[23bb007418] Bijlage behorende bij 23bb007417 over Samen in actie voor een circulaire stad. Rotterdam Circulair Programma 2023-2026

Fotografie: Jan de Groen

belandt.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 4 Zo consumeert 010 circulair

33

4.4 Stimuleren en samenwerken Partners in de keten hebben elkaar hard nodig om innovaties van de grond te krijgen en op te schalen. We werken samen met circulaire denkers en doeners zodat partijen elkaar weten te vinden en samenwerken aan concrete projecten. Ketenpartners in circulaire consumptie ontwikkelen hun eigen circulaire Unique Selling Point binnen Rotterdam als grondstofleverancier.

6. Voedselhubs Het is schrijnend dat er goed voedsel wordt weggegooid, terwijl er mensen zijn die te weinig geld hebben om voedsel te kopen. Het is belangrijk ervoor te zorgen dat voedsel langer houdbaar is, goed bewaard en slim vervoerd wordt. En dat overgebleven fruit en groente bijvoorbeeld naar scholen kan gaan. We willen het inzicht vergroten in wat er wordt weggegooid en wanneer. Om te zorgen dat zoveel mogelijk voedsel daadwerkelijk gebruikt wordt. Samen een locatie en voorzieningen delen kan bijvoorbeeld efficiënter zijn. Vanuit het armoedebeleid zijn organisaties die werken met voedsel, zoals Shareaty, De Gaarkeuken, Hotspot Hutspot en de Islamitische Voedselbank, gevraagd om te gaan samenwerken in een ‘’FoodHub’’. Via deze hub willen zij betere voedselhulp bieden.

Er is meer... • Geen woorden, maar circulaire draden Nederland exporteert en importeert veel tweedehands textiel. Meer dan de helft van dat textiel wordt in de regio Rotterdam gesorteerd. Daarom is dit een goede plek voor ondernemers die innovaties willen testen voor circulair textiel. Zij vinden hier grote hoeveelheden gebruikt textiel die ze op nieuwe manieren kunnen hergebruiken. Bijvoorbeeld door chemische recycling. • Ketensamenwerking voedsel en voedselverspilling Om voedselverspilling tegen te gaan moeten we samenwerken in de hele keten: van boer tot bord. Wat wij eten, komt soms van de andere kant van de wereld. Door de voedseloverslag in de Rotterdamse haven, grote distributiecentra en voedselproductie in de regio heeft Rotterdam een sleutelpositie als het gaat om voedsel en

7. Ketensamenwerking textielproductie en -reparatie

voedselverspilling. Daarom werken we met het project de Brede Voedselaanpak aan het beter afstemmen en samenwerken van ons eigen beleid rondom voedsel zoals armoede, gezondheid, ondernemerschap en onderwijs. We werken samen met veel andere stakeholders zoals Het Nieuwe Nassen, een groeiende club enthousiaste

We werken ernaar toe dat Rotterdam bekend staat als grondstofleverancier van circulaire textielinnovaties: ‘’de Rotterdamse textielhoop’’. Daarvoor is intensieve samenwerking in de keten nodig. Ook werken we samen met modeontwerpers, scholen en textielbedrijven om de circulaire Rotterdamse modecultuur naar het volgende (fashion) level te brengen.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

horecaondernemers die voedselverspilling in Rotterdam tegengaat. Als partner van het landelijk initiatief Samen Tegen Voedselverspilling werken we aan voedselverspilling met andere gemeenten, ondernemers, grote supermarkten en universiteiten.

Hoofdstuk 4 Zo consumeert 010 circulair

34

Fotografie: Peter Schmidt

Hoofdstuk 5

Zo koopt 010 circulair in. Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 5 Zo koopt 010 circulair in

35

Aan de slag met circulair opdrachtgeven en inkopen 2023-2026 Met deze transitieagenda benutten we de rol van de gemeente Rotterdam als aanjager van circulaire consumptiewaar(de). De gemeente heeft een voorbeeldfunctie als grote organisatie, werkgever en opdrachtgever. De projecten dragen bij aan het concreter sturen op resultaten en de impact van circulair inkopen. Naast inspanningsverplichtingen (het aantal aanbestedingen waarin circulaire criteria zijn opgenomen) is het van belang om gerichter te sturen op de impact (zoals milieuwinst) van de gegunde contracten.

Resultaat in 2026 • In 2026 wordt bij alle relevante aanbestedingen gestuurd op milieukostenverlaging, minder primair materiaal, levensduurverlenging en herbruikbaarheid. • In 2026 budgetteren we binnen de projecten van Maatschappelijke Ontwikkeling, Stadsontwikkeling en Stadsbeheer standaard op basis van de levenscycluskosten.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Op de volgende pagina’s volgen de acties voor circulair opdrachtgeven en inkopen in Rotterdam, ingedeeld naar de diverse rollen die de gemeente daarin vervult.

Hoofdstuk 5 Zo koopt 010 circulair in

36

5.1 Standaardiseren Als eigenaar, opdrachtgever en inkoper hebben we als gemeente een directe invloed door beter om te gaan met alle grondstoffen, materialen en producten die we inkopen. Circulair standaardiseren in ons gehele proces van opdrachtgeven, inkopen tot contractmanagement staat hier centraal.

1. Circulair binnen MVOI We bundelen onze krachten via Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap en inkopen (MVOI). Dat betekent dat we als opdrachtgever letten op milieueffecten en sociale aspecten. Circulair inkopen is één van de zes MVOI-thema’s. Het staat dus niet op zichzelf en kan ambities op andere thema’s ook helpen behalen, zoals CO2-reductie in de keten, of de inzet van lokale arbeidskrachten met afstand tot de arbeidsmarkt voor reparatie en onderhoud (social return). Door middel van een ambitieweb wegen we de MVOI-doelen af. Zo bepalen we waar de grootste kansen liggen.

Er is meer... • Sturen op gerichte doelen We willen concreter sturen op resultaten en de impact van circulair inkopen. Naast inspanningsverplichtingen (het aantal aanbestedingen waarin circulaire criteria zijn opgenomen) is het van belang om gerichter te sturen op de impact van de gegunde contracten. Welke milieuwinst weten wij via onze inkooporganisatie te realiseren? Door concrete doelen per afdeling op te stellen voor 2026 en 2030 en deze te monitoren, sturen we op wat ertoe doet. Om dit effectief te kunnen doen starten we met een nulmeting per afdeling. Daarmee schatten we in waar de kansen liggen voor circulair inkopen en wat realistische

2. C  irculair aanbesteden en contracteren

middellange en lange termijndoelen zijn. Daarnaast bouwen we de tools die inkopers en contractmanagers gebruiken (CAIRO en Oracle) uit, zodat zij specifieker kunnen rapporteren op circulariteit.

Om circulair opdrachtgeverschap te ontwikkelen is het essentieel om de waarde van producten centraal te stellen en producenten, leveranciers en bouwers te belonen voor het meest circulaire ontwerp binnen de gestelde randvoorwaarden. Dit gebeurt onder andere in een bruggenvervangingsproject. Ook het voeren van goed contractmanagement is belangrijk. We verzamelen de inzichten uit het contractmanagement van de levering en het opknappen van kantoormeubilair. Deze vertalen we naar bruikbare inzichten en concrete handvatten voor andere facilitaire contracten. Zo leren we onze facilitaire contracten beter managen voor een circulair eindresultaat. Ook krijgen we hierdoor inzicht in wat er van een contractmanager wordt gevraagd als een contract circulair gemanaged wordt.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 5 Zo koopt 010 circulair in

37

5.2 Onderzoeken en faciliteren Om circulair denken en doen het nieuwe normaal te maken in het proces van circulair opdrachtgeven en inkopen is het nodig om de noodzakelijke randvoorwaarden te scheppen. Het gaat hierbij voornamelijk over financieren en begroten over de gehele levenscyclus, het vergroten van kennis, het ondersteunen met advies en de kennis in de markt te benutten om tot een goede uitvraag te komen.

3. In dialoog met de markt Voor ieder project waartoe we opdrachtgeven, bakenen we allereerst af wat wel en niet binnen de grenzen van het project hoort. Met deze randvoorwaarden voeren we de marktdialoog om te horen hoe wij de vraag zo kunnen stellen, dat we optimaal circulaire oplossingen krijgen (op het vlak van bijvoorbeeld ontwerp, beheer en einde levensduur). De input uit de marktdialoog kan dus van invloed zijn op onze keuzes rondom scope en vraagstelling. Een project waarin we dit gaan doen is de aanbesteding ‘’beheer en onderhoud van groen in de openbare ruimte’’, waar we optimale ruimte voor innovatie willen bieden.

4. Inkopen met levenscycluskosten

Er is meer... • Circulair leren denken en doen We versterken en verbreden de kennis en ervaring die we de afgelopen jaren hebben opgedaan met circulair inkopen. Er komt een opleidingstraject voor inkoopteams (met inkoopadviseurs, contractmanagers, projectleiders en interne opdrachtgevers). Ook het gedrag van de gebruikers van ingekochte spullen is essentieel om circulaire inkoopresultaten te behalen. Een circulaire mindset -spullen langer gebruiken- betekent een forse besparing op de milieu-impact en de financiële kosten. Nu worden bijvoorbeeld veegborstels van onze veegwagens vervangen voordat ze ‘op’ zijn. We dagen gebruikers aan de hand van een challenge uit om het gebruik te optimaliseren.

De potentiële milieuwinst bij de circulaire inkoop van een product is verspreid over de hele levensduur. Daarom zien we naast de aanschaf ook de gebruiksfase en einde-gebruiksfase als onderdeel van een circulair contract. Zo maken we bijvoorbeeld binnen een circulair bouwproject inzichtelijk hoe levenscycluskosten meegenomen kunnen worden in de budgettering. Ook bij de renovatie en vernieuwing van bruggen kijken we hoe we met levenscycluskosten kunnen werken. Dit biedt een kans om met beheerders te onderzoeken welke kosten en baten er aan verschillende scenario’s vastzitten. En hoe we een integrale afweging kunnen maken, waarbij we streven naar zo min mogelijk onderhoudskosten en zo veel mogelijk restwaarde. De inzichten vertalen we zowel naar generieke als (project)specifieke gevolgen. En we nemen ze op in het budgetteringsbeleid. Zodat de gemeente structureel een integrale kostenafweging maakt en op den duur geld bespaart.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 5 Zo koopt 010 circulair in

38

Fotografie: Roel Dijkstra

5.3 Normeren en normaliseren We maken circulair omgaan met grondstoffen, materialen en producten het nieuwe normaal voor de Gemeente Rotterdam. We werken samen met andere partijen die zich ook inzetten om circulair inkopen en opdrachtgeven de norm te maken.

5. Met medeoverheden naar circulair beleid Met andere gemeenten, provincies en de rijksoverheid werken we samen om circulair opdrachtgeven en inkopen te harmoniseren en op te schalen. Om circulaire aanbiedingen met elkaar te vergelijken is het bijvoorbeeld noodzakelijk dat bepaalde data op orde zijn. Zo worden in de Nationale Milieu Database (NMD) de milieu-impact van producten bijgehouden. Innovatieve producten zijn daar nog niet altijd voldoende in opgenomen. Ook doorontwikkeling van andere standaarden (MKI, MPG) zijn nodig om circulair inkopen en aanbesteden verder te institutionaliseren.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 5 Zo koopt 010 circulair in

39

Fotografie: Mark Bolk

Hoofdstuk 6

Zo onderneemt 010 circulair. Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 6 Zo onderneemt 010 circulair

40

Aan de slag met circulair ondernemen 2023-2026 Deze transitieagenda helpt mkb- en andere ondernemers om circulair te gaan werken en kosten te besparen. Veel bedrijven weten wel dat circulair ondernemen belangrijk is, maar ze weten niet altijd waar ze moeten beginnen. Ze vragen zich af welke verandering het meeste oplevert. Van welke bedrijven in mijn sector kan ik leren? Of: welke bedrijven in mijn keten willen en kunnen met mij meedoen?

We helpen Rotterdamse bedrijven verder bij hun innovaties, zowel startende bedrijven als bestaande mkb-bedrijven. Innovaties hebben altijd wat tijd en (financiële) ruimte nodig om te kunnen ontwikkelen. En het is niet altijd makkelijk om een idee in de praktijk te brengen. We koppelen bedrijven aan investeerders. En aan partijen die hen kunnen helpen met hun innovatie, zoals BlueCity, PlantOne en Innovation Quarter. De industrie draait nu nog volop op olie en gas (fossiele grondstoffen). Samen met bedrijven en partnerorganisaties zoeken we naar slimme combinaties van technologie en grondstoffen om gebruik van fossiele grondstoffen af te bouwen, en de circulaire economie te bevorderen. Met partners willen we agenderen op Europees, landelijk en regionaal niveau welke aanpassingen voor bedrijven in wet- en regelgeving wenselijk zijn om de circulaire economie te kunnen laten slagen.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Resultaat in 2026 • In 2026 hebben we in samenwerking met andere partijen voor vier extra mkb-sectoren een circulaire sectoraanpak gerealiseerd, bijvoorbeeld voor kledingwinkels en kapperszaken (lopende sectoraanpakken zijn bijvoorbeeld het Nieuwe Nassen en Hotel Neutraal). • In 2026 is bij de ontwikkeling van het M4H gebied actief ruimte gemaakt voor circulair ondernemerschap. Op de volgende pagina’s volgen de acties voor circulair ondernemen in Rotterdam, ingedeeld naar de diverse rollen die de gemeente daarin vervult.

Hoofdstuk 6 Zo onderneemt 010 circulair

41

Fotografie: Jan de Groen

6.1 Standaardiseren Als inzamelaar van (bedrijfs)afval hebben we als gemeente een directe invloed door stromen beter gescheiden in te zamelen en deze hoogwaardig te verwerken.

1. Afvalinzameling 2.0 Ondernemers krijgen informatie over hoe ze hun afval moeten aanbieden en scheiden. Dat staat bijvoorbeeld in de afvalwijzer voor bedrijven. We stimuleren ondernemers om na te denken over nieuwe vormen van afval scheiden en de inzameling van hun bedrijfsafval, bijvoorbeeld via een gezamenlijk inzamelcontract met één inzamelaar. Tegelijkertijd stimuleren we de collectieve inzameling van bedrijfsafval, waarbij verschillende inzamelaars met één wagen het afval van hun klanten inzamelen.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

42

6.2 Onderzoeken en faciliteren Om circulair denken en doen het nieuwe normaal te maken is het nodig om de noodzakelijke randvoorwaarden te scheppen. Rondom circulair ondernemerschap gaat dat vooral om het creëren van (bedrijfs)ruimte, het ondersteunen met subsidies of andere ondersteuning voor innovaties.

2. R  uimte voor circulaire bedrijvigheid in stad en regio Voor circulair ondernemers is het van belang hoe de stad is ingericht. Ruimte voor circulaire bedrijven op industrieterreinen en in winkelstraten is bijvoorbeeld hard nodig. Dit vraagt om samenwerking met marktpartijen en vastgoedeigenaren. Ook is het handig als er ruimte is om materialen tijdelijk op te slaan, zoals bouwmateriaal dat uit gesloopte gebouwen komt en hergebruikt kan worden. We gaan kijken waar ondernemers in de verschillende sectoren behoefte aan hebben. Die informatie gebruiken we bij het inrichten van de stad.

Er is meer... • Citylab 010 en circulair Met Citylab 010 helpt de gemeente mensen die een goed idee hebben. Het moeten plannen zijn die Rotterdam groener, socialer, of veiliger maken. In de afgelopen twee jaar hadden maar liefst dertig ideeën iets met ‘circulair ondernemerschap’ te maken. Dat waren onder meer WEAR, Pieter Pot, Wholygreens en Vet&Lazy. Vet&Lazy en Wholygreens liggen inmiddels in de supermarkt. En bij WEAR in de Koopgoot kun je binnenlopen voor een paar opgeknapte (‘pre-loved’) sneakers. Ook de komende jaren helpen we circulaire Citylab-ideeën verder.

In de regio Rotterdam worden volop circulaire innovaties bedacht. Als een innovatie werkt, wil het bedrijf dat het heeft bedacht kunnen groeien. Het liefst op een groot terrein in Rotterdam of omgeving, omdat ze hier hun netwerk hebben. Ook hun werknemers wonen hier in de buurt. Met organisaties in de regio werken we samen om circulaire bedrijven in de regio te kunnen huisvesten.

3. Innovaties verder helpen Mkb-bedrijven, start-ups en scale-ups die circulair (willen) innoveren helpen we met informatie, advies en netwerken. En waar mogelijk geven we ze toegang tot (co)financiers, zoals fondsen en investeringsmaatschappijen. Met name op het vlak van de chemische en maakindustrie en consumentenproducten is het belangrijk om innovatie te ondersteunen. Voorbeelden van bedrijven die we met cofinanciering hebben ondersteund zijn Obbotec en Umincorp. Zij bedachten nieuwe manieren om plastic te recyclen. En Asbeter, dat zorgt dat asbestafval gebruikt kan worden als bouwmateriaal.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

43

Fotografie: Jaqueline Ffuikschot Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

44

6.3 Normeren en normaliseren Om circulair ondernemerschap de norm te maken merken we samen met andere partijen en mede-overheden. Daarin is met name de doorontwikkeling van wet- en regelgeving noodzakelijk. Voor een gelijk speelveld en voor het wegnemen van barrières voor circulair ondernemen.

4. Circulair loket Het circulair loket helpt bedrijven met vragen over ondernemen met afval. Of over andere zaken die met circulair ondernemen te maken hebben, zoals regels en vergunningen. Bijvoorbeeld regels waarmee ondernemers te maken krijgen als ze afval als grondstof willen gebruiken. Experts van de milieudienst geven dan advies over de mogelijkheden. Via www.ondernemen010.nl kunnen ondernemers hun vragen stellen. Wanneer veel mensen vragen stellen over dezelfde regels, proberen we die landelijke regels aangepast te krijgen.

Er is meer... • Wet- en regelgeving: gelijk speelveld voor

ondernemers Onze wetten en regels zijn nog niet gericht op een circulaire economie. Zo wordt milieuvervuiling nauwelijks belast, maar arbeid (die we in een circulaire economie hard nodig hebben) juist flink. Circulaire bedrijven hebben daardoor meer last van de wetten en regels dan niet-circulaire. We willen een ‘gelijk speelveld’ voor alle ondernemers. Als gemeente kunnen wij de wet niet aanpassen. Maar we kunnen dit wel agenderen in gesprekken met het Rijk en met de EU. Samen met andere gemeenten en met provincies werken we hieraan. • Reparatie en tweedehands De spullen die Rotterdammers kopen, gebruiken en wegdoen kosten veel geld én belasten het milieu. Spullen zo lang mogelijk gebruiken zorgt voor minder milieuvervuiling én bespaart geld. Ook hebben reparatiewerkplaatsen en tweedehandswinkels daardoor meer werk. Rotterdam heeft al zulke werkplaatsen en tweedehandswinkels. Deze willen we steunen en bekender maken bij de Rotterdammers en bij bezoekers van de stad. • Onderwijs en arbeidsmarkt Bedrijven hebben ‘knappe koppen’ en ‘handige handen’ nodig om circulair te kunnen ondernemen. Daarvoor moeten studenten, werkzoekenden en werkenden wel nieuwe dingen leren. Samen met scholen en ondernemers maken we een ‘Human Capital Agenda Circulair’. Daarin staat wat gaan doen om circulaire bedrijven aan personeel te helpen, en Rotterdammers aan een circulaire baan.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

45

6.4 Stimuleren en samenwerken Partners in de keten hebben elkaar hard nodig om innovaties van de grond te krijgen en op te schalen. We werken samen met circulaire denkers en doeners zodat partijen elkaar weten te vinden en samenwerken aan concrete projecten. Deze projecten zijn keten- of branchegericht en zijn gericht op het opzetten of doorbouwen op actieve en concrete samenwerking. We ondersteunen de bestaande mkb’ers en stimuleren innovatieve (nieuwe) bedrijven.

5. Plastic Hub In de afgelopen jaren hebben we verschillende partijen in de plastic-keten bij elkaar gebracht: producenten en verwerkers van plastics en bedrijven die innovaties bedenken voor plastic. Deze mkb-bedrijven werken nu samen in het collectief ‘Plastic Hub’ en kunnen de productie en het hergebruik van plastics beter op elkaar afstemmen. Umincorp heeft een fabriek geopend in M4H en Obbotec een demonstratiefabriek in PlantOne. De komende jaren werken we aan de opschaling van succesvolle technologieën en vullen we die aan met nieuwe technologieën. Ook start een traject van food grade approval van solvolyse (de techniek van Obbotec), zodat de gerecyclede plastics ook voor bepakkingen bij voedsel mogen worden gebruikt.

Er is meer... • CO2 afvangen en hergebruiken CO2 kan afgevangen worden om opnieuw te gebruiken als grondstof. Dit heet Carbon Capture and Utilisation (CCU). De CO2 kan bijvoorbeeld gebruikt worden in kassen, via de CO2-leiding van het havengebied. Of het kan vastgelegd worden in bouwmaterialen, via ‘mineral fillers’ in onder meer papier en beton (Peabbl). Ook kan het gebruikt worden voor de productie van groene methanol als alternatief voor ruwe olie. We verkennen CCU-kansen en ondersteunen die als ze bijdragen aan circulariteit, innovatie en werkgelegenheid in Rotterdam.

6. Handen uit de mouwen met het MKB We gaan meer bestaande mkb’ers ondersteunen om circulair te ondernemen. We geven ze advies en tips die passen bij hun sector (branche). Daarbij gebruiken we succesvolle voorbeelden, zoals Hotel Neutraal en Het Nieuwe Nassen. We gaan door in de sectoren waarin we al bezig zijn en breiden het uit, bijvoorbeeld richting bedrijven in de mode en kleding en winkeliers in de non-food. Bedrijven die binnen eenzelfde product- of materiaalketen de kansen voor circulair ondernemen met elkaar willen bespreken en doorvoeren, kunnen met CIRCO-tracks meedoen. Een ondernemer gaat dan in gesprek met zijn leveranciers, klanten en afvalverwerkers over hun circulaire businesscase. Er worden nu CIRCO-tracks voorbereid voor de printindustrie, infra & straatmeubilair en de schoonmaakbranche.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

46

Fotografie: jan van der Ploeg Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

47

Fotografie: Jan de Groen

Hoofdstuk 7

Zo leeft 010 circulair. Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 7 Zo leeft 010 circulair

48

Aan de slag met circulaire Rotterdammers 2023-2026 Deze transitieagenda koppelt de grote systeemverandering die nodig is aan concrete stappen die Rotterdammers zelf kunnen zetten op weg naar een circulaire economie.

Om spullen langer te gebruiken zijn er ondernemers nodig die anders ontwerpen, repareren en refurbishen (aanbod) en wetgevende kaders die dat stimuleren en borgen (EU-wetgeving op right to repair bijvoorbeeld). Daarnaast is het van belang om die beweging te verbinden met de vraagkant van de markt: bewoners en gebruikers die óók werk willen maken van circulair handelen. Door concrete initiatieven in de wijk te verbinden aan de grote stappen die nodig zijn in onze economie is de grondstoffentransitie dichtbij en herkenbaar voor de Rotterdammer. Zo laten we samen zien dat circulair leven niet ingewikkeld hoeft te zijn. Met de kwartiermakers bouwen we aan een circulair netwerk in de wijk. Hierdoor komen ideeën en initiatieven voor de circulaire economie vanuit bewoners zelf. Ook met acties voor een schone, veilige en groene wijk bereiken we een grote groep Rotterdammers. We zoeken nieuwe groepen bewoners op die circulair willen (samen)leven. We delen onze kennis over de circulaire economie of we koppelen hen aan mensen die kunnen helpen met een circulair idee. Bewoners(organisaties) met een goed idee helpen wij zo verder met inhoudelijke ondersteuning en een budget. Hiermee versterken we de zeggenschap van bewoners.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Resultaat in 2026 • In 2026 is er in zoveel mogelijk wijken een actie voor een schone, veilige en groene wijk georganiseerd met aandacht voor circulair leven. • In 2026 hebben we de wijkaanpak uitgebreid met 8 nieuwe ‘kwartiermakers’. Daarmee onderzoeken we in welke wijken we starten met een circulaire aanpak. Op de volgende pagina’s volgen de acties met Rotterdammers in de wijken, ingedeeld naar de diverse rollen die de gemeente daarin vervult.

Hoofdstuk 7 Zo leeft 010 circulair

49

7.1 Onderzoeken en faciliteren Om circulair denken en doen het nieuwe normaal te maken is het nodig om de noodzakelijke randvoorwaarden te scheppen. We zijn zichtbaar in de wijk voor circulaire initiatieven en we vergroten de circulaire kennis van Rotterdamse medewerkers in de wijk.

1 . U  itvoerders worden ‘expert in circulair’ Rotterdam wil graag een circulaire stad worden. Daarvoor zijn de medewerkers van de gemeente die in de wijken werken, heel belangrijk. Zij moeten vragen van bewoners kunnen beantwoorden. Om dit goed te kunnen, ontwikkelen we de interne leerlijn ‘Expert in Circulair’. Medewerkers leren op een aansprekende manier wat circulair inhoudt en wat het betekent voor hun eigen werk en voor de Rotterdammer. Als de leerlijn is afgerond, kunnen zij in hun eigen woorden uitleggen wat de circulaire opgave is, waarom die belangrijk is en hoe zij dit kunnen toepassen in hun eigen werk.

Er is meer... • Acties voor een schone, veilige en groene wijk

De gemeente organiseert Wij’k voor Wij’k-acties. Dit zijn acties voor een schone, veilige en groene wijk. Denk aan een opruimactie. Of een tijdelijk pop-upmilieupark in de wijk, zodat mensen hun spullen niet naast de containers zetten. Wij onderzoeken hoe deze acties bijdragen aan de circulaire bewustwording van bewoners. Bijvoorbeeld door een circulaire ruilmarkt te koppelen aan het pop-upmilieupark. En door circulaire voorbeelden te delen met bewoners die de Wij’k voor Wij’k-actie bezoeken. • Wijk- en dorpsraden gaan ook voor circulair De wijkraad komt op voor de wijk. Via de wijkraad kunnen bewoners, organisaties en ondernemers de gemeente laten weten wat ze belangrijk vinden. Wij willen samenwerken met tien wijk- en dorpsraden. Samen onderzoeken we wat de wijk wil op het gebied van circulair. Zo kunnen wijk- en dorpsraden werken met de ‘circulaire wijkaanpak’. Daardoor kunnen bewoners goed bij de wijkraad terecht als ze een circulaire activiteit willen organiseren.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 7 Zo leeft 010 circulair

50

Fotografie: Ludo de Goeje

7.2 Stimuleren en samenwerken We stimuleren de stad om circulaire initiatieven op te starten. We werken daarom samen met interne en externe partners om circulair gedrag in de wijk concreet te maken. Daarmee doen we ervaringen op en starten we een circulaire beweging.

2. A  cht kwartiermakers werken aan circulair gedrag

3. C  irculair (samen)leven voor iedereen: zo doen we dat

Acht wijken in Rotterdam krijgen een ‘kwartiermaker circulair’. Een kwartiermaker is iemand die woont of werkt in de wijk en er veel mensen kent. De kwartiermaker legt contact met bewoners en initiatieven in de wijk en onderzoekt of een circulaire wijkaanpak mogelijk is. En wat daar voor nodig is. Zodat bewoners in de wijk meer hergebruiken, minder verspillen en op een andere manier omgaan met spullen. In elke wijk ziet dat er anders uit. We gaan uit van maatwerk en werken met de energie die al aanwezig is in de wijk; elke circulaire actie doet ertoe. Dit noemen we de goudzoekersstrategie. Zo zoeken we de circulaire ambassadeurs binnen de wijk op en maken we de circulaire beweging groter.

In een circulaire economie hergebruiken consumenten hun spullen en kleding, in plaats van steeds nieuwe te kopen. Ze gaan zuinig om met hun spullen en voorkomen verspilling. Veel bewoners doen al circulaire dingen zonder dat ze het doorhebben. Door met hen te praten over circulair leven, gaan ze het herkennen en erkennen. Zo laten wij en andere organisaties zien dat iedereen mee kan doen aan de circulaire economie. We zoeken nieuwe groepen bewoners op die circulair willen (samen)leven en maken ruimte voor dialoog. Bewoners krijgen een podium om hun verhaal te delen en worden gekoppeld aan mensen die hen kunnen helpen met hun circulair idee. We dragen eraan bij dat Rotterdammers op een leuke, creatieve manier geïnspireerd worden. Bijvoorbeeld door interactieve voorstellingen of het ondersteunen van circulaire trefpunten in de wijk, zoals de circulaire huiskamer in Crooswijk.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 7 Zo leeft 010 circulair

51

Hoofdstuk 8

Programma­sturing en financiering. Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

52

8.1 Programmasturing Van de transitie naar een circulaire economie heeft niemand de routekaart. Door samen te doen leren we – op allerlei plekken en in allerlei samenstellingen – wat werkt en wat niet. Daarom krijgt het programma vorm als een lerende beweging. Veel projecten en activiteiten hebben raakvlakken met elkaar en kunnen de basis vormen voor een gezamenlijk leerproces. Zodat circulair werken, ondernemen en handelen steeds meer onderdeel wordt van de normale gang van zaken. We verbinden concrete projecten aan grotere systeemvraagstukken en adresseren die bij relevante partijen. Dit proces ondersteunen we met onze ontmoetingen, communicatie, reflexieve monitoring, een onderzoeksagenda en een academie voor circulair denken en doen. Routekaarten Per relevante afdeling of opgave van de gemeente brengen we te nemen stappen in kaart met een eigen routekaart, zodat we gezamenlijk de weg inslaan naar een circulair Rotterdam. De inhoud verschilt per routekaart (immers: dé routekaart bestaat niet) en kan over beleidsaanpassingen gaan, of juist over gezamenlijke projecten. Per afdeling stellen we prioriteiten en zoeken we naar de juiste balans tussen ambitie en realiteit.

Cofinanciering De noodzaak van de transitie naar circulair grondstoffengebruik wordt overal ervaren, óók bij andere bestuurslagen. Dit biedt mogelijkheden om externe financiering voor Rotterdamse projecten aan te vragen bij Europese en nationale fondsen. Gemeenschappelijke thema’s met andere overheden zijn de bouw, kunststoffen, textiel, opdrachtgeverschap en ondernemerschap. Onze kijk op circulair gedrag en de circulaire wijkaanpak biedt mogelijkheden voor (inter)nationale samenwerkingen en verkenning van cofinanciering. Met medeoverheden naar circulair beleid De transitie vraagt om aanpassingen en aanscherpingen op landelijk en Europees niveau. Daarom ontwikkelen we een lobbyagenda en werken we actief samen met andere gemeenten, provincies en de Rijksoverheid. Onder meer via het Circulair Loket laten ondernemers in de stad ons weten welke aanpassingen van wet- en regelgeving nodig zijn om verder te komen. We werken samen binnen de G4 en hebben een Koplopersgroep Gemeenten opgezet om het geluid van de voorhoede richting de Rijksoverheid duidelijk te laten horen. Tot slot werken we samen met de gemeente Amsterdam aan Circulaw, een platform dat onderzoekt hoe wetten en regels de circulaire economie kunnen ondersteunen.

Monitor Rotterdam Circulair Om te weten of we de juiste dingen doen én of we de dingen goed doen, onderzoeken en monitoren wij de voortgang en de resultaten van onze eigen projecten en activiteiten. We monitoren onze 2026-doelen per transitieagenda en per project. Samen met onze partners ontwikkelen we daarnaasteen monitoringsmethodiek waarmee wij de algehele circulaire temperatuur van Rotterdam meten. In hoeverre heeft de optelsom van circulaire activiteiten van iedereen in de stad de impact die we voor ogen hebben? Gezamenlijk streven we ernaar om uit lokale, regionale en nationale bronnen de benodigde betrouwbare data voor de gemeente Rotterdam te destilleren. We werken hiervoor onder meer samen met CBS, gemeente Amsterdam en provincie Zuid-Holland.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

53

8.2 Financiering De transitie naar een circulaire economie vraagt inzet van verschillende partijen in de stad. We zetten mensen en middelen in om die inzet aan te wakkeren, te versterken en uit te breiden. Om hefbomen te realiseren en circulair denken en doen normaal te maken. Zo versnellen we de circulaire transitie in Rotterdam. Vanuit het coalitieakkoord is budget vrijgemaakt voor de structurele lasten. Met deze middelen worden de randvoorwaarden voor uitvoering van dit programma bekostigd. De kosten voor de uitvoering van de projecten zijn in 2023 ook gedekt. Voor de jaren 2024 – 2026 is er nog geen financiële dekking voor de uitvoering van de projecten. De uitvoering van dit programma is daarmee afhankelijk van financiering vanuit het DTB. Een aantal projecten vormt hierop een uitzondering. De kosten van onderstaande projecten zijn gedekt via andere programma’s en/of afdelingen.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

• Alle projecten onder de agenda Ondernemers. Deze projecten zijn gedekt voor 2024. • Project GFE+T van Meer naar Beter (gedekt voor 2024 tot en met 2026) • Project Afvangsystemen voor rivierafval (gedekt voor 2024 tot en met 2026) • Projecten Plasticvrij Rotterdam en Plasticvrije horeca (gedekt voor 2024 tot en met 2026) • Project Circulair binnen MVOI (gedekt voor 2024 tot en met 2026) Het programma Rotterdam Circulair is integraal onderdeel van het Klimaat Actieplan Rotterdam (KAR). We willen nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden binnen het Rijk en de Europese Unie met het KAR en het programma Rotterdam Circulair blijven beïnvloeden, zodat deze de aanpak in Rotterdam maximaal kunnen ondersteunen.

Hoofdstuk 8 Programmasturing en financiering

54

Colofon Samen in actie voor een circulaire stad. Rotterdam Circulair Programma 2023-2026 Gemeente Rotterdam Vastgesteld, oktober 2023 Design Friends for Brands Met grote dank aan het programmateam en alle betrokkenen.

Rotterdam Cirulair Programma 2023-2026

Colofon

55

www.rotterdamcirculair.nl