[23bb007115] Bijlage 2 behorende bij 23bb7113 - Participatieverslag Woonvisie
Tekst van het document
Zo geven jongeren aan een jongerencontract te hebben voor maximaal vijf jaar of omdat
verkeersdrukte voorkomen moeten worden.
ze in een sociale huurwoning wonen waar inkomensgrenzen aan verbonden zijn.
3.
Sloop als middel met aandacht voor gevolgen voor bestaande bewoners. Over het thema sloop zijn verschillende meningen te horen van zowel professionals
Vervolgens is en kleinere groepjes van twee professionals en twee jongeren de
als de jongeren. Associaties met woningen in een slechte staat maakte dat er
verdieping opgezocht en verder doorgepraat over de stellingen:
voorstanders waren sloop als instrument. Anderen voegden hieraan toe dat het dan
1.
Er is in de stad geen plek voor extra woningen.
wel zo beperkt mogelijk ingezet moet worden en zorgvuldig moet gebeuren. Over
2.
Als het moet, verlaat ik de stad om een betaalbare woning te vinden.
het algemeen is sloop voor deze jongeren geen taboe. Zorgen voor verdichting en
3.
Liever huizen slopen dan opknappen.
mooiere woningen werden als voordelen genoemd. Daarbij hechten de jongeren wel waarde aan de bestaande bewoner, hun woongenot en hun perceptie van de staat van de woning. Verdieping op bovenstaande uitkomsten is te zien in de video op het YouTube kanaal van RoffaTakkies (Roffa Takkies – YouTube).
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
22
6. De Rotterdamse Wijkraden Wat hebben we gedaan?
Pijler 2: Toekomstbestendige woningen en vitale wijken:
Tijdens twee avonden op 13 en 14 juni 2023 zijn we in gesprek gegaan met wijkraden
§
Zorg voor een mix van type woningen en verschillende doelgroepen in wijken, dus
over de Rotterdamse Woonvisie. Daarbij waren vertegenwoordigers van een twintigtal
bouw niet alleen maak kleine woningen. En denk aan bv gedeelde voorzieningen en
wijkraden aanwezig. Het waren actieve en constructieve avonden waar bij de
collectieve woonvormen.
wijkraadsleden plenair en in kleine groepjes hebben gereflecteerd op de 4 pijlers uit
§
de Woonvisie. Door leden van de wijkraden te bevragen en zich uit te laten spreken, is inzicht
bijvoorbeeld ouderen, zo blijven sterke sociale netwerken behouden. §
Sommige huurwoningen zijn in slechte staat; zet in op aanpak en handhaving.
§
Extreme verkamering kan leiden tot overlast en effect op leefbaarheid, ga daar terughoudend en zorgvuldig mee om.
verkregen in de huidige en de gewenste situatie(s), die per wijk kunnen verschillen. Daarmee is indirect inzicht verkregen in de wensen en belangen bij wonen van de
Het is belangrijk dat mensen woon carrière kunnen maken binnen de wijk,
§
Zorg voor een integrale aanpak van gebieden; het gaat niet alleen maar om nieuwe
Rotterdammers. Door de rijkheid en verscheidenheid van de verschillende wijken is een
woningen, maar bijvoorbeeld ook goed openbaar vervoer en voorzieningen voor
heel breed pallet aan adviezen en mogelijke maatregelen genoemd. De Kleine Kernen
de buurt. Om een vitale wijk te creëren moet het bestaande wijkweefsel veel meer
hebben immers met andere opgaven te maken dan bijvoorbeeld de Binnenstad, het
onderdeel zijn van ontwikkelingen.
oude Noorden of Carnisse.
§
Het is van belang dat wijken voldoende voorzieningen hebben, zoals huisarts.
Wat heeft het opgeleverd? Tijdens de gesprekken zijn een aantal adviezen en signalen naar voren gekomen, zowel over de inhoud van de pijlers als specifieke aandachtspunten per gebied. Per pijler zijn de meest opvallende punten:
Pijler 1: Meer woningen en betaalbare woningen: §
Zet niet alleen in op verdichting en hoogbouw in binnenstad, maar ook in andere wijken, zoals in Hoogvliet. Biedt kansen voor meer woningen.
§
Sommige wijken lenen zich goed voor het beter benutten van de bestaande voorraad. Er zijn bijvoorbeeld kansen voor optoppen in Zuidwijk en Pendrecht en positief effect op draagvlak voor voorzieningen.
§
Zorg dat de sociale voorraad van de corporaties qua omvang, betaalbaarheid en kwalitatief op peil blijven. § Zorg voor een eenduidige definitie voor sociale huur en zorg dat woningen daadwerkelijk voor deze prijzen worden verhuurd.
§
Bouw meer sociaal in nieuwbouw, bv 30%
§
Zet in op meer betaalbare koop in nieuwbouw en niet alleen op middenhuur.
§
Zorg voor invoering van opkoopbescherming in de hele stad.
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
23
Pijler 3: Aandachtsgroepen §
§ §
§
Afsluitend; wat viel ons op?
De huisvesting van kwetsbare doelgroepen zorgt voor druk op bepaalde wijken,
De verscheidenheid aan gebieden kwam nadrukkelijk naar vormen bij de aanbevelingen
omdat daar veel sociale woningen zijn (zoals Hoogvliet en Oosterflank). Deze
die vanuit de verschillende wijkraadsleden kwamen. Zo lag de focus vanuit Crooswijk
gebieden moeten niet uit balans raken.
sterk op de noodzaak voor voldoende voorzieningen bij nieuwe ontwikkelingen de wijk
Heb aandacht voor spreiding; Tussen wijken, maar ook de regio moet doelgroepen
vitaal te houden. Kwam studentenoverlast als aandachtspunten alleen specifiek vanuit
opvangen.
Kralingen naar voren en agendeert Hoek van Holland vooral de focus om überhaupt te
Bouw voor doelgroepen naar behoefte van de wijk; enkele voorbeelden die werden
bouwen in het dorp (uitvoering van plannen en inzet nodig). Alhoewel de Woonvisie een
genoemd zijn bouw voor ouderen in Lage land en voor jongeren in Hoek van
stedelijk beleidskader is werd vanuit de wijken benadrukt dat aandacht voor diversiteit
Holland.
en maatwerk per gebied wenselijk is.
Wie geef je voorrang? Zorg vooral dat dakloze jongeren een kans krijgen om te wonen. Die vallen nu buiten de boot bij flexwoningen, terwijl wel geschikt concept.
Pijler 4: Betere positie voor Rotterdammers op de woningmarkt We hebben zorgen over te hoge huurprijzen in bestaande (particuliere) huursector. Enkele algemene- en gebiedsspecifieke aspecten die opvielen: §
Neem in de woonvisie op dat het naast stedelijk beleid ook gaat over maatwerk in de wijk en daar ook ruimte voor geven in de uitvoering.
§
Participatie: Betrek bestaande bewoners goed bij nieuwe ontwikkelingen. Ook bij renovatie en sloop van belang om bewoners vanaf het begin mee te nemen.
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
24
7. Andere participatietrajecten met link naar wonen: Bij de Koers op Zuid en de Omgevingsvisie Oostflank heeft recent ook een participatietraject plaatsgevonden. Uit deze participatietrajecten kwamen een aantal punten naar voren die betrekking hebben op wonen. Koers op Zuid
Omgevingsvisie Oostflank
Rode draden uit het participatietraject Koers op Zuid over wonen:
Kernboodschap uit het participatietraject Oostflank over wonen:
§
§
Versterk de kansen voor betaalbaar wonen Koers op Zuid kan bijdragen aan het verbeteren van de betaalbaarheid van wonen
Slimme woningprogrammering voor iedere wijk. Zorgen over grootschalige verdichting die niet passend is bij de wijken.
door verdringing van zittende bewoners te voorkomen. Betaalbaar wonen staat niet
Uit de participatie Oostflank: de wijken verschillen flink in samenstelling en
alleen voor jongeren en ouderen, maar ook voor mensen met een middeninkomen
opbouw van typen bewoners. Met verschillen in vergrijzing, ontgroening, inkomen
(politie, onderwijs, zorg) onder druk. Dit vraagt om slimme oplossingen in de
en culturele achtergronden. Kijk specifiek naar de typen woningen om kwaliteit van
stedelijke verdichting. Hiernaast kan het stimuleren van de doorstroming van
wijk te verbeteren: starters, doorstroming, betaalbaar wonen, zorgwonen, etc.
ouderen en een passende toewijzing van woningen helpen voor mensen die wonen
Benut de verdichtingsopgave om tot een goede woningprogrammering op
of werken in Zuid.
wijkniveau te komen, gericht op een sterke diversiteit en vitaliteit van de wijk.
§
Behoefte aan meer en betere betaalbare woningen Bouwtechnisch moeten woningen worden verbeterd (houten vloeren, schimmel). Er is behoefte aan levensloopbestendige en aanpasbare woningen, maar wel gemengd met andere leeftijdsgroepen. Nieuwe woningbouwprojecten bieden kansen om bestaande wijken meer te mengen met hogere inkomensgroepen. Betere betaalbaarheid van wonen (energiekosten!) en van het OV helpen de bestrijding van armoede in de wijk.
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
25
8. Uitkomsten stakeholderpeilingen In gesprek met Platform Ontwikkeling Rotterdam Wat hebben we gedaan? Op 6 september 2023 is met het Platform Ontwikkeling Rotterdam (POR) een interactieve sessie geweest over de ambities en maatregelen van de woonvisie. POR is het vastgoednetwerk van marktpartijen en gemeente in de stad. Ruim 40 deelnemers vanuit projectontwikkelaars, bouwers, beleggers, woningcorporaties en adviseurs waren aanwezig tijdens themasessie over de woonvisie aanwezig. Na een welkom door de wethouder KBW is in het programma aandacht geweest voor het informeren over de hoofdlijn en het proces van de woonvisie. Een vertegenwoordiger vanuit de markt en een vertegenwoordiger vanuit de corporaties hebben vervolgens hun eerste reflectie hierover gedeeld met de aanwezigen. Daarbij werd onder andere gesproken over lange termijn doelen versus het zoeken naar flexibiliteit en consistentie in uitvoering. Ook de bredere context van een wijk wanneer over gebiedsontwikkeling wordt gesproken. Als aandachtspunt werd benoemd ook in de woonvisie ook aandacht te hebben voor de hogere inkomens. Waardering was er voor de hoofdlijn en de wijze waarop de gemeente partijen betrekt.
Tafel 2: Betaalbaarheid
Welke adviezen heeft het opgeleverd?
§
hoewel onder Rotterdammers ook behoefte is aan grotere woningen.
De aanwezigen zijn vervolgens in vijf tafels ingedeeld om de maatregelen van de pijlers uit de woonvisie uitgebreider te bespreken. Per tafel zijn onderstaande aanbevelingen
§ §
Tafel 1: Meer woningen
van het aandeel betaalbare nieuwbouwwoningen. §
Aan de kostenkant is ook winst te halen. Denk aan flexibiliteit met betrekking tot eisen ten aanzien van parkeernormering, duurzaamheid en minimale woningoppervlakte per gebied.
Houdt rekening met realiseerbaarheid van projecten door op korte termijn flexibel te zijn met lange termijnvisies, bijvoorbeeld via een bandbreedte in de doelstelling
Koopconstructies en subsidies kunnen het betaalbaar aanbieden van (grotere) woningen faciliteren.
opgevallen:
§
Betaalbaar bouwen staat over het algemeen gelijk aan compact bouwen,
§
Continuïteit in regelgeving (en definities) is cruciaal, bij uitstek voor betaalbare segment.
Zorgen voor visies en flexibiliteit op wijk- en gebiedsniveau. En maak keuzes in de totale ‘menukaart’ van beleid (voorkom stapeling van eisen).
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
26
Tafel 3: Toekomstbestendige woningen en vitale wijken § §
§
In gesprek met de 4 grote Rotterdamse woningcorporaties
Goed om in een nieuwe woonvisie juist ook meer aandacht te hebben voor de bestaande woningvoorraad.
Wat hebben we gedaan?
Heb bij toekomstbestendige wijken ook voldoende aandacht voor het belang van
In verschillenden samenstellingen is er de afgelopen periode gesproken met
voorzieningen, rekening houdend met de toekomstige behoeften van bewoners,
vertegenwoordigers van de 4 grote woningcorporaties in Rotterdam; Woonstad,
mix van functies en de mogelijkheid om verbinding tussen bewoners op gang te
Havensteder, Hef Wonen en Woonbron. Naast aanwezigheid tijdens de POR sessie
brengen.
over de woonvisie en de dialoogtafels is ook in twee aparte bijeenkomsten met de
Bekijk vraagstukken en opgaven in wijken samen met bewoners. Hierbij
corporaties doorgepraat over de feiten en cijfers, de hoofdlijn van de Woonvisie en
kan gedacht worden aan slimme samenwerkingsvormen met de gemeente,
mogelijke maatregelen.
woningbouwcorporaties en marktpartijen.
Wat heeft het opgeleverd? Tafel 4: Aandachtsgroepen §
§
§
De corporaties geven aan de ambities op hoofdlijnen te herkennen. Het spannende
Het informeren van ontwikkelaars en corporaties over de woonvraag van
zit uiteindelijk in de uitwerking naar het ‘hoe’, naar de concrete maatregelen. Enkele
doelgroepen, ook op projectniveau, opent het gesprek om doelgroepen vaker en
belangrijke uitgangspunten en adviezen die de corporaties meegeven zijn (overzicht is
sneller mee te nemen in nieuwbouwplannen.
niet uitputtend):
Er zijn meerdere doelgroepen met een huisvestingsopgave en het is voor ontwikkelende partijen vaak niet duidelijk welke doelgroep voor de andere gaat.
Pijler 1: Meer en betaalbare woningen (nieuwbouw)
Wees hierin als gemeente duidelijk.
§
Woningen staan er langer dan de vraag. In het aanpassen van de woningen op de
Het is van belang om te voorkomen dat extra eisen van de gemeente, zoals die met
specifieke woonvraag van doelgroepen kan rekening worden gehouden met het
betrekking tot cultuurhistorische waarde, beeldkwaliteit van panden of rondom
inbouwen van flexibiliteit. Dat geeft ontwikkelaars en corporaties de mogelijkheid
het proces van stadsvernieuwing, onnodig veel tijd en middelen in beslag nemen.
de woning te benutten voor andere doelgroepen wanneer de vraag verschuift.
Dergelijke eisen belemmeren de vernieuwing van de woningvoorraad. §
Tafel 5: Betere positie op de woningmarkt § §
Flexibiliteit: Werk flexibel en doortastend mee aan vernieuwing van corporatiebezit.
Houd ruimte voor meer sociaal: Binnen de bestaande woningvoorraad is en blijft er ruimte voor de uitbreiding van sociale woningen. Zelfs in wijken waar al een
Aandacht voor bewustwording over onbewuste discriminatie en het ethisch gebruik
groot aandeel aan sociale woningen is, kunnen extra sociale woningen worden
van data (over bijvoorbeeld het inkomen) om gelijke kansen te stimuleren.
gecreëerd door middel van verdichting, het opsplitsen van bestaande woningen of
Verkennen van ‘positieve uitzonderingen’, met het oog op nieuwe wet- en
het toevoegen van extra verdiepingen.
regelgeving. Denk hierbij aan maatschappelijke beroepsgroepen, leeftijd en doorstroming uit de buurt.
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
27
Pijler 2: Toekomstbestendige vitale wijken §
Maak de opgave om de bestaande voorraad toekomstbestendig te maken
Pijler 3: Doelgroepen §
onderdeel van de Woonvisie, en heb daarbij niet alleen aandacht voor particulier voorraad maar ook voor het toekomstbestendig houden van corporatievoorraad. §
van woonbeleid §
Heb meer aandacht voor zorg en ondersteuning bij het wonen: De inzet van het
Ook daar liggen grote financiële uitdagingen.
gemeentelijk woonbeleid was de afgelopen jaren veelal ‘stenig’ van aard. Er is meer
Wees terughoudend met sloop: Sloop heeft een enorm impact op het leven van de
gemeentelijke aandacht nodig voor zorg en welzijn voor kwetsbare huurders.
bewoners. Daarom hanteer een insteek ‘nee, tenzij...’. Dit betekent dat sloop alleen §
Maak jongeren onderdeel van woonbeleid en behoud studenten als onderdeel
§
Integrale benadering woonvraag en -aanbod: De (acute) woonvraag naar
wordt overwogen wanneer er zeer dwingende redenen voor zijn.
betaalbare woningen is groter dan het aanbod. Dit vraagt om een meer integrale
Inzet op (verdere) differentiatie van voorraad: alleen bij tenminste behoud van
benadering, waarbij ook de urgente woonvraag (nu vaak losse, parallelle, trajecten)
omvang sociaal door uitbreiding elders in de stad. Ondersteun ‘wijken voor
een belangrijke rol speelt. Ook vragen we oog te houden voor vraag-aanbod
iedereen’ met bijvoorbeeld inzet gemeentelijk vastgoed en gemeentelijke
kwesties welke buiten scope van woningcorporaties vallen (denk aan vraag van
grondopbrengsten.
spoedzoekers met hoge(re) inkomens in relatie tot aanbod van private verhuurders).
§
Inzet op een leefbare stad: meer aandacht voorzieningen bij ontwikkelingen.
§
Zet in op een duurzame stad: werk samen aan een isolatiestandaard en blijf als
afname aanbod en toename aantal woningzoekenden. We monitoren met elkaar
gemeente trekker van de gebiedsaanpak ‘aardgasvrij’. De betaalbaarheid van de
slaagkansen van verschillende doelgroepen. Maak slaagkansen een onderdeel
energietransitie is daarbij een kritisch aandachtspunt voor de toekomst. Dit vraagt
van de doelen binnen gemeentelijk woonbeleid, dit verheldert voor welke groepen
ook om duidelijkheid (van koers per gebied/buurt) en planbaarheid (van de juiste
aanbod het hardst nodig is.
§
Verrijk de woonvraag: Belangrijkste knelpunt zijn oplopende wachtduur,
ingrepen/uitgaven). §
Bevorder leefbaarheid met spreiding van opvang: in sommige delen van de stad zijn
Pijler 4:
er te veel opvangfaciliteiten en maatschappelijke voorzieningen geconcentreerd.
§
Zet in op eerlijk en passend wonen: Behoud en uitbreiding huurteams
Rotterdam zou er baat bij hebben om deze voorzieningen gelijkmatig over de stad te verspreiden. Hiervoor is visie en actie vanuit de gemeente nodig.
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
28
In gesprek met het Gemeenschappelijk Overleg Huurdersorganisaties (GOH)
Tijdens de gesprekken zijn de volgende dilemma’s naar voren gekomen op basis van de hoofdlijn van de 4 pijlers en het belang van GOH: §
Wat hebben we gedaan? Op 4 oktober 2023 heeft een constructief gesprek plaatsgevonden met het GOH over
Het GOH ziet graag dat de sociale woningvoorraad wordt uitgebreid ipv stabiel blijft.
§
Er is een toename van leegstand in het duurdere segment. Het GOH wil graag dat
de ambities en maatregelen van de Woonvisie. Hier waren verschillende leden van de
de gemeente de mogelijkheid creëert om op basis van de leegstandswet hierop te
Klantenraad Woonstad, Huurdersplatform SOR, Hef Wonen en SHS bij aanwezig.
handhaven. Hier moet een bepaling voor worden opgenomen in de APV
Dit overleg was mede ingepland naar aanleiding van de constatering dat het GOH niet
(In Amsterdam is dit al opgenomen in de APV)
kon deelnemen aan de dialoogtafels. Op 11 oktober 2023 heeft het GOH een gesprek
§
Het GOH is absoluut geen voorstander van de door het college voorgenomen stijging van de grondprijzen omdat dit niet bijdraagt aan het doel om meer
gevoerd met de wethouder Klimaat, Bouwen en Wonen.
woningen te bouwen. Tijdens de gesprekken is een toelichting op de hoofdlijn van de Woonvisie gegeven
§
Het GOH wil dat de gemeente streeft naar helemaal geen dakloosheid ipv zo min
(feiten en cijfers en de 4 pijlers). In gesprek zijn informatieve vragen en
mogelijk. Ook wil de GOH dat het aantal daklozen wordt geteld via de nieuwe
ideeën gewisseld.
Ethos-light definitie.
Wat heeft het opgeleverd?
§
Het GOH vraagt zich af of er voldoende handhavingscapaciteit is.
§
Tot slot maakt het GOH zich zorgen over de ontwikkeling dat er steeds meer
Het GOH op een aantal thema’s en onderwerpen het belang voor huurders benoemd,
onbetaalbare studio’s worden gebouwd voor studenten ipv kamers met gedeelde
zoals benodigde aandacht voor studentenhuisvesting en werkende jongeren, de inzet
voorzieningen.
op doorstroming, het zuiver houden van de definitie sociale huur (en dat particulier huur daar niet in mag worden meegeteld), de aandacht voor redelijke servicekosten en de
Het GOH heeft verder aangegeven dat zij zich herkennen in de thema’s en dat ze de term
noodzaak van bewonersondersteuning.
‘wijken voor iedereen’ beter vinden dan ‘wijken uit balans’. Ook vinden ze het goed dat de term scheefhuren niet terugkomt. Op verzoek van het GOH is de term ‘energiearmoede’ uit de tekst gehaald omdat er volgens het GOH sprake is van armoede als structureel probleem en niet van energiearmoede.
Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
29
Dank voor het meedenken!
Dankwoord
In het participatieproces werd duidelijk hoe het onderwerp “wonen” leeft in Rotterdam onder alle diverse doelgroepen en actoren. We willen iedereen hartelijk danken voor de moeite, tijd en positieve energie die is besteed aan het meedenken over de toekomst van het wonen in Rotterdam! De veelheid aan informatie, meningen en adviezen leverde een brede opbrengst en daarmee een verrijking en aanscherping van de concept Woonvisie (en daarbij behorende uitvoeringsmaatregelen). Het voornemen is deze Woonvisie in maart 2024 definitief vast te stellen. We hopen hiermee een goede basis te hebben gelegd om de Woonvisie effectief en adequaat gezamenlijk tot uitvoering te brengen: we hebben elkaar daarbij immers hard nodig! We willen hier in de vorm van een nader uit te werken “continue dialoog” nader vorm aan gaan geven Doel is om samen te werken aan een stad waar we een fijn en betaalbaar huis voor iedereen kunnen bieden. Rotterdamse Woonvisie Participatieverslag
30