[23bb007324] Bijlage 4c behorende bij 23bb7325 - DEEL 3 Deelgebieden Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

De Oostflank brengt de stad bij elkaar Gebiedsuitwerking 2040 voor het gebied van Alexander naar Zuidplein Deel 3: Deelgebieden

wù;

*v

C. '

KlADiMjfr

MB I

4 Ą ľ'fc Studio for New en Realities in opdracht van:

Gemeente Rotterdam

31 oktober 2023

Leeswijzer

Inhoud

Dit document zet de integrale gebiedsuitwerking uiteen voor de verstedelijkingsopgave in de Oostflank - de zone van Alexanderknoop tot aan Zuidplein (voorheen A-Z). Het schetst een verstedelijkingsmodel voor de toekomst van het gebied, met verdeling van programma (wonen, werken en voorzieningen), bredere kwaliteitsmaatregelen en bijbehorende ontwikkelstrategie, in samenhang met de komst van een nieuwe stadsbrug en hoogwaardige tramlijn en lopende gebiedsontwikkelingen. De visie identificeert nieuwe gebiedsontwikkelingen en biedt concrete handvatten voor uitwerking in de volgende stappen. Ook biedt het de basis voor de partiële herziening van de Omgevingsvisie Rotterdam.

1.

Visie 1.1 Opgaven 1.2 Ambities 1.3 Visie in gebiedskeuzes 1.4 Visie in detail

De gebiedsuitwerking bestaat uit vier onderdelen, met een verschillende status en ‘hardheid' van de uitgangspunten. ^

^

De Visie (Hoofdstuk 1) bevat de ambities, uitgangspunten en gebiedskeuzes voor de ontwikkeling van de Oostflank. De Visie vormt de basis voor de herziening van de Omgevingsvisie Rotterdam, die wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Daarnaast kun je de Visie ook lezen als de samenvatting van de gehele gebiedsuitwerking.

2.

Verdieping 2.1 Situatieschets 2.2 Uitwerking systeemlagen Landschap Netwerk Programma 2.3 Eindbeeld 2.4 Strategische agenda

Wil je meer weten over de onderbouwing van de Visie - lees dan Hoofdstuk 2: Verdieping. Hierin schetsen we de huidige situatie en de voorliggende opgaven, randvoorwaarden en kansen die bepalend zijn als vertrekpunt. Vervolgens ontleden we de visie in drie systeemlagen: landschap, netwerk en programma. Dit vertaalt zich in de strategische agenda voor de Oostflank: programma's en projecten met impact op de hele stad. De Verdieping kun je zien als de toelichting bij de keuzes in de herziening van de omgevingsvisie.

Bijlage: Verdieping op onderdelen

De hoofdstukken 3 en 4 zijn minder definitief en vormen het vertrekpunt voor verdere uitwerking. ^

Wil je zien wat de ontwikkelrichting per deelgebied zou kunnen betekenen? Hoofdstuk 3, Deelgebieden, geeft een aanzet voor de uitwerking van de Visie per deelgebied. Daarbij leggen we de nadruk op (strategische) kwaliteitsverbeteringen in de wijken. We zien dit als ons ‘programma van uitgangspunten' voor de verdere ontwikkeling van het gebied.

3.

Deelgebieden 3.0 Positionering 3.1 Alexanderknoop

6 12 24 36 48 60 72 82

3.2 Boszoom, Lage Land en Prinsenland 3.3 Kralingse Zoom 3.4 De Esch 3.5 Stadionpark 3.6 Bloemhof en Hillesluis 3.7 Hart van Zuid

Ben je benieuwd naar volgende stappen en wanneer de ontwikkelingen gaan spelen- lees dan het Actieplan Dit Hoofdstuk 4 bevat (op hoofdlijnen) de ontwikkelstrategie en fasering van de gebiedsontwikkelingen en \ kwaliteitsmaatregelen

De kaarten in dit document zijn indicatief, de teksten zijn leidend. Alleen de integrale Omgevingsvisiekaart, die ook opgenomen is in de Herziening Omgevingsvisie Oostflank, is planologisch kaderstellend.

4.

Studio for New Realities

Actieplan 4.1 Ontwikkelstrategie Oostflank 4.2 Ontwikkelstrategie deelgebieden

en:

in opdracht van: Gemeente Rotterdam Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

2

3

De Oostflank bestaat uit zeven deelgebieden, elk met zijn eigen opgaven en kansen. De gebiedsuitwerking stelt kaders voor verdere ontwikkeling, in de vorm van een 'Programma van Uitgangspunten' per deelgebied.

j*

*

*ĄT-

fjffwtmiii

iwPtUtJ

[ĺq íkibn léV'ìiks-}** ťt

įįÊįM wiVfc

k il ®ŕ A '

ŗ;ĵv*it^y.»r

ww

ļlURft

De Oostflank brengt de stad samen transferium circulairsport

De Oostflank is niet één stadsdeel, maar een eigenzinnige

kantoren dienstverlening

ALEXANDERKNOOP

logistiek cultuur/leisure maken MBO/HBO retail m m m m B BI bedrijvigheid

collectie van vitale stadswijken. De ontwikkeling van dit gebied zorgt voor meer samenhang binnen de stad, meer plek voor Rotterdammers om te wonen, werken en leven, en voor een aantal sterke stedelijke centra met eigen profiel. Het is

BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND

de volgende stap in de ontwikkeling van een stad met meer

zorg

groen

kernen dan alleen de binnenstad.

sport ^

Iedere stadswijk in de Oostflank heeft een eigen karakter en onderscheidende kwaliteiten. Ze vullen elkaar aan en versterken elkaar. Wat deze gebieden delen is dat het

kantoren

startups

transferium

allemaal prettige buurten zijn waar het fijn leven is - met oog voor de menselijke maat, huidige en toekomstige generaties, en de ontwikkeling van sterke, vitale lokale gemeenschappen.

bedrijvigheid

STAD OP TWEE OEVERS

KRALINGSE ZOOM

hoger onderw^ ľinnovatie lerzoek

leisure/cultuur

cultuurhistorie scaleups

De Oostflank is een verbinder: tussen oost en west, noord en

DE ESCH

zuid, oud en nieuw, historisch en toekomstig Rotterdam.

historisch

sport

groen

kaï toren rivierpark evenementen Jo9ļstiek retail STADIONPARK bedrijvigheid BLOEMHOF EN HILLESLUIS

cultuur sport

ĩowSbëwrgen

ZUIDPLEIN retiiľ onderwijs

entertainment zorg groen

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

6

7

Toekomstige positionering deelgebieden ALEXANDERKNOOP Kloppend Hart van Oost en centrum voor de regio BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND Lage Land en Prinsenland aan de Plas

KRALINGSE ZOOM Vernieuw(en)d stedelijk centrum

DE ESCH

Dorpse, groene stadsbuurt aan de Maas

STADIONPARK

Stedelijk visitekaartje aan de Maas met betekenis voor de buurt

BLOEMHOF EN HILLESLUIS 1 Vertrouwde stadswijken met karakter tussen alle dynamiek

HART VAN ZUID 1 Zuidplein en het Motorstraatgebied zijn het echte hart van Zuid

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Eén van de best verbonden plekken in Rotterdam is nu ook echt onderdeel van de stad. Een veelzijdige plek om te wonen, winkelen en verblijven, leren en proberen. Hier is ruimte voor experiment, (geluid) maken en startende ondernemers - én voor een nieuwe culturele functie voor de stad. Alexander is altijd dichtbij en altijd in beweging. Met de toekomstige Boszoombuurt en de Bos-as maakt het hele gebied tussen Kralingse Bos en het Schollebos veel meer deel uit van de stad. Hier woon je rustig en ruimtelijk, op een steenworp afstand van bos, plas, sport en (collectief) groen. Met één been in de natuur en één in de stad, is het bij uitstek een plek voor jong en oud om actief te leven. Een stuk stad dat iedereen kent heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. De omgeving van het metrostation Kralingse Zoom is een moderne, stimulerende wijk waar je stedelijk woont en toch zo in de stadse natuur van het Kralingse Bos en het rivierpark bent. Hier zoek je inspiratie en uitdaging op. Een kennisdistrict dat voortbouwt op de ervaring en intellectueel leiderschap van het hoger onderwijs en Brainpark, met nieuw publiek centrum voor de stad. Deze plek voor het brein wordt een plek met een ziel, vanzelfsprekend onderdeel van de stad. De Esch is een buurt die zijn dorpse karakter behoudt, waar mensen trots op zijn en naar elkaar omkijken.

Het is en blijft een groene stadswijk midden in de stad, ook na de komst van de nieuwe stadsbrug. Het gebied heeft een gevarieerde mix van woningen en bijzondere bestemmingen: de historische waterleidingbassins en het rivierpark, sport om de hoek en bijzondere winkels en horeca in de monumentale gebouwen. Ook de voorzieningen van Zuid zijn met de stadsbrug straks binnen handbereik. Stadionpark is een gebied met vele gezichten, waarin het nieuwe station zorgt voor een enorme boost van bereikbaarheid en betekenis voor de stad. Naast de grote trekkers als de Kuip, Sportcampus en het Cor Kieboomplein is er nu ook veel ruimte voor intimiteit en kleinschalige publieke plekken. Met de vele nieuwe woningen, de aanpak van de openbare ruimte en routes is er veel meer levendigheid en samenhang in het gebied. Sterk verbonden met de rivier, ook als ontbrekende schakel voor de achterliggende buurten. Het is een plek waar ook de omliggende buurten graag en gemakkelijk komen, om te sporten, ontspannen, uit te gaan of te werken.

Leeswijzer deelgebieden Voor ieder van deelgebieden in de Oostflank hebben we een aanzet gedaan voor de doorvertaling van de gebiedsuitwerking. De deelgebieden worden één voor één uitgewerkt door middel van een positionering, aanzet ontwikkelvisie met overzicht van belangrijkste ingrepen en 'Programma van Uitgangspunten' met kaders op hoofdlijnen voor programma, landschap en openbare ruimte, mobiliteit, en energie. Met behulp van een aantal impressiebeelden schetsen we per gebied een beeld van de beoogde sfeer en type ingrepen. In de verschillende gebiedsontwikkelingen in volgende fases wordt verdere invulling gegeven aan deze kaders.

l)

Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 3.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt.

^

Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

Plaatsbepaler ooghoogteperspectieven In de uitwerking van de deelgebieden zijn een aantal impressiebeelden te vinden. Hun locatie vind je op onderstaande kaart.

In Bloemhof en Hillesluis woon je echt in de stad. De levendige stadsstraten worden versterkt door nieuwe en verbeterde woningen en voorzieningen, voor verschillende doelgroepen. Met de fiets, het OV of lopend ben je straks in een mum van tijd op vele plekken in Rotterdam. Het ooit wat introverte gebied achter het spoor krijgt directe verbindingen tot aan de rivier, dwars door Feyenoord City. Dit biedt volop toegang tot onderwijs en banen in andere stadsdelen. Hart van Zuid is een levendig gebied met een veelzijdig aanbod van functies. Het vernieuwde Zuidplein, met het theater, het enige 50m-zwembad in Rotterdam en de Gooilandsingel als centrale boulevard, is het kloppend hart van Zuid. Het Ikazia Ziekenhuis, Ahoy, het Zuiderpark en de scholen zijn al decennia sterke stedelijke en regionale trekkers. Waar de verschillende bestemmingen er ooit wat geïsoleerd bij lagen, zijn ze nu goed verbonden met elkaar en de omgeving.

8

9

■TÉ** tl

ILizii Ikazia Vreewijk

Hillesluis

įfcŽJf,

Sportdorp

Van Brienenoordbrug

Joodse Begraafplaats

Rivium

.

ġVj Zuiderpark

SSŜZ

Maashaven

Hfjţ-į»ť f*ļ

Rijnhaven

r.z*-. Afrikaanderwijk

DWL-terrein

r.—«ji- -'-ļ

Zľp1* - rk V

______

Toepad

Oude Plantage

A. van Rijckevorselweg Brainparks

įJŕ«P3

Lj2

De Esch

's-Gravenweg

Capelle aan den IJssel

Bloemhof

Stadionpark

IJsseldijk

k

Bloemhof

Hillesluis De Veranda

İfc*r-

Feijenoord

Beijerlandselaan

Zicht van Alexanderknoop richting Zuidplein

^Èg^SÙ.

7

'F r

Nieuwe Maas

Kop van Zuid - Entrepot

‘» ~~J

AjjL/

Kralingse Veer Stadion Excelsior ®"T3

'jliGŕ

•J5SÍ3

» j*y

. r— f

Kralingen-Oost

Kralingen-Crooswijk

Golfbaan Kralingen s f 'fhr

Kralingseweg

Kralingse Zoom

' i TťT i "

Prinsenpark

Sportvelden

Kralingse

Prinsenland

İU«A

Bos en Plas Boszoom

yyjv

Prinsenlaan

Winkelcentrum Lage Land

IJsselland Ziekenhuis

■XsT-l rsT* U!»

A16 zone

įTįSÃŢļļ

,

'r

-

■ÜÄa

•ţ Jb

De Venhoeve

Prins Alexanderlaan

Lage Land

S* ĩ, 73* -W

Oosterflank —

Hoofdweg \

r5vr.

cTi- “

Ą---

Amateur Tuinders Vereniging Ommoord

IB

'jKkfò MH Station Alexander

'

-Sr

’j&dr,-,

— ^ . ,r* I

r?

iř^ľ*V

į.'#»' r» .

1

Alexanderknoop , '

.

i

M^-I

T.Ş*

Alexandrium

4BŚ ' E v ~.

4M Ommoord V*-

n^p*

ţļťV\ţ Jl

k I

4Mm 111

T^j TV* Sfį^

vil’'’ - - *- —

' Vkkd SK»

-Vť.N*

Kloppend Hart van Oost en centrum voor de regio

TECHNIEK

pionier

ROTTERDAM

Eén van de best verbonden plekken in Rotterdam is nu ook

altijd dichtbij

echt onderdeel van de stad. Een veelzijdige plek om te wonen,

^»«i —‘ a’»«» » ^ 11

winkelen en verblijven, leren en proberen. Hier is ruimte voor experiment, (geluid) maken en startende ondernemers - én

«

1 j-L—- I- —

iwwm

voor een nieuwe culturele functie voor de stad. Alexander is altijd dichtbij en altijd in beweging.

i"

| . laiL. •chhjper.nl

ALEXANDER. E033 IT ļSS*

JfC

h í- i

Jx-’f i**:Door barrières te slechten kan een aantrekkelijk, samenhangend gebied ontstaan, met een centrale verblijfsplek voor de buurt en regio bij de OV-knoop.

’fc'ąĩîļ

Ik voel me veiliger op straat, zeker 's avonds. Er zijn nieuwe routes bijgekomen en bestaande routes zijn beter verlicht. En er fietsen en lopen gewoon meer mensen, dat scheelt ook!

ALEXANDRIUM Shopping Center

aanpakken

□ľj

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

12

13

I» iT

1

Opbrengsten Omgevingsproces

Wat gaven mensen ons mee? ^

^

^

^

•

Zorg dat de Alexanderknoop transformeert van een van de best verbonden plekken van de stad naar een gemengd gebied waar het prettig verblijven is. Het toevoegen van ‘sociale kwaliteit' in de buurt wordt door een groot aantal participanten belangrijk gevonden. Bijvoorbeeld door in te zetten op cultuur (Cultuurcentrum voor Prins Alexander), reuring en evenementen (Alexanderknoop) en ontmoeting, bewegen en ontspanning. Doortrekken OV-lijn van Kralingse Zoom naar Alexander wordt door een deel van de mensen als aantrekkelijk idee gezien, omdat het zorgt voor een verbetering van de bereikbaarheid van Het Lage Land. Maar dit zou niet moeten leiden tot (grootschalige) verdichting langs de Boszoom. Om de Koperstraat en Alexanderknoop bereikbaar te houden zien participanten mogelijkheden voor gestapeld parkeren aan de randen van het gebied. Denk bijvoorbeeld aan een parkeergarage bij de afslag van de A20.

^

^

^

Grootschalige verdichtingsmogelijkheden worden gezien bij de Koperstraat naast de OV-knoop. Ook zien veel participanten flinke verdichtingskansen langs de Hoofdweg en Prins Alexanderlaan door herinrichting van het profiel en betere benutting van de randen. Zet in op een gemengd gebied, waarbij een deel van de huidige voorzieningen (bijvoorbeeld onderwijs) gecombineerd kan worden met nieuwe voorzieningen. Geef een impuls aan duurzaamheid, bijvoorbeeld door groene daktuinen op platte daken langs de Prins Alexanderlaan. De waarde van volkstuinen Ommoord wordt door participanten benoemd. Veel mensen zijn het oneens met het opheffen.

Beelden afkomstig uit Omgevingsproces Oostflank

Ŵ22 **ŵ:

niĹ Ĵ ' De Alexanderknoop wordt zo een stuk gezelliger - ik weet zeker dat we er straks veel meer komen!

nn '

Als er maar niet meer autoverkeer komt...

•MS

Het gebied kan best wat meer woningen en cultuur gebruiken. WWTM İ

:U«art

ļįtoetoinstvan

lZ ' 'W'

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

14

15

Aandachtspunten, voordelen en nadelen

Balans Alexanderknoop B Sportcampus Oost aan het Koperpad

Aandachtspunten bij het plannen maken ^ Delen van de Alexanderknoop zijn vrij monofunctioneel - er wordt gewerkt of geshopt, maar er is geen sprake van een elkaar versterkende mix van functies. ^ De omgeving is sterk ingericht op de auto, maar voor fietsers en voetgangers is het niet altijd aantrekkelijk of gemakkelijk om de weg te vinden. ^ Er is nog niet voor iedereen een plek die echt als ontmoetingscentrum voor het gebied fungeert. Kan er niet een dergelijke ‘trekker' worden toegevoegd? ^ De bereikbaarheid in de huidige situatie is al extreem goed met het openbaar vervoer en ook voor de auto. Toch wordt daar nog niet optimaal gebruik van gemaakt. ^ Er is nog veel ruimte in het gebied die efficiënter kan worden benut, denk bijvoorbeeld aan de grote parkeervelden die ook gestapeld zouden kunnen worden.

t ^

Nadelen van het plan ^ Het volkstuincomplex ATV Ommoord zal verdwijnen en plaatsmaken voor een sportcampus. We gaan in gesprek hoe we de tuinders zo goed mogelijk kunnen compenseren. ^ Het zal drukker worden in de Alexanderknoop. Voor sommigen betekent dat meer levendigheid, maar voor sommigen zal het ook voelen als verlies van rust. ^ Het Koperstraatgebied zal transformeren tot een gemengd woon-werkgebied. Dat betekent voor sommige bedrijvigheid dat er meer rekening gehouden moet worden met andere functies dan nu het geval is.

Voordelen van het plan ^ De goede bereikbaarheid - die op de lange termijn zelfs verder verbetert met de komst van een nieuwe hoogwaardige OV-lijn tussen Zuidplein, Kralingse Zoom en Alexander - gebruiken we als drager voor het intensiever benutten van het gebied. ^ Hiertoe voegen we verschillende functies toe in het gebied: het gaat voornamelijk om wonen, maar er komen ook voorzieningen en nieuwe plekken voor werken bij. Specifiek kijken we naar de toevoeging van een culturele trekpleister. ^ Parallel aan het toevoegen van nieuw programma, gaan we stevig investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte in het gebied. De fietser en voetganger krijgen meer ruimte, en we voegen op strategische plekken groen toe. ^ We leggen een nieuwe sportcampus aan, met onderdoorgangen om deze goed te bereiken. Hier zal ook waterberging worden gerealiseerd om piekbuien op te kunnen vangen. ^ We zorgen voor geluidswerende maatregelen langs de A20 en het spoor, wat ook de leefkwaliteit van bestaande wijken kan verbeteren.

A Alexanderknoop

WSmå

ÍT-'ľĈ î‘i Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

16

Jr 'r-řfrŴVS,*' © De Zwarte Hond (Gebiedsvisie Alexanderplaats, 202

Programma van Uitgangspunten

Aanzet ontwikkelvisie Alexanderknoop LEESWIJZER l) Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 2.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt. Q Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

HOV-lijn tussen Kralingse Zoom-Alexanderknoop (fase 2) ÿ Nieuwe ^ Aanleg nieuwe HOV-lijn door Lage Land naar Alexanderknoop - exacte tracé nader te bepalen Volkstuinen en buurttuinen ^ Uitplaatsen ATV Ommoord Sportcampus Oost: nieuw sportcomplex van de toekomst ^ Aanleg sportvelden ^ Realisatie ondersteunende functies (clubhuis etc.) met een publiek karakter ^ Aanleg nieuwe onderdoorgangen spoor (3 of 2; afh. inrichting sportcampus) en onderzoek naar een nieuwe onderdoorgang A20. Hierbij wordt ook de meest geschikte locatie onderzocht, bij voorkeur zo westelijk mogelijk om de route voor de huidige leden zo kort en veilig mogelijk te maken ^ Waterberging onder sportcomplex Beperken impact grootschalige infrastructuur ^ Geluidswerende maatregelen langs spoor en A20

Schaal 1:6000

N 0m

1000m

Programma Onderdoorgang autoverkeer Bestaand stedelijk gebied toevoegen Bestaand stedelijke voorziening Viaduct of brug voor langzaam ' - verkeer Hoogstedelijk centrum Z zoekgebied stedelijke C : Goede oversteek realiseren voorzieningen r P+R locatie Gemengde stadsbuurt (wonen, Hub stadslogistiek werken, voorzieningen) Zoekgebied parkeervoorziening Klimaatsensitieve stadsbuurt Parkeervoorziening (wonen, werken, voorzieningen) sportverenigingen Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte Zoeklocaties energie en transformatie/verdichting _ _ _ _ grondstoffen Zoekgebied recreatie / Zoekgebied geothermiebron bedrijvigheid met groen karakter © Circulaire hub Bedrijfsintensiveringsgebieden ---------Geluidswand met zonnepanelen Werkprogramma als geluidsbuffer ® Locatieindicatie kleinschalige stedelijke voorziening i------- 1 Lokale wijkcentra

Stedelijk netwerk © Spoorweg met station Nieuw station fļįįj. OV-knooppunt (trein, metro, tram en/of bus) - Metro —0— Tram -o- Nieuwe HOV fase 1 —o— Indicatief tracé HOV fase 2 Nieuwe HOV-bus — — — Mogelijk extra watergangen/ singels Stedelijke hoofdontsluiting ^ ' Buurtparken/waterpleinen Gemotoriseerd verkeersnetwerk Openbare ruimte centrummilieu Metropolitane fietsroutes en snelfietsroutes Fietsnetwerk Recreatief fietsnetwerk Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Onderdoorgang langzaam verkeer toevoegen Landschap en openbare ruimte Bosrijk en ecologisch groen Parken Groene lanen en straten Sport m Mogelijk extra sportlocaties ; -; -; -; Buurttuinen ........ Dijken

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

■""in

J ^

18

jĵ) Alexanderknoop ^ Realisatie kwalitatieve openbare ruimte als aantrekkelijk verblijfsklimaat ^ Ontwikkeling aantrekkelijk programmatisch pakket ^ Realisatie nieuwe culturele publieke trekker met functie voor stad en buurt ^ Verbeteren verbinding omliggende buurten door doortrekken routes incl. goede oversteek waar mogelijk Klimaat en water Ruimte voor groen en verkoeling (minder verharding) Ruimte voor waterberging en -infiltratie in buurtpleinen/waterpleinen

^ ^

Mobiliteit ^ P+R locatie bij OV-knoop (ook deelmobiliteit) ^ Lokaal parkeren en deelmobiliteit ^ Zoeklocatie voor stadslogistiek Energie • Onderzoek mogelijke combinatie geluidswering met zonnepanelen • Geothermiebron voor bijdrage energieopwekking • Circulaire hub voor bijdrage grondstoffentransitie

19

Programma van Uitgangspunten

Wonen, werken en leven in de Alexanderknoop Van levendig stadscentrum tot productie in de stad In Alexanderknoop zijn nieuwe behoeften rondom wonen, werken en vrijetijdsbesteding naadloos verweven met de water- en klimaatopgaven van deze tijd. Hier kun je op vele manieren grootstedelijk wonen: centrumstedelijk, hoogstedelijk of stedelijk wonen voor een grote variëteit aan mensen. Jongeren, jonge stellen, ouderen of alleenstaanden, maar ook gezinnen vinden er hun plek in de diverse atmosferen in het gebied. Alexanderknoop is gelaagd in type gebouwen en architectuur en rijk aan vooral diverse, aantrekkelijke appartementen in verschillende prijsklassen.

bij kunnen dragen aan een levendig hart voor ook de omliggende wijken.

Plinten geven we meer kwaliteit en een open uitstraling, waardoor de uitstraling, sfeer en sociale controle verbeteren. Dit stimuleert formele en informele ontmoetingen die ook zakelijk van groot belang zijn. Meer kwalitatieve horeca op strategische goede locaties - veelal in de plinten - is gewenst in het gebied. De openbare ruimte richt zich straks sterker op prettig kunnen verblijven of je verplaatsen. Voetgangers en fietsers krijgen in de hoofdrol in dit bruisende centrumgebied. Dit alles zorgt voor een aantrekkelijke omgeving voor iedereen, maar die ook zakelijk van belang is voor de vele bedrijven en kenniswerkers.

Er is ruimte voor een stevig cultureel programma van ongeveer 20.000 m2. Dit ‘cultureel hart voor Oost' moet aansluiten bij de behoeften uit de wijken en biedt ook een interessant aanbod voor mensen uit de stad, regio of zelfs landelijk. In een volgende fase werken we uit of deze functie in één gebouw terecht komt, in een cluster, of op meerdere locaties. Aan het Koperpad ten noorden van de spoorlijn komt een sportcomplex van de toekomst: Sportcampus Oost. Een gebied met een groot aantal kunstgrasvelden voor meerdere sporten en voor meerdere clubs. De bijbehorende clubhuizen maken we multifunctioneel geschikt voor ook andere activiteiten. Zodat Rotterdammers uit de omliggende wijken er baat bij hebben of ze nu komen bewegen, ontmoeten of gebruik maken van de gekoppelde kinderopvang of andere voorzieningen.

In het grootstedelijke centrale stadscentrum vind je een maximale mix van functies en dichtheid. Dit is ook dé plek waar je privé of zakelijk afspreekt op het centrale plein en koffiedrinkt. In de andere deelgebieden in Alexanderknoop vind je een gemengd metropolitaan werk­ en woongebied aan de Marten Meesweg, een gemengd groen centrumdistrict in de omgeving Watermanweg, overwegend groen-stedelijk wonen aan de Hoofdweg en een lokaler karakter en ruimte voor horeca en wijkverzorgende maatschappelijke voorzieningen in Oosterpoort.

Direct westelijk van Alexanderknoop ligt Koperkwartier. Hier kunnen makersgerichte bedrijven neerstrijken in bedrijfsruimtes en ‘werkgebouwen' in combinatie met woningbouw - veelal in de vorm van appartementen boven op de werkfuncties en voorzieningen. Ook hier geldt: hoe dichter bij de OV-knopen, hoe meer dichtheid en hoe meer menging met woningbouw. Zowel de gebouwen als openbare ruimte in Koperkwartier krijgt een flinke kwaliteitsslag. In de onderste bouwlagen treft je straks een afwisseling van verschillende soorten stoere plinten die zowel het werkprogramma als het nieuwe gemengde leven op straat verwelkomen. In de toekomst is geen plek meer voor bedrijven met een milieucategorie hoger dan 2, tenzij dit met maatwerk goed in te passen is. Samen met bestaande bedrijven zoeken we nu al naar een passende transformatiestrategie van het gebied.

Bij het stimuleren van basisvoorzieningen kijken we nadrukkelijk - ook - naar de randen van de omliggende wijken. Hier vernieuwen we de bestaande basisvoorzieningen al stap voor stap (in lijn met stadsbreed beleid) en houden we rekening met het toenemend aantal nieuwe bewoners, gebruikers en hun behoeften. Zo laten we maatschappelijke basisvoorzieningen voor alle leeftijden in het gebied geleidelijk meegroeien, denk aan kinderopvang, basisonderwijs, gezondheidszorg, culturele voorzieningen, winkels voor dagelijkse boodschappen en andere ondersteunende voorzieningen.

Koperkwartier is het minder formele, gemengde stedelijk gebied met lef waar wonen, leren en werken hand in hand gaan of het nu om zakelijke en creatieve dienstverlening gaat of toegepaste vormen van werk en lichte maakbedrijven gekoppeld aan technisch onderwijs. Chroomdistrict geeft plek aan productie met stadsverzorgende bedrijvigheid, makers en lichte productie. Het gebied focust zich op upcycling, circulariteit en verduurzaming van de stad. Tussen het spoor en de A20 realiseren we een nieuw sportcomplex de 'sportcampus Oost'. Door 2 nieuwe onderdoorgangen onder het spoor, 1 nieuwe en 1 te verbeteren onderdoorgang onder de A20 wordt het sportcomplex verbonden met de omgeving.

LU

—I —I

Kantoren, maakindustrie en bedrijvigheid voor de stad Door de uitstekende bereikbaarheid van Alexanderknoop is dit een ideale plek voor kantoren van (kennisintensieve) dienstverleners en hoofdkantoren van bedrijven: dichtbij de OV-knopen met een intercitystation, metro en op termijn een nieuwe HOV- verbinding met tramkwaliteit. De kwaliteit van de bestaande kantoren moet omhoog en er zijn mogelijkheden voor uitbreiding. Er is ruimte voor hogere en lagere huurprijzen, waardoor de Alexanderknoop kan doorontwikkelen naar een diverser ecosysteem van bedrijven. We Ben graag de megastores herontwikkeld naar meer kwaliteit en een gemengder winkelaanbod.

Regionale betekenis van retail, onderwijs en cultuur Detailhandel is en blijft een belangrijk onderdeel van de Alexanderknoop. Daarnaast zijn stedelijke en regionale voorzieningen - zoals aanvullende onderwijsinstellingen en cultuur- of andere recreatiefuncties, zoals een bioscoop denkbaar. De voorzieningen van de Alexanderknoop hebben een sterke betekenis voor de regio en straks nog meer de Randstad. Dat biedt kansen, waarbij de nieuwe functies

5

Woningen Bestaand

Oppervlak Baoeo Werkprogramma min._ _ _ _ _ _ max._ _ _ _ _ _ min._ _ _ _ _ _ _ max Bestaand -

max.

7.600

8.500

Nieuwe programma

Lichte verdichting

7.600 won

8.500 won

Lichte verdichting Totaal nieuw

8.600 won

9.500 won

Totaal 591.000 m2 666.000 m2 * optimalisering 50^i bestaande bedrijventerreinen

Totaal

Voorzieningen Bestaand

20

260.000

rr5.000

6.200

-

-

-

260.000 m2 335.000 m2 6.200 banen

Oppervlak min.

8.050 -

8.050 banen

Banen in voorzieningen min.2 max.. -

max. -

Nieuw buurt

47.000

53.000

Nieuw gebied

48.000

Nieuw stedelijk Totaal nieuw

20.000

53.000 62r2.0.000 0

Totaal Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Omdat er in het Koperkwartier ook gewoond wordt, vraagt dit extra aandacht in het zorgvuldig inpassen van de routing en oplossingen voor stadslogistiek.

Nieuwe programma Totaal nieuw

o

Oppervlak min.

Het Chroomdistrict ligt verder van de intercity OV-knoop. Hier blijft ruimte voor bedrijven met een hogere milieucategorie (tot 3.2). We dagen er vastgoedeigenaren en ontwikkelaars wel uit om het werken te intensiveren, bijvoorbeeld door bouwvolume te stapelen of door ruimte dubbel te gebruiken. Traditionele bedrijfsruimtes veranderen op sommige plekken naar werkgebouwen met meerdere bouwlagen. Er blijft in het Chroomdistrict ruimte voor enkele extensievere functies die belangrijk zijn voor de stad. De plek ligt strategisch voor bedrijvigheid die bijdraagt aan de grotere transitieopgaven van de stad op het gebied van mobiliteit, energie en grondstoffen. We bouwen hier daarom actief aan een moderne, circulaire hub. De Alexanderknoop, als één van de laagste plekken van het land, zet daarmee een traditie voort van pionieren en vernieuwen. Zowel in het Chroomdistrict als in het Koperkwartier is ruimte voor stadslogistiek die de stad bedient. Daarom moeten we de aan- en afvoerroutes voor grote voertuigen goed en efficiënt aanleggen in relatie tot de overige verkeersstromen.

2 . 3 00

2 .5 50

1 1 5. 0 0 3 m2 1 28. 0 0 0 m2 2.300 banen 2.550 banen

Programma van Uitgangspunten

Strategieën per thema

9

LANDSCHAP EN OPENBARE RUIMTE: naar buiten in de Alexanderknoop De buitenruimte van Alexanderknoop is stedelijk, omgeven door hoogbouw. Door het gemengde woonmilieu en de actieve plinten is er dag en nacht leven op straat. De buitenruimte is voetgangersvriendelijk, dankzij een menselijke maat en afwisseling. Het zorgt voor plekken waar het fijn is om te verblijven en mensen te ontmoeten. Je kan er sporten, spelen en ontspannen in het groen van de straten en pleinen. Je ziet kinderen spelen, mensen die een ommetje wandelen met de hond of ouderen die elkaar ontmoeten op de zitjes onder de bomen. De aantrekkelijke, hoogwaardige openbare ruimte, is optimaal en klimaatvriendelijk ingericht met voetgangers als belangrijkste spelers. Om aan de stedelijke drukte te ontsnappen kun je je terugtrekken in één van de collectieve ruimtes, één van de vele daktuinen die het gebied rijk is, of in de Semiramistuin: de groene oase om de hoek. Je ervaart de dynamiek van het stadsleven én de rust, ruimte en groen van de wijken zijn nabij.

MOBILITEIT: je weg vinden in de Alexanderknoop

Binnen het stadshart van de Alexanderknoop krijgt de voetganger de ruimte. De fietser krijgt naast goede stallingen, o.a. bij het station, verbeterde verbindingen met een nieuwe fietsroute en nieuwe noord-zuidverbindingen die het spoor en de A20 ongelijkvloers kruisen. Hierdoor ontstaan nieuwe fietsverbindingen tussen o.a. Lage Land en Ommoord en het gebied tussen de snelweg en het spoor. Verder is het vanzelfsprekend dat de nieuwe bewoners van de Alexanderknoop zo veel mogelijk van het nu al en straks nog hoogwaardiger openbaar vervoer gebruik maken. Er is verder aandacht voor verbetering van de oversteekbaarheid en veiligheid op de Hoofdweg en Alexanderlaan. Hier profiteren bewoners en bezoekers tussen het centrumgebied, de Semiramistuin en het Koperkwartier van. Voor het parkeren van bezoekers en bewoners worden op enkele plaatsen centrale gebouwde parkeervoorzieningen gerealiseerd, waarbij ook op basis van behoefte een breed scala aan deelmobiliteit beschikbaar is.

ENERGIE in de Alexanderknoop

De Alexanderknoop wordt een gebied met een mix van functies en gebieden differentiatie van dichtheden. Dat biedt kansen en uitdagingen vanuit het perspectief van energietransitie

Koude Bij de knoop is een collectieve oplossing voor koude een serieuze optie. Dit zal logischerwijs onderdeel worden van het warmplan. Voor de overige delen is inzet op passieve maatregelen de belangrijkste bijdrage.

Warmte In de zone rond de knoop zal sturing nodig zijn om de benodigde capaciteit (voornamelijk warmtenet en warmtekoudeopslag in de bodem) op een toekomstbestendige manier te verdelen. De huidige sturingsmiddelen hiervoor zijn een bodemenergieplan en een warmteplan. Het collectieve warmtenet is stevig al aanwezig en kan versterkt worden door een geothermiebron aan de westzijde in het gebied, en voor de bestaande bouw is dat warmtenet ook de primaire bron. De kansen voor uitwisseling van warmte/koude met de werkfuncties in het westelijk deel moeten worden verkend.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

ROTTERDAM ALEXANDER

tampir

İÍ 1 ij METRO

Elektriciteit Naast de algemene aandachtspunten zijn er relatief veel kansen voor het gebruik van geluidsschermen en parkeervelden voor het integreren van PV. In het gebied is een hoogspanningstation (Hoofdweg/Tinstraat) waarvan uitbereiding noodzakelijk kan zijn. De beoogde logistieke hubs en parkeervoorzieningen bieden grote kansen voor elektriciteitsopslag.

•"""n ; I

O tr

O V

o ^

22

Zie ook: Gebiedsvisie Alexanderknoop. Hart van Oost, centrum voor de regio! (2022)

‘'

gŞŴfcc'.

eĵjMŭŭ

Lage Land en Prinsenland aan de Plas

dicht op de natuur ìåm

Met de toekomstige Boszoombuurt en Bosas maakt het hele gebied tussen Kralingse Bos en Schollebos veel meer deel uit van de stad. Hier woon je rustig en ruimtelijk, op een steenworp afstand van bos, plas, sport en (collectief) groen. Met één been in de natuur en één in de stad, is het bij uitstek een plek voor jong en oud om actief te leven.

vitaal leven

BOSZOOM. LAGE LAND. PRINSENLAND.

EZ333 IĨMJJ j?li ontspannen wonen Door Lage Land en Prinsenland te verbinden met de Plas, de lanenstructuur en maatschappelijke voorzieningen te versterken en verbinding met de Rotte te verbeteren worden de relatie tussen stad, wijken en groen versterkt.

Het Kralingse Bos is nu echt een stadspark voor heel Rotterdam geworden. Prinsenland ligt aan de plas! En de route naar de hockey is een stuk prettiger geworden.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

mm

24

25

Opbrengsten Omgevingsproces

Wat gaven mensen ons mee? *

*

*

*

Het doortrekken OV-lijn van Kralingse Zoom naar Alexander, via het Lage Land, wordt door een deel van de mensen als aantrekkelijk idee gezien, omdat het zorgt voor een verbetering van de bereikbaarheid van Het Lage Land. Een ander deel van de bewoners ziet de meerwaarde niet, en is bang voor de impact van een tram. Bovendien zou het niet moeten leiden tot (grootschalige) verdichting langs de Boszoom. Geef een impuls aan duurzaamheid, bijvoorbeeld door zonnepanelen op de Sterflats aan de Husluysstraat en groene daktuinen op platte daken langs de Prins Alexanderlaan. Daarnaast is er ook aandacht voor waterproblematiek. Wadi’s (‘opslag- en infiltratievoorziening) als onderdeel van het watermanagement in de hele wijk, specifiek ten noordwesten van het winkelcentrum. De waarde van sport en volkstuin De Venhoeve wordt door participanten benoemd. De meerderheid van de participanten kiest dit boven ruimte voor

Wij zouden graag in de nieuwe woonwijk Boszoom gaan wonen, mooi in het groen dichtbij het Kralingse Bos.

*

*

We vinden het erg jammer dat het complex van volkstuinvereniging Ommoord moet wijken. Hopelijk worden de gebruikers goed gecompenseerd.

ľ 4^^

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

verdichting. Ze willen het gebied groen houden en de sportvoorzieningen in de buurt houden. De Venhoeve is een mooi complex, het zou fijn zijn als meer mensen hiervan zouden kunnen genieten dan alleen de volkstuinders zelf. Participanten geven aan verdichtingsmogelijkheden te zien in ‘kleine plukjes’ in en rond de wijk en enkele ‘grote klappers’ op specifieke locaties, zoals stevige verdichting bij winkelcentrum Lage Land. Als er verdicht gaat worden rondom het winkelcentrum vinden participanten het belangrijk dat er ook geïnvesteerd wordt in de ruimtelijke kwaliteit de openbare ruimte rondom het Prinsenpark en de vernieuwing van het Winkelcentrum.

26

Fijn dat mijn sportvereniging een nieuw complex met betere faciliteiten krijgt, maar ik moet straks wel verder fietsen om er te komen.

r* ř*

*

*

\;V "

ML 'ŗ'JCÍ

Aandachtspunten, voordelen en nadelen

‘VįH

Balans Boszoom, Lage Land en Prinsenland

•yt. vy

' .X'

Aandachtspunten bij het plannen maken ^ Prinsenland en het Lage Land zijn op dit moment rustige, groenstedelijke wijken. Toch begint de woningvoorraad en de openbare ruimte langzaam te verouderen. ^ Het gebied ligt laag, en is daardoor extra kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. ^ Er is een slag nodig in de verduurzaming van de woningvoorraad. ^ Met name de OV-bereikbaarheid aan de westzijde van deze wijken laat te wensen over. ^ De Boszoom voelt een beetje als een niemandsland. Het voelt er vooral 's avonds niet erg sociaal veilig. ^ Er zijn veel sportcomplexen nabij, wat als een grote kwaliteit voelt voor bewoners.

i

Bos-as nabij Prinsenpark C

Nadelen van het plan ^ Een aantal sportverenigingen zal moeten verplaatsen van de Boszoom naar de nieuwe locatie aan het Koperpad. We proberen deze overgang zo goed mogelijk te begeleiden. ^ VTV de Venhoeve kan blijven, maar zal een klein beetje moeten inschikken om ruimte te maken voor een rugbyveld. ^ ATV Ommoord zal worden opgeheven. We proberen de tuinders hiervoor zo goed mogelijk te compenseren. Om de waarde van tuinieren in het gebied te behouden, voegen we extra buurttuinen toe aan de westzijde van Het Lage Land. ^ Er zullen meer mensen komen wonen in de wijken. Dat zal leiden tot een iets drukkere wijk. De uitdaging wordt om de huidige karakteristieken en kwaliteiten te blijven behouden.

Voordelen van het plan ^ De bereikbaarheid zal op langere termijn verbeteren met de komst van een nieuwe hoogwaardige OV-verbinding van Kralingse Zoom naar de Alexanderknoop. ^ Het gebied wordt levendiger en sociaal veiliger, met name door de toevoeging van een woonwijk aan de Boszoom. Daarbij maken we de onderdoorgangen van de A16 beter. Zo wordt een ommetje naar het Kralingse Bos een stuk aantrekkelijker. ^ Met het realiseren van de Bos-as tussen het Schollebos en het Kralingse Bos komt er een aantrekkelijke groenstructuur voor mens, plant en dier bij. ^ We maken de wijken klaar voor de uitdagingen van de toekomst, door lokaal groen en water toe te voegen en de woningvoorraad te verduurzamen. ^ Het Winkelcentum Lage Land wordt versterkt door herontwikkeling en het toevoegen van nieuwe woningen.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

VCU...

28

Bos-as ter hoogte van de Boszoombuurt

VU' —v //V .

r

29

Programma van Uitgangspunten

LEESWIJZER

Aanzet ontwikkelvisie Boszoom, Lage Land en Prinsenland

l) Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 2.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt. Q Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

HOV-lijn tussen Kralingse Zoom-Alexanderknoop (fase 2) ÿ Nieuwe ^ Aanleg nieuwe HOV-lijn door Lage Land naar Alexanderknoop - exacte tracé nader te bepalen.

sí

^

Inpassing combineren met vergroening als bijdrage landschappelijke as, verbetering kwaliteit openbare ruimte en meer ruimte voor voetgangers en fietsers

Volkstuinen en buurttuinen ^ Aanleg grote buurttuin oostzijde A16 ^ Kleinschaligere buurttuinen verspreid door de buurt ^ Zuidelijke punt volkstuincomplex VTV De Venhoeve maakt plaats voor een rugbyveld naast de scouting Sportcomplexen van de toekomst ^ Inpassen van rugbyveld naast scouting, met goede toegankelijkheid en functie voor de buurt ^ Verplaatsen overige sportvelden Boszoom-Noord en Boszoom-Zuid naar Sportcampus Oost Bos-as ^ Versterken groenruimte en -kwaliteit, in aansluiting grotere groengebieden, met ruimte voor waterinfiltratie ^ Kwalitatieve inpassing langzaam verkeersroutes, met aandacht voor doorsteek golfbaan naar Kralingse Plas Beperken impact grootschalige infrastructuur ^ Verbeteren west-oost verbindingen voor water en langzaam verkeer ^ Geluidswerende maatregelen (gevels en/of schermen) langs A16 Herinrichting Boszoom, gekoppeld aan nieuwe woonwijk ^ Herinrichting van de Boszoom als onderdeel landschappelijke as Terbregseplein-Rivierpark. ^ Aandacht voor goede aansluiting op het Kralingse Bos en de nieuwe woonwijk aan de Boszoom ^ Inpassen nieuwe HOV-lijn in groen profiel (op het deel ten zuiden van de Prinsenlaan) ^ Versterken langzaamverkeersverbinding en onderdoorgang A20 richting Rotte Klimaat en water ^ Realiseren buurtparken en waterparkenApleinen verspreid door de wijk Schaal 1:6000

N .

Landschap en openbare ruimte Stedelijk netwerk Bosrijk en ecologisch groen © Spoorweg met station ■j®.- Nieuw station Parken OV-knooppunt Groene lanen en straten (trein, metro, tram en/of bus) Sport - -m- - Metro m Mogelijk extra sportlocaties Tram ; -; -; -; Buurttuinen Nieuwe HOV fase 1 ......... Dijken Indicatief tracé HOV fase 2 Water(gangenysingels Nieuwe HOV-bus — — — Mogelijk extra watergangen/ Stedelijke hoofdontsluiting singels ^ ' Buurtparken/waterpleinen G^tons^d^tee^to^ Openbare ruimte centrummilieu Metropolitane fietsroutes en snelfietsroutes Fietsnetwerk --------- Recreatief fietsnetwerk ĵ C Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Onderdoorgang langzaam verkeer toevoegen Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

0m

Onderdoorgang autoverkeer toevoegen «—» Viaduct of brug voor langzaam verkeer C 1 Goede oversteek realiseren ® P+R locatie O Hub stadslogistiek Q Zoekgebied parkeervoorziening n Parkeervoorziening sportverenigingen Zoeklocaties energie en grondstoffen L-*—J Zoekgebied geothermiebron © Circulaire hub Geluidswand met zonnepanelen i» Uitbreiding pompstation

500m

1000m

Programma Bestaand stedelijk gebied Bestaand stedelijke voorziening Hoogstedelijk centrum Z zoekgebied stedelijke voorzieningen Gemengde stadsbuurt (wonen, werken, voorzieningen) Klimaatsensitieve stadsbuurt (wonen, werken, voorzieningen) Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte transformatie/verdichting Zoekgebied recreatie / bedrijvigheid met groen karakter Bedrijfsintensiveringsgebieden Werkprogramma als geluidsbuffer ® Locatieindicatie kleinschalige stedelijke voorziening 1-------- 1 Lokale wijkcentra - 1 Erfgoed ĵ (deels) Afgesloten gebied

5

Lanen Lage Land: ^ Benutten nieuwe bouwplannen om de continuïteit en hiërarchie van het netwerk te versterken door ontbrekende schakels toe te voegen en toe te werken naar een optimale ontsluiting van de wijk (impact nieuwe HOV-lijn en versterkt raamwerk); uitwerken in verkeerscirculatieplan ^ Aanpassen profielen: vergroening, meer ruimte creëren voor voetgangers en fietsers, verbeteren inrichting openbare ruimte Versterken Winkelcentrum Lage Land ^ Toevoegen maatschappelijke voorzieningen (bijv. buurthub) ^ Verder intensiveren door optoppen en tussenvoegen volume waar mogelijk Vitale nieuwe woonwijk Boszoom ^ Klimaat en water leidend voor de ontwikkeling, in inrichting openbare ruimte en bebouwing ^ Maatschappelijke voorzieningen gewenst

3 Energie: ^ ^

Van gas af / aansluiten en integratie warmte/koudenet bestaande wijk Onderzoek mogelijke combinatie geluidswering (gevels en/of schermen) A16 met zonnepanelen

31

Programma van Uitgangspunten

Wonen, werken en leven in Boszoom, Lage Land en Prinsenland Naoorlogse stadswijken en een moderne waterwijk Lage Land en Prinsenland zijn vanouds buurten met veel ruimte, waar het fijn en rustig wonen is. Hier en daar worden nieuwe woningen toegevoegd. Bij de toekomstige OV haltes van de doorgetrokken HOV-tramverbinding liggen logische plekken, maar ook op andere plekken brengen nieuwe woningen meer variatie in de woningvoorraad of ontstaat meer samenhang en intimiteit. Nieuwe bebouwing versterken ruimten op plekken die nu nog soms anoniem of met onvoldoende kwaliteit beleefd worden. Zo stimuleren we kansen op goede ontmoetingen en activiteiten in aantrekkelijke ruimten. Ook zal door de toevoeging de balans in de woningvoorraad verbeteren en de doorstroming gestimuleerd. Lage Land en Prinsenland blijven wijken waar plaats is voor verschillende doelgroepen, en waar ook gezinnen goed een plek blijven vinden. Door hier in de nabijheid van voorzieningen levensloopbestendige woningen met diensten en zorg toe te voegen, stimuleren we doorstromingskansen voor mensen die uit de grotere eengezinswoningen willen vertrekken.

INDICATIEVE AANTALLEN

De nieuwe eigentijdse stadsbuurt aan de Boszoom brengt in RotterUam een nieuwe vorm van waterrijk wonen. Een vorm die aanslui t b ij d e ope n ve rkavelingsopzet van Lage Land. De buurt i s ste d e l ijk i n at u u rl ij k, waterrijk: en intiem, als een balkon grenzend aan het Kralingse Bos. Hier wordt woonprogramma gecombineerd met sport e n nroen nabij en enkele voorzienin gen ik bijuoorbenld plinten. Het woonprogramma is zo stedelijk als ong eveer de Rotterdamse stadswijken. In de moderne opzet van de

Boszoom

Oeeerglan

Weoiopeo Begtaa ud

min.

Nieuwe eronramma

max. i.nnn

i.bun o

eoteal uieuw

r o .kkk wou

ertaal

o .kkk wou

Umti te

mg

maatschappelijke buurtvoorzieningen laten we meegroeien met het toenemend aantal inwoners met oog voor de bevolkingssamenstelling. Het Lage Land is een wijk waar veel senioren graag - zo lang mogelijk - wonen. De voorzieningen moeten daarom in combinatie met een specifiek woningaanbod goed aansluiten bij de ouderen; maar ook aan de andere doelgroepen wordt goed gedacht. Het is eee zorgzame Luurt, waar mensen naar elkaar omkijken en ouderen vitaal blijven. Zo profiteren ook de huidige bewoners van de nieo we ontw ikkelingen: er komen merr en betere voorz i e n i n gen ik d e b u urt!

nieuwe Boszoombuurt krijgen voetgangers en fietsers fijne ruimten, terwijl er aan de auto gedacht is, zonder dat deze zich opdringt. De leefbare en gezonde wijk wordt er sterker door. Het woonprogramma is geschikt voor verschillende doelgroepen met ook wat ruimte voor gezinnen.

Voorzieningen en sport voor de stad Dit gebied is groen in de breedste zin van het woord: natuur en openbare ruimte, ecologische routes, (collectieve) volkstuinen, en duurzame energie. Aan de zuidkant van VTV De Venhoeve komt een nieuw rugbyveld, naast de scouting en de nieuwe woonwijk. Daarnaast is er een groot aanbod aan sportfaciliteiten binnen en buiten in de directe omgeving. Ook natuur en water, verbonden door bestaande en verbeterde prettige wandel- en fietspaden zijn om de hoek. De nieuwe Bos-as tussen Schollebos en Kralingse Bos en Plas speelt hierbÿ een hoofdrol. De Boszoombuurt iu voo ral gericht op voorzieningen in Het Lage Laed eo Mnoeutend. De hu i d i g e vokrki en i n g e n in de ze wijken kunnen daardood versterken . Ze krijgen ee n i mpuls of kunnen groe i en. Wel .s er ple k voo r e n ke j e g ec j u ste rde kleinsc halige voorz i e ningen, bijvoo rb eeld geko p p e i d aan woonzorg - of ki ndc i u sters of m u lt ifu net i rnr i e s portnac i i be it en.

Werk in de buurt aanjagen Je leien werken in dit g eb’ ed i n e en sca la aan units (e de nieuwo eigentijdse stadsbuu rb, iu de sportfaciliteiten of d e voorzion ingen van het wijkcentrum Lank LneU. Ooi ezp’ers en kantoorwerkers die (wel eens) thuis is het gebied goed toeven. Een zakelijke efspraak is straks makkelijker in je eigen buurt en in je lunchpauze vind je vele mogelijkheden kdd r een enrmkrj e. H et Lag e Lan d e n P n nse n la nd zijn beeed opgezette n aoorlc^se wijken, waar door vereichting me e r d raagv i ak o n tstaat voo r a ĵ ĵ e ri e i Is estaan d e e n meuwe voorn e e i n gkn. Werken in woonzorgclusters zal toenemen, knr groe o ek k er karakte r van d e wij k b i ijve rn overeind.

In Het Lage Land en Prinsenla nd versterken we bestannoe kkorzienie^n, omd at e r straks extra bewo n ers punmen. Er is bovendien in beperkte mate ruimte om dagelijkse commercidle voorzieningen toe te voegen. De

In de ni e uwe ujjurneng d e Boszon m b u u rt is oo k ruimte vomr werk. Bijvoorbeeld ik do eerste pakr lagen van do n enwo ďs bo uw1 ng ĵ So mk gant 0 et iiiee k nm e en (hoor) plint of hal, maar het kan ook gaan om een drielaagse

Oeeergian Banen Werkproqramma min._ _ _ _ _ _ mnx._ _ _ _ _ _ min._ _ _ _ _ _ _ mnx BNetawnd Nieuwe eronramma pl.ddd 6b.ddd i.k Pd

o .ekk wou

Lichte gerCielitmn ee.ao’ nieuw

-

j

ee.kkk m t i. knk ka u en

n r.kkk m t

o .ekk wou

intro)

rk2.kkk mt rrn.kkk mt

mie j

—i —i

«SC

1. bPd

e i . enk kau en

o

o

Vrrezigoiopgo Bedtadua

Oeeergian min.

Banen ir goorzieninnen mmini.na . max.

max.

6.ddd

8.ooo

Nieuw nebien

6.dd0

8.000

rNUeuve stenelijn

b.oon

4.000

Totdol uieew

o n.kkk mt

ak.kkk mt

bOO

S|eeîe(fiteiEitie Winneleentrum Het Lage LanC

ekk kaogo

400 nkk ka ogo

Bij n i e uwe o n twikke I i n g e n in Het Lag e La n d g eve n we kansen kan werkgebouwen met vooral in d e o nderste bouw Innek wetkeunctiekl km zo rg t voo r v ersch i i i e n d e puorten en maten werk in meer nabijheid van wonen. De nieuwe werkgebouwen in de wijk eun ne g stoms (dienen als geluidswerende wand tussen de doorgaande weg en de woonwj k o m zo e en p retfi g e r woo n k i maat fe rea l i se re n . Op be drijventeruei n P ri nsenla nd bl jve n budrijve n met een milieucategodr tot 3.2 welkom. Wel dagen we partijen uit om te inteosL/eren , de nond kn aantrekkel ifker te makou en 'sc h o n e r 1 Ue wo rd e n i n d n to e ko mst . D iu ve rbete rt d e uitst ra i i n g , sfee r e n ve i l i g h ei d . O p d e ia n ge te rm i’ n i s verlagino kan de milieucategori e mnk el ij Iu, hie rdoor wo rdt het gebie o nok kansrij ker sm kantrekke l j ke r.

OLLerglan Banen Werkproqramma min._ _ _ _ _ _ max._ _ _ _ _ _ min._ _ _ _ _ _ _ max Bestaand f

f

Bieuwo ua rCieetinn

63.kkk

63.000

i .2 50

i .2 50

Nieete geuCieCtine Totaa’ uieuw

ib.ddd

Pb.000

apd

i.apo

Wk .kkd m t

entaai

rnm.kkk mt raa.kkk mt

o aa .kkd m t i ’ ik 0 k ^n^u a ’ enk k^n^u

( epćimaliserinn PdO benisnnke benrijnnn-k-rninen

Lieete gerCieetin n

Nieuw buurt

ertaal

Het Lage Land en Pri nsenland Oeee rA/iĉ^np Wroiopeo min. mux . Bestaand B^^uwo pronramma w50 w50 1.10 0 a.iPd Lieete gerCieetinn Totaa’ uieuw i . b nk vutuu a . wkk wou Totaal 1 i .bnk v-ou ^.woo wou

werklocatie met daarbovenop woningen. Je ziet hier een gezondheidscentrum, fietsenmakers, kinderopvang, een aannemersbedrijf of kantoorachtige werkruimte. Maar ook deelvoorzieningen die bij een woongebouw horen, bijvoorbeeld een gezamenlijke werkplaats, collectieve fietsenstalling of buurtatelier. De werkruimtes staan in contact met de straat, ze hebben daarom doorgaans een open karakter. De werkgebouwen - vooral voor bedrijven in de zorg of dienstverlening - kunneu ook als geluidsbuffer fongenen tussen de doorgaande wegen en rustige r woonwijk in de tweede linie. Oo k komen e r a rbe i ds p laatse n waa r n e en exbra v i eika-e m ete re koor no d i g z j n , zo a i s vo o r zo rei of (dienstve ri e n en de) zzp ’ e rs .

ap 0

600

Vrrezigoiopgo Bggraaoa

Oeeergian min.

Banen in goorzieninnen min.a max. f f

max. f

Nieuw buurt

11.000

ie.ooo

Nieuw nebieC

11.000

18.000

Nieuw steCelijn

4.000

e.ooo

Totaal uieuw

ae.kkk mt

na.kkk mt

ertaal

ppd

8pd

nnk kaueu

Wnk kaueu

Programma van Uitgangspunten

Strategieën per thema LANDSCHAP EN OPENBARE RUIMTE: naar buiten in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

9

De nieuwe woonbuurt Boszoom is een moderne, klimaatadaptieve buurt, die is ingericht volgens de principes van water en bodem sturend. In deze laaggelegen wijk is groen en water royaal aanwezig. Bij langdurige of hevige regenval biedt de buurt de mogelijkheid voor extra wateropvang, de gebouwen zijn gerealiseerd met lichte, flexibele materialen. Het levert rustige woonmilieus op waar kinderen veilig naar school kunnen fietsen, waar weinig overlast wordt ervaren en de meeste mensen vanuit hun huis een mooi uitzicht op groen hebben.

MOBILITEIT: je weg vinden in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

Qua mobiliteitsstructuur is de Boszoom, Lage Land en Prinsenland goed georganiseerd. Een aandachtspunt is het verminderen van het doorgaand verkeer en het verbeteren van de oversteekbaarheid. Dat geldt vooral bij de hoofdwegenstructuur en met name de Boszoom. De omgeving Boszoom en het westelijke gedeelte van het Lage Land zijn op dit moment niet goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Het doortrekken van de HOVtramverbinding van Kralingse Zoom naar station Alexander, via het Lage Land biedt hiervoor kansen en is ook noodzakelijk om de nieuwe woongebieden goed te kunnen ontsluiten. Een aandachtspunt blijft het Prinsenland waar een aparte opgave ligt voor de bereikbaarheid met openbaar vervoer.

De groene openbare ruimte is door de tijd steeds natuurlijker geworden. Er is steeds meer water en riet in de wijk gekomen. De beplanting en het beheer zijn steeds natuurlijker geworden. Hierdoor zijn er in de zomers steeds meer vogels in de wijken te horen. En met de Bos-as langs de Prinsenlaan als groene ruggengraat tussen het Kralingse Bos en het Schollebos ben je zo in de natuur - waar in de wijk je ook bent. Naast dit natuurschoon is er ook geïnvesteerd in plekken voor samenkomst, sport en spel: levendige brandpunten in de wijk. Zo voelen ook jongeren zich thuis in deze wijk en vinden ouderen makkelijk gezelschap.

*» Jr,.

Voor de fiets stellen wij voor om ten oosten van de A16 twee mogelijke nieuwe noord-zuidverbindingen te introduceren die de verschillende wijken met elkaar verbinden en de fietsstructuur in Ommoord verbindt richting de Van Brienenoordbrug en verder. Om dit mogelijk te maken worden enkele ongelijkvloerse kruisingen (tunnels en bruggen) voorgesteld onder en boven de hoofdwegenstructuur en spoorwegen. Verder is de Bos-as een belangrijke recreatieve verbinding tussen het Schollebos en Kralingse Bos/Plas, waarvoor de Prinsenlaan een belangrijkere functie krijgt als fiets en wandelroute.

ENERGIE in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

In dit gebied is de energietransitie van de bestaande stad cruciaal voor het behalen van de ambities.

Koude Voor de bestaande woningen zal het voorkómen van actieve koeling door passieve maatregelen het meest kansrijk zijn. Het versterken van de groenstructuur dichtbij helpt oververhitting te voorkomen. Bij de Boszoom is het gebruik van de Kralingse Plas in combinatie met koudeopslag in de bodem een te verkennen optie.

Warmte In dit gebied wordt al gewerkt aan de uitrol van het warmtenet, dat zal voor nagenoeg de gehele bestaande woningvoorraad de preferente oplossing zijn. Daarnaast is het isoleren zodat dat het warmtenet in temperatuur omlaag kan van groot belang. De verdichting in Lage land/Prinseland en uitbereiding in de Boszoom takken hier logischerwijs ook op aan. Er is een belangrijk pompstation in de Boszoom dat versterkt zal moeten worden en meer ruimte zal vragen.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Elektriciteit Er liggen in dit gebied nog heel veel kansen voor PV op bestaande daken in bestaande bouw. Dit kan zowel individueel als in (buurt) collectieven worden gerealiseerd en bieden een goede bijdrage aan verduurzaming én aan financiële stabiliteit voor de bewoners. Bij investeringen in geluidwering in de A16-zone moet de integratie van PV goed worden uitgewerkt. 34

įy

-r. - .

-

iiUC .'H ĩ 'j

Vernieuw(en)d stedelijk centrum —- —

uitdagen WWÊ.

Een stuk stad dat iedereen kent heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. Kralingse Zoom is een moderne, stimulerende wijk waar je stedelijk woont en toch zo in de stadse natuur L

van Kralingse Bos en het rivierpark bent. Hier zoek je

--

Erasmus University Rotterdam

inspiratie en uitdaging op. Een kennisdistrict dat voortbouwt op de ervaring en intellectueel leiderschap van het hoger onderwijs en Brainpark, met nieuw publiek centrum voor de stad. Deze plek voor het brein wordt een plek met een ziel, vanzelfsprekend en verbonden onderdeel van de stad.

KRALINGSE ZOOM. IT c UB twin

innovatie

jan

Gĩïl»'

nieuw stedelijk leven Door de verschillende delen te verbinden ontstaat (eindelijk) een samenhangend stedelijk gebied als bestemming op deze goed bereikbare plek. Een centrale boulevard legt de verbinding tussen de OV-knoop, alle voorzieningen en de EUR.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Eindelijk heeft de EUR een gezicht aan de metro Kralingse Zoom. Je stapt nu uit op de campus van de universiteit. En ideaal natuurlijk, al die studentenwoningen erbij. Fitness en cafeetjes erbij - eindelijk een stuk stad erbij op die winderige vlakte die het hier eerst was 36

I rilt BW

Opbrengsten Omgevingsproces

Wat gaven mensen ons mee? Het historische kleinschalige karakter van Kralingen en grootstedelijkheid van EUR en omgeving Kralingse Zoom kunnen volgens participanten naast elkaar bestaan. Dit stelt hoge eisen aan de sleutelplekken waar beide werelden bij elkaar komen, zoals bij Excelsior en de EUR. Een aantal participanten geeft aan dat door ontwikkeling van de universiteitscampus te koppelen aan functieverandering van Brainpark een nieuw stedelijk centrum kan ontstaan. Door functiecombinaties kan Kralingse Zoom ook maatschappelijke functies krijgen, door bijvoorbeeld sport- en gezondheidsvoorzieningen te koppelen aan Excelsior en de EUR. Bewonersvereniging van Kralingen-Oost geeft aan dat er specifiek in Kralingen-oost geen behoefte is aan verdichting en functievermenging. Participanten geven aan dat het belangrijk is om de omgeving van de metrohalte Kralingse Zoom, de EUR, Excelsior en Brainpark als één gebied te benaderen. Door betere onderlinge ruimtelijke, maar ook economische en maatschappelijke verbindingen van EUR, Excelsior en Brainpark kan één grote stadscampus ontstaan.

Een belangrijke opgave in Kralingen-Oost is het aanpakken van de fysieke barrières van de doorgaande autowegen in het gebied. Het grotere gebied is versnipperd in ‘eilanden' en verbindingen voor lopen en fietsen zijn ondermaats. Verdichting kan bijdragen om diverse gebiedsdelen met elkaar te verbinden, mits ook maatregelen aan de auto-infrastructuur worden genomen. Door verschillende bewonersverenigingen en initiatieven wordt expliciet gepleit voor het aanpakken van de Abram van Rijckevorselweg. Zo pleit de Bewonersvereniging Kralingen-Oost voor overkluizing ter plaatse van de kruising met de Burgemeester Oudlaan. Daarnaast geeft bewonersinitiatief Kralingen aan de Maas aan in de ambitie voor de Abram van Rijckevorselweg en omgeving aandacht te hebben voor het verbeteren van de leefomgevingskwaliteit, het slechten van de barrière die deze weg nu vormt, een goede oversteekbaarheid te realiseren en het maken van een betere verbinding tussen de ontwikkelingen Kralingen en de Maas. Participanten geven aan dat er behoefte is aan betere groene verbindingen met het Kralingse Bos en met de rivier. De Burgemeester Oudlaan en de Kralingse Zoom kun je ontwikkelen naar groene corridors, die ook de groene parels (o.a. Arboretum en Oude Plantage) met elkaar verbinden.

Ook op de kleine schaal, zoals de fijnmazigheid van het Laantje van Nooitgedacht: een groene verbinding tussen Kralingse Bos en Arboretum.

Teleurstellend dat de Abram van Rijckevorselweg niet overkluist wordt. Kan de leefkwaliteit in de omgeving dan wel echt verbeteren?

Goed plan om rondom de Kralingse Zoom te gaan bouwen, dit deel van de stad kan wel een upgrade gebruiken! ľ

Jfï įîţ'

Beelden afkomstig uit Omgevingsproces Oostflank

llíll te o o o o o o o o o o o Û o o o o o o o o o 9

V

o 0

0 0 9 0 0 0 0 9 0 9

00

9 9 9 9

00

9 9

Liever niet te veel winkels in het nieuwe centrum Kralingse Zoom i.v.m. concurrentie met winkelcentra in de wijken, die hebben het al moeilijk.

"î r ,

-ti-'A

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

38

39

Aandachtspunten, voordelen en nadelen

Balans Kralingse Zoom E

Aandachtspunten bij het plannen maken ^ Het deelgebied Kralingse Zoom is zeer strategisch gelegen in de stad, met een heel goede OVbereikbaarheid. Toch wordt de potentie van de plek nog niet overal ten volle benut. ^ De Brainparken - ooit gebouwd als aantrekkelijke kantorenlocaties - passen qua profiel, programma en openbare ruimte niet meer bij de wensen van deze tijd. ^ Het gebied kent een aantal grote infrastructurele barrières, zoals de Abram van Rijckevorselweg en de A16. • De Kralingse Zoom bestaat uit verschillende subgebieden, die nog niet als een geheel functioneren.

Centrumgebied Kralingse Zoom

■m";

- ’ ' 1" ! į

ft m. ij.

. Kralingse

Nadelen van het plan ^ De Kralingse Zoom zal als nieuw centrumgebied meer mensen trekken. Dat zal ook in de omliggende wijken zorgen voor meer drukte. Dit kan zorgen voor minder rust in de nu luwe woonwijken in Kralingen-Oost. ^ Een aantal sportverenigingen in de omgeving van het gebied zullen verplaatsen.

Voordelen van het plan ^ De Kralingse Zoom ontwikkelt zich tot een stedelijk centrum met bijbehorende mix aan functies. Er is meer te doen en het wordt levendiger. ^ De bereikbaarheid wordt sterk verbeterd met de komst van een nieuwe brug en HOV-lijn tussen Zuidplein en Kralingse Zoom, en op de lange termijn door naar de Alexanderknoop. ^ De openbare ruimte in het gebied wordt vernieuwd en ingericht met het oog op ontmoeting en verblijf. De voetganger en de fietser krijgen hierbij een prominentere plek. ^ Door nieuwe en betere verbindingen onder en over de infrastructurele barrières, vooral voor langzaam verkeer, smeden we het gebied tot één geheel. Ook wordt de relatie met de omliggende wijken versterkt. Het gaat bijvoorbeeld om het onderzoeken van een ongelijkvloerse kruising tussen de Abram van Rijckevorselweg en de Burgemeester Oudlaan, en een aantrekkelijker viaduct ter hoogte van de kruising met de Kralingse Zoom.