[23bb008151] Bijlage 1 behorende bij 23bb000078 over Beheerverslag deelnemingen 2022

Beheerverslag deelnemingen 2022.

Inhoudsopgave Voorwoord.4 Inleiding.5 1. Uitoefening van aandeelhouders bevoegdheden.

6

1.1 Thema’s 6 Strategie, investeringsbeleid en investeringen 6 Vaststellen begrotingen en jaarrekeningen 6 Benoemingen, diversiteit en integriteit 7 Beloningen7 Maatschappelijk verantwoord ondernemen en sustainable development goals  8 1.2 Ontwikkelopgaven 8 Ontwikkeltraject deelnemingenbeleid  8 Publieke kaders 9 Publiek belang 9 Evaluaties9 Account- en risicomanagement  9 Intensief en bijzonder beheer 10

Verbinding.11 2. De deelnemingen en hun betekenis voor Rotterdam.

12

2.1 Het jaar 2022 in vogelvlucht 12 Evides Waterbedrijf nv  13 Havenbedrijf Rotterdam nv (HbR) 14 Rotterdamse Elektrische Tram nv (RET) 16 Stedin Holding N.V. 17 BNG Bank N.V. 19 Glazen Maas Infrastructuur B.V. & Glazen Maas Exploitatie B.V. 20 Multidiensten Rotterdam bv (MDR) 21 ROM-D21 Royal Schiphol Group nv  22 Sportbedrijf Rotterdam bv 24 SSC Flex bv  26 Stadsherstel Historisch Rotterdam 26

Beheerverslag deelnemingen | 2022

2

Fondsen27 Energietransitiefonds bv 27 Icos Cleantech Early Stage Fund II bv (ICFII) 27 Icos Capital Fund III cv 28 Regionale Ontwikkelingsmaat­schappij InnovationQuarter bv (IQ) 28 Duurzame ontwikkelings doelstellingen (SDG’s)  28 Stadshavens Ontwikkelingsfonds voor Innovatie en Economie (SOFIE)  29 Swanbridge Capital bv 29 2.2 Ontwikkelingen in de portefeuille 30 Oud en nieuw  30 Warmtebedrijf Rotterdam 30 Beloning30 Samenstelling deelnemingen m/v in bestuur en toezicht 31

Bijlagen.34 a. Aandeelhoudersbesluiten b. Publiek belang c. Deelnemingen in het relatie-classificatiemodel d. Fondsenoverzicht e. Stand van zaken van te beëindigen deelnemingen

Beheerverslag deelnemingen | 2022

35 41 44 47 48

3

Voorwoord. De gemeente Rotterdam werkt voor alle inwoners en ondernemers. Vaak doet de gemeente dat zelf, bijvoorbeeld door het ophalen van afval. Soms is het handiger om een andere organisatie dat te laten doen. De gemeente heeft daarom aandelen in bepaalde bedrijven. Die bedrijven noemen we deelnemingen. Voorbeelden hiervan zijn het Havenbedrijf Rotterdam, de RET en het Sportbedrijf. Wat hebben deze bedrijven gemeen? Ze vervullen stuk voor stuk een belangrijke rol voor Rotterdam. Het Havenbedrijf zorgt bijvoorbeeld voor een efficiënte, veilige, duurzame en economisch goed draaiende haven. Het Sportbedrijf helpt Rotterdammers om voldoende te bewegen. Dit zijn belangrijke taken voor alle Rotterdammers. In het Beheerverslag Deelnemingen 2022 leest u jaarlijks hoe goed het geld besteed wordt. U ziet of de organisatie financieel gezond is. En het belangrijkste of de deelnemingen de doelen van de gemeente halen. Het beheerverslag is van belang voor de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft de taak te controleren of alles goed is gegaan en waar het eventueel beter kan. Maar het beheerverslag is ook voor alle Rotterdammers van belang. Iedereen moet kunnen zien waaraan de gemeente geld uitgeeft en of dat zinvol is. Mag ik alvast een paar interessante gebeurtenissen in 2022 noemen? Ik denk bijvoorbeeld aan het Sportbedrijf Rotterdam.

Dat werkt aan betere en duurzamere sportzalen, sportvelden en andere voorzieningen. Die maken het voor Rotterdammers leuker en makkelijker om te gaan of te blijven sporten en bewegen. Netbeheerder Stedin verbetert ons elektriciteitsnetwerk. Dat is belangrijk, omdat we meer schone energie willen gebruiken. Stedin wil daarin fors investeren. En u heeft mogelijk van het Warmtebedrijf Rotterdam gehoord. Na lang wikken en wegen heeft het college van burgemeester en wethouders dit bedrijf aan Vattenfall verkocht. Met alle bedrijven zijn goede afspraken gemaakt in het belang van alle Rotterdammers. Ook zetten al deze bedrijven zich in voor een diverse samenstelling van het personeel. Meer wetenswaardigheden over deze en alle andere deelnemingen leest u in dit beheerverslag. Ik wens iedereen veel leesplezier! Maarten Struijvenberg Wethouder Financiën, Organisatie, Dienstverlening en Grote Projecten.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

4

Inleiding. De gemeente heeft aandelen in verschillende bedrijven, die belangrijke publieke taken vervullen. Daarmee zijn deze bedrijven van maatschappelijke betekenis voor de stad en haar bewoners. Via het aandeelhouderschap oefent de gemeente binnen haar bevoegdheden en mogelijkheden invloed uit op de aanpak en manier van werken van die bedrijven. Ook zorgt ze voor het behoud van de publieke taken van deze organisaties. Bedrijven waarin de gemeente aandelen heeft, noemen we deelnemingen. De gemeenteraad krijgt op verschillende momenten informatie daarover, bijvoorbeeld in de paragraaf ‘verbonden partijen’ in de begroting en de jaarrekening. Daarnaast verschijnt elk jaar het beheerverslag deelnemingen. Hierin kunt u lezen hoe het gaat met de bedrijven waarvan de gemeente aandelen heeft, wat hun betekenis is voor de stad en hoe de gemeente omgaat met haar bevoegdheden als aandeelhouder. Het beheerverslag is daarmee een aanvulling op de begroting en jaarrekening. Het huidige beheerverslag behandelt het jaar 2022, met een doorkijkje naar 2023. Het verslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1 laat de manier zien waarop de gemeente haar bevoegdheden als aandeelhouder uitoefent. Hiervoor heeft de gemeenteraad afspraken gemaakt. Die staan in het Beleidskader verbonden partijen en bestuurlijke relaties (hierna noemen we dit voor het gemak: beleidskader).

Daarin staat ook hoe de gemeente in de toekomst wil omgaan met de deelnemingen. Hoofdstuk 2 beschrijft de deelnemingen met hun betekenis voor Rotterdam en hun prestaties in 2022. Detailinformatie over de deelnemingen staat (vaak) online in de jaarverslagen van deze deelnemingen.

· ·

Beheerverslag deelnemingen | 2022

5

1. Uitoefening van aandeelhouders bevoegdheden. 1.1 Thema’s De gemeente wil met haar bevoegdheden als aandeelhouder invloed uitoefenen op het investeringsbeleid en de investeringen, benoemingen en beloningen van bestuurders en toezichthouders en de meerjaren­ strategie. Ook wil ze de begroting en jaarrekening van de deelnemingen vaststellen. Deze bevoegdheden zijn wettelijk bepaald en vast­ gelegd in de statuten. De uitgangspunten die de gemeente hanteert, staan in het beleidskader en in toezeggingen naar aanleiding van diverse vragen en moties. Deze paragraaf licht toe hoe de gemeente haar bevoegdheden in het verslagjaar heeft gebruikt. Bijlage a vermeldt de aandeelhoudersstandpunten van de gemeente. Strategie, investeringsbeleid en investeringen In het beleidskader staat waarop de gemeente de strategie en het investeringsbeleid beoordeelt. De strategieën en het investeringsbeleid moeten in de eerste plaats dienstbaar zijn aan het publiek belang. Verder moeten strategie- en investeringsbeleid goed zijn onderbouwd en in een realistische doelstelling zijn uitgewerkt. Daarnaast is het noodzakelijk om een helder beeld van de financieringen te geven en de gevolgen daarvan voor de aandeelhouders. De gemeente heeft bij de besluitvorming over strategie en investeringen volgens de uitgangspunten in het beleidskader gehandeld.

Vaststellen begrotingen en jaarrekeningen Het beleidskader geeft weer hoe de gemeente de jaarrekeningen toetst en aan welke criteria deze moeten voldoen. Alle aan de aandeelhouder voorgelegde jaarrekeningen zijn goedgekeurd. Voor die deelnemingen waarvoor de aandeelhouder een goedkeuringsrecht of bindend adviesrecht voor de begroting of het jaarplan heeft (Evides, Ontwikkelings Maatschappij Rotterdam, RET, Stedin en Sportbedrijf Rotterdam ), zijn ook voorgelegd en geaccordeerd.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

6

Benoemingen, diversiteit en integriteit Het benoemen van bestuurders is een van de instrumenten om invloed uit te oefenen op de ondernemingen. De invloed van de gemeente bij de benoeming van bestuurders en toezichthouders (de leden van de raad van bestuur en/of de raad van commissarissen) staat in de statuten van de deelneming. Deze bevoegdheden verschillen per deelneming. In 2022 vond er één benoeming plaats en zijn drie bestuurders herbenoemd. In één van deze vier gevallen is een vrouw benoemd. Verder vonden er dertien (her)benoemingen plaats van toezichthouders (commissarissen). In vijf gevallen is een vrouw (her) benoemd. Er is meer aandacht voor diversiteit bij (her)benoemingen. De gemeenteraad heeft aangegeven dat bij benoemingen van topbestuurders of toezichthouders meer vrouwen en mensen met een diverse achtergrond moeten worden voorgedragen. De inspanningen van het college hebben ervoor gezorgd dat er in de fase van het opstellen of herijken van de profielschets meer aandacht is voor de verschillende diversiteitsaspecten. Bij een vacature geeft kennis en ervaring (kwaliteit) de doorslag. Tegelijkertijd speelt diversiteit een belangrijke rol waarbij onder ander gekeken wordt naar de man-vrouw verhouding, leeftijd en inclusiviteit. Ook het thema Integriteit krijgt mede op aangeven van de gemeenteraad steeds meer aandacht in het benoemingsproces.

In het benoemingsproces is dit vertaald door meer aandacht te besteden aan de onpartijdigheid of onafhankelijkheid van de bestuurder of commissaris. Bij het opstellen van de profielschets let de gemeente op een aantal aspecten dat met integriteit en onafhankelijkheid te maken heeft. Zo toetst de gemeente op (eventuele) nevenfuncties die een voorgenomen kandidaat bekleedt. Hierbij kijkt de gemeente of er vanuit gemeentelijk pers­ pectief (de schijn van) belangenverstrengeling kan ontstaan. Het gaat zowel over het type als over het aantal nevenfuncties. Hierbij speelt een rol of een voorgenomen kandidaat voldoende tijd en aandacht kan besteden aan zijn functie als bestuurder of toezichthouder bij een gemeentelijke deelneming. Beloningen Bij het beoordelen van beloningen van bestuurders en toezichthouders van deelnemingen hanteert de gemeente het uitgangspunt dat de beloning aansluit bij de rol en verantwoordelijkheden van de bestuurder of toezichthouder in de publieke of maatschappelijke context van de organisatie. Het uitgangspunt van de gemeente is dat het maximum zoals beschreven in de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector, kortweg Wet normering topinkomens (WNT) hiervoor voldoende ruimte biedt. Hierop is een uitzondering voor deelnemingen waarin de gemeente geen doorslaggevende stem heeft als aandeelhouder.

In de praktijk gaat dat om de deelnemingen waar ook het Rijk aandeelhouder is. Dit zijn de deelnemingen BNG Bank , Havenbedrijf en Royal Schiphol Group . Hierdoor kan de gemeente bij deze deelnemingen niet automatisch volledig het eigen uitgangspunt voor de beloning toepassen. De beloning van bestuurders bij de betreffende deelnemingen ligt dan ook boven het uitgangspunt van WNT. Bij het Havenbedrijf werkt de gemeente in overleg met het Rijk aan een nieuw beloningsbeleid.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

7

Maatschappelijk verantwoord ondernemen en sustainable development goals Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) houdt in dat bedrijven hun onderneming op verantwoorde wijze inrichten met oog voor mens en milieu, om daarmee bij te dragen aan maatschappelijke uitdagingen. Denk hierbij aan aandacht voor het beperken van CO₂-uitstoot, diversiteit en inclusiviteit op de werkvloer en participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de visie van het college past het gedachtegoed van MVO ook bij de gemeentelijke deelnemingen. In de eerdere verslagperiode moest dit nog onder de aandacht van de deelnemingen worden gebracht, maar inmiddels is dit steeds meer gemeengoed. Veel deel­ nemingen besteden in hun jaarverslag en op hun website aandacht aan MVO. Zeker de grote deelnemingen zijn zich bewust van hun rol in de maatschappij. De gemeente wil de komende jaren meer aandacht besteden aan thema’s rondom maatschappelijk verantwoordelijk ondernemen (MVO). De gemeente wil dat de deelnemingen actief aan de slag gaan met het MVO beleid. De gemeente wil ook een eigen MVO beleid ontwikkelen die als leidraad zal worden gebruikt door de deelnemingen. De gemeente wil in 2024 hier extra op gaan sturen. Onder het motto ‘Leave no one behind’ hebben de Verenigde Naties in 2015 vijftien Sustainable Development Goals (SDG) vastgesteld.

De SDG volgen op de Millennium Development Goals (2000-2015), maar zijn uitgebreider en ambitieuzer. De Nederlandse regering heeft gekozen voor een pragmatische realisatie. Daarbij wordt bekeken of de doelen worden gehaald of dat er nog bijsturing nodig is. In het bedrijfsleven is veel belangstelling voor de SDG. Grote bedrijven rapporteren langs de lijnen van de SDG en gebruiken deze in hun corporate strategy. Ook vijf Rotterdamse deelnemingen rapporteren over deze doelen (BNG bank, Havenbedrijf, Schiphol, Sportbedrijf en Stedin). Voor deze deelnemingen, die in hun jaarverslag specifiek melding doen van hun SDG’s, hebben we deze SDG’s opgenomen in het overzicht per deelneming.

1.2 Ontwikkeltraject deelnemingenbeleid Ontwikkeltraject deelnemingenbeleid De relevantie van gemeentelijke deelnemingen voor de opgaven in de stad is toegenomen. De deelneming wordt een strategische partner en krijgt een plek in strategische allianties in de stad. De complexiteit van het beheer nam daardoor toe. Ook worden er strengere eisen aan de governance gesteld. Dit alles is verwerkt in het Beleidskader verbonden partijen en bestuurlijke relaties dat begin 2022 door de raad is vastgesteld. De gemeente stuurt als aandeelhouder het publieke kader om de gecompliceerde en strengere eisen rondom governance expliciet te maken. Er zijn duidelijke afspraken nodig over de sturing op het publiek belang en de rol die de deelneming daarin speelt. De rekenkamer heeft geadviseerd daartoe voor alle deelnemingen publieke kaders op te stellen en prestatieindicatoren te gebruiken bij de governance van de deelneming1.

1

Aanbeveling 2a: Stel (volgens het beleidskader verbonden partijen) kader stellende documenten op voor de deelneming in het Warmtebedrijf (en de andere deelnemingen), zoals een publiek kader, strategie en meerjarig beleidsplan, en vertaal het publiek belang naar niet-financiële indicatoren, inclusief streefwaarden.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

8

Daarnaast is een proactief deelnemingenbeheer ingericht, gebaseerd op account- en risicomanagement dat op de specifieke deelneming is afgestemd. Rollen, taken en verantwoordelijkheden van het team Treasury & Deelnemingen, het beleidscluster, juridisch control en business control worden voor elke deelneming gespecificeerd en vastgelegd in een beheerdocument. Publiek kaders Voor de volgende deelnemingen zijn tot en met 2022 de volgende publiek kaders gereed: Stedin, Havenbedrijf, Sportbedrijf, Evides, Glazen Maas en Stadsherstel Historisch Rotterdam. Het publiek kader van de RET is inmiddels ontvangen door de raad. Publiek belang De gemeente heeft deelnemingen vanwege hun bijdrage aan het publieke belang en omdat de deelnemingsvorm de aangewezen manier is om dat publieke belang te dienen. Wat het publieke belang voor een specifieke deelneming inhoudt, is vastgelegd in de oprichtingsdocumentatie en in de publieke kaders van de betreffende deelneming. In een aantal gevallen is daarbij aangegeven op welke resultaten de gemeente stuurt en in een enkel geval zijn daarvoor ook prestatie indicatoren gedefinieerd. Bijlage b biedt een overzicht van de publieke belangen waarop de gemeentelijke deelnemingen zijn gericht. In de bijlage staat ook een oordeel over de mate waarin de deelnemingen aan de publieke doelen bijdroegen.

Dit oordeel is onder verwijzing naar de prestatie indicatoren die bij de publieke doelen het meest aansluiten. Als realisaties achterblijven bij vooraf gestelde doelen, speelt de gemeente hierop in bij het beheer. Dat doet ze door gebruik te maken van de aandeelhoudersbevoegdheden voor het jaarplan en de strategiebepaling en door inzet van het accountmanagement. Evaluaties Het kan zijn dat het publiek belang van een deelneming verandert. Ook kan ter discussie komen te staan of de deelneming het juiste instrument is om het publiek belang te borgen. Dan is het wenselijk de deelneming te evalueren. In het beleidskader staat dat elke deelneming minimaal eens in de zeven jaar moet worden geëvalueerd. In 2022 heeft de evaluatie van Stadsherstel Historisch Rotterdam plaats gevonden. Uit de evaluatie blijkt dat Stadsherstel Rotterdam N.V. nog steeds een belangrijke en aanvullende bijdrage levert aan de verrijking van de stad. Stadsherstel Rotterdam N.V. doet dit door het zichtbaar maken en houden van het gebouwde verleden als inspiratie voor het heden en de toekomst. Er zijn weinig tot geen organisaties die het publieke belang van deze deelneming op deze wijze waarborgen. Account- en risicomanagement Account- en risicomanagement vormen de basis voor proactief deelnemingenbeheer. Bij het inrichten daarvan kijkt de gemeente naar impact en risico‘s van de deelneming.

Gebruikmakend van het risico-classificatiemodel uit het beleidskader zijn de deelnemingen ingedeeld in drie klassen van impact en risico. Aan die klassen is een relatiebeheerregime gekoppeld, dat in zwaarte oploopt van ‘beperkt’, via ‘regulier’ tot ‘intensief’. Hoe zwaarder het regime, des te vaker de gemeente gesprekken voert en des te zwaarder de interne afspraken zijn voor sturing en organisatie. De gesprekken met de deelneming zijn een belangrijke informatiebron voor hoe de deelneming er voor staat. Ontwikkelingen kunnen in die gesprekken eerder zichtbaar zijn dan in de financiële rapportages. De gemeente gebruikt de gesprekken om beter zicht te hebben op risico’s. Ze hanteert in de accountgesprekken aandachtspunten, gerelateerd aan onzekerheden of risico’s die de

Beheerverslag deelnemingen | 2022

9

gemeente of de deelneming zelf heeft onderkend. In bijlage c staat de indeling van het regime van de deelnemingen en hun aandachtspunten. Intensief en bijzonder beheer De aanleiding voor intensief beheer kan de financiële situatie zijn of bijvoorbeeld de heroriëntatie op de strategische koers. Momenteel is er vanwege uiteenlopende redenen intensief beheer bij het Havenbedrijf (uitrol strategie, investeringen en kapitaalstructuur), Evides (borgen van de risico’s voor de volksgezondheid) en Stedin (kapitaalbehoefte door de energietransitie). Intensief beheer betekent dat er extra capaciteit nodig is en dat intern nadere afspraken worden gemaakt over afstemming en organisatie. Dit is maatwerk. In deze gevallen is regulier beheer niet voldoende, maar is er geen sprake van een crisissituatie. Dit is anders bij liquiditeits- of continuïteitsproblemen. Dan wordt het beheerregime verder opgeschaald naar het regime van bijzonder beheer. Daarvan is in 2023 enkel sprake van geweest bij de RET in verband met de financiële verliezen die ontstaan zonder ingrijpende maatregelen. Na positieve besluitvorming van de MRDH halverwege december 2023 zullen we het beheer weer afschalen naar intensief beheer.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

10

Verbinding. Gemeente Rotterdam zorgt samen met partners uit het bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen en overheden voor een duurzame, aantrekkelijke, veilige en sociale stad met een concurrerende economie. De Rotterdamse deelnemingen zijn daarin een onmisbare verbindende schakel.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

11

2. De deelnemingen en hun betekenis voor Rotterdam. 2.1

Het jaar 2022 in vogelvlucht

Beheerverslag deelnemingen | 2022

12

Belang gemeente Rotterdam:

50,6%

de grond waterwingebieden op de Brabantse wal vastgesteld. De bossen worden langzaam omgevormd naar een klimaatbestendig bos met meer loofbomen van verschil- lende ouderdom. De biodiversiteit wordt hierdoor groter en de bronnen blijven goed beschermd.

(GBE Evides)

Evides Waterbedrijf nv Evides Waterbedrijf nv is een veelzijdig, vernieuwend waterbedrijf. Het levert uit een verscheidenheid aan bronnen water aan industrie en bewoners. Het gaat dagelijks om drinkwater aan ongeveer 2,5 miljoen consumenten en ondernemingen in Zuid-Holland, Zeeland en Brabant. Daarnaast levert het water voor grote industriewaterproducten, en bezit en beheert Evides afvalwaterzuiveringsinstallaties. Het bedrijf is voor 50 procent eigendom van Gemeenschappelijk Bezit Evides bv (GBE) en voor 50 procent van de Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij (PZEM, voormalig Delta nv). Beschermen van drinkwaterbronnen blijft heel belangrijk. Daarom voert de gemeente elke kwartaal een gesprek met Evides. Water is een basisbehoefte en de gemeente wil als aandeelhouder dat voor elke Rotterdammer schoon drinkwater kan tappen uit de kraan. Evides heeft in 2022 het nieuw beheerplan voor Dividend uitgekeerd in 2021:

€ 6.300.000

Met andere drinkwaterbedrijven en waterschappen heeft Evides een pleidooi gehouden om meer rekening te houden met de watertransitie. Dat pleidooi is overgenomen door het Rijk. Watertransitie houdt in dat er een nieuw watersysteem ontstaat dat duurzaam met water omgaat. Het Rijk maakte water en bodem sturend bij ruimtelijke keuzes, over bijvoorbeeld waar er nieuwe woningen, wegen of natuur moet komen. De ruimtelijke ontwikkeling moet zich aanpassen naar water en bodem, in plaats van andersom. Herstel van gezonde en duurzame bodem- en watersystemen en bescherming van schoon en voldoendegrond- en oppervlaktewater zijn belangrijke uitgangspunten. Een aandachtspunt voor Rotterdam is de waterkwaliteit in de rivieren, vooral in het stroomgebied van de Maas. Bij laagwater is de hoeveelheid stoffen die niet in de rivier thuishoren vaak te hoog. Het in 2021 in gebruik genomen, pompstation voor de inname van water, aan de Bergsche Maas, heeft zijn waarde bewezen in de droge zomer. Door de grotere capaciteit heeft Evides de voorraadbekkens in de Biesbosch kunnen aanvullen. Het drinkwatertarief voor huishoudens is in 2022 licht gestegen: 0.5%. Dit komt vooral door de gestegen energieprijzen. Op verzoek van de aandeelhouder zijn de tarieven in 2023 gematigd.

€ 5.340.001

Dividend uitgekeerd in 2022:

Onderwerp

KPI

Doelstelling (2022)

Realisatie (2022)

Bron

Energietransitie/­duurzaamheid

CO2-uitstoot

Klimaatneutraal in 2025 (scope 1 en 2)

127,3 kton CO₂ eq.

Evides

Energietransitie/­duurzaamheid

Barometer Duurzaam ­ erreinbeheer T

Goud

Goud

Evides

Bedrijfseconomisch

Solvabiliteit

>40%

42,2%

Jaarverslag 2022

Bedrijfseconomisch

Interest coverage ratio

13,1

9,6

Jaarverslag 2022

Bedrijfseconomisch

Netto winst

€ 54,5 miljoen

€ 46,1 miljoen Jaarverslag 2022

Bedrijfsvoering/­operationeel

Leverings­ onderbrekingen

25,0 minuten

25,2 minuten Jaarverslag 2022

Bedrijfsvoering/­operationeel

Klanttevredenheid

8,0

8,3

Evides

Bedrijfsvoering/­operationeel

Hergebruik reststoffen

100%

100%

Benchmark ­waterbedrijven

Beheerverslag deelnemingen | 2022

13

Belang gemeente Rotterdam:

70,83%

Havenbedrijf Rotterdam nv (HbR) De haven van Rotterdam is de grootste zeehaven van Europa. Het Havenbedrijf Rotterdam nv (HbR) zorgt ervoor dat het scheepverkeer efficiënt en veilig wordt afgehandeld. Ze handhaven ook orde en veiligheid op het water en fungeren als de bevoegde havenautoriteit in het gebied. Hierdoor versterkt het HbR de positie van het Rotterdamse haven- en industriecomplex. Daarnaast richt het HbR zich op de ontwikkeling, aanleg, beheer en exploitatie van het haven- en industriegebied. Het Havenbedrijf Rotterdam speelt ook een belangrijke in de energietransitie en duurzaamheidsambities van de stad.

Terugblik 2022 In 2022 werd het Havenbedrijf Rotterdam geconfronteerd met de oorlog in Oekraïne, naast de voortdurende digitalisering en energietransitie in de Rotterdamse haven. Deze oorlog had directe gevolgen voor de haven, waar bij bepaalde ladingen wegvielen en werden vervangen door andere ladingen. De sanctiemaat­ regelen hadden aanzienlijke gevolgen en de oorlog trof ook de bedrijven in de haven. Ondanks deze uitdagingen was 2022 financieel en operationeel een goed jaar voor het Havenbedrijf Rotterdam, met een hogere nettowinst dan verwacht. Het Havenbedrijf heeft echter nog niet voldaan aan de ambities op het gebied van verduur­ zaming en energietransitie, waaronder de beoogde CO₂-reductie. Dit vraagt aandacht en inzet van zowel het havenbedrijf als de aandeelhouders.

Vooruitblik 2023 Als versneller van duurzaamheid in de haven streeft het Havenbedrijf Rotterdam naar een vermindering van de CO2-uitstoot van 55% in 2030 ten opzichte van 2019. Ook wil het havenbedrijf vooruitlopen op een aanscherping met ‘Fit for 55’. Dit houdt in dat het Havenbedrijf Rotterdam werkt aan verschillende projecten voor energie­transitie op weg naar CO₂-neutraliteit in 2050. Overigens zorgt de stikstofcrisis voor vertraging van de energietransitie.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Ook onvoldoende geschoold personeel zorgt voor vertraging. Om de duurzaamheidsambities te behalen moeten zowel het Havenbedrijf Rotterdam als de overheid scherpere keuzes maken. Waterstof gaat een belangrijke rol spelen in het energiesysteem van de toekomst. De haven van Rotterdam kan NoordwestEuropa in 2030 voorzien van ten minste 4,6 miljoen ton waterstof. Op het gebied van duurzaamheid heeft het Havenbedrijf als doelstelling om een CO₂-uitstoot te verlagen met 55% in 2030 ten opzichte van 1990. In 1990 was de CO₂- uitstoot 20,6 Mton. Om op 55% reductie uit te komen zou de CO2- uitstoot in 2030 moeten worden verlaagd naar 10 Mton of lager. In 2022 lag de CO₂-uitstoot op 22,4 Mton. Daarmee is de doelstelling nog altijd ambitieus en met 7 jaar te gaan is het tijdpad kritisch. Tegelijkertijd lopen er diverse projecten om de CO₂-uitstoot significant te verlagen. Projecten als Porthos en Aramis (beiden CO₂ afvang projecten voor industrie), waterstof initiatieven en elektrificatie initiatieven, waaronder Walstroom, zullen hieraan bijdragen. Zolang de twee kolencentrales nog open blijven zal dit een risico blijven voor het behalen van de 55% doelstelling op de CO₂-reductie.

Aandachtspunten Groot risico voor het Havenbedrijf Rotterdam is het niet tijdig slagen van de energietransitie van de Rotterdamse haven. Dit zou ertoe leiden dat het Havenbedrijf Rotterdam niet toonaangevend is op het gebied van duurzaamheid. Ook haalt in dat geval de Rotterdamse haven de CO₂-reductiedoelstellingen niet en verslechteren imago, draagvlak en concurrentie­positie van de Rotterdamse haven. voor vertraging van de energie­ transitie en een minder aantrekkelijk vestigingsklimaat zorgen daarnaast de lange termijnen van procedures, passende wet- en regelgeving, marktordening en -regulering, en de inpassing van projecten voor ruimte en geluid. Ook georganiseerde criminaliteit is een groot risico voor de aantrekkelijkheid van de haven en die criminaliteit heeft ook grote maatschappelijke gevolgen.

14

Focuspunten

Sustainable Development Goals (SDG’s)

Belangrijkste focuspunt voor het Havenbedrijf Rotterdam is laten slagen van de energietransitie in de haven en het behalen van de CO₂-reductiedoelstellingen. Daartoe stonden er in 2022 enkele grote projecten gepland. Porthos is hiervan een zeer belangrijke, maar ook walstroomvoorziening en de ontwikkelingen op het gebied van waterstof zijn van betekenis.

Het Havenbedrijf levert met name een bijdrage aan de volgende Sustainable Development Goals (SDG’s): SDG 3: Goede gezondheid en welzijn SDG 7: Duurzame en betaalbare energie SDG 8: Fatsoenlijke banen en economische groei SDG 9: Innovatie en duurzame infrastructuur SDG 13: Klimaatactie

Dividend uitgekeerd in 2021:

€ 78.709.426

Onderwerp

· · · · ·

Dividend uitgekeerd in 2022:

KPI

Energietransitie /duurzaamheid CO2 reductie HIC verschil tov 1990( 20,6 Mton)

€ 79.696.509

Doelstelling voor 2022

Realisatie in 2022

22,8 Mton (+10,7% tov 1990)

22,4 Mton (+8,7% tov 1990)

Energietransitie /duurzaamheid

CO2 uitstoot HbR in kton (scope 1, 2, 3)

2025 doelstelling: 2,5 kton

3,24 kton

Energietransitie /duurzaamheid

Opwekkingscapaciteit hernieuwbare energie in de haven in MW (wind)

300 MW

320,9 MW

Bedrijfseconomisch

Solvabiliteit

> 40%

73%

Bedrijfseconomisch

Interest coverage ratio

>1,5

7

Bedrijfseconomisch

Netto winst

€ 227,5 mln

€ 247,2 mil.

Bedrijfsvoering/ operationeel

Kwaliteit haveninfrastructuur

>7

8,8

Bedrijfsvoering/ operationeel

Klanttevredenheid

≥7,4

7,3

Veiligheid

Safety & Environmental Index (SEI)

≥7,50

7,3

Economische vitaliteit

Marktaandeel HLH

36,60%

38,20%

Beheerverslag deelnemingen | 2022

15

Sustainable Development Goals (SDG’s) Belang gemeente Rotterdam:

99%

De RET kan een bijdrage leveren aan de volgende Sustainable Development Goals (SDG’s): SDG 7: Duurzame en betaalbare energie SDG 8: Fatsoenlijke banen en economische groei SDG 9: Innovatie en duurzame infrastructuur SDG 11: Veilige en duurzame steden SDG 13: Klimaatactie

· · · · ·

MVO-doelstellingen

Rotterdamse Elektrische Tram nv (RET) De RET verzorgt een groot deel van het openbaar vervoer in Rotterdam en de regio: metro, bus, en tram. RET doet dit in opdracht van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), de inhoudelijk opdrachtgever en ‘concessieverlener’. De MRDH geeft de RET ook subsidie; het gaat om de Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU). De Metropoolregio is medeaandeelhouder in de RET nv: zij bezit één aandeel voor beslissingsmacht, een zogenaamde ‘golden share’. De rails en alles wat daarbij hoort is ondergebracht in RET Infrastructuur bv. De gemeente is 100% aandeelhouder van deze bv. RET Railgebonden voertuigen bv is eigenaar van alle metro’s en trams en is een 100% dochter van RET Infrastructuur bv.

De RET heeft de volgende MVO-doelstellingen: Klimaatneutraal vervoer in 2030 Energieneutraal en circulair bouwen in 2040 Circulair, fair en transparant werken in 2030 Sociaal betrokken en inclusieve werkgever in 2025

· · · ·

Aandachtspunten In het toekomstperspectief zijn meerdere maatregelen genomen zoals het verhogen van de groeitarget, opzetten van flankerend beleid, efficiënter toezicht en handhaving, een nieuw plan voor het busnet en herijken railconcessie incl. verhoging subsidies. De uitvoering daarvan behoeft onze aandacht. Tegelijkertijd met het sturen op het toekomstperspectief van de RET, houden we als aandeelhouder de vinger aan de pols als het gaat om de verminderde reizigersaantallen en het hoge ziekteverzuim. De RET-medewerkers zijn gemiddeld relatief oud. Leeftijd heeft invloed op het werkvermogen. De huidige roosters en diensten vallen bij een aantal medewerkers zwaar waardoor een neerwaartse spiraal ontstaat.

Terugblik 2022 Begin 2022 overheerste corona nog het nieuws. In maart vervielen de meeste coronabeperkingen en kwamen de reizigers meer en meer terug. Begin 2022 waren metro, tram en bus voor gemiddeld 60% bezet in vergelijking met 2019. Dat percentage was eind 2022 gestegen naar ongeveer 85%. Daarnaast zijn mijlpalen behaald als het 95-jarig bestaan, zijn er 42 nieuwe Zero Emissiebussen gaan rijden en gebruikt de RET het nieuwe busstation op Zuidplein. Door het hoge ziekteverzuim zag de RET zich genoodzaakt om dienstritten te laten uitvallen.

Vooruitblik 2023 Door de tegenvallende terugkeer van reizigers en hoge energiekosten zit de RET in 2023 en verdere jaren in financieel zwaar weer. Samen met de MRDH, de RET en de gemeente Rotterdam als aandeelhouder is gezocht naar mogelijkheden voor een sluitende meerjarige begroting. Deze is gevonden in het toekomstperspectief RET, die door het BcVA van de MRDH, RET en de gemeente Rotterdam is vastgesteld in november 2023.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Dividend uitgekeerd in 2021:

€0

Dividend uitgekeerd in 2022:

€0

Kerncijfers

2021

2022

Reizigerskilometers tram

80

105

Reizigerskilometers metro

381

548

Reizigerskilometers bus

72

90

Incidenten jegens personen 456

392

Klanttevredenheid

7,9

7,9

Groei eigen vermogen

+1,2 miljoen +1,1 miljoen

CO2-uitstoot (in kg)

21,3 miljoen

15,9 miljoen

Klanttevredenheid

7,9 16

Belang gemeente Rotterdam:

31,69%

Stedin Holding N.V. Stedin is een van de drie grote regionale netbeheerders in Nederland. Stedin beheert en onderhoudt de elektriciteit- en gasnetwerken. Dat doet Stedin in een groot deel van de Randstad, Utrecht en Zeeland en deels ook in Friesland en Noord-Holland. Het werk van Stedin is belangrijk voor de energietransitie. Zo zorgt Stedin voor het aansluiten van laadpalen voor elektrische auto’s. Het bedrijf regelt dat wind- en zonneparken schone energie kunnen leveren. Ook werkt Stedin mee aan onderzoek naar nieuwe vormen van energie, bijvoorbeeld waterstof.

Terugblik 2022 In 2022 maakte TenneT bekend dat het hoogspannings­ netwerk in Rotterdam op sommige plekken vol is. Dat noemen we netcongestie. TenneT is de beheerder van het hoogspanningsnetwerk. Het netwerk van Stedin krijgt stroom vanaf het hoog- spanningsnetwerk van TenneT. Dit betekent dat klanten van Stedin met een grootverbruik aansluiting problemen kunnen hebben. Het gaat om bedrijven die hun aansluiting willen uitbreiden. Dat kan niet altijd. Bedrijven die zich in Rotterdam willen vestigen moeten langer wachten op een grootverbruik aansluiting. Op dit moment onderzoeken TenneT en Stedin of er met flexibel elektriciteitsverbruik meer ruimte vrij kan komen. Stedin investeerde in 2022 in totaal € 712 miljoen, waarvan € 700 miljoen in de gereguleerde netten. De totale investeringen waren € 25 miljoen hoger dan in 2021. De Slimme Meter is een voorbeeld van de een investeringen. In 2022 investeerde Stedin hierin € 34 miljoen. Op dit moment heeft 84,7% (2021: 82,4%) van de huishoudens in Stedins werkgebied een slimme meter. Stedin blijft investeren om dit percentage verder te verhogen. Verder is in 2022 voor 630 Megawatt (MW) aan zonnepanelen aangesloten op het elektriciteitsnet. Dat is iets meer dan in 2021, toen 600 MW werd aangesloten.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

In 2022 is voor 131 MW aan windmolens aangesloten op het net van Stedin. Dat was 69 MW in 2021. Om alle investeringen te kunnen betalen, heeft Stedin veel geld nodig. In 2022 reserveerde he Rijk € 500 miljoen om bij te dragen aan alle investeringen van Stedin. Het Rijk wil met dit bedrag aandelen in Stedin kopen. Met dit extra geld kan Stedin de investeringen betalen. Eind 2023 verwacht Stedin het geld van het Rijk te ontvangen. Hoe goed Stedin werkt, is af te meten aan de lengte van de periodes waarin klanten geen gas of elektriciteit hadden. In 2022 hebben klanten gemiddeld 22 minuten geen elektriciteit gehad. Dit is minder goed dan in 2021 (2020: 19 minuten). Stedin had als doel maximaal 17 minuten geen stroom. Gas was in 2022 50 seconden niet beschikbaar. In 2021 was dat nog 29 seconden. Toch haalt Stedin hier de doelstelling van maximaal 60 seconden geen gas. De belangrijkste oorzaak van de stijging zijn inwendige defecten aan de gasleidingen. Ook graafwerkzaamheden rondom de gasleidingen en ouderdom zorgen voor meer storing.

Vooruitblik 2023 Stedin heeft de komende jaren veel geld nodig om te blijven investeren in het netwerk (ca. €1 miljard tot 2032). In 2022 hebben Stedin en de aandeelhouders van Stedin besloten om dit geld op verschillende manieren bij elkaar te brengen. Onderdeel hiervan is dat de Staat €500 miljoen bijdraagt. Met dit bedrag koopt de Staat nieuwe aandelen in Stedin. Eind 2022 hebben de Staat, Stedin en de aandeelhouders de belangrijkste spelregels hiervoor gemaakt (het Afsprakenkader). Daarna zijn de afspraken verder uitgewerkt. Er moest bijvoorbeeld een afspraak komen over de prijs en de voorwaarden. Maar ook over het dividend voor de aandeelhouders. De verwachting is dat het Rijk via het onderhandelingsakkoord eind 2023 echt aandelen heeft in Stedin.

17

Bijzonderheden

Sustainable Development Goals (SDG’s)

Stedin vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen. In zijn jaarverslag 2022 beschrijft Stedin hoe het bedrijf daaraan werkt. Ook geeft Stedin bij het onderdeel ‘strategische doelstelling: Goed werkgeverschap’ inzicht in de cijfers van de bedrijfsschool, een werk-leerbedrijf. In 2022 heeft Stedin 115 mensen met een arbeids­ beperking aangenomen. Dat is 21 meer dan in 2021, maar nog wel minder dan het doel van 171. Het vinden van geschikt werk en passende kandidaten kost meer tijd dan het vervullen van reguliere vacatures. Daarnaast heeft deze doelgroep meer inwerktijd en extra begeleiding nodig. Stedin verwacht in 2025 het doel wel te halen.

Stedin draagt als bedrijf bij aan een aantal SDG’s. In het jaarverslag legt Stedin uit dat ze bijdragen aan: SDG 7: Duurzame en betaalbare energie SDG 8: Fatsoenlijke banen en economische groei SDG 9: Innovatie en duurzame infrastructuur SDG 11: Veilige en duurzame steden SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie SDG 13: Klimaatactie

Dividend uitgekeerd in 2021:

€ 6.521.100

· · · · · ·

Dividend uitgekeerd in 2022:

€ 1.163.474

Onderwerp

KPI

Doelstelling voor 2022 Realisatie in 2022

Operationeel/ leveringszekerheid

Doorlooptijd aansluitketen binnen 18 weken of wensdatum klant

95%

95%

Operationeel/ leveringszekerheid

Klantgemak/ ongemak

Gemak: ≥ 75%

3,24

Ongemak <15%

Gemak: 81%

Gemak: ≥ 75%

Ongemak: 9%

Gemak: 81%

> 40%

73%

Bedrijfseconomisch

Solvabiliteit

> 40,0%

44,4%

Bedrijfseconomisch

FFO / net debt

≥ 12,0%

10,1%

Bedrijfseconomisch

Nettowinst

€66 mln

€ 44 mln

Bedrijfseconomisch

Nettowinst

€66 mln

€ 44 mln

Beheerverslag deelnemingen | 2022

18

Belang gemeente Rotterdam:

0,58%

BNG Bank N.V. De BNG bank is een naamloze structuurvennootschap, waarvan 50% van de aandelen in handen is van het Rijk en de overige 50% in bezit van verschillende gemeenten. De gemeente Rotterdam heeft een belang van 0,58%, ofwel 321.555 aandelen tegen een nominale waarde van €2,50 per aandeel.

Strategische personeelsplanning stond hoog op de agenda. Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt maakte de bank steeds meer gebruik van tijdelijk personeel. De organisatie heeft zich ook ingespannen voor de werving van nieuwe medewerkers.

Sustainable Development Goals (SDG’s) Terugblik 2022 In 2022 stond de verdere voortzetting van de strategie ‘Ons Kompas naar Impact’ centraal. BNG Bank richtte de commerciële organisatie opnieuw in, en ontwikkelde de IT-organisatie verder om daarmee te kunnen bijdragen aan de uitvoering van de strategie. Ook de doorontwikkeling van het kredietproces is belangrijk voor de uitvoering van de strategie. BNG besteedde verder veel aandacht aan de ontwikkelingen in nationale en internationale regelgeving. Solvabiliteit, liquiditeit en rentabiliteit van BNG Bank bleven goed en de stevige financiële positie van de bank stelde haar ook in 2022 in staat om haar rol als financier van de publieke sector te vervullen.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Een belangrijk doel is het vergroten van de maatschappelijke impact van de bank. Het uitgangspunt voor het meten van de maatschappelijke impact zijn vijf ‘Sustainable Development Goals (SDG’s) die nauw aansluiten bij de belangrijkste activiteiten die BNG-bank financiert namelijk: SDG 3: Goede gezondheid en welzijn SDG 4: Kwaliteitsonderwijs SDG 7: Duurzame en betaalbare energie SDG 11: Veilige en duurzame steden SDG 13: Klimaatactie· Eind 2022 publiceerde de bank haar klimaatplan, ‘Going Green’. Daarmee zette BNG Bank een grote stap aan de realisatie van de ambities op dit gebied.

· · · · ·

Dividend uitgekeerd in 2021:

€ 582.015

Dividend uitgekeerd in 2022:

€ 733.145

19

Belang gemeente Rotterdam:

100%

Glazen Maas Infrastructuur B.V. & Glazen Maas Exploitatie B.V. Glazen Maas Infrastructuur en Glazen Maas Exploitatie zijn voortgekomen uit het programma Glazen Maas. Glazen Maas is een initiatief om de digitale vernieuwing in de regio Rotterdam te versnellen. Glazen Maas Infrastructuur is eigenaar van een ring van 80 kilometer glasvezelkabel, die het bedrijf ter beschikking stelt aan Glazen Maas Exploitatie. De Glazen Maas vennootschappen zijn voor 100% in het bezit van de gemeente Rotterdam. Beide vennootschappen hebben geen dochtervennootschappen.

Terugblik 2022 In 2022 is er gewerkt aan de gemeente brede Strategie Digitale Infrastructuur.

neming Glazen Maas Exploitatie en Glazen Maas Infrastructuur afgestoten/ beëindigd worden.

Aandachtspunten De gemeente heeft geconcludeerd dat er geen publiek belang meer is in Glazen Maas. Wel voert de onderneming taken uit die nodig zijn om het netwerk van glasvezelkabel in stand te houden. De exploitatie is uitbesteed aan een ander bedrijf. Omdat er geen sprake meer is van een publiek belang, zal de gemeente besluiten om Glazen Maas te herstructureren. Onderdeel van deze besluitvorming is de vaststelling welke onderdelen van de infrastructuur voor de gemeente van toegevoegde waarde zijn.

Vooruitblik 2023 In 2023 bepaalt Glazen Maas op basis van de Strategie Digitale Infrastructuur welke onderdelen van de deel­

Beheerverslag deelnemingen | 2022

20

Belang gemeente Rotterdam:

Belang gemeente Rotterdam:

100%

ROM-D Beheer nv:

12,5%

ROM-D Dordtse Kil III C.V.:

Multidiensten Rotterdam bv (MDR)

ROM-D

Multidiensten Rotterdam bv (MDR) is een besloten vennootschap waar de gemeente voor 100% aandeelhouder van is, met een dochtermaatschappij RO!Entree bv. Het doel is het activeren en ontwikkelen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt via werk, opleiding en ontwikkeling van het callcenter 14010 van de gemeente.

De ROM-D (Regionaal Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden) ontwikkelt bedrijventerreinen in de regio Drechtsteden. In 2022 werd voor 11,6 miljoen euro aan gronden verkocht (2021: 8,2 miljoen euro). De totale kosten bedroegen in 2022 2,2 miljoen euro. De grootste kostenpost bestond uit het bouw- en woonrijp maken van de gronden (1,6 miljoen euro). Van de totale grondoppervlakte van 46 hectare was eind 2022 40,4 (2021: 35 hectare) uitgegeven. Er is nog circa nog ca. 5 hectare beschikbaar voor uitgifte aan bedrijven.

Terugblik 2022 Met het beleidsplan ‘Koerswijziging Ro!Entree 20222024’ komt de nadruk te liggen op een professioneel telefonisch klantcontactcentrum. Ro!Entree vraagt vanaf 2022 meer geld van de gemeentelijke begroting. Dat komt door een ‘inhaalslag’ van de arbeidsvoorwaarden voor de medewerkers en een verhoging van de capaciteit. Er zijn meer medewerkers nodig om het gewenste serviceniveau en de collegedoelstelling ‘minder ontevreden klanten’ te realiseren. Ro!Entree werkt aan het zelfstandig afhandelen van binnen­ komende vragen. Het doorverbinden van telefoontjes naar de gemeentelijke organisatie steeg in 2022 met circa 30%. Vanaf 2022 beginnen medewerkers als junior en kunnen ze doorgroeien naar medior- en seniorniveau. Het gemiddeld bruto uurloon was voor 2022 op of net boven het wettelijk minimumloon. Met ingang van 2022 is het uurloon bijna € 15,-. In 2022 groeide het aantal medewerkers klantenservice van 100 naar 138 fte. Deze 138 fte hebben hun kansen op de arbeidsmarkt vergroot.

Vooruitblik 2023 In 2023 en verder zet Multidiensten de ontwikkelingen uit 2022 voort, met de ambitie inkomende gesprekken nauwkeuriger te voorspellen en – in overleg met de gemeentelijke organisatie - telefoongesprekken beter te spreiden. Gelijktijdig werkt Multidiensten aan het overbrengen van de werkzaamheden van Ro!Entree naar de gemeente (cluster Dienstverlening). Daarna kan de bv opgeheven worden.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

De gemeente Rotterdam heeft door afwezigheid van een Rotterdams publiek belang ingezet op verkoop van haar aandelen. Hiervoor bleek onvoldoende belangstelling. Het plan is nu de ROM-D eind 2024 of uiterlijk in 2025 te beëindigen en het resultaat uit de gronduitgiften aan de aandeelhouders uit te keren. Door deze korte resterende looptijd is een inkoop door de vennootschap zelf of een verkoop aan de bestaande aandeelhouders of andere potentiële belangstellenden minder waarschijnlijk. Als belangstellenden een nieuw bod uitbrengen, maakt de gemeente een afweging. Vooralsnog zijn er geen signalen dat dit daadwerkelijk zal gebeuren. Voor 2023 staan ongeveer 1,3 miljoen aan kosten en ca. 9,5 miljoen aan opbrengsten gepland. Een groot deel van de kosten maakt ROM-D voor het bouwrijp maken van de laatste kavels. Dividend uitgekeerd in 2021:

€0

Dividend uitgekeerd in 2022:

€0

21

Belang gemeente Rotterdam:

2,2%

Royal Schiphol Group nv Royal Schiphol Group nv (hierna Schiphol) is exploitant en (mede-)eigenaar van de Nederlandse luchthavens Schiphol, Eindhoven, Rotterdam en Lelystad. Op deze luchthavens worden reizigers en goederen vervoerd.

Terugblik 2022 In 2022 had Schiphol problemen met de verwerking van de grote passagiersaantallen. Er waren onder andere onvoldoende beveiligers op de vliegvelden. Schiphol heeft een aantal maatregelen genomen om dit te verbeteren. De arbeidsvoorwaarden en faciliteiten voor het grondpersoneel zijn verbeterd en dat geldt ook voor de beveiligers, schoonmakers en logistiek medewerkers. Dit moet tot meer grond- personeel op het vliegveld leiden. Het aantal reizigers is in 2022 gegroeid, maar nog niet terug op het niveau van 2019. In 2022 verwelkomde Schiphol 52,5 miljoen passagiers. Dat is een stijging van 106% ten opzichte van 2021. Toch is het nog steeds 27% minder passagiers dan in 2019. Er waren in 2022 397.646 vliegtuigbewegingen. Dat is 148% meer dan in 2021. Het aantal bestemmingen is ook gestegen. Dit waren er 313 in 2022. In 2021 kon men vanaf Schiphol nog rechtstreeks naar 296 bestemmingen vliegen. Verder is er in 2022 vanaf Schiphol 1,1 miljoen ton aan vracht vervoerd.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Voor gemeente Rotterdam is Rotterdam The Hague Airport (RTHA) het meest van belang. Het aantal vliegbewegingen van vliegtuigen zwaarder dan 6 ton steeg tot 15.772. Dat is 156% meer dan in 2021. Toch is dit nog 5% lager dan voor corona. In 2022 werd er vanaf RTHA naar 57 verschillende bestemmingen gevlogen. In 2021 waren dit er nog 36 en in 2019 48. In 2022 reisden 2,1 mln. passagiers van en naar RTHA. Dat is een toename van 180% ten opzichte van 2021. Er vlogen vorig jaar net zoveel passagiers via RTHA als voor de coronapandemie (2019). In de eerste maanden van 2022 speelde corona nog wel een grote rol en was er nauwelijks vliegverkeer. De ongebruikte vluchten uit de winterperiode werden doorgeschoven naar de zomermaanden. Verschillende luchtvaartmaatschappijen hebben die extra vluchten in de zomer gebruikt. Normaal zijn de vliegtuigbewegingen gelijkmatig over het jaar verspreid. Nu was er nu een piek in de zomermaanden. Ondanks de personeelstekorten is 2022 in operationeel opzicht relatief goed verlopen op RTHA. Schiphol werkt ook aan verduurzaming. Zo heeft Schiphol in 2022 op RTHA een nieuw zonnepark aan­gelegd met ruim 37.000 zonnepanelen (7,7 hectare). De zonnepanelen wekken energie op voor 5.100 huishoudens.

22

Vooruitblik 2023 Vanuit de aandeelhouders ligt de focus in 2023 op de volgende zaken: de zomerperiode goed doorkomen zonder grote problemen op de grond. De maatregelen om deze problemen te voorkomen zijn gelukt. (beveiligers, Marechaussee, luchtvaart-maatschappijen, grondpersoneel); diverse investeringsprojecten zoals de bouw van een nieuwe taxibaan, een nieuwe pier. De gemeente kijkt als aandeelhouder of dergelijke investeringen binnen budget blijven en op tijd klaar zijn; het nieuwe Luchthavenbesluit voor Rotterdam the Haque Airport; de werving van een nieuwe CEO; het proces tussen Schiphol en de Staat over het maximaal aantal vliegtuigbewegingen. Nu is het maximum 500.000; Schiphols programma om de stikstofuitstoot naar beneden bij te stellen.

· · · · · ·

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Dividend uitgekeerd in 2021:

€0

Dividend uitgekeerd in 2022:

€0

Voor RSG zijn vanuit het vorige beleidskader de volgende KPI’s geformuleerd, dit zal echter op grond van de uit te voeren evaluatie van het aandeelhouderschap in Schiphol worden herijkt: 1. de marktpositie van RTHA gemeten in het aantal vliegtuigbewegingen (stijgingen en landingen); 2. het aantal passagiers

Scores

2022

2021

Aantal vliegtuigbewegingen

15.772

6.355

Passagiers

2,1 miljoen

0,76 miljoen

23

Belang gemeente Rotterdam:

100% Sportbedrijf Rotterdam bv Sportbedrijf Rotterdam bv exploiteert, onderhoudt en ondersteunt sportlocaties door heel Rotterdam. Het gaat om een variatie van gymzalen en sporthallen tot atletiekbanen, hockey- velden en zwembaden. Verder zorgt het Sportbedrijf voor sportprogrammering, in accommodaties, op scholen en op Cruijff- en Krajicekcourts. In 2022 heeft het sportbedrijf met 5 nieuwe leveranciers afspraken gemaakt over de inzet op Social Return on Investment, anders gezegd maatschappelijk ondernemen. Als ‘tegenprestatie’ voor een opdracht investeren deze leveranciers in de sport in Rotterdam. Er wordt veel energie gestoken in het optimaal laten verlopen van de samenwerking tussen de gemeente Rotterdam als opdrachtgever en de uitvoerings- organisaties Rotterdam Topsport, Rotterdam Sportsupport en Sportbedrijf Rotterdam. De samenwerkings-overeenkomst is in 2022 geactualiseerd. In een aantal projecten is samen opgetrokken. Het 010-punten plan voor turnen is hiervan een mooi voorbeeld. Voor de peuters en kleuters in de gebieden Charlois, Feijenoord, Hoogvliet, IJsselmonde, Pernis en Rozenburg is DoeRakkers bedacht. Dit is een initiatief om meer 2- tot 6-jarigen in beweging te krijgen. In twee weken in september zijn op vier plekken in Rotterdam de Senior Games gehouden in samenwerking met Laurens/Dignus.

Door dit vernieuwde concept hebben in totaal zo’n 1.000 Rotterdammers kennis­ gemaakt met diverse lokale beweegactiviteiten, zoals wandelgroepen, verdedigingssporten, yoga en dans. Daarnaast zijn ruim 300 vitaliteitschecks uitgevoerd. Via partnerorganisatie De Havenloods zijn hiervoor 155.000 Rotterdammers bereikt. In juni heeft het Sportbedrijf de Streetwise Cup georganiseerd in het Zuiderpark. Aan deze landelijke finale van de Cruyff Foundation en Krajicek Foundation hebben 3.000 jongens en meisjes deelgenomen.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Daarnaast hebben honderden kinderen door de randprogrammering van lokale sportaanbieders kennis gemaakt met diverse sporten, bijvoorbeeld boksen, (rolstoel)tennissen, dansen, padellen, FIFA22 spelen, (rolstoel) basketballen, skaten en freerunning.

Terugblik 2022 Na de start in 2018 vierde Sportbedrijf in 2022 zijn vijfjarig bestaan. Het jaar 2022 stond in het teken van corona en prijsstijgingen, maar van het blijvend investeren in sport. Ondanks de uitdagingen van 2022 is het Sportbedrijf blijven investeren. Het blijft belangrijk om zo veel mogelijk Rotterdammers in beweging te krijgen en te houden en sport betaalbaar te houden. Het Sportbedrijf heeft daarom: Nieuwe activiteiten opgezet en nieuwe doelgroepen bereikt; Geïnvesteerd in duurzaamheid en het aantrekkelijker maken van sportaccommodaties; Geïnvesteerd in de groei en ontwikkeling van onze mensen, die dit alles mogelijk maken

· · ·

Het jaar begon met gesloten of gedeeltelijk gesloten accommodaties. Pas in de loop van februari 2022 kon alles weer volledig open. Er kwamen weer meer Rotterdammers in beweging, maar nog wel minder dan voor de coronaperiode. In maart brak oorlog uit in de Oekraïne. Het Sportbedrijf kon een beetje helpen met de opvang van vluchtelingen in één van onze sporthallen en door de organisatie van sport- en beweegactiviteiten voor gevluchte Oekraïners. Mede door de oorlog in de Oekraïne kreeg het Sportbedrijf te maken van stijging van diverse kosten met de energie­ tarieven als koploper. Voordeel is dat de afgelopen jaren al flink was geïnvesteerd in verduurzaming van de accommodaties. Hierdoor en door energiebesparende maatregelen in het najaar is fors minder gas en stroom verbruikt.

24

Het Sportbedrijf heeft er voor gekozen om de prijs­ stijgingen slechts beperkt door te belasten aan de gebruikers. Daarmee blijft sport zo betaalbaar mogelijk. Naast het omgaan met prijsstijgingen was het aantrekken van voldoende medewerkers een uitdaging geweest. Vooral bij de zwembaden was dit het geval. Hierdoor was een aanpassing nodig van de programmering in de baden.

Vooruitblik 2023 Financieel wordt 2023, door de stijgende energiekosten en andere kosten, een uitdagend jaar voor het Sportbedrijf. Het Sportbedrijf werkt door aan verder groeien en toename van het aantal Rotterdammers dat sport en beweegt.

Sustainable Development Goals (SDG’s) Het sportbedrijf draagt bij aan de volgende Sustainable Development Goals (SDG’s): SDG 3: Goede gezondheid en welzijn SDG 4: Kwaliteitsonderwijs SDG 11: Veilige en duurzame steden SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie SDG 13: Klimaatactie

· · · · ·

€ 152.000 € 150

Dividend Dividenduitgekeerd uitgekeerd inin2021: 2020:

Onderwerp

Beleidsinhoudelijk

Bedrijfsvoering

Vastgoed/exploitatie

Dividend uitgekeerd in 2022:

€ 152.000

KPI

Doelstelling (2022)

Realisatie (2022)

Aandeel Rotterdammers dat wekelijks sport

60%

62%

Klanttevredenheid

7,3

7,4

Medewerkerstevredenheid

7,4

7,4

Solvabiliteit

Tussen 20% en 40% 37%

% inkomsten derden

-

21%

Vermindering CO2-uitstoot bedrijfsvoering

-

22%

Aantal zwembadbezoeken

1.225.000

1.064.330

Aantal sporthallen in beheer

13

14

Bezettingsgraad (naschoolse uren)

48%

48,3%

Beheerverslag deelnemingen | 2022

25

Belang gemeente Rotterdam:

Belang gemeente Rotterdam:

100%

11,3%

SSC Flex bv

Stadsherstel Historisch Rotterdam

SSC Flex bv levert personeel voor de corona-organisatie van de GGD in het Rijnmondgebied. Daarnaast heeft het gymleraren, medewerkers ouderbetrokkenheid, peuter-consulenten en medewerkers in sociale werk­ bedrijven in dienst.

Stadsherstel zet zich in voor het behoud van beeldbepalend en monumentaal erfgoed in Rotterdam. Het gaat om erfgoed dat tussen ‘wal en schip’ valt, omdat er geen initiatief is dat leegstand en verval voorkomt. De kwetsbare monumenten houdt Stadsherstel in stand. Dat doet het bedrijf door de gebouwen te restaureren, te onderhouden en te verhuren. Zo draagt Stadsherstel bij aan een aantrekkelijke stad en een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven.

De gemeente werkte in 2022 verder gewerkt aan de voorbereiding tot afstoting van SSC Flex. Zo werkten er in januari 823 medewerkers bij deze deelneming en eind november nog 423. Het aantal coronamedewerkers voor de GGD daalde in 2022 van ongeveer 400 naar 38. SSC Flex b.v. voert een kortlopende opdracht uit om de payrolling te verzorgen voor tolken voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Daardoor verzorgt SSC Flex toch de betaling van deze tolken, ondanks het voornemen om de dienstverlening ‘payrolling’ te beëindigen.

Aandachtspunten Vanwege de afbouw van de activiteiten van de deel­ neming en het ‘leeg maken’ daarvan, ontstaan er meer kosten dan opbrengsten. Uitvoering van de payrolling activiteiten voor minder medewerkers gaat gepaard met oplopende organisatiekosten. Hier is in de begroting van de deelneming rekening mee gehouden. Ook is de financiële positie voldoende robuust om een negatief financieel resultaat te compenseren.

Terugblik 2022 In januari 2022 is gestart met het groot onderhoud van molen De Ster aan de Kralingse Plas. De houten omloop om de molen is vernieuwd en de molen is voorzien van een nieuwe rieten bedekking. Het Heinekengebouw is in mei 2022 na een grondige renovatie door burgemeester Aboutaleb geopend voor het publiek. Voor de uitvoering van de renovatie aan het Zakkendragershuisje ontving Stadsherstel ‘het Compliment voor het monument’ van de provincie Zuid-Holland. Deze renovatie is betaald met o.a. een subsidie van de provincie.

Dividend uitgekeerd in 2021:

€0

Dividend uitgekeerd in 2022:

€0

KPI

Dividend uitgekeerd in 2021:

€ 2.971.997

Dividend uitgekeerd in 2022:

€ 4.681.000

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Doelstelling (2022)

Realisatie (2022)

Behoud erkenning professionele orgaBehoud status nisatie monumentenbehoud (POM)

Status is behouden

Solvabiliteit

63%

> 50%

26

Fondsen Belang gemeente Rotterdam:

100%

Fondsomvang:

€ 100 miljoen

Energietransitiefonds bv Eind 2020 heeft de gemeente Rotterdam het Energietransitiefonds opgericht. Het Energietransitiefonds is er voor bedrijven die bijdragen aan de energietransitie. Het fonds investeert alleen in bedrijven met resultaten voor Rotterdam. In 2022 deed het fonds twee nieuwe investeringen in RIFT en Bargemaster. RIFT biedt technologie voor hernieuwbare en duurzame warmte in de industrie. Bargemaster maakt systemen die golfbewegingen dempen. Dit systeem maakt installatie van windmolens op zee makkelijker. In totaal heeft het fonds in vier bedrijven geïnvesteerd: Umincorp (2021), RIFT (2022), BargeMaster (2022), en Rable (2023). Voor 2023 verwacht het fonds drie nieuwe investeringen te doen.

Aandachtspunten Het risico op afwaardering staat voor alle investeringsfondsen op ‘licht verhoogd’. Dit komt door de aard van de activiteiten (het verstrekken van leningen, garanties en risicodragende participatie) in fondsen. In de investeringsstrategie is vastgelegd waar- binnen welke grenzen het fondsmanagement mag investeren.

Icos Cleantech Early Stage Fund II bv (ICFII) Het investeringsfonds ICFII is in 2010 opgericht en neemt deel in jonge, innovatieve bedrijven in de cleantech sector. Het fonds bevindt zich in de afrondende fase waarbij ICFII de participaties weer verkoopt. De timing hiervan hangt af van marktkansen en is niet precies te voorspellen. Het fonds is onder meer aandeelhouder in Dutch Rainmaker. Dit bedrijf maakt windmolens die water produceren uit lucht(vochtigheid), zelfs in woestijn­ klimaat. Deze molens worden gefabriceerd in MerweVierhavens. Het fonds zou gedurende de looptijd ten minste € 2 miljoen investeren in bedrijven die gevestigd zijn of worden in de regio Rotterdam-Rijnmond. Daarnaast gold dat de fondsmanager zich in Rotterdam vestigt. De target van € 2 miljoen investeringen in Rotterdamse bedrijven is gehaald.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Belang gemeente Rotterdam:

22,02%

Fondsomvang:

circa € 13 miljoen

Het kantoor van ICOS is gevestigd Science Tower (één van de Marconitorens) in Rotterdam . In 2023 besloot het college van burgemeester en wethouders een extra kapitaalstorting te doen van €200.000 aan het Rotterdamse portofoliobedrijf Rainmaker.

Versie | 2021

27

Belang gemeente Rotterdam:

10,93%

Icos Capital Fund III cv ICFIII is een investeringsfonds dat zich richt op groeiende cleantech bedrijven (zogenaamde ‘scale-ups’). ICFIII heeft tot nu toe in 15 bedrijven geïnvesteerd. Afspraak is dat ICFIII gedurende de looptijd minimaal € 4 miljoen in Rotterdamse bedrijven investeert.

Fondsomvang:

Regionale Ontwikkelingsmaat­ schappij InnovationQuarter bv (IQ)

Belang gemeente Rotterdam:

InnovationQuarter (IQ) heeft dertien aandeelhouders. Het ministerie van Economische Zaken en de provincie Zuid-Holland zijn de grootste. IQ is op haar beurt de houdstermaatschappij van Participatie- maatschappij InnovationQuarter bv. (IQ Capital). Daarnaast is IQ de fondsmanager van het Energietransitiefonds Rotterdam. IQ heeft als doel om economische ontwikkeling en bedrijvigheid in de provincie Zuid-Holland aan te trekken. IQ Capital stimuleert de innovatie door kapitaal en leningen te verstrekken aan startende en snelgroeiende ondernemingen voor technologische vernieuwing. Zo stimuleert IQ Capital de economische ontwikkeling in Zuid-Holland. Ook versterkt het bedrijf de positie en de internationale concurrentiekracht van Zuid-Holland en Nederland. De gemeente Rotterdam wil met haar belang in IQ de regionale economie op het gebied van innovatie.

€ 4 miljoen

8,48%

Fondsomvang:

circa € 126 miljoen

Sustainable Development Goals (SDG’s) InnovationQuarter draagt bij aan de volgende SDG’s: SDG 8: Eerlijk werk en economische groei SDG 9: Industrie, innovatie en infrastructuur SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie

· · ·

In 2022 heeft IQ tot €55 mln. geïnvesteerd in innovatie.

Beheerverslag deelnemingen | 2022

Versie | 2021

28

Belang gemeente Rotterdam:

33,2%

Fondsomvang:

circa € 21 miljoen

Stadshavens Ontwikkelingsfonds voor Innovatie en Economie (SOFIE) Het Stadshavens Ontwikkelingsfonds voor Innovatie en Economie (SOFIE) is een commanditaire vennootschap (cv). Het Rijk en de gemeente Rotterdam zijn de commanditaire vennoten en de stichting SOFIE is beherend vennoot. Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten(SVn) voert het fondsmanagement uit en is de enige statutair bestuurder van Stichting SOFIE.

Swanbridge Capital bv

Belang gemeente Rotterdam:

Swanbridge Capital bv is een fonds met vier aandeelhouders: Van Herk Ventures bv (37,04%), Erasmus MC Holding bv (37,04%), gemeente Rotterdam (24.69%), en de fondsmanager (1,23%). De aandeelhouders hebben gezamenlijk circa € 4 mln. ingebracht. Daarnaast heeft het fonds een SEED-lening van € 2,5 mln. van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RvO) gekregen

Aandachtspunten Het risico op afwaardering van het gemeentelijk kapitaal staat voor alle investeringsfondsen op ‘licht verhoogd’. Dit komt door de aard van de activiteiten: het verstrekken van leningen, garanties en risico­ dragende participatie in fondsen. In de investerings­ strategie zijn de kaders vastgelegd voor de investeringen door het fondsmanagement.