[23bb008050] Collegebrief over Voortgang warmtelevering, afvalinzameling en -verwerking na brand bij AVR

Stadsontwikkeling Klimaat, Bouwen, Wonen Drs. C.M. Zeegers MA Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl Van: Stefan Olsthoorn Telefoon: 14 010 E-mail: bbo@rotterdam.nl

Aan de gemeenteraad

Uw kenmerk: 23bo008911 Onderwerp: Voortgang warmtelevering, afvalinzameling en -verwerking na brand bij AVR Datum: B&W 28 november 2023

Op welke gronden deze brief?/Waarom nu voorgelegd? Op donderdag 21 en vrijdag 22 september heeft er brand gewoed bij de afvalverbrandingsinstallatie van AVR in Rozenburg. Naast de gevolgen voor de afvalverwerking (zie ook de door de wethouder HBM verzonden brief 23bb006257), heeft deze brand ook invloed op de wijze waarop de stad van warmte wordt voorzien. Daarover heeft de wethouder KBW de commissie MHEK op 5 oktober geïnformeerd (23bb006612). Inmiddels is er meer duidelijk over de maatregelen die warmtebedrijven moeten treffen om de leveringszekerheid van warmte te borgen. De gemeente Rotterdam heeft hierover in de afgelopen tijd zowel ambtelijk als bestuurlijk intensief contact gehad met de warmtebedrijven (Eneco en Vattenfall), Uniper, AVR en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Deze partijen hebben ook onderling intensief contact. Daarbij zijn er ontwikkelingen omtrent de afvalverzameling en -verwerking. Relatie met het coalitieakkoord/collegewerkprogramma/eerder aangenomen moties en gedane toezeggingen: Niet van toepassing. Toelichting: De AVR- installatie is de belangrijkste warmtebron voor de warmtenetten van Eneco en Vattenfall in de stad. Na het wegvallen van de warmtelevering uit de AVR is door de warmtebedrijven direct een noodprotocol in werking gesteld.

Klanten van Eneco en Vattenfall hebben door het snelle en adequate handelen van de warmtebedrijven niks van de uitval van AVR gemerkt. Er is zonder onderbreking van de warmtelevering overgeschakeld op andere bronnen, zoals de Uniper RoCa centrale en diverse kleinere warmtebronnen van Uniper in de stad. Deze centrales hebben samen voldoende capaciteit om op dit moment in de warmtelevering te kunnen voorzien. Op woensdag 4 oktober hebben Eneco en Vattenfall hun klanten geïnformeerd. Eneco heeft ongeveer 46.000 klanten (Rotterdam noordelijke oever en Katendrecht) en Vattenfall heeft ongeveer 8.000 klanten (Rotterdam zuidelijke oever en Hoogvliet). Tijdelijke warmtebronnen De warmtebronnen van Uniper zijn onder andere bedoeld als extra vermogen bij zeer koud weer of om bij korte storing de warmtelevering voor een deel van het net over te nemen.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

2/4 28 november 2023 M2311-3581

Al snel bleek echter dat er voor langere tijd niet gerekend kon worden op warmte van de AVR. De afvalverbrandingsinstallatie bij AVR is dusdanig beschadigd dat deze ten minste tot oktober 20241 niet gebruikt kan worden. De Uniper warmtebronnen zijn niet ontworpen om alle klanten van stadsverwarming in Rotterdam bij winterse temperaturen van warmte te kunnen voorzien. Daarnaast wordt alle back-up capaciteit (de centrales van Uniper) nu ingezet voor de normale levering van warmte. Er is dus niet of nauwelijks backup meer in het warmtenet. Bij uitval van een bron zal dit mogelijk direct leiden tot de uitval van de warmtelevering bij een aantal klanten. Daarom hebben Eneco en Vattenfall vrijwel direct ook besloten om tijdelijke ketels te plaatsen op strategische plekken in het net. Deze ketels zijn in de afgelopen weken geleverd en zouden allemaal in december operationeel moeten zijn. Eneco en Vattenfall zijn door een crisisteam van de gemeente Rotterdam ondersteund met kennis, advies en efficiënte procedures op het gebied van o.a. de vergunningsverlening, het gebruik van gemeentelijke grond en contact met stakeholders (zoals DCMR en Stedin). Daarnaast heeft de gemeente toegezegd om bij het plaatsen van ketels voordat de benodigde vergunningen rond zijn niet handhavend op te treden om de snelheid in het proces te kunnen houden.

De ketels zijn of worden op de volgende locaties geplaatst: -

-

Brielselaan o Bij de buffer van Warmtebedrijf Rotterdam aan de Brielselaan (reeds operationeel). Hoogvliet o Aan de Botlekweg 190 worden vijf grote ketels bij een bestaande aansluiting op het warmtenet geplaats. Vier hiervan staan op locatie en zijn in de eerste helft van december operationeel. In Hart van Zuid o Drie kleinere ketels worden bij enkele klanten geplaatst om onderbrekingen op te vangen (reeds operationeel). Bij stadion Feijenoord o Hier zijn twee back-up ketels geplaatst. AVR o Vattenfall en AVR werken gezamenlijk verder aan de plaatsing van ketels op deze locatie Benjamin Franklinkstraat. o Hier staan op twee locaties op het Uniper terrein ketels. Spoorweghaven 333 o Inpandig in het gebouw van het Albeda College is een ketel geplaats. Zuiderparkweg o Hier staat een ketel tegenover Ahoy, in de middenberm.

Als deze tijdelijke ketels in december aangesloten en getest zijn, is het stadswarmtenetwerk weer volledig voorzien van warmtelevering die de gemiddelde winterse temperaturen aankan. Op dit moment wordt voorzien dat de tijdelijke ketels in ieder geval tot het voorjaar in gebruik zullen zijn. Daarna zal, ook afhankelijk van de voortgang van de reparaties bij AVR, opnieuw bekeken moeten worden welke tijdelijke ketels moeten blijven staan. Extra CO2-uitstoot De restwarmte van AVR is grotendeels CO2-vrij. Dit komt omdat de CO2-uitstoot wordt 1

Update Brand AVR Rozenburg (https://www.avr.nl/nl/update-brand-avr-rozenburg/)

Blad: Datum: Ons kenmerk:

3/4 28 november 2023 M2311-3581

toegeschreven aan het primaire proces (het verbranden van afval). Eneco en Vattenfall hebben toegezegd om de additionele CO2-uitstoot zo veel mogelijk te beperken, maar te voorkomen is dit niet. De tijdelijke ketels worden bij voorkeur gestookt op aardgas, omdat dit de brandstof met de minste CO2-uitstoot is. Waar dit echt niet anders kan wordt er op (bio)olie gestookt. Ook kan het zijn dat er een nieuwe verbinding moet worden gemaakt met het aardgasnet, waardoor op een locatie gestart wordt met (bio)olie en later overgeschakeld wordt naar aardgas. Daarnaast wordt zo veel mogelijk aangesloten op het lokale elektriciteitsnet voor de benodigde pompen en randapparatuur, maar op een aantal locaties is (nog) geen geschikte elektriciteitsaansluiting beschikbaar en worden (tijdelijk) aggregaten ingezet op (bio)diesel. Helaas zorgt dit dus voor meer CO2-uitstoot in de warmtevoorziening. Hierover zijn door het D66-raadslid Van Wifferen (23bb007027) reeds schriftelijke vragen gesteld. De eerste prioriteit ligt bij het realiseren van een stabiele warmtevoorziening. Vervolgens wordt het gesprek aangegaan met de warmtebedrijven over welke mogelijkheden zij zien om de additionele CO2-uitstoot te compenseren. Gevolgen voor tarieven van warmte De benodigde tijdelijke ketels zijn een flinke kostenpost voor Eneco en Vattenfall.

Op dit moment is nog onduidelijk hoe deze kosten opgevangen gaan worden. De partijen zijn hierover in overleg. Het uitgangspunt van de gemeente is dat de warmtebedrijven hieruit komen met AVR en dat de Rotterdammers hier geen nadelige gevolgen van zullen ondervinden. Scenario onvoldoende warmte Daarnaast zijn er door de warmtebedrijven voorbereidingen getroffen voor alle te verwachten omstandigheden. Zij hebben de gemeente hierover geïnformeerd. De Warmtewet voorziet in noodprocedures om de leveringszekerheid te borgen bij eventuele extreme situaties. Consumenten worden daarbij beschermd en krijgen voorrang op grootverbruikers. Ziekenhuizen en zorginstellingen zullen vanwege hun vitale functie ook beschermd worden. Als er een tekort aan warmte dreigt zal eerst geprobeerd worden om pieken in de warmtevraag (met name in het begin van de ochtend en avond) zo veel mogelijk te dempen. Een gedeelte van de kantoorgebouwen worden dan door de warmtebedrijven bijvoorbeeld gevraagd om de verwarming een paar uur vroeger aan te zetten. Zo hoeven kantoren en woningen niet tegelijkertijd opgewarmd te worden. De kantoorgebouwen zijn dan al voor het piekmoment opgewarmd. Als dat onvoldoende blijkt moet de warmtevoorziening aan een aantal kantoorgebouwen voor een beperkte periode beperkt worden.

Dat wil zeggen dat zij tijdelijk hun warmteverbruik stopzetten, waardoor ze helpen om de warmtevraag in de omgeving op piekmomenten te verlagen. In dat geval zullen de medewerkers gevraagd worden om thuis te werken. De warmtebedrijven zijn hierover in gesprek met de betreffende klanten. In de laatste week van november en de eerste weken van december dalen de temperaturen en zijn nog niet alle tijdelijke ketels geplaatst en/of in bedrijf genomen. Op basis van de weersverwachting geven de warmtebedrijven aan de verwachting te hebben dat de warmtelevering zonder ingrijpen goed zal verlopen en de capaciteit van het huidige systeem voldoende zal zijn. Echter, als het kouder wordt dan voorspeld of als er een storing plaatsvindt in het net, sluiten zij niet uit dat er maatregelen getroffen moeten worden. Hierbij is het afvlakken van de piekvraag bij grootverbruikers als kantoren de eerste maatregel. Daarna volgt het afschakelen van kantoorgebouwen. Vervolgens bestaat er ook een mogelijkheid dat andere grootverbruikers van warmte worden gevraagd om de pieken te mijden. Wij blijven met de warmtebedrijven hierover in contact en zullen u informeren wanneer de warmtebedrijven maatregelen moeten nemen.

Blad: Datum: Ons kenmerk:

4/4 28 november 2023 M2311-3581

Bronnenstrategie Zoals ook aangegeven in de beantwoording van de schriftelijke vragen van het raadslid Van Wifferen (23bb007027), is de gemeente Rotterdam al enige tijd met de warmtebedrijven in gesprek over de bronnenstrategie voor de toekomst. De brand bij AVR benadrukt het belang van een gediversifieerde warmtebronnenmix in de stad en de wijdere regio, om zo het warmtesysteem nog veerkrachtiger te maken. Hier werd door de warmtebedrijven ook al voor deze gebeurtenis op ingezet. Er zal hier het komend jaar dan ook extra aandacht aan worden besteed bij de actualisatie van de Warmte- en Koude strategie waarbij ook mogelijke toekomstbeelden van het warmtesysteem en warmtebronnen worden opgesteld. Indien noodzakelijk zal een beroep worden gedaan op DTB-middelen om additionele middelen en capaciteit vrij te maken hiervoor. Contact met stakeholders Sinds de brand bij AVR is er zowel ambtelijk als bestuurlijk intensief contact geweest tussen de gemeente Rotterdam en Eneco en Vattenfall. Dit verloopt goed. Daarnaast heeft de wethouder KBW op 22 november met Uniper gesproken en wordt er op het moment van opstellen van deze post een gesprek gepland met AVR.

Ontwikkelingen afvalinzameling en -verwerking Zoals u ook in de brief van 26 september (23bb006257) heeft gelezen, is het ingezamelde Rotterdamse restafval gedurende een korte periode afgestort in Vlaardingen en aan de Waalhavenweg. Inmiddels kan de gemeente het restafval weer naar de 2 vaste stortlocaties aan de Brielselaan en Keilezijweg brengen. AVR zorgt voor verder vervoer, opslag en verwerking van het restafval. Ongeveer een derde deel wordt nu verbrand bij partners van AVR en een klein deel wordt tijdelijk opgeslagen in balen op diverse terreinen in Nederland. De rest wordt opgebulkt (los gestort) bij een stortplaats in Tilburg. Het afval dat nu opgeslagen en opgebulkt wordt, wordt uiteindelijk door AVR verbrand vanaf het moment dat de afvalverbrandingsinstallatie weer operationeel is. Sinds deze week is een van de twee nascheidingslijnen van AVR weer operationeel. Uit 50% van het aangeleverde restafval worden weer plastic verpakkingen en drankpakken nagescheiden en gerecycled. AVR is nog in onderhandeling met andere afvalverwerkers om meer nascheidingscapaciteit in te kopen, met als doel dat al het restafval weer kan worden nagescheiden. Financiële en juridische consequenties/aspecten: Op dit moment heeft de verstoring van de warmtelevering als gevolg van de brand bij AVR nog geen financiële consequenties voor de gemeente Rotterdam.

De leveringszekerheid van warmte wordt geborgd in de Warmtewet. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zijn verantwoordelijk voor toezicht op de warmtebedrijven. De gemeente heeft hier in de juridische zin geen rol. Burgemeester en wethouders van Rotterdam, De secretaris,

De burgemeester,

V.J.M. Roozen

R.A.C.J. Simons, l.b.