[23bb007323] Bijlage 4b behorende bij 23bb7325 - DEEL 2 Verdieping Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

Lage Land en Prinsenland

Boszoom

.

+550 - 950w

^ Ŵ

,

4,1

L

---.o----- 4

+500w - 900w

4.

"emh"fí" .........

...............

+250 - 650w ď

f*

4-

*

44

♦

\

* ^

'

44

4-

44

4-

■^,1*

4

r V

-r

-f

+7000 - 8500w

. •ğj,

'ŕ//.

Oppervlak

+2300w

Woningen Bestaand aantal woningen

56

57

max.

30.400

Nieuwe woningen

25.050

Lichte verdichting

1.350

2.800

26.400 won

31.500 won

Totaal nieuw woningen Totaal Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

min.

28.700

Werken in de Oostflank

Werkprogramma (Eindsituatie) Kantoorcluster Werkgebouwen (cluster): hoge dichtheid Gemengde stadsbuurt met specifieke aandacht voor groen en water Werkgebouwen: lage dichtheid Werkgebouwen: geluidsbuffer HZ Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte transformatie Z verdichting Bedrijventerreinen/ bedrijfsintensiveringsgebieden 7Z Zoekgebied recreatie Z bedrijvigheid met groen karakter Zoekgebied kantoorcluster Mogelijke toekomstige verdichting werken in bestaande wijken

Voor iedereen is werk in de buurt Rotterdam is niet alleen een woonstad, maar ook een werkstad. We bieden blijvend ruimte voor verschillende soorten werk. Van kantoorlocaties waar kennisintensieve dienstverleners zich kunnen vestigen tot aan bedrijventerreinen waar stadsverzorgende (maak)industrie een plek kan vinden en alles wat daartussen zit. In nieuwe (gebieds)ontwikkelingen brengen we werken in wijken terug. Ook in de Oostflank is voor al deze verschillende soorten werk ruimte, maar dat vraagt wel om keuzes: werk aan de winkel dus.

A

*Vi

+Ü banen

+0 banen

Alexanderknoop

+6.200 - 8.050 banen +2.300 - 2.550 banen 0*

Nieuwe banen in kantoren en werkgebouwen Nieuwe banen in voorzieningen Gebiedsontwikkelingen buiten het onderzoeksgebied

Boszoom Lage Land en Prinsenland

+1.050 - 1.350 banen

STRATEGIE: Hoe pakken we het aan? We onderscheiden vier categorieën die we in de Oostflank willen faciliteren: kantoren, werkgebouwen, bedrijventerreinen, en werken in voorzieningen of thuis. Bij het realiseren van nieuwe werklocaties hanteren we per categorie een aantal principes.

Rotterdam heeft naast de binnenstad behoefte aan nieuwe toplocaties, bijvoorbeeld voor kantoren. De Oostflank heeft daar de ruimte én de kwaliteiten voor. De bereikbaarheid van bijvoorbeeld de Alexanderknoop en Kralingse Zoom is zeer goed, we zetten in op functiemenging en de openbare ruimte krijgt een kwaliteitsslag. De verdeling van werklocaties in heel Rotterdam moet dan wel op elkaar worden afgestemd, locaties moeten elkaar versterken, niet beconcurreren. Er is al veel plek voor werken in de Oostflank, formeel zo'n 1.000.000 m2. De aard van het werk verschilt nogal, van kantoren tot bedrijventerreinen, van onderwijs tot zorg.

500m

2000m

+300 - 400 banen

+550 - 850 banen

\

Schaal 1 : 40 000

Kantoren » Dienstverlenend werk, vaak vrij kennisintensief van aard » Ruimte voor groei op daarvoor geschikte locaties, zoals Alexanderknoop door de goede bereikbaarheid. Bij Kralingse Zoom is ook ruimte voor groei voor kantoren met een specifiek, innovatief profiel. In Stadionpark en vooral Hart van Zuid ligt er minder focus op groei van kantoren. » In totaal gaat het om 300Zo van het toe te voegen aantal arbeidsplaatsen in de Oostflank.

Veel van de bestaande werklocaties functioneren aardig, maar sommige locaties zijn aan verbetering toe. Er zijn plekken waar die vernieuwing al aan de gang is, zoals Brainpark 1. Hier verandert een verouderd monofunctioneel kantorencluster in een gemengd woon- en werkmilieu. Met een buitenruimte die gericht is op ontmoeting tussen verschillende groepen mensen. Andere bedrijventerreinen liggen op dit moment op zeer goed bereikbare plekken, maar de gunstige ligging wordt nog niet optimaal gebruikt. Werk aan de winkel dus.

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

0m

+1.600 - 2.650 banen

Kralingse Zoom

tį? +2.450 - 2.600 banen +1.650 - 1.700 banen

ļyk

Mogelijk aanvullende velden lange termijn

+1.050 - 1.850 banen +300 - 550 bañëni

Werkgebouwen » Tussen kantoor en bedrijventerrein in. Voor denk- en maakwerk, voor knappe kop pen en handige ha ndjes. » Goed te integreren in woonb u u rte n , z eker in co mb i n atie met aansluitende voorziening e n » Ook op bedrijventerreinen voeg e n we waer mog e r ij k werkgebouwen toe, waarbij p laats b I ijft voor extensievere stadsverzorgend e fu nct, es (den k aa n loodgieters, monteurs, aanne me rs , etc.) » Schonere bedrijven die nu o p te rre i n en zitte n waar dat niet per se hoeft, proberen we juist te mengen met andere functies zoals wonen. Denk aan de aannemer, een werkplaats voor houd, sportschoo1 of een bouwmarkt. Deze kunnen oo e neereteijken i n een werkgebouw, bijvoorbeeld in d e o n d erste ve rd i ep i n g (plint) van nieuwbouw. Kansrij k z ij n cotreleinat i es van verschillende bednijvigheid: make n , ontwerpe n , d e nken en dienstverlening. Voorwaard e Is wel dat de ru i mtes

58

Bloemhof/ Hillesluis

+50 - 450 banen +100 - 200 banen ”

Stadionpark

+7.000 - 8.500 banen +2.100 - 2.550 banen

Oppervlak

Hart van Zuid

+800 b a n e n ( +700 b a n e n

Werkprogramma Bestaand werkprogramma

min.

Banen max.

min.

max.

Nieuwe programme

815.CCC

t.eee.eee

19.8CC

f4.4CC

Lichte verdichting

ne.eee

78.CCC

4CC

1.85C

Totaal nieuw Totaal

835.ttt m2 1.t78.ttt m2 2t.2tt banen 26.25t banen

* eptimnliseriug 5C^ bestaande bedrijventerreinen

Banen in voorzieningen Totaal banen

o.eee banen

9.5CC banen

28.2tt banen 35.75t banen

Werken in de Oostflank

Werkgebieden en werkclusters: types en principes

»

Bedrijventerreinen » Voor productiewerk of (licht) industrieel werk, er kan geluid gemaakt worden. » Voor bedrijven met een hogere milieucategorie: daarom wordt deze categorie in de basis niet gecombineerd met wonen. » Bedrijven met een hogere milieucategorie of met grote logistieke stromen, brengen we zoveel mogelijk bij elkaar op de Autostrada, KoperstraatWest/Chroomdistrict en een groot deel van het bedrijventerrein Stadionweg. Hier is de ambitie om werkgelegenheid te vergroten: meer arbeidsplaatsen per vierkante meter, bijvoorbeeld door intensivering of optopping. Dat kan interessante combinaties opleveren op het gebied van circulariteit en duurzaamheid.

J*!5ř

3^1 ^

ALEXANDERKNOOP » Knooppunt en omgeving: kantoren (kennisintensieve) dienstverleners, hoofdkantoren bedrijven, daarnaast goedkoper segment voor meer diverse bedrijven » Megastores: herontwikkeld met gemengder aanbod » Koperkwartier: gemengd wonen en werken (makersgerichte bedrijvigheid) » Chroomdistrict: ruimte behouden voor bedrijvigheid tot milieucategorie 3.2, inzetten op intensivering en circulariteit '"■'H i

. —

* ř B «•«jS* UJ

KRALINGSE ZOOM » Knooppunt en omgeving: kantoren voor startups en scale-ups gericht op innovatie, digitalisering en tech » Brainpark: gemengd gebied met wonen en werken » Erasmus Universiteit/Hogeschool Rotterdam: hoger onderwijs en onderzoek

asm 'ĩjtįñ ~

lí..

HART VAN ZUID » Zuidplein: mix van werken in voorzieningen, leisure, onderwijs, kantoren en detailhandel » Motorstraatgebied: transformatie naar gemengd woonwerkmilieu met zorg, dienstverlening, onderwijs en zakelijke evenementen 60

iZA

'Ym

~~ 111,

STADIONPARK » Knooppunt en omgeving: horeca, retail, leisure en kleinschalige werkfuncties in plinten » Bedrijventerrein Stadionweg: intensiveren en logistiek BLOEMHOF EN HILLESLUIS » Versterken detailhandel, horeca, zorg en onderwijs

Ü3L

. 'İİ

DE ESCH » Woonbuurten: versterken detailhandel en buurtvoorzieningen i.c.m. werkgebouwen » Oost: grootschalige functies met waarde voor de stad, zoals de Kazerne en Evides

De plinten van kantoren, werkgebouwen en buurtvoorzieningen zijn cruciaal en dragen bij aan de levendigheid van de stad. Waar openbare ruimte en gebouwfuncties samen komen. Gastvrije en eventueel gedeelde ruimtes waar uitwisseling tot stand komt en die bijdragen een florerende lokale economie.

m whi -

ŗ

BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND » Boszoom: kleinschalige werkfuncties, collectieve werkruimtes en open karakter, gemengd met wonen » Lage Land: kleinschalig werken 'in de buurt' in plinten » Prinsenland: bedrijventerrein (tot milieucategorie 3.2) behouden, intensiveren en aantrekkelijker maken

Werken in buurtvoorzieningen of thuis » Mix van commercieel en niet-commercieel: detailhandel, horeca, sport, zorg, onderwijs, leisure overige dienstverlening en mensen met een bedrijf of werk aan huis. » Maatschappelijke ontwikkelingen geven handvatten voor nieuwe combinaties van functies. » Versterken van bestaande buurt- en wijkcentra en waar nodig toevoeging van vierkante meters voor '15-minuten stad om de hoek.'

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

i»

De verschillende deelgebieden lenen zich op basis van hun karakter en het bestaande stedelijke leven goed voor uiteenlopende types werkgelegenheid. Hieronder een overzicht van de speerpunten per deelgebied. Dit wordt in de deelgebieduitwerkingen (Hoofdstuk 4) verder behandeld.

voor verschillende types ondernemers betaalbaar zijn. Werkgebouwen kunnen naast een snelweg of spoor liggen om zo het geluid richting woonmilieus te weren.

USSS-HI

HOU l|S » KOFFIE

fļL.

61

-

a

m-.

'

«J

Voorzieningen in de Oostflank

Voorzieningen (Eindsituatie) Stedelijke (en gebieds- + buurtvoorzieningen Gebieds- (en buurtvoorzieningen Zoekgebied buurtvoorzieningen Lokale wijkcentra Bestaande bestemmingen: stedelijk I gebied I buurt Zoekgebied nieuwe stedelijke bestemmingen Zoekgebied nieuwe gebiedsbestemmingen Zoekgebied nieuwe buurtbestemmingen

Alles wat je nodig hebt om de hoek

In de Oostflank zijn al behoorlijk wat voorzieningen aanwezig. Sommige functioneren goed, andere staan onder druk. We zien door maatschappelijke ontwikkelingen ook een transformatie van voorzieningen. Die is gericht op vergroten van de maatschappelijke waarde en efficiënter inzetten van maatschappelijke investeringen. Dat uit zich in fysieke clustering en het zoeken naar meer inhoudelijke samenhang. Het verschilt per categorie en per wijk hoe dat zich uit. Zo is men in Hillesluis erg tevreden met de basisscholen, maar niet tevreden over het scholenaanbod voor havo en vwo. In de Esch zijn bewoners tevreden met de sportvelden, maar een stuk minder met voorzieningen voor de dagelijkse boodschappen. Verdichting in de Oostflank zorgt voor meer draagvlak voor voorzieningen en biedt daardoor kansen voor meer goed functionerende voorzieningen nabij. We willen de voorzieningen mee laten groeien met het groeiend aantal inwoners. Hierbij kijken we welke voorzieningen waar en op welk moment gewenst zijn.

+0 m5

School

0m

500m

2000m

+15.000 - 20.000

Daarnaast zijn er voorzieningen die meer op gebiedsniveau functioneren. Voorbeelden zijn een bibliotheek, sporthal, religieuze ruimte, Centrum voor Jeugd en Gezin, zwembad, bioscoop of een middelbare school. Tenslotte zijn er ook voorzieningen die op stedelijk of regionaal niveau functioneren. Denk bijvoorbeeld aan een ziekenhuis, theate r, museum, centrale bibliotheek of hoger onderwijs. Deze voorzieningen passen het best op goed bereikbare plekken zoals bij OV-knopen. Dit zijn ook ‘trekkers' op de schaal van de stad en regio. Bij elk van de belangrijkste knopen in de Oostflank (de Alexanderknoop, Kralingse Zoom, Stadionpark en Hart van Zuid) hoort een uniek profiel met stedelÿke voorzieningen die daarbij passen.

Soms zijn nieuwe voorzieningen nodig om aan de behoefte te voldoen. Als bestaande voorzieningen nog ruimte hebben om te intensiveren, kunnen zij de vraag ook opvangen. Zij profiteren op deze manier ook van meer inwoners en dus meer draagvlak. Elk gebied is weer anders, met verschillen in bewoners en behoeften. Op basis van demografische gegevens, het wijkprofiel en bestaand beleid kunnen we daar redelijk goed op anticiperen. Wel is het nu moeilijk te voorspellen

62

|2

Schaal 1 : 40 000

+ 26.000 - 42.000 m2

Voorzieningen functioneren op verschillende schaalniveaus: buurt, gebied en stad. Deze vormen een piramide: buurtvoorzieningen vind je soms bij gebiedsvoorzieningen en op plekken met stedelijke voorzieningen zijn soms ook gebiedsvoorzieningen te vinden. De dagelijkse voorzieningen zoals een bakker, ontmoetingsfunctie, huisarts of basisschool organiseren we zoveel mogelijk dichtbij. De plekken waar veel kinderen komen, wensen we (doorgaans) niet langs drukke wegen. Deze voorzieningen functioneren m eer op buurtniveau. We onderscheiden hier twee typologische voorzieningenclusters: een kindcluster met onder meer een basisschool, kinderopvang en in sommige gevallen een gebiedsvoorziening als een Centrum voor Je ugd en Gezin en daarnaast een woonzorgcluster met onder meer eerstelijns- en tweedelijnszorg, zorgwoningen en seniorenwoningen, beschermd wonen, een wooncluster voo r kwetsbare bewoners en soms een Huis van de Wijk. Ook meer commerciële voorzieningen als een fitnesscentrum e n een tandarts horen hiertoe.

STRATEGIE: Hoe pakken we het aan? We knappen voorzieningen stelselmatig op, het toevoegen van nieuwe voorzieningen gaat gelijk op met de komst van nieuwe inwoners, en tegelijkertijd gaan we voorzieningen - bestaand of nieuw - intensiever gebruiken. De referentiewaarden voor maatschappelijke voorzieningen geven een belangrijke handreiking. Deze geven een richtlijn hoeveel vierkante meter en welke functies er gereserveerd moeten worden voor maatschappelijke voorzieningen bij nieuwbouw en gebiedsontwikkelingen. We hebben deze referentiewaarden als basis gebruikt om tot indicatieve benodigde vierkante meters voorzieningen per deelgebied te komen en er ook voorzieningen aan toegevoegd die niet in de referentiewaarden zijn opgenomen, bijv. omdat deze (semi)commercieel zijn.

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

Functies in maatschappelijke voorzieningen Gebiedsontwikkelingen buiten het onderzoeksgebied

Landschap en openbare ruimte Openbare ruimte centrummilieu ľ f Nieuwe brug Sport Buurttuinen N

wat er exact nodig is over 10 à 20 jaar. Daarom houden we rekening met voldoende ruimte voor voorzieningen zodat we later nog flexibiliteit hebben in de daadwerkelijke uitwerking.

Alexanderknoop

+115.000 - 128.000 m:|2

Kralingse Zoom " “

+83.000 - 85.000 m:|2

A

sB i +15.000 - 28.000 m:|2

+4.000 - 10.000 m:|2

+106.000 - 128.000 m:

+35.000 m:|2 Oppervlak

Voorzieningen

63

min.

max.

Nieuw buurt

164.000

195.000

Nieuw gebied

167.000

198.000

Nieuw stedelijk

68.000

83.000

Totaal nieuw

399.000 e2

476.000 e2

De verschillende deelgebieden lenen zich op basis van hun karakter en bereikbaarheid goed voor uiteenlopende types voorzieningen. Hieronder een overzicht van de speerpunten per deelgebied. Dit wordt in de deelgebieduitwerkingen (Hoofdstuk 4) verder behandeld.

Kind en onderwijs Zorg en welzijn Cultuur

Ä

- Stedelijk

© Gebied 0 Een goed functionerend voorzieningensysteem valt of staat met goede samenhang en interactie tussen de drie schaalniveaus. Het systeem functioneert als piramide waarbij de basis - de buurtvoorzieningen - op orde moet zijn voor je kunt focussen op gebied en stad. Deze piramide is niet statisch maar dynamisch: zo is bijvoorbeeld sprake van een transitie op het gebied van wonen en zorg waarbij gebiedsvoorzieningen worden vertaald naar buurten: kwetsbare Rotterdammers blijven zelfstandig wonen in hun buurt en de voorzieningen als ziekenhuizen, verpleeghuizen, instellingen voor mensen met beperkingen krijgen een nieuwe vorm: decentraal en ambulant of op afstand. Buurtvoorzieningen krijgen door samenwerking en nieuwe taken wat meer schaalgrootte. De behoefte neemt toe om voorzieningen en nieuwbouw van (specifieke) woonvormen te combineren.

9*0 ®00

Buurt

Naast specifieke woonvormen voor diverse doelgroepen is er ook behoefte aan locaties voor dagbesteding. Op dit moment zijn er twee dagbestedingslocaties in het gebied, in Polder de Esch en op de kop van de Boszoom. We gaan er vanuit deze functie behouden blijft in het gebied en de locaties worden ingepast in de ontwikkeling. Mocht dat niet mogelijk zijn (bv als gevolg van afgraving van de Polder t.b.v. inpassing van de stadsbrug) dan wordt er gezocht naar een vervangende locatie.

řtin m m m t ii

Voor detailhandelscentra en andere commerciële voorzieningen geldt ook dat we allereerst bestaande centra versterken door verdichting. Veel van de huidige centra kunnen daarvan profiteren, omdat door allerlei trends en ontwikkelingen zoals online shopping hun bedrijfsvoering onder druk staat. Daarnaast is er op sommige plekken ruimte voor verdere groei, zoals bij Kralingse Zoom en de Brainparken, vaak gekoppeld aan andere voorzieningen.

ALEXANDERKNOOP » Meer betekenis voor omliggende buurten creëren door dagelijkse voorzieningen toe te voegen » Belangrijke regionale betekenis: detailhandel, onderwijsinstellingen, recreatie » Toevoegen culturele trekker (ca. 20.000 m2) BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND » Versterken dagelijkse voorzieningen in Lage Land » Nieuwe dagelijkse voorzieningen in Boszoombuurt » Aanbod deels afstemmen op groeiend aantal senioren en gezinnen (doorstroom)

Ook sportvoorzieningen hebben een belangrijke functie voor de stad, en de Oostflank is een belangrijk buitensportgebied voor Rotterdam. Het maakt onderdeel uit van de zogenaamde Sportcirkel, die evenals de Referentiewaarden Maatschappelijke voorzieningen is vastgelegd in de Rotterdamse Omgevingsvisie. Hierin is het uitgangspunt van het ruimtelijke sportbeleid minimaal het behoud van het areaal aan sportterreinen in de stad en versterking van de sportcirkel: de strategisch tussen de oude stadswijken en naoorlogse wijken gelegen buitensportcomplexen. Verplaatsen doen we indien nodig, maar in de nabijheid van de sportcirkel (dat wil zeggen het verzorgingsgebied van de vereniging). Versterking van de sportcirkel betekent ontwikkeling van intensief gebruikte, multifunctionele, aantrekkelijke en duurzame sportcomplexen. Plekken waar Rotterdammers van alle pluimage zich thuis voelen, waar men elkaar kan ontmoeten en vele, vooral sportieve activiteiten kan uitoefenen.

KRALINGSE ZOOM » Versterken dagelijkse voorzieningen en horeca, op termijn mogelijk toevoegen nieuw aanbod, » Versterken regionale trekkers van hoger en universitair onderwijs » Nieuwe publiekstrekker: instelling voor ontmoeting, debat, innovatie, muziek, kunst of cultuur (zoals LocHal Tilburg of Forum Groningen) DE ESCH » Versterken dagelijkse voorzieningen door groter inwonertal, met aandacht voor ontwikkeling cluster rond Watertoren: horeca, ontmoeting en cultuur » Rivierpark en nieuwe stadsbrug zijn aanjager voor voorzieningen in de Esch » Op termijn mogelijk toevoegen cultureel-recreatieve stedelijke trekker

IK Stedelijke voorzieningen Fantastisch alle buurtvoorzieningen om de hoek! En wist je dat ze bij Alexander een nieuwe bios aan het bouwen zijn? jfliMM

ţi'ítUJiì l)3l|ritļ

inunïi

STADIONPARK » Versterken bestaande dagelijkse voorzieningen » Stedelijke en regionale functies m.b.t. sport (voetbalclub, Topsportcentrum, nationaal vechtsportcentrum) en leisure (entertainment, bioscoop, horeca) » Toevoegen en versterken onderwijs en zorgfuncties

De vierkante meterprijzen gaan hier hard omhoog... Hoe houden we dit bedrijventerrein ook voor kleinere en startende bedrijven betaalbaar?

BLOEMHOF EN HILLESLUIS » Versterken dagelijkse voorzieningen Boulevard Zuid » Versterken en verbeteren aanbod bestaande maatschappelijke voorzieningen (o.a. onderwijs, sport, openbare ruimte)

Gebiedsvoorzieningen

HART VAN ZUID » Inzetten op groei van dagelijkse voorzieningen » Sterke stedelijke en regionale voorzieningen m.b.t. detailhandel, entertainment, cultuur, onderwijs, sport - focus op verbeteren onderlinge samenhang

Buurtvoorzieningen Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

64

65

Vogelvlucht, ruimtelijk raamwerk en Omgevingsvisiekaart

In 2040 is de Oostflank een compleet stuk stad, dat verschillende stadsdelen aan elkaar smeedt. Het voegt zich als een puzzelstuk in de bestaande structuur, en maakt daardoor de stad completer.

Landschap en openbare ruimte Bosrijk en ecologisch groen Parken Groene lanen en straten Sport Buurttuinen Dijken Water Water(gangen) Z singels Buurtparken Z waterpleinen Openbare ruimte centrummilieu Uitwerking rivierverruiming voor brug

Landschap, mobiliteit en energie

Ruimtelijk raamwerk Om de verbetering van bestaande buurten en de ontwikkeling van nieuw stedelijk gebied in goede banen te leiden, is er een robuust raamwerk ontwikkeld. Dit bestaat uit drie onderdelen. Ten eerste landschap en openbare ruimte, met bijzondere aandacht voor de klimaat- en wateropgave. Ten tweede de mobiliteitsnetwerken met een goede balans tussen de verschillende modaliteiten. En ten derde energie, met een focus op hernieuwbare bronnen. Het energiesysteem is ingericht met hernieuwbare bronnen, een vernieuwd energietransportnetwerk en plekken waar het omzetten van energie mogelijk is. We kiezen ervoor om bronnen zo veel mogelijk te combineren met andere functies: geluidsschermen met zonnepanelen geothermiebron op een bedrijvenlocatie of op/aan geschikte gebouwen. De bestaande transportnetwerkverbindingen: kabels en leidingen voor warmte en elektriciteit behouden we en breiden we uit. We ordenen de energienetwerken slim en goed tezamen met andere opgaven in de ondergrond. In de nieuwbouwontwikkelingen nemen we de benodigde voorzieningen zoals warmteoverdrachtstations en transformatoren op in de gebouwen.

Het landschap en de openbare ruimte vormen een krachtige basis en krijgen een ‘upgrade', om natuurwaarden en gebruik te versterken, gebieden met elkaar te verbinden en antwoorden te geven op een veranderend klimaat. Dit geeft een groen landschappelijk raamwerk op niveau stad, stadsdeel, buurt en straat, met de rivier als karakteristiek middelpunt, om plek te geven om te ontspannen en te sporten in een uniek groen-stedelijk landschap. Samen met het verbeterd netwerk vormt dit een stevige, kwalitatieve basis voor het toevoegen of doorontwikkelen van allerlei functies. De organisatie van mobiliteit vormt een sleutel voor het realiseren van de verschillende doelstellingen en kansen op het niveau van de stad en verschillende deelgebieden. Hierbij gaat het om het overbruggen van de bestaande barrières rond de A16, A20 en spoorwegen, een fijnmaziger netwerk, maar ook het verbeteren van de ontsluiting van verschillende delen van de stad door een nieuwe HOVtramlijn en stadsbrug. Leefbaarheid binnen de buurten kan verbeterd worden door prioriteit te geven aan voetgangers, fietsers, OV en deelmobiliteit en door middel van bijpassend parkeerbeleid. Door deze strategie is het mogelijk om het beoogde programma voor wonen, werken en voorzieningen te realiseren zonder een toename van het totale autogebruik.

Het goed ordenen en inpasssen van de drie thematische lagen tezamen vraagt inspanning en slimme combinaties. Op alle lagen is ruimte en verbetering nodig! Als we dit goed doen bereiken we een duurzamer en intelligenter omgeving waar we allen profijt van hebben.

Stedelijk netwerk Spoorweg met station 0 Nieuw station Metro Tram Nieuwe HOV-tram fase 1 Indicatief tracé HOV fase 2 Nieuwe HOV-bus Hoofdontsluiting nationaal/regionaal Stedelijke hoofdontsluiting 50 Gebiedsontsluitingsweg Metropolitans fietsroutes en snelfietsroutes Fietsnetwerk Recreatief fietsnetwerk Recreatieve wandelroutes Nieuwe brug Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Goede oversteek realiseren Goede groene oversteek realiseren o*. OV-knooppunt (trein, metro, tram en/of bus) P+R locatie Hub stadslogistiek Energie en grondstoffen O Bestaand verdeeb/hoogspanningsstation o Uitbreiding pompstation -o— Potentie plaatsen zonnepanelen langs snelweg en spoorbundels ® Zoekgebied geothermiebron O Zoekgebied thermische energie oppervlaktewater (TEO) O Zoekgebied thermische energie drinkwater (TED) o Zoekgebied thermische energie afvalwater(TEA) Z riothermie © Circulaire hub 0m

500m

2000m

Schaal 1 : 40 000

Au*****

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

68

i*“.... O

69

Omgevingsvisiekaart

De Oostflank in 2040 In 2040 is de Oostflank een compleet stuk stad, dat verschillende stadsdelen aan elkaar smeedt. Het voegt zich als een puzzelstuk in de bestaande structuur, en maakt daardoor de stad completer. De verbindingen voor fietsers en voetgangers zijn sterk verbeterd en sociaal veiliger geworden door de adressen die er nu aan gelegen zijn. Regionale groenstructuren en landschappen als Zuiderpark, Maas en Rotte, Kralingse Bos en Schollebos, zijn met elkaar verbonden met robuuste groene structuren. De nieuwe rivierparken zijn gemakkelijk bereikbaar vanuit de bestaande wijken. Zo fiets je bijvoorbeeld vanuit je wijk tussen het groen gemakkelijk naar de mooie buitengebieden die Rotterdam rijk is.

door de komst van een brug sneller bij hun bestemming zijn. Ze versterken de agglomeratiekracht van de regio en stad én vergroten de betekenis voor de omliggende wijken en buurten. Alle gebieden profiteren van de nabijheid van mensen, voorzieningen en werkgelegenheid.

« a L-

Oosterflank

Het Lage Land

De bestaande wijken hebben een impuls gekregen op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie. De wijken zijn goed geïsoleerd, van het gas af en de energie komt van duurzame bronnen. Grondstoffenstromen zijn zoveel mogelijk circulair ingericht. Er is groen en water toegevoegd, zodat het water bij zware regenval kan worden opgevangen, hitte in warme zomers juist beperkt wordt en ecologie veel meer ruimte krijgt in het gebied. Er zijn meer geschikte woningen voor doelgroepen als starters en ouderen, en er zijn meer en verbeterde voorzieningen nabij. Werk en onderwijs zijn bovendien dichtbij en divers: er is ruimte voor productiewerk maar ook voor kennisintensieve dienstverlening. Onderwijs is mogelijk vanaf de basisschool tot en met mbo, hbo of universiteit. Kortom: er zijn gemengde wijken, klaar voor de toekomst!

De Alexanderknoop, Kralingse Zoom, Stadionpark en Hart van Zuid hebben zich ontwikkeld tot sterke, onderscheidende centra. Er is een mix van hoogstedelijk wonen, werken en voorzieningen ontstaan. De openbare ruimte is van topkwaliteit, gericht op fietsers en voetgangers. De centra zijn verbonden door een nieuwe hoogwaardige tramlijn. En ook mensen die afhankelijk zijn van de auto kunnen

Landschap en openbare ruimte Bosrijk en ecologisch groen Parken Groene lanen en straten I I I I I Sport š*śs:*ś Buurttuinen .......... Dijken Water Water(gangen) Z singels V ^ ' Buurtparken Z waterpleinen Openbare ruimte centrummilieu Uitwerking rivierverruiming voor brug

Alexanderknoop

Boszoom Prinsenland

Kralingen

Kralingse Zoom

Stedelijk netwerk » Openbaar vervoer en knooppunten Spoorweg met station Nieuw station Metro Tram Nieuwe HOV-tram fase 1 Indicatief tracé HOV fase 2 Nieuwe HOV-bus ā» OV-knooppunt (trein, metro, tram en/of bus) P+R locatie Hub stadslogistiek » Langzaam en gemotoriseerd verkeersnetwerk Hoofdontsluiting nationaal/regionaal Stedelijke hoofdontsluiting Gebiedsontsluitingsweg (auto, fiets, voetgangers) Mobiliteitsnetwerk (fiets, voetgangers en auto) Metropolitane fietsroutes en snelfietsroutes Recreatief fietsnetwerk Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Onderdoorgang langzaam verkeer toevoegen Goede oversteek realiseren Goede groene oversteek realiseren

Programma Bestaand stedelijk gebied Bestaand stedelijk gebied buiten Oostflank m Hoogstedelijk centrum Z zoekgebied stedelijke voorzieningen Gemengde stadsbuurt (wonen, werken, voorzieningen) Gemengde stadsbuurt met specifieke aandacht voor groen en water Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte transformatie Z verdichting Bedrijfsintensiveringsgebieden Zoekgebied recreatie Z bedrijvigheid met groen karakter Werkprogramma als geluidsbuffer Lokale wijkcentra «C Ie bestemmingen: stedelijk Z gebied Z buurt S*8 Zoekgebied bestemmingen: stedelijk Z gebied Z buurt

Rivium

De Esch

Afrikaanderwijk

Hillesluis

Bloemhof

Stadionpark

Vreewijk GrootIJsselmonde ļ Hart van ^

» Energie en grondstoffen Zoekgebied geothermiebron Zoekgebied aquathermie © Circulaire hub

\ 0m

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

70

71

500m

Vly Schaal 1 : 35 000

2000m

9

H T# , 7^

. T*

.

u JU

;' m* '

a

V

4-m T a ft m

VO;v

a a m

Gebiedsuitwerking Oostflank204O

72

73

-ŷ;.*

4. T

wļm

V ,

V

/\\\

1

ļŗ^~ U

n'j. U * 1 »\ .

1« 1 1v

P+R

lUII III,

„ iì Wtmmujir,,

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

75

V là

y\Utllfr

xanrtm

Gebiedsuitwerkii

76

77

Projecten en programma's met impact op de stad

De strategische agenda van de Oostflank is de vanzelfsprekende wederhelft van de plannen voor verdichting. Om de ambities op het gebied van ‘goede groei’ waar te maken zijn een integrale aanpak en gebiedsoverstijgende investeringen nodig. Daarmee heeft deze agenda niet alleen impact op dit gebied - maar op de hele stad.

We benoemen een viertal strategische programma's, die aansluiten op bestaande stedelijke programma's, maar die vragen om een gebiedsspecifieke uitwerking binnen de context van de Oostflank. Deze uitwerkingen leiden tot concrete ingrepen en/of voorstellen die kunnen worden meegenomen en ingepast in nieuwe en bestaande gebiedsontwikkelingen. Dit kan in de vorm van ruimtelijke ingrepen, maar kan ook een niet-fysieke sociaal­ maatschappelijke of economische maatregel zijn.

Programma Energietransitie

Uitwerken en uitvoeren van de energiestrategie voor de Oostflank. O.a. aanleg van nieuwe bronnen voor energieopwekking (geothermie, zonnepanelen), uitbreiding warmtenet en een goede aansluiting op de energieopgave in de bestaande wijken. Daarnaast zetten we in op negen strategische projecten die randvoorwaardelijk zijn voor het ontwikkelen van het gebied. Hiermee worden bestaande landschappelijke, ruimtelijke en programmatische kwaliteiten uitgebouwd en verbinden we de deelgebieden binnen de Oostflank aan elkaar. Zo kan de ontwikkeling van de Oostflank een bijdrage leveren aan de stedelijke groengebieden en openbare ruimte, het netwerk van routes en verbindingen, en het aanbod van voorzieningen en functies. Op lokaal niveau vertaalt zich dat in een grotere dagelijkse leefkwaliteit van bewoners en gebruikers.

Het gaat om de volgende strategische programma's: Programma Sociaal

We versterken de voorgestelde gebiedsontwikkelingen en kwaliteitsmaatregelen door deze te combineren met inzet in het sociale domein. We zoeken naar combinaties die elkaar kunnen versterken om ervoor te zorgen dat zowel bestaande als nieuwe bewoners maximaal profiteren van de kansen die de ontwikkeling van de Oostflank biedt.

Voor beide onderdelen zijn er directe links met de drie systeemlagen van landschap, netwerk en programma. Zowel de strategische programma's als projecten worden in deze paragraaf uitgewerkt in een aantal project sheets, waarin een aanzet wordt gegeven voor een actieplan met volgende stappen, stakeholders en beoogde impact.

[ļProgramma Klimaat 5 Water In het programma klimaat & water zorgen we voor een concrete invulling van het Rotterdams Weerwoord, zodat de Oostflank is voorbereid op de verandering van ons klimaat en de gevolgen daarvan. ÿ Programma Mobiliteit

We versterken de voorgestelde gebiedsontwikkelingen en kwaliteitsmaatregelen door deze te baseren op de gedeelde ambities in het sociaalmaatschappelijke en sociaaleconomische domein. We verbinden het sociale en fysieke programma van Oostflank. We zoeken naar combinaties die elkaar kunnen versterken, gericht op verbetering van de vitaliteit van huidige en nieuwe bewoners.

Uitwerken en implementatie van de mobiliteitsstrategie van de Oostflank vindt plaats via het programma Mobiliteit. Denk o.a. aan de aanleg van nieuwe of betere fietsroutes, faciliteren van deelmobiliteit en realiseren van logistieke hubs om de stedelijke distributie goed te organiseren.

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

78

4 strategische programma's A

b)

c

D»

Programma Sociaal

Programma Klimaat Ì& Water

Programma Mobiliteit

Programma Energie-transitie

9 strategische projecten 1^ Nieuwe HOV-tramlijn

Rivierpark Noord

Oen Zuid

Van volkstuinen

O naar buurttuinen Sportcomplexen

©van de toekomst ^ Bos-as

^ Stationsproject Stadionpark

^ Abram van Rijckevorselweg

Beperken impact

©grootschalige infrastructuur Van OV-knooppunten

©naar sterke centra

79

^ Programma Sociaal Kansen voor mensen verzilveren Wat doen we concreet

We willen dat lokaal gedeelde sociaal maatschappelijke ambities leidend zijn voor wat Vitale wijken in de toekomst de huidige en toekomstige bewoners te bieden hebben. Ambities over hun leven, gezondheid, veiligheid, zelfredzaamheid. Het verzilveren van de kansen die de ontwikkeling van de Oostflank biedt, vraagt om een samenhangende aanpak. Daarom willen we, met elkaar de ambities per deelgebied bepalen, de samenwerking aangaan met degenen die kunnen investeren. Om zo samenhang te realiseren tussen de sociaal maatschappelijke maatregelen en de fysieke/ruimtelijke ingrepen. Deze sociaal-maatschappelijke maatregelen noemen we het Programma Sociaal. Beoogde impact

Omschrijving

De ruimtelijke ontwikkelingen zoals geschetst in deze gebiedsuitwerking Oostflank vragen een lange voorbereidingstijd en zullen veelal pas op (middel) lange termijn zichtbaar worden in de wijken. Deze voorbereidingsperiode biedt kansen om met betrokkenen in de wijk in gesprek te gaan en aanvullende activiteiten te ontplooien om vernieuwingen voor te bereiden en de bewoners en lokale organisaties zo een sterke meer vitale positie te geven bij het uitwerken van de ontwikkelingen. Bij het investeren in wonen en wijkvoorzieningen en wijkprogramma's zijn immers vele maatschappelijke spelers aan zet. Die krachten willen we bundelen. Voor de ontwikkeling van de Oostflank, maar ook voor programma's als Langer thuis Akkoord is het gesprek in de wijk aan de gang. Er zijn al mooie initiatieven ontwikkeld. Wij willen dat in voor een integraal Programma Sociaal verder gaan samenbrengen met bewoners, ondernemers, wijkraden en andere lokale partijen.

Het Programma Sociaal moet zorgen dat de ontwikkeling van de Oostflank voortkomt uit de behoefte van de bewoners. Waardoor de huidige bewoners meer perspectief krijgen en nieuwe bewoners naadloos kunnen meedoen in de wijk en de kracht van de wijk wordt versterkt. Deze ontwikkeling biedt hiervoor allerlei kansen; het Programma Sociaal moet die kansen verzilveren. De impact in maatschappelijke waarde willen we concreet kunnen definiëren en de ontwikkeling daarop afstemmen. Belangrijkste stakeholders

De inhoud van dit Programma bepalen we graag met betrokkenen in de wijken, zoals bewoners, woningcorporaties, instellingen, (maatschappelijke) ondernemers en wijkraden. Het is consistent/in samenspraak met lopende programma's als het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ), het Langer Thuis Akkoord, het integraal Zorg Akkoord en de transitie Wonen en Zorg. Maar ook met nieuwe partijen die willen investeren binnen de Oostflank, zoals woningcorporaties, vastgoedontwikkelaars en maatschappelijke partners uit de onderwijs-, sport-, welzijns- en zorgsector.

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

Met het Programma Sociaal Oostflank formuleren we de ambitie en opdracht om in de uitwerking tot gezamenlijke ambities binnen de wijken te komen om de verbinding met het fysieke programma nog beter te leggen. Afgelopen jaren hebben we al op een aantal plekken ervaring opgedaan met een integrale aanpak van ruimtelijke en sociaal-maatschappelijke projecten. Denk bijvoorbeeld aan het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, het Sociaal Programma Hart van Zuid, het Langer thuis Akkoord, en het Sociaal Programma Feyenoord City. Deze ervaringen vormen het vertrekpunt voor nieuwe projecten die volgen vanuit deze gebiedsuitwerking. 80

De invulling van het Programma Sociaal zal per gebied verder uitgewerkt worden, samen met lokale partijen en partners. Vitale organisatieverbanden, netwerken en sociale kracht is voor veel transities in het sociale domein op wijkniveau een belangrijk uitgangspunt. We sluiten daarom met het programma Sociaal aan op reeds lopende initiatieven en programma's, zowel vanuit de gemeente als vanuit de wijken zelf. Op basis hiervan en van de gesprekken over de Gebiedsuitwerking Oostflank 2040 geven we alvast een aantal thema's en aandachtspunten mee: ^ Ontmoeting en vitale netwerken: zorgen voor goede ontmoetingsplekken waar bestaande en nieuwe bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Hierbij gaat het niet alleen om de fysieke plek (bv in de buitenruimte of een Huis van de Wijk) maar juist ook om vitale sociale netwerken met een divers palet van activiteiten voor diverse doelgroepen. Hierbij is het belangrijk om de link te leggen met aanpalende thema's als gezond worden en gezond blijven, eenzaamheid tegengaan, sterke sociale netwerken, opvang van kwetsbare doelgroepen. ^ Onderwijs: het programma Oostflank bevat volop kansen om het huidige onderwijs te versterken, de bereikbaarheid te verbeteren en nieuwe onderwijslocaties te realiseren.

Bovendien willen we bij het opstellen van het Programma sociaal kijken naar kansen voor samenwerking, bijvoorbeeld met bedrijven door het aanbieden van stageplaatsen, of door het benutten van de denkkracht van jongeren. Het Expertisecentrum Maatschappelijke Innovaties (EMI) van de Hogeschool Rotterdam is hier een mooi voorbeeld

^

^

^

Kansen en aandachtspunten

^

^

Wij weten wat er speelt in de buurt en denken graag mee over hoe de nieuwe ontwikkeling waarde kunnen hebben voor huidige bewoners

^

^ School

van. Werk: zorgen dat de (nieuwe) arbeidsplaatsen aansluiten bij de behoefte van de bewoners, voldoende huisvesting nabij je werk en zorgen voor een goede samenwerking tussen onderwijs, voorzieningen en werkgevers. Zorg, welzijn en wonen: de wijk is in de toekomst de basis voor het woon-zorgaanbod, een sterk sociaal netwerk, voldoende geschikt woningaanbod en voorzieningenaanbod kan zorgvraag voorkomen en als er zorg nodig is dan zal die voornamelijk daar verleend worden. Dat biedt kansen aan mensen die weer actief worden op de arbeidsmarkt, voor betere mantelzorg. De initiatieven rond de Thuisplusflats en oudervriendelijke wijken zijn hiervan voorbeelden. Actieve participatie: bewoners en lokale partijen werken actief mee met de uitwerking van Programma Sociaal en spelen zo een belangrijke rol bij de uitwerking. Daardoor zorgen we ervoor dat de ontwikkelingen aansluiten op de behoefte en opgaven in de wijk.

piïïiWįiiu'inT

81

De kansen voor de bewoners liggen met de ontwikkeling van de Oostflank voor het oprapen, het verzilveren ervan moet echter actief opgepakt worden, in samenhang met andere maatschappelijke investeringen. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen over fysieke ingrepen, maar ook over sociaalmaatschappelijke inzet en in sommige gevallen om een andere manier van werken. Dit vraagt een integrale aanpak en samenwerking tussen partners in het fysieke en sociale domein. Voorwaarde voor de betrokkenheid van alle lokale partijen is dat er in de plannen voldoende ruimte is om hun ideeën en initiatieven een plek te geven. Dat betekent ook dat steeds duidelijk is welke (harde) uitgangspunten er zijn. Het Programma Sociaal is een samenwerking: inbreng en investeringen samenbrengen op basis van gedeelde ambities. We gaan als gemeente met het Programma Sociaal met de partners uit het fysieke en sociale domein de verbinding zoeken en nadrukkelijk de kennis en kunde vanuit de wijken benutten en versterken. Mensen, en hun organisaties in de wijken weten vaak het beste wat er nodig is om bewoners vooruit te helpen. Hierdoor kunnen we beter aansluiten bij de behoeften van bewoners en hun leefwereld.

Programma Klimaat 81 Water Voorwaardelijk voor toekomstbestendige wijken Wat doen we concreet

Het klimaat verandert en we ervaren nu al de gevolgen hiervan. Het weer wordt extremer. Het gaat om toename van hevige regens, zeespiegelstijging en als gevolg meer getijdewerking in de Maas, toename van meer hete dagen in de zomers, en in sommige gebieden daling van grondwater en de bodem. Dit heeft gevolgen voor de leefkwaliteit van mensen, dieren en planten. De wereldwijde klimaatdruk groeit en zal ook in de Oostflank stevige implicaties hebben. Dit wordt verder versterkt door de verdichtingsoperaties. Het toevoegen van woningen betekent meer verhard oppervlak en meer noodzaak om de zes klimaatthema’s uit het Rotterdams WeerWoord: neerslag, overstroming, hitte, droogte, grondwater en bodemdaling goed op te lossen.

Impact

Omschrijving

Aanvullend op de overkoepelende strategie en strategische projecten kent het Programma Klimaat & Water nog een aantal uitwerkingsopgaven. De implementatie loopt langs de sporen bestaand vastgoed, nieuw vastgoed, buitenruimte, alle Rotterdammers in beweging en stedelijke transities. Het programmakader WeerWoord 2030 geeft de gewenste prioritering, de specifieke opgaven en kansen genoteerd in klimaat wijkkaarten, een toolkit met maatregelen. Ook kan gebied specifiek advies worden ingewonnen bij de Accountmanagers Water van Stadsbeheer.

Een toekomstbestendig gebied, dat is voorbereid op de opgaven als gevolg van de klimaatveranderingen.

Belangrijkste stakeholders

Betrokken partijen programma Weerwoord; Waterschappen/Hoogheemraadschappen; Regionaal deltaprogramma; natuurorganisaties; gebiedsontwikkelaars; bewoners

Goed bijdragen aan klimaat betekent in hoofdzaak zoeken naar een nieuwe balans tussen de stad, haar watersysteem, het landschapen natuurwaarden, waarbij de ingrepen ervoor moeten zorgen om de stad en de openbare ruimte zomers koel te houden, de voeten droog en een goed netwerk met volwaardige kansen voor biodiversiteit te faciliteren. Bodem en water zijn leidend in deze zoektocht - zowel voor de stedelijke ontwikkelingen als voor de groene contramal. Dat betekent in elk geval meer ruimte voor water: zowel lokaal, als in het groenblauwe raamwerk. De stedelijke klimaatopgaven zijn bepalend voor prioriteiten en keuzes die worden gemaakt in het raamwerk Oostflank en de implementaties daarvan.

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

82

^

^

^

^ ^

^ ^ ^ ^ ^

Watercompensatie oppervlaktewatersysteem » Toevoegen 1 hectare extra oppervlaktewater op de noordoever en 0,6 hectare op de zuidoever. » Overstroombaar gebied reserveren, waar regenwater onder vrij verval naar toe kan stromen; er wordt voor de noordoever van de Oostflank uitgegaan van õ^o van het oppervlak. Hemelwaterberging op eigen terreinen ten behoeve van het riool » Plekken voor het bergen van regenbuien van 50mm water in het gebied zelf bij nieuwbouw en renovatieprojecten. Te beginnen nabij de bebouwing op daken, watertanks, regentuinen, bodem. De opgave in Prins Alexander, Kralingen en IJsselmonde is respectievelijk 2900 m3, 820 m3 en 2800 m3 berging Waterveiligheid » Adaptatiestrategie buitendijkse gebieden (functies en bebouwing zo overstroombaar mogelijk in richten) en voldoende ruimte reserveren voor toekomstige dijkverzwaringen. » Binnendijkse waterveiligheid en evacuatie Koele routes en straten Koele verblijfsplekken in de buurt. Klimaatparkjes in bestaande wijken en ontwikkelgebieden die met schaduwrijke plekken verkoeling geven op hete dagen en tevens met hun waterdoorlaatbare inrichting regen kunnen verwerken.

Groenblauwe rivieren, dijkparken en regionaal landschap Hitteplan tijdens hittegolven Klimaatongelijkheid kwetsbare groepen aanpakken Adaptatie bestaande stad (bestaande panden & tuinen, bedrijventerreinen, groenstructuren, groengebieden) Klimaateisen nieuwbouw

ärvŗ-jm

1: . V. .1

■ ir

3* ^ iįŕ-ïţeï:-

įV' V ľ

83

Programma Mobiliteit Voor een bereikbare stad voor iedereen

De toevoeging van extra woningen aan de stad, de daarmee samenhangende groei van het aantal inwoners en de aanwezige voorzieningen zorgen voor een opgave om op een slimme manier alle modaliteiten met elkaar in balans te brengen. Leefbaarheid en bereikbaarheid staan daarbij voorop. Daarbij bieden we een basisbereikbaarheid voor alle modaliteiten, met zoveel mogelijk veilige en gezonde verbindingen door te investeren in ruimte voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer

Impact

Wat doen we concreet

Huidige en toekomstige Rotterdammers mogelijkheden bieden om veilig en vlot en op een betaalbare en gezonde manier gebruik te maken van de stad met al haar kwaliteiten en voorzieningen door het realiseren van toegankelijkheid en bereikbaarheid.

Aanvullend op de overkoepelende strategie en strategische projecten kent het Mobiliteitsprogramma nog een aantal uitwerkingsopgaven: ^ Optimalisatie van het OV-systeem: In de verdere uitwerking van de toekomstige HOV-tramverbinding kijken we naar een goede aansluiting op het bestaande OV-systeem. Met name de verknoping van bestaande tramlijnen rondom station Stadionpark en de aansluiting op de bestaande tramlijnen in de Esch vragen om een nadere uitwerking. ^ Een goed werkend verkeerssysteem dat een basisbereikbaarheid biedt voor alle modaliteiten met een snelheidsregime en inrichting passend bij de omgeving. ^ Uitwerking en realisatie van parkeervoorzieningen op verschillende schaalniveaus. ^ Faciliteren en stimuleren van private initiatieven op het gebied van deelmobiliteit. ^ Logistieke overslagpunten (hubs) aan de randen van de stad zijn nodig om zwaar (milieubelastend) vrachtverkeer een plek te bieden voor overslag van goederen op schone 'lastmile'oplossingen.

Belangrijkste stakeholders

Metropoolregio Rotterdam Den Haag, RET, Rijkswaterstaat, ProRail, fietsersbond, bewoners en wijkraden, nood-en hulpdiensten, ontwikkelende partijen gebiedsontwikkeling, exploitanten mobiliteitshubs

goed fietsnetwerk

ÖÖJÄ

ipenhagei iasmus Hji ìasmus Norreport Station, Kopenhagen © Rasmus Hjortshpj

Neue Meile, Böblingen

fijne stations en overstap

combinatie van functies -’TK)-

ia

'«.-..-iá?

ctorlŕo

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

84

85

indgangen, Esbjerg

Programma Energietransitie Bestaand en nieuw duurzaam

In hoofdstuk 3.4 is toegelicht welke uitdagingen de energietransitie voor de Oostflank met zich mee brengt en welke ambities er liggen om te zorgen dat het plangebied in 2050 ook daadwerkelijk een klimaatneutrale, betrouwbare en betaalbare energievoorziening heeft. De grootste uitdaging is om de energietransitie in de bestaande stad en van de nieuwbouwontwikkeling zo aan elkaar te koppelen dat ze elkaar versterken. Ook zoeken we naar ruimtelijk acceptabele oplossingen. Dat willen we op de volgende manier bewerkstelligen voor warmte, koude en elektriciteit.

Wat doen we concreet

^

Impact

Optimale energietransitie van bestaande stad en nieuwe stad en ruimtelijk goed opgelost: geen transitie van twee snelheden; gebruik ontwikkeling nieuwe delen als hefboom voor bestaande wijken.

Netwerkbedrijven; (publieke) warmtebedrijven; eigenaren van (potentiële) bronnen; collectieve energie-initiatieven

X'B

Rotterdamse Energiesysteemvisie

Startnota versnelling Zonne-energie

De Rotterdamse Transitievisie Warmte

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

Warmte We werken een geïntegreerd plan uit voor warmtevoorzieningen van bestaande en nieuwe ontwikkelingen. Dit betreft bronnen, netwerk en afname. Nieuwbouw zal zeer energiezuinig worden ontwikkeld en op basis van de analyses in dit plan geldt dat voor de knopen (Alexanderplaats, Kralingse Zoom, Stadionpark, Zuidplein) dit tot een geïntegreerde collectieve warmtekoude voorziening met verbinding met het stedelijk warmtenet zal leiden. We integreren nieuwe bronnen (aquathermie, geothermie) zo veel mogelijk in gebieden waar (her)ontwikkeling plaats vindt, zoals de zoeklocatie voor geothermie. Van deze investeringen in netwerk en bronnen profiteert ook de bestaande stad, omdat de bronnen en het netwerk efficiënter gebruikt kunnen worden. Voor de bestaande stadswijken zijn 2 hoofdlijnen: warmtevraagreductie door isoleren en in veruit de meeste gevallen aansluiten op het stedelijk warmtenet.

^

Het elektriciteitsnetwerk heeft een goede basis voor de grotere vraag en aanbod, maar versterkingen en alternatieve oplossingen als opslag en vraagsturing zullen nodig zijn. Hiervoor blijven we in constante dialoog met de netbeheerder Stedin om dit tijdig te onderkennen en gezamenlijk aan oplossingen te kunnen werken.

Koude Voor de nieuwbouw-ontwikkelingen zetten we eerst in op passieve maatregelen als overstekken en goede oriëntatie van open en gesloten geveldelen en een verkoelende inrichting van de openbare ruimte met groen en blauw. Voor de knopen (Alexanderplaats, Kralingse Zoom, Stadionpark, Zuidplein) zal de geïntegreerde collectieve warmte-koude voorziening uit duurzame bronnen voor actieve koeling zorgen.

December 2021

86

Elektriciteit Omdat we zien dat we veel meer elektriciteit zullen gaan gebruiken zetten we in op het mogelijk maken van maximale opwek waar het goed inpasbaar is (daken, gevels, geluidsschermen). De ambitie is om 700Zo elektriciteitsgebruik in het gebied (bestaand en nieuw) op te wekken. Veel zal hier van (private) initiatieven afhangen. Als gemeente zullen we dit blijven stimuleren en waar mogelijk opnemen in planvorming.

De energietransitie is een vraagstuk waar de gemeente haar rol heeft maar ook veel samen met andere partijen zal moeten optrekken. De volgende rollen pakt de gemeente op in de Oostflank: » We zullen sturingsinstrumenten zoals bodemenergieplannen en warmteplannen inzetten bij gebiedsontwikkelingen. » We zullen randvoorwaarden opnemen in afspraken als NvU's, anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars bij gebiedsontwikkelingen. » We zullen de warmtetransitie proactief invullen door samen met (publieke) warmtepartij(en) integrale plannen voor de bestaande en nieuw te maken stad ontwikkelen. Voor bronnen, netwerk en afgifte.

De gemeente zal sturing geven aan (de ambities voor) het energiesysteem van de ontwikkelzones, bijvoorbeeld door het inzetten van bodemenergieplannen, warmteplannen en collectieve energiesystemen te stimuleren. Vanuit het rijk heeft de gemeente de taak om regie te voeren op de warmtetransitie van de bestaande stad, deze transitie zullen we aansluiten op de (her)ontwikkelingen in het gebied. We zullen hierbij nauw samenwerken met de (publieke) warmtebedrijven, ondersteunen bij de ontwikkeling van duurzame warmtebronnen en de netwerken zo goed mogelijk integreren in de uitwerking van de ontwikkelingen.

Belangrijkste stakeholders

Rotterdam aardgasvrij.

De gemeente zal sturing geven aan (de ambities voor) het energiesysteem van de ontwikkelzones, zoals beschreven bij warmte. We zullen de bestaande stad, waar mogelijk, vergroenen en daarmee de oververhitting in de zomer beperken.

Aanvullend op de overkoepelende strategie en strategische projecten kent het Energieprogramma nog een aantal uitwerkingsopgaven:

87

Kansen en aandachtspunten

^ ^ ^

Budget voor voorinvesteringen Ruimtereserveringen voor plannen Uitvoeringsplannen voor de verduurzaming van de bestaande bouw.

Strategische agenda

Fase 1

Fase 2

tot 2030

2030-2035

na 2035

9 strategische projecten met impact op de stad

A Stationsproject Stadionpark Het nieuwe station Stadionpark is niet alleen een aanjager van de regionale bereikbaarheid van en naar Zuid, maar benut ook de potentie om het omliggende gebied te upgraden. We ontwikkelen het station met een gezicht naar twee zijden. Aan de kant van Hillesluis versmallen we de spoorbundel door het rangeerterrein voor goederen te verplaatsen, en zorgen we voor een sterke aansluiting op de Riederlaan als nieuwe stationsstraat. Aan de Stadionpark-kant sluiten we aan op de Olympiaweg als stationsstraat, in samenhang met aanleg van de nieuwe HOV-tramlijn en de ontwikkeling van de Stadiondriehoek. Over het spoor komen drie goede verbindingen tussen de twee buurten, bestemd voor langzaam verkeer.

Nieuwe HOV-tramlijn tussen Zuidplein— Kralingse Zoom-Alexanderknoop (fase 1 8i 2) Aanleg eerste fase HOV-tramlijn Zuidplein-Kralingse Zoom over de nieuwe stadsbrug tussen de Esch en de Veranda, met een indicatief tracé voor doortrekken HOV naar Alexanderknoop op de lange termijn. We benutten de aanleg van de HOV-tramlijn als aanjager voor verstedelijking en om de stadsstraten langs de lijn een upgrade te geven door de openbare ruimte aantrekkelijker te maken en te vergroenen. Het ontwerp van de stadsbrug is daarom onlosmakelijk verbonden met dat van het rivierpark. ^

^4

Rivierpark Noord en Zuid We activeren de rivier als groene, recreatieve zone als hart van het gebied door nieuwe rivierparken langs de beide oevers. Hiermee creëren we doorlopende routes langs het water én een groene, royale verblijfsruimte, met ruimte voor geschikte programmering. De stadsbrug verbindt de rivierparken Noord en Zuid en wordt daarom mede vanuit dat perspectief ontworpen.

Volkstuinen en buurttuinen Bos-as

Abram van Rijckevorselweg Op twee plaatsen streven we naar verbetering van de oversteekbaarheid van de Abram van Rijckevorselweg in noord-zuidrichting door de aanleg van royale, groene, fiets- en voetgangersvriendelijke oversteken.

Volkstuinen en buurttuinen In de verschillende gebiedsontwikkelingen zorgen we voor kleinschalige buurt- en nutstuinen, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen tuineren. Als een van de compensatiemaatregelen voor het opheffen van een aantal volkstuincomplexen zorgen we aan de westzijde van de A16 voor een grotere buurt- en nutstuin.

rg

Sportcomplexen van de toekomst We richten twee sportcomplexen in volgens de principes van het sportcomplex van de toekomst. Een nieuwe complex langs het Koperpad en een aangepast sportcomplex op het Toepad. Deze complexen kenmerken zich door intensieve benutting van de voorzieningen, sterke en toekomstbestendige verenigingen, een publiek karakter door functiemenging, en goede verbindingen met de rest van de omgeving.

A Sterke centra Om de ambitie voor vier sterke centra met een stedelijke functie kracht bij te zetten, investeren we naast Station Stadionpark en omgeving - ook (extra) in Hart van Zuid, Kralingse Zoom en Alexanderknoop. We zetten in op drie hoofdelementen: het aanhaken van het centrum op de omgeving (inclusief het wegnemen van barrières), aantrekkelijke buitenruimte van hoge kwaliteit (interactiemilieus), en waar nodig het toevoegen van stedelijke voorzieningen, passend bij het profiel van het gebied.

A Bos-as We maken een stevige groene verbinding tussen het Kralingse Bos en het Schollebos in Capelle. Hiermee versterken we de groenkwaliteit van het gebied en aanhaking op grotere groengebieden, en zorgen we voor ruimte voor water en stimuleren we de biodiversiteit. Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

Alexanderplaats Sportcomplexen van de Toekomst

88

Beperken impact grootschalige infrastructuur We verminderen de barrièrewerking van de A16, A20 en spoorlijnen door het versterken bestaande en toevoegen van nieuwe kwalitatieve onder- en/ of overgangen. We benutten nieuw programma om te zorgen voor een geluidswerende ‘wand' langs de A16, A20 en spoorlijnen om overlast en gezondheidseffecten te beperken.

Beperken impact grootschalige infrastructuur

Centrumgebied Kralingse Zoom

Abram van Rijckevorselweg

Sportcomplexen van de Toekomst

Nieuwe tram tussen Zuidplein-Alexanderknoop

Rivierpark Noord en Zuid

Stationsgebied Stadionpark

Hart van Zuid

89

1) Nieuwe HOV-lijn tussen Zuidplein-Kralingse Zoom-Alexanderknoop Versterkt de relatie tussen Zuid en Noord en is een aanjager voor verstedelijking Aanleg eerste fase HOV-tramlijn Zuidplein-

Actieplan

Kralingse Zoom over de nieuwe stadsbrug tussen de Esch en de Veranda, met indicatief tracé voor

KORTE TERMIJN: TOT 2030

doortrekken HOV naar Alexanderknoop op de

^

middellange termijn. We benutten de aanleg van de HOV-tramlijn als aanjager voor verstedelijking

Start planuitwerking, waarin de brug, tram en stationsomgeving in samenhang met de omgeving worden ontworpen

’’ĩĩZ.ğ-

en om de stadsstraten langs de lijn een upgrade

okáiíi

te geven door de openbare ruimte aantrekkelijker

MIDDE LLANGE TERMIJN: 2030-2035

te maken en te vergroenen. Het ontwerp van de

^

stadsbrug is daarom onlosmakelijk verbonden met dat van het rivierpark.

Realisatie brug, hoogwaardige tram Kralingse Zoom Zuidplein en station Stadionpark All. Commandant CharcojtfNantes

groene straten

LANGE TERMIJN: NA 2035 ^

ir r

V " -

- İİ’ Ĩ S

Impact

Wat doen we concreet

De HOV-lijn zorgt voor een goede ontsluiting voor bestaande en nieuwe wijken. Het is enerzijds een drager voor verstedelijking, maar zorgt er ook voor dat banen, voorzieningen en daarmee kansen dichterbij komen voor huidige bewoners. De nieuwe stadsbrug fungeert hierbij als verbinder tussen Zuid en Noord, en tussen de verschillende groene gebieden in de stad. Tegelijkertijd heeft de brug grote impact op de rivieroevers, en met name Polder De Esch. Om de kwaliteit van het park, en daarmee de beleving voor de Rotterdammer, te waarborgen wordt er een geïntegreerd ontwerp gemaakt voor brug en rivierpark.

We realiseren een nieuwe hoogwaardige tramverbinding tussen Zuidplein naar Kralingse Zoom. Het is de ambitie deze HOV-lijn op langere termijn door te trekken naar de Alexanderknoop. Daarvoor is een indicatief tracé opgenomen. Deze nieuwe HOV-lijn sluit aan op het nieuwe station Stadionpark. Daarmee wordt ze aangesloten op de ‘Oude Lijn', de bestaande spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht waar op termijn vaker gereden zal gaan worden met een ‘lightrailachtig' systeem. Deze nieuwe verbinding brengt heel veel nieuwe plekken, banen en voorzieningen in de Randstad binnen bereik van huidige en nieuwe bewoners. Het verbindt niet alleen grote knopen (Zuidplein, Stadionpark, Kralingse Zoom en de Alexanderknoop), maar bedient ook bestaande wijken waar de huidige OV-kwaliteit te wensen overlaat. Denk aan Bloemhof en Hillesluis, maar ook de westelijke delen van Het Lage Land. Deze wijken worden beter aangehaakt op het stedelijke en regionale netwerk. Daarbij is het een belangrijke ruggengraat voor de verstedelijking die we in de Oostflank voorzien. Door te bouwen in een hogere dichtheid nabij deze nieuwe OV-haltes stimuleren we mensen om zich op duurzame wijze te verplaatsen.

Belangrijkste stakeholders

Het Rijk, Provincie Zuid-Holland, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), RET.

Aandachtspunten

*

* *

Zorg voor een optimale verknoping tussen tram, trein en metro op station Stadionpark, Kralingse Zoom en station Rotterdam Alexander (mogelijk met bijstelling in bestaande OV-lijnen nodig). Aandacht voor een goede inpassing: voorkom dat de nieuwe tram een barrière gaat vormen. Inpassing van de stadsbrug: ontwerp dient in samenhang met, en als integraal onderdeel van, het rivierpark te worden gemaakt.

Gebiedsuitwerking Oostflank 2040

De nieuwe OV-lijn gaat over een nieuwe brug, gecombineerd met plek voor fietsers, voetgangers en de auto die te gast is om de noord- en de zuidoever bij elkaar te brengen. Bewoners zijn vanuit Zuid opeens slechts 10 minuten fietsen verwijderd van de EUR en bewoners van Kralingen fietsen in 10 minuten naar de Kuip. De brug wordt in parallelle trajecten in samenhang met het rivierpark ontworpen. 90

Laan op Zuid, Rotterdam

m'SA

Realisatie tramverbinding Kralingse Zoom Alexanderknoop "h

I

«nr

msSè

ti mm

ĩŤI

1,7; o” Mogelijk profiel Nesserdijk © Posad Maxwan

oversteekbaarheid

Mogelijk profiel Strevelsweg © Posad Maxwan

Nieuwezijds Voorbrugwal, Amsterdai

nieuwe stadsbrug

91

2* Rivierpark Noord en Zuid De rivierparken en de stadsbrug zorgen voor aantrekkelijke en bereikbare Maasoevers

We activeren de rivier als groene, recreatieve zone als hart van het gebied door nieuwe rivierparken

Actieplan

langs de beide oevers, verbonden door de nieuwe

KORTE TERMIJN: TOT 2030

stadsbrug. Hiermee creëren we doorlopende routes

^ ^

langs het water én een groene, royale verblijfsruimte, met ruimte voor geschikte programmering.

^

Impact

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035

Een natuurlijk-stedelijk park aan beide oevers van de Nieuwe Maas, als aantrekkelijke stedelijke bestemming, met waarde voor alle Rotterdammers en buurtbewoners. Tegelijkertijd heeft de brug grote impact op de rivieroevers, en met name Polder De Esch. Om de kwaliteit van het park te waarborgen wordt er een geïntegreerd ontwerp gemaakt voor brug en rivierpark.

^ ^ ^ ^

Kleinschalige programmering

Nieuwe Brug realiseren Realisatie rivierpark noordoever ter hoogte van de Esch Herinrichting Polder de Esch Upgrade van stadspark Oude Plantage, inclusief brug over de Watertorenhaven

LANGE TERMIJN: NA 2035

Belangrijkste stakeholders

• ^

Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas; Rijkswaterstaat; Havenbedrijf; Waterschappen; natuurorganisaties; huidige bewoners en bedrijven aan de oevers; stakeholders stadsbrug

^ r

IJsseldijk opwaarderen met meer betekenis/kwaliteit Uniek stedelijk programma met stedelijke betekenis ingebed in het landschap

verbindingen door de Esch leggen de verbinding met de buurt en - via de verbeterde oversteek over de Abram van Rijckevorselweg - de verbinding met Kralingen.

Wat doen we concreet

In het gebied tussen De Esch, het eiland van Feijenoord en de Veranda kan de oever aan beide zijden van de rivier worden omgevormd tot een volwaardig stedelijk-klimaatlandschap, waarin waterveiligheid en natuur voorop staan. Het gaat om het ontwikkelen van nieuwe getijdenatuur, het toegankelijk maken van de oevers en het overbruggen van barrières, het opwaarderen van bestaande openbare ruimtes en het toevoegen van recreatief programma. Het rivierpark bouwt op de zuidoever voort op de kwaliteiten van het Brienenoordeiland en het Mallegatpark, en brengt een nieuw dynamisch landschap voor de ontwikkeling van Feyenoord City. Hiertoe behoren ook het getijdenpark en de strekdam. Een belangrijke ambitie hier is het vergroten van de toegankelijkheid van rivier en park voor de inwoners van Bloemhof en Hillesluis. Aan de noordkant verlengt het de promenade van de Boompjes tot aan de Brienenoordbrug, waar het aansluit op de IJsseldijk. Het terugleggen van de zomerdijk van Polder de Esch, dat nodig is om de scheepvaartroutes veilig te stellen, biedt aanleiding om deze polder klimaatadaptief in te richten en toegankelijk te maken. Aan de westzijde is de Oude Plantage een belangrijke schakel. Door middel van een forse kwaliteitsimpuls kan het uitgroeien tot een iconische plek. Het moet beter worden verbonden met de omgeving en er moet actief programma worden toegevoegd.