht reductie voor tuinders in AOW-gerechtigde leeftijd.  Verhuur aan (maatschappelijke) organisaties toestaan, mits in verhouding tot en niet ten koste van particuliere tuinders. Geen commerciële partijen.  Communicatie/informatie vanuit AVVN naar tuinders graag helder, compleet, tijdig.

Wellicht achtergebleven vanwege langdurig traject om tot overeenstemming te komen.  Kostprijsdekkende huur (KDHP) graag verhelderen.  Wees zuinig op vrijwilligers, zij zijn de ruggengraat van het maatschappelijk bestaan van de volkstuinen. Op onderdelen zegt men / wordt gevraagd naar:  Wegwerken van (vermeend) achterstallig onderhoud.  Positief over toekomstig professioneel beheer, graag Rotterdamse invloed (kwaliteitszetel)  Positief over actualisering van taken en verantwoordelijkheden  Wat mag er mbt inzage legitimatie? (red.: inzage mag altijd gevraagd worden, kopietjes mogen niet worden gemaakt. Bij opgave naam en adres mag men wel check doen of dit de genoemde persoon is)  Loodverontreiniging, drainage, e.d. (red.: separaat behandelen).  WOZ-boerderij (red.: separaat behandelen). Deze adviezen zijn verwerkt in de diverse paragrafen of worden separaat behandeld als onderwerp van discussie/uitvoering.

16

2

Bijlagen

2.1

Overzicht betrokkenen (gemeentelijk en niet-gemeentelijk) bij volkstuinen in Rotterdam

2.2

Gemeentelijk

2.2.1

Algemeen Beleid Het volkstuinenbeleid was een bevoegdheid van de deelgemeenten. De Rekenkamer Rotterdam heeft in 2006 uitgebreid onderzoek verricht naar volkstuinenbeleid in de afgelopen jaren. Zij geeft als hoofdconclusies:  Beleid voor volkstuinen is de afgelopen dertig jaar vooral tot stand gebracht door de bestuurslaag die er sinds 1987 niet meer over gaat: de stad (B&W en de gemeenteraad). Een groot deel van het beleid is bovendien niet uitgevoerd.  Deelgemeenten hebben nauwelijks eigen beleid voor volkstuinen ontwikkeld. Volkstuinen zijn voor hen daarmee vooral een zaak van beheer.6) Sinds maart 2014 is de beleidsbevoegdheid teruggelegd bij de Centrale Stad. Volkstuinen zijn echter beleidsarm. De gemeente schept ruimtelijke voorwaarden en voorwaarden voor beheer. De tarieven zijn tot op heden hetzelfde als de kostendekkende huur.

2.2.2

Rol Gebiedscommissie In het document over de overgang van de taken en bevoegdheden van deelgemeenten naar Centrale Stad (BMR14+) is het volgende over de rol van de Gebiedscommissie inzake volkstuinen opgenomen: “Het adviseren over de vraag in het gebied inzake de volkstuinen. Volkstuinen in de gemeente zijn onderwerp van stedelijk beleid, in het bijzonder de tariefstelling en subsidieverstrekking. De gebiedscommissie houdt contact met de volkstuinverenigingen in het gebied en adviseert vanuit die positie het college van burgemeester en wethouders over de concrete toepassing van het beleid inzake volkstuinen in het gebied”.

2.2.3

Ruimtelijk Beleid Het ruimtelijke beleid valt onder de wethouder Stedelijke Ontwikkeling en Integratie. Stadsontwikkeling is de bevoegde dienst.

2.2.4

Beheer en onderhoud Beheer en onderhoud van de volkstuinen ligt momenteel bij de eigenaar van de grond, namens de Gemeente bij SO/Vastgoed. In de praktijk heeft, vanuit dit Beheer en Onderhoud, SO/Vastgoed het meest met de volkstuinen te maken. Naast de verdeling in de gemeentelijke bevoegdheden en taken is er ook een onderscheid in beheertaken tussen SO/Vastgoed en de Volkstuinders (tot op heden via de RBvV). De gemeente is zoals aangegeven eigenaar van de grond, de verenigingen zijn economisch eigenaar van de verenigingsopstallen (verenigingsgebouw) en de tuinders zijn economisch eigenaar van de opstallen op de tuin. Hierbij zijn de taken als volgt verdeeld. SO Vastgoed heeft de volgende verantwoordelijkheden: 17

- Als eigenaar van de grond verhuurt de gemeente de complexen aan de RBvV - Bepaling van de kostendekkende huur, onder andere op basis van MeerjarenOnderhoudsPrognoses (MOP’s) - Uitvoering van het jaarlijks & groot onderhoud van de semi-openbare ruimten op de volkstuincomplexen (onderhoud aan de paden, hekken en toegangspoorten, sloten (baggeren, taluds, beschoeiingen) en groen (bomen in het semi-openbaar gebied, maaien e.a. ). Afspraken worden gemaakt met de SViN/AVVN over mogelijke overdracht van een aantal werkzaamheden aangaande beheer en onderhoud van de volkstuinparken. Bij die afspraken ligt een zogenoemd nul-moment. Dat wil zeggen dat het onderhoud van het volkstuinpark op orde is. Als aangegeven is de CROW-norm B (Sober en doelmatig) leidend hierin. Gemeente Rotterdam SO/VG geeft aan dat er geen sprake is van achterstallig onderhoud. Eventuele interpretatieverschillen worden overbrugd. Op de demarcatielijst in bijlage 2.6 staat het voorstel voor de onderlinge verhouding tussen gemeente Rotterdam en de SViN. 2.2.5

Publiekrechtelijke handhaving Het toezicht in de zin van (publiekrechtelijke) handhaving van wet- en regelgeving is bij volkstuinen hetzelfde als bij andere voorzieningen. Volkstuincomplexen hebben vooral te maken met de volgende vergunningen en bijbehorende handhavingsprocedures: horecavergunning, Wabo-vergunningen en milieueisen ten aanzien van mest- en gifstoffen.

18

2.3

Volkstuinders

2.3.1

RBvV De Rotterdamse Bond van Volkstuinders (RBvV) Hoofdhuurder van de volkstuinparken en aanspreekpunt voor zowel de verenigingen als voor de gemeente Rotterdam. RBvV behartigt de belangen van tuinders en is verantwoordelijk voor:  Het afsluiten van individuele huurcontracten met volkstuinders en het innen van de huur. Als formele huurder van de gemeente is RBvV verantwoordelijk voor alle werkzaamheden en taken die in het huurcontract zijn neergelegd zoals de verantwoordelijkheid voor de nutsleidingen op het complex, straatmeubilair e.a. De RBvV heeft op zijn beurt meerdere zaken naar de volkstuinverenigingen doorgelegd.  Privaatrechtelijk handhaven van de regels. Het handhaven van de regels op de volkstuincomplexen door de RBvV heeft betrekking op bijvoorbeeld het nakomen van o.a. de eisen aan de maximale omvang van de opstallen op de volkstuintjes en het beoordelen wie in aanmerking komt om een volkstuin te huren.

2.3.2

Volkstuinverenigingen De diverse volkstuinverenigingen De volkstuinverenigingen zorgen in de praktijk voor dagelijks onderhoud van het complex en zijn verantwoordelijk voor de verenigingsopstallen. Elke tuinder is verantwoordelijk voor zijn eigen tuintje, inclusief opstallen. Bovengenoemde taakverdeling verandert op het moment dat het AVVN de verhuur en het beheer van de volkstuinen overneemt van de RBvV. Op de demarcatielijst is aangegeven welke activiteiten moeten plaatsvinden en wie daarvoor verantwoordelijk is. Particuliere volkstuinders Zij zijn leden van de vereniging van betreffend volkstuinpark en betalen voor het gebruik van een afgesproken gedeelte van het park, hun tuin. Zij onderhouden hun eigen tuin en dienen zich te houden aan alle gestelde voorwaarden zoals o.a.: huur, gebruik, bebouwing en veiligheid. (Handhaving van de regels behoeft meer aandacht dan in het verleden. AVVN) Een aantal (nuts)tuinders huurt momenteel rechtstreeks van RBvV of van Gemeente Rotterdam. Zij dienen zich op korte termijn te verenigen ivm hun beheer- en betalingsverantwoordelijkheden. (Zie ook: Nutstuinen zonder verenigingsstructuur)

19

2.4

Overzicht volkstuin en nutstuincomplexen. VTC Pomona VTC Phoenix VTC Zonnehof NTC Keyenburg VTC Maasglorie VTC De Zandweg VTC Reyerwaard VTC Oldegaarde VTC Heyplaat VTC Wielewaal VTC Beukhoeve VTC De Zuiderhof NTC Jan Vrijlandtsingel VTC Lusthof VTC Ons Genoegen VTC Nieuw Terbregge NTC Lindesingel VTV De Noort Bonnen VTV Elftplaat II VTC Ons Belang NTC Hordijkerveld VTC Hordijkerveld VTC van Brienenoord VTC Lombardijen VTC Nut en Genoegen VTC Nooitgedacht VTC De Venhoeve VTC Toepad VTC Kweeklust VTC Tot Nut en Genoegen VTC Streven naar Verbetering VTC Wilgentuin VTC Onze Tuinen VTC Tuinderslust VTC Helpt Elkander VTC Eigen Hof NTC Zuiderlaan VTC Zestienhoven VTC Vreelust VTC Blijdorp NTC De Tochten VTC De Tochten VTV Kralingseveer VTC Ommoord VTV De Boerderij vtv. Eurohof

Hansweertstraat 10 Keyenburg 1 Keyenburg 4 Keyenburg 5 Keyenburg 8 Kromme Zandweg 66a Kromme Zandweg 80 Oldegaarde 951 Rondolaan 76 Schulpweg 425 Slinge 17 Zuiderparkweg 100 Jan Vrijlandtsingel Hazelaarweg 39 Hoge Limiet 125 Lage Limiet 31 Lindesingel Tasmanweg 124 Botreep 20 Volkstuinlaan 3 Akkeroord 6 Akkeroord 6 Eiland van Brienenoord 17 Maeterlinckweg 71 Kralinger Esch 15 Laan van Nooitgedacht 25 Lagelandsepad 49 Toepad 55 Toepad 85 Daltonlaan 5 Roel Langerakweg 33 Bovendijk 243 Delftweg 126 Overschiese Kleiweg 590 Overschiese Kleiweg 636 Overschiese Kleiweg 728 Schipholstraat 81 Terletweg 20-21 Tjalklaan 5 Zestienhovensekader 555 Cole Porterstraat 2 Cole Porterstraat 2 IJsselmondelaan 183 Koperpad 45 Max Heijmansstraat 93 Zandweg 15

Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Charlois Feijenoord Hillegersberg-Schiebroek Hillegersberg-Schiebroek Hillegersberg-Schiebroek Hillegersberg-Schiebroek Hoek van Holland Hoogvliet Hoogvliet IJsselmonde IJsselmonde IJsselmonde IJsselmonde Kralingen-Crooswijk Kralingen-Crooswijk Kralingen-Crooswijk Kralingen-Crooswijk Kralingen-Crooswijk Noord Noord Overschie Overschie Overschie Overschie Overschie Overschie Overschie Overschie Overschie Prins Alexander Prins Alexander Prins Alexander Prins Alexander Prins Alexander Rozenburg

20

2.5

Voetnoten 1 Exclusief het nutstuincomplex in Rozenburg. Dit nutstuincomplex in Rozenburg heeft vanuit

de situatie van de voormalige gemeente Rozenburg een gegarandeerd langlopend contract met de Gemeente/SO/VG. 2 Nadere informatie over opzet en respons van deze enquêtes is te vinden in de enquêteverantwoordingen van de

betreffende edities. Deze is op te vragen via onderzoek@rotterdam.nl.

3 CROW is een onafhankelijke kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte en

verkeer en vervoer (www.crow.nl). 4 verzameling 1974, volgnummer 182, srz.nr. 19455

6 Deze regeling wordt op in het jaar na het jaar van uitvoering verstrekt. Aanvragen voor 2016 worden

maart 2017 ingediend. In het jaar 2016 is de regeling gehandhaafd.

7 Rekenkamer Rotterdam, Vergeet-me-nietjes aan de Maas, volkstuinenbeleid in Rotterdam, 2006, blz. 13

21

2.6

Voorstel nieuwe demarcatielijst

VOLKSTUINEN

De taken en werkzaamheden voor huurder en verhuurder worden als volgt voorgesteld:

Erfafscheidingen rond complex: Hekwerken / standaard looppoort

Huurder

Lokale kleine reparaties Richten en stellen Vervangen Verwijderen ongewenste begroeiing langs hekwerken

● ● ● ●

Sloten / watergangen/ beschoeiing binnen het complex

Huurder

Opschonen (vuilvissen/krozen) ringsloten Vervangen + grondaanvullingen Herstellen + lokale grondaanvullingen Uitdiepen sloten / baggeren Vervangen duikers Schoonmaak duikers

Paden (geasfalteerd) incl. parking Verwijderen zwerfvuil /aanvegen Afsteken kantbegroeiing Vervangen / heraanleg Verwijderen boomwortels / aanhelen bestrating

Paden (overige verhardingen) incl. parking Verwijderen zwerfvuil/onkruid, aanvegen Afsteken kantbegroeiing Vervangen / heraanleg Verwijderen boomstronken / aanhelen bestrating Opvullen kleine lokale verzakkingen

Ontwateringsysteem Vrijhouden van vuil goten en putten

Verhuurder

Erfafscheidingen rond complex: Hekwerken / standaard looppoort

Verhuurder

Sloten / watergangen/ beschoeiing rondom het complex (erfgrenzen)

● ● ● ● ● ●

● ● ● ● ●

Huurder

Verhuurder

Paden (geasfalteerd) incl. parking

Huurder

Verhuurder

Paden (overige verhardingen) incl. parking

● ● ● ●

● ● ● ● ●

Huurder ●

Verhuurder

● ● ●

Kabels en buizen (elektra, gas, water, riool, CAI) Aanleg en onderhoud kabels en leidingen binnen het gehuurde en opstallen (openbare leidingen uitgezonderd) Reparaties op het complex (openbare leidingen uitgezonderd) Onderhoud verbruiksmeters

Orientatieverlichting Her- c.q. aanleg/ vervangen Kleine reparaties

Opstallen Periodiek dagelijks onderhoud Periodiek jaarlijks onderhoud Meerjaarlijks onderhoud

Speelplaatsen Onderhoud ondergronden Onderhoud speeltoestellen Beheer logboek onderhoud

Milieupark Incl. vloeistofdichte bestrating Groot onderhoud / vervanging Klein onderhoud Ontwateringsysteem Lokale schoonmaak

Vervangen + grondaanvullingen Herstellen + lokale grondaanvullingen Uitdiepen sloten / baggeren Vervangen duikers Schoonmaak duikers

Huurder

Verhuurder

●

●

●

●

Ontwateringsysteem Vervangen / heraanleg Onderhoud drainagesysteem Onderhoud sloot en walkanten

Kabels en buizen (elektra, gas, water, riool, CAI) Aanleg en onderhoud openbare kabels en leidingen Reparaties openbare leidingen op het complex

●

Huurder

Verhuurder

Orientatieverlichting

Huurder

Verhuurder

Opstallen

Huurder

Verhuurder

● ● ● ● ● ● ● ●

Huurder ● ● ● ●

Verhuurder

●

Speelplaatsen Toetsing veiligheid

Milieupark Incl. vloeistofdichte bestrating

22

Vuilafvoer van tuin naar centraal punt Huurder Tuinafval Huishoudafval Milieu belastend materiaal

Terreinonderhoud semi-openbaar Terrein-inventaris (banken, prullenbakken, bewegwijzering e.d.) Boomonderhoud Schoffelen, wieden, harken, borders Onderhoud heesters bosbeplanting Onderhoud/vervanging houten bruggen Maaien paden/gazons

Onderhoud verhuurde tuintjes Onderhoud en vervangen van alle soorten terreinafscheidingen Maaien, Schoffelen, wieden, harken, borders etc. Onderhoud heesters, bomen, bosbeplanting etc. Opstallen en tuininventaris etc.

● ● ●

Huurder ●

Verhuurder

Verhuurder

● ● ● ● ●

Huurder ●

● ● ● ● ●

Verhuurder

Vuilafvoer vanaf centraal punt Tuinafval Huishoudafval Milieu belastend materiaal

Terreinonderhoud semi-openbaar Terreinophoging en egalisatie Onderhoud/vervanging betonnen bruggen

Onderhoud verhuurde tuintjes

● ● ●

23

Monitor leefbaarheid en veiligheid volkstuinen Rotterdam Van beeld naar suggesties voor de aanpak