[23bb006455] Afschrift brief van burgemeester en wethouder Simons aan wijkraden over Horecanota Rotterdam

Schone buitenruimte De gemeente zet zich sterk in om de buitenruimte schoon en netjes te houden. Een schone en nette buitenruimte is van grote waarde voor de stad, zowel qua kwaliteit als beleving. Bewoners, bezoekers en ondernemers profiteren van een schone, aantrekkelijke buitenruimte. De meeste Rotterdamse ondernemers houden zich aan de regels, waaronder het schoonhouden van hun omgeving. Helaas zijn

Concept Horecanota

41

Conceptversie | September 2023

Hoofdstuk 6

Handhaving Het handhavingsarrangement sluit aan bij de zoektocht naar balans tussen veiligheid, levendigheid en een prettig woon- en leefklimaat. Het is dan ook nadrukkelijk de bedoeling om maatwerk te bieden. Ruimte waar het kan, handhaven en optreden waar het nodig is: ‘high trust – high penalty’. De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid in de gemeente en beschikt over een aantal bestuursrechtelijke instrumenten om deze te beschermen. In dit hoofdstuk gaan we hier verder op in. Concept Horecanota

42

Conceptversie | September 2023

Uitgangspunten

de burgemeester ook naar de handelswijze van de ondernemer voor, tijdens en na het incident. Hoe heeft de ondernemer gehandeld? Wat heeft hij gedaan om het incident te voorkomen? Wat is de geschiedenis van de betreffende horeca-inrichting? De openbare orde en veiligheid zijn altijd leidend. Het kan dus zijn dat de ondernemer heeft gedaan wat hij kon, maar dat toch een maatregel genomen moet worden om de openbare orde en veiligheid in en rond de inrichting te herstellen.

De uitgangspunten van het handhavingsarrange­ ment zijn: 1. Hoe ernstiger de overtreding, des te korter is het handhavingstraject, dus des te sneller wordt besloten tot een maatregel. 2. Hoe ernstiger de overtreding, des te zwaarder de maatregel. 3. Afhankelijk van de feiten en omstandigheden kan de burgemeester besluiten af te zien van een maatregel of te volstaan met een waarschuwing. Dat geldt zelfs als volgens het handhavingsarrangement een sluiting of intrekking gerechtvaardigd zou zijn. De burgemeester kan ook besluiten een stap in het handhavingsarrangement over te slaan en bijvoorbeeld wel een maatregel nemen waar normaal gesproken eerst een waarschuwing zou volgen.

Erfelijke belasting Als een ondernemer zijn onderneming tussentijds overdraagt aan een ander, dan begint de nieuwe exploitant bij een overtreding vooraan in het stappenplan. Dit is om te voorkomen dat de ondernemer wordt belast met de ‘erfenis’ van zijn voorganger. In bepaalde gevallen kan een ondernemer wél worden belast met de ‘erfenis’ van zijn voorganger(s). Bijvoorbeeld bij precieze eisen (maatwerkvoorschriften) aan de geluidsproductie. Of bij langdurige en terugkerende locatiegebonden vormen van overlast of verstoringen van de openbare orde. ‘Erfelijke belasting’ geldt in ieder geval als een ondernemer zijn ondernemingsvorm verandert, bijvoorbeeld als er een vennoot bij komt. Deze nieuwe exploitant krijgt dan ook te maken met het verleden van zijn compagnon. Dat geldt ook als een ondernemer in de tussentijd zijn vergunning verandert of vernieuwt. En als een beheerder of de partner van de exploitant op dezelfde locatie het gevestigde horecabedrijf overneemt. We mogen verwachten dat hij of zij bekend is met het handhavingsverleden van de inrichting.

Primair handhavingsproces De burgemeester beschikt over een scala aan bestuursrechtelijke instrumenten om de openbare orde en veiligheid te beschermen. Zo kan hij de exploitatievergunning schorsen of intrekken. Ook kan hij beperkingen opleggen of voorschriften verbinden aan de vergunning. En de burgemeester kan een last onder dwangsom of een bestuurlijke maatregel opleggen en hij kan bevelen om de openbare inrichting te sluiten. Een bevoegde toezichthoudende partij dient een verzoek in bij de burgemeester om een bestuurlijke maatregel te nemen. Belanghebbenden krijgen de mogelijkheid om hun zienswijze te geven over het voorliggende dossier. Vervolgens worden alle feiten en omstandigheden afgewogen en afgezet tegen wet- en regelgeving en het handhavingsarrangement. Vervolgens neemt de burgemeester een beslissing. Het besluit wordt bekend gemaakt aan de exploitant, eventuele andere belanghebbenden en de toezichtpartners. Als de exploitant van een inrichting of een andere belanghebbende zich niet kan verenigen met het besluit van de burgemeester, dan kan die persoon hiertegen bezwaar maken.

Last onder dwangsom / bestuursdwang Bij toepassing van een last onder dwangsom wordt de exploitant aangeschreven om de overtreding (bijvoorbeeld ten aanzien van terrassen of sluitingstijden) te stoppen en/of om voortzetting of herhaling te voorkomen. Als de ondernemer niet stopt met de overtreding of bij een volgende overtreding, dan wordt de dwangsom verbeurd. Dat betekent dat de exploitant de opgelegde dwangsom moet betalen. De hoogte van de dwangsom staat in redelijke verhouding tot de ernst van de overtreding en moet voldoende prikkel geven om de overtreding te stoppen en herhaling van de overtreding en daarmee aantasting van het woonen leefklimaat te voorkomen. Afhankelijk van de overtreding kan worden bepaald dat bij elke volgende overtreding een dwangsom wordt verbeurd, of dat een dwangsom per tijdseenheid (bijvoorbeeld per dag) wordt verbeurd. In de last onder dwangsom wordt een maximumbedrag opgenomen dat aan dwangsommen

Afweging van belangen Het doel van handhaving is het voorkomen van (verdere) aantasting van de openbare orde en veiligheid en het woon- en leefklimaat. En ook het herstel van de openbare orde als die is geschaad. In zijn besluitvorming over een bestuurlijke maatregel weegt de burgemeester het belang van de ondernemer en derden af tegen dat van de openbare orde. De openbare orde weegt daarbij zwaar. Bij incidenten kijkt

Concept Horecanota

43

Conceptversie | September 2023

verbeurd kan worden. Als de overtreding ondanks het verbeuren van dwangsommen door blijft gaan, kan de burgemeester aanvullende maatregelen nemen. De last onder dwangsom geldt voor een periode van twee jaar. Als een jaar lang geen dwangsommen zijn verbeurd, kan de exploitant een verzoek indienen tot intrekking van de last onder dwangsom. Er kan ook worden gekozen voor het opleggen van een last onder bestuursdwang. Bij een last onder bestuursdwang kan het bestuursorgaan de overtreding zelf feitelijk beëindigen (bijvoorbeeld het weghalen van een illegaal terras) als de ondernemer dat niet zelf doet.

is om de openbare orde en veiligheid in en rond de inrichting te laten herstellen. En om meer informatie te krijgen over de toedracht van het incident. In deze periode maakt de politie een dossier op voor de burgemeester en wordt onderzocht of verdergaande maatregelen nodig zijn. Als na het politieonderzoek en uit de zienswijze van de exploitant blijkt dat het gevaar voor de openbare orde en veiligheid voldoende is weggenomen, kan de sluiting worden opgeheven.

Schorsen en intrekken exploitatievergunning In dit handhavingsarrangement wordt een onderscheid gemaakt tussen schorsing en intrekking van de exploitatievergunning. De burgemeester schorst de exploitatievergunning als hij vindt dat voor deze vergunning een maatregel voor bepaalde tijd nodig is. Er mag bijvoorbeeld voor één maand niet worden geëxploiteerd. De burgemeester trekt de vergunning in als hij vindt dat de ondernemer niet meer over een exploitatievergunning mag beschikken. Bijvoorbeeld omdat de ondernemer strafbaar heeft gehandeld of omdat uit opeenvolgende incidenten blijkt dat de ondernemer niet in staat is om zijn bedrijf zonder gevaar voor de openbare orde te exploiteren. Het intrekken van de vergunning is definitief.

Meerdere maatregelen bij overtredingen en incidenten Het kan voorkomen dat bepaalde feiten en omstandigheden aanleiding geven voor meerdere bestuurlijke maatregelen of verschillende handhavingsstappen. Als er een incident plaatsvindt of een overtreding wordt begaan terwijl er al een maatregel van de burgemeester van kracht is, dan wordt dit de exploitant zwaar aangerekend. In deze gevallen kan de burgemeester besluiten de bestaande maatregel te verlengen, te verzwaren en/of een andere maatregel toe te passen.

Exploitatie van inrichtingen die vrijgesteld zijn van de vergunningsplicht

Het is ook mogelijk meerdere maatregelen tegelijkertijd te nemen. Bijvoorbeeld de sluiting van een openbare inrichting vanwege drugshandel en intrekking van de exploitatievergunning, omdat het vertrouwen in de ondernemer weg is. Het gaat dan wel elke keer om verschillende maatregelen.

Sommige openbare inrichtingen zijn vrijgesteld van de exploitatievergunningplicht (zie hoofdstuk 1). Dit past bij het geven van vertrouwen aan ondernemers. Daar staat tegenover dat wanneer sprake is van overtredingen, er ook streng wordt opgetreden (volgens het principe ‘high trust, high penalty‘). De voorwaarden waaraan deze inrichtingen zich moeten houden staan in hoofdstuk 1. Als één van deze voorwaarden wordt overtreden, dan volgt in principe handhaving volgens het specifieke stappenplan dat van toepassing is (bijvoorbeeld sluitingstijden, terras etc.). Afhankelijk van de ernst, duur of aard van de overtreding(en) kan de burgemeester ook bepalen dat de vrijstelling van de vergunningsplicht niet meer geldt of dat de inrichting wordt gesloten.

Stapeling van sluitingstermijnen gebeurt niet. De burgemeester kan wel besluiten een handhavingsstap over te slaan of een zwaardere maatregel nemen bij een combinatie van overtredingen en incidenten. De burgemeester motiveert zo’n besluit expliciet.

Bestuursrecht en strafrecht Een incident of overtreding kan leiden tot een maat­ regel of sanctie op basis van bestuursrecht én op basis van strafrecht. Bestuursrecht en strafrecht worden naast elkaar toegepast. Een maatregel die de burge­ meester neemt is in het belang van de openbare orde en het doel van de maatregel op basis van het strafrecht is het straffen van de overtreder.

Handhavingsarrangement De opeenvolgende handhavingsstappen per gedraging en/of situatie staan hieronder beschreven. Daarin is onderscheid tussen de rol van de toezichthouder en de rol van de burgemeester.

Spoedsluiting Bij ernstige en acute verstoringen van de openbare orde kan met spoed een maatregel worden genomen. Als het om een spoedsluiting gaat, dan wordt de inrichting maximaal twee weken gesloten. Het doel

Concept Horecanota

Het handhavingsarrangement is zo opgebouwd dat de maatregel afhangt van de ernst van de constatering of het incident, én van de tijd die is verstreken sinds het voorgaande incident of de voorgaande overtreding. Als

44

Conceptversie | September 2023

Slecht levensgedrag

de overtredingen binnen een jaar plaatsvinden, dan wordt in principe de volgende stap in het arrangement gezet. Als meer dan een jaar maar minder dan vijf jaar is verstreken sinds de laatste constatering of incident, dan wordt in principe de toen gezette handhavingsstap herhaald.

De gemeente verwacht van een exploitant dat die niet in enig opzicht van slecht levensgedrag is. Ook ver­wacht de gemeente dat de exploitant gekwalificeerd personeel aanstelt en de leiding over zijn horeca­bedrijf in handen geeft van personen aan wie dat is toevertrouwd. Als de gemeente constateert dat de exploitant of zijn beheerders in enig opzicht van slecht levensgedrag zijn, bijvoorbeeld door betrokkenheid bij zware criminaliteit, vuurwapens, verdovende middelen, witwassen, underground banking en mensenhandel, is dat reden om de exploitatievergunning in te trekken of te wijzigen door de beheerder hiervan te verwijderen.

Handhavingsstappen Zelfde overtreding binnen één jaar

Zelfde overtreding binnen vijf jaar (m.u.v. het eerste jaar)

Volgende stap handhavings­ arrangement

Herhaling stap handhavings­ arrangement

Slecht levensgedrag

Het handhavingsarrangement geeft weer hoe in principe wordt gehandeld bij specifieke overtredingen. In concrete omstandigheden kan de burgemeester echter besluiten andere of extra maatregelen te nemen, zoals het stellen van voorschriften en/of het eisen van een exploitatieplan.

Toezichthouder

Burgemeester

Iedere constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

Iedere constatering: Indien exploitant: Intrekken exploitatie­ vergunning Indien leidinggevende: Wijzigen exploitatievergunning door verwijderen leidinggevende

Schijnbeheer Er is sprake van schijnbeheer als blijkt dat niet de vergunninghouder feitelijk zeggenschap heeft over en leidinggeeft aan het horecabedrijf, maar een persoon die niet als zodanig op de vergunning staat vermeld. Onder schijnbeheer wordt verstaan dat de feitelijke eigenaar (bewust) op de achtergrond blijft en/of de feitelijke situatie niet overeenkomt met de situatie op ‘papier’. Schijnbeheer is een ernstige situatie omdat de persoon die feitelijk de leiding heeft niet getoetst is aan de vereisten die gelden voor een exploitant, wat een groot gevaar voor de openbare orde kan betekenen. Op basis van het dossier beoordeelt de burgemeester of voldoende aannemelijk is dat een schijnbeheerconstructie wordt gebruikt.

Als bij herhaling blijkt dat verschillende leidinggevenden die de exploitant aanstelt van slecht levensgedrag zijn, dan kan dat leiden van het verlies van vertrouwen in de horecaondernemer en dat de burgemeester maatregelen neemt (zie in stappenplan bij ‘Geen vertrouwen in ondernemer’). Ook kunnen er omstandigheden zijn waarin de gemeente aanleiding ziet om een Bibob-onderzoek te doen naar de onderneming.

(Ernstig) geweld Geweldsincidenten zijn situaties waarin een hand­ gemeen of ongewenste intimiteiten plaatsvinden, in de directe nabijheid van of vanuit het horecabedrijf. Er kan ook sprake zijn van ernstig geweld, bijvoorbeeld incidenten met wapens en/of explosieven, grootschalige vechtpartijen, ernstige zedendelicten, (onvrijwillige) toediening van bedwelmende middelen (uit Lijst I van de Opiumwet) en/of ernstig gewonde of dodelijke slachtoffers. Is het personeel op negatieve wijze betrokken of kan de exploitant nalatigheid worden verweten (voor, tijdens of na het geweldsincident), dan kan een handhavingsstap worden overgeslagen en kan de burgemeester zijn vertrouwen in de ondernemer

Schijnbeheer Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Concept Horecanota

45

Conceptversie | September 2023

opzeggen en zo (aanvullende) maatregelen nemen (zie in stappenplan bij ‘Geen vertrouwen in ondernemer’).

Geweld

Als het nodig is voor het herstel van de openbare orde, dan gaat de burgemeester in principe altijd over tot een spoedsluiting van twee weken. Om de openbare orde en veiligheid onmiddellijk te herstellen, wordt de horeca-inrichting voor een korte periode gesloten. Tijdens de spoedsluiting wordt bekeken of sluiting voor maximaal drie maanden nodig is. Bij herhaling kan de inrichting voor maximaal zes maanden worden gesloten en kan de exploitatievergunning worden ingetrokken. De burgemeester kan ook besluiten dat een langere sluiting niet nodig is. De feiten en omstandigheden moeten hiervoor wel aanleiding geven (bijvoorbeeld dat de horecaondernemer overtuigend kan aantonen dat hij maatregelen neemt die herhaling in de toekomst voorkomen én de openbare orde en veiligheid niet verder is aangetast of inmiddels is hersteld).

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

2e constatering (binnen jaar na – al dan niet ernstig geweldsincident31): Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Sluiting inrichting 1 maand

3e constatering of na spoedsluiting Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Sluiting inrichting 3 maanden

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Sluiting inrichting 6 maanden en intrekken exploitatievergunning

Ernstig geweld Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: 1. Sluiten max. 2 weken, dan: 2a. Intrekken sluitingsbevel; óf 2b. Sluiten inrichting 3 maanden

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: 1. Sluiten max. 2 weken, dan: 2a. Intrekken sluitingsbevel; óf 2b. Sluiten inrichting 6 maanden

31

Ongewenste en/of illegale activiteiten in of vanuit horecabedrijf Gemeente Rotterdam tolereert niet dat openbare inrichtingen het toneel zijn van strafbare handel­ ingen of een uitvalsbasis zijn voor criminelen. Daarom treedt de gemeente streng op tegen inrichtingen waar dergelijke praktijken plaatsvinden. Van ondernemers wordt verwacht dat zij ervoor zorgen dat in hun bedrijf geen ongewenste en/of illegale activiteiten plaatsvinden. Onder ongewenste en/of illegale activiteiten in of vanuit het horecabedrijf worden in elk geval (niet uitsluitend) de volgende feiten verstaan: Heling. Illegale kansspelen. Underground banking. Aanwezigheid (vuur)wapen.32 Aanwezigheid handelshoeveelheid drugs.33 Drugsgebruik en -handel (volgens lijst I en II van de Opiumwet). Mensenhandel.

· · · · · · ·

Dit geldt ook voor elke volgende constatering van geweld, nadat eerder een al dan niet ernstig geweldsincident heeft plaatsgevonden.

32 Wordt met een vuurwapen geschoten, dan is sprake van een (ernstig) geweldsincident en wordt gehandhaafd volgens het bijbehorende stappenplan. Dit geldt ook wanneer met een vuurwapen wordt gedreigd of als deze ter hand wordt genomen. 33 Bij het bepalen of de hoeveelheid drugs die wordt aangetroffen een handelshoeveelheid is, gaat de gemeente uit van de richtlijnen die het Openbaar Ministerie hierover heeft opgesteld. Bij middelen volgens lijst I van de Opiumwet (harddrugs) gaat het om een hoeveelheid groter dan 0,5 gram of drie pillen/tabletten. Bij middelen volgens lijst II van de Opiumwet (softdrugs) gaat het om een hoeveelheid groter dan 30 gram.

Concept Horecanota

46

Conceptversie | September 2023

Exploitatie zonder (geldige) vergunning / exploiteren in strijd met het horecagebiedsplan

Mede vanwege het georganiseerde en/of ondermijnende karakter van dergelijke ongewenste en/of illegale activiteiten en de impact die dit heeft op de openbare orde en veiligheid en het woon- en leefklimaat, wordt in principe uitgegaan van een sluiting van 3 maanden. Als de feitelijke situatie daarvoor aanleiding geeft, kan de burgemeester besluiten om hiervan af te wijken en te volstaan met een waarschuwing of juist een handhavingsstap over te slaan in het arrangement. Feiten en omstandigheden die relevant zijn bij een dergelijke afweging op dit punt zijn onder andere (niet limitatief):

Exploiteren van een openbare inrichting mag alleen met een geldige exploitatievergunning, tenzij er sprake is van een vrijstelling van de vergunningplicht. Ook moet de exploitatie passen binnen de ontwikkelrichting in het horecagebiedsplan. Zolang er geen exploitatievergunning is verleend, moet de openbare inrichting gesloten blijven. Dat geldt bijvoorbeeld ook wanneer de exploitatievergunning is verlopen en nog geen nieuwe vergunning is (aangevraagd en/of) verleend.

1. De aard, duur en omvang van de ongewenste en/ of illegale activiteiten. 2. Constatering van meerdere ongewenste en/of illegale activiteiten. 3. Verwijtbaarheid, dan wel betrokkenheid van de exploitant, de beheerder(s), de portier(s) en/of het (overige) personeel. 4. De genomen maatregelen door de exploitant om de openbare orde in en rond de inrichting in voldoende mate herstellen en de medewerking die daarbij wordt verleend aan toezichthoudende instanties. 5. Aantreffen in de inrichting van personen met antecedenten op het gebied van bovenstaande feiten of aanzien van dergelijke feiten recidiveren.

De burgemeester maakt in dergelijke gevallen gebruik van zijn bevoegdheid om een last onder dwangsom op te leggen of om bestuursdwang toe te passen om de exploitatie te beëindigen. Er is in ieder geval sprake van illegale exploitatie als wordt geëxploiteerd: bij een overname terwijl nog geen · Bijvoorbeeld vergunning(en) is (zijn) verleend. de vergunning(en) is (zijn) ingetrokken of · Terwijl geweigerd. geldige inschrijving bij de Kamer van · Zonder Koophandel. · Nadat de exploitatievergunning is vervallen. 34

35

Exploitatie zonder (geldige) vergunning / exploiteren in strijd met het horecagebiedsplan

Wanneer een handelshoeveelheid drugs wordt aangetroffen in een horeca-inrichting is de openbare orde per definitie in het geding. Dat is zeker het geval als aannemelijk is dat in drugs wordt gehandeld in of vanuit de inrichting, ook als dit gebeurt buiten medeweten van de ondernemer of zijn personeel om.

Ongewenste en/of illegale activiteiten Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Sluiten inrichting 3 maanden

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Sluiten inrichting 6 maanden en intrekken exploitatievergunning

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing en exploitant moet de exploitatie onmiddellijk te staken

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Opleggen last onder dwangsom of last onder bestuursdwang

34 Dit kan naast feitelijke constateringen door een toezichthouder bijvoorbeeld ook blijken uit wijzigingen bij de Kamer van Koophandel. 35 De exploitant krijgt in het geval van het ontbreken van een correcte inschrijving bij de Kamer van Koophandel twee weken de tijd om dit alsnog te regelen. Hierna zal alsnog worden opgetreden.

Concept Horecanota

47

Conceptversie | September 2023

Elk incident (overlast, geweld enz.) bij een inrichting met een kortlopende exploitatie­ vergunning

Wijzigen exploitatievorm (activiteit) zonder nieuwe exploitatievergunning Uit de vergunning blijkt duidelijk welke activiteiten in een horecabedrijf wel en welke niet zijn toegestaan. Vinden in een horecabedrijf activiteiten plaats die niet zijn vergund dan wordt hiertegen opgetreden. Als alcohol zonder Alcoholwetvergunning geschonken wordt, dan worden de alcoholhoudende dranken in beslag genomen door de toezichthouder en wordt opgetreden volgens het handhavingsmodel Alcoholwet, te vinden op rotterdam.nl/horeca.

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Intrekken kortlopende exploitatie­vergunning

Overlast Overlast is een breed begrip. Het kan gaan om geluidsoverlast door bijvoorbeeld muziek, vertrekkende klanten en samenscholing voor de deur/ingang, maar ook om intimidatie van buurtbewoners, wildplassen en braken in de omgeving van de horeca-inrichting. Bij (klachten van) overlast moet in ieder geval duidelijk zijn:

Wijzigen exploitatievorm (activiteit) zonder nieuwe exploitatievergunning Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing (exploitant moet de activiteit onmiddellijk staken.

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Waarschuwing (exploitant moet de activiteit onmiddellijk staken)

2e constatering: -- (zie toezichthouder)

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 3 maanden

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

het gaat om ‘objectiveerbare’ overlast. Dat · Dat wil zeggen dat gemiddeld genomen de meeste

· ·

Gemeente Rotterdam neemt klachten over overlast door horeca zeer serieus. Daarom kiest de gemeente ervoor dat een dossier dat over geluidsoverlast gaat, niet alleen hoeft te bestaan uit geluidsmetingen. Ook op andere manieren kan aannemelijk worden gemaakt dat een horecabedrijf overlast veroorzaakt en kan worden opgetreden.

Kortlopende exploitatievergunning De kortlopende exploitatievergunning is een voorbeeld van de vertrouwensbenadering waarmee het mogelijk wordt gemaakt tijdelijk horeca te kunnen exploiteren met lichtere eisen. De vergunning heeft de duur van maximaal zes maanden. Het verlenen van deze vergunning is blijk van vertrouwen dat de ondernemer onder de bijzondere omstandigheden waaronder zo’n vergunning wordt verstrekt, een onderneming kan drijven die de openbare orde en het woon- en leefklimaat niet aantast. Maar als de ondernemer dit vertrouwen schendt, dan wordt de vergunning meteen ingetrokken. Bijvoorbeeld doordat in de directe omgeving of vanuit het (tijdelijke) horecabedrijf incidenten plaatsvinden of de ondernemer op grove wijze de voorwaarden voor tijdelijke exploitatie overschrijdt. Alleen zo kan de mogelijkheid om kortlopende exploitatievergunningen te verlenen in stand blijven.

Concept Horecanota

mensen dit als overlast zien. Deze overlast moet wel worden waargenomen (en als zodanig geregistreerd) door politieambtenaren, toezichthouders van DCMR, of medewerkers van Stadsbeheer. Dat de overlast te herleiden is tot de inrichting waarop de klachten betrekking hebben. Dat er duidelijke effecten zijn op het woon- en leefklimaat.

Horeca-inrichtingen met een 24-uurs-openstelling genieten het vertrouwen dat zij tot diep in de nacht en vroege ochtend kunnen exploiteren zonder overlast te veroorzaken voor bewoners. Overlast ná 01:00/03:00 uur, dus nadat de meeste horeca-inrichtingen dicht en leeggelopen zijn, wordt een exploitant zwaar aangerekend. Als het type overlast niet verdwijnt door de maatregelen uit het arrangement, kan een andere maatregel worden opgelegd. Bij aanhoudende overlast, kan de burgemeester bijvoorbeeld de inrichting voor een bepaalde periode sluiten.

48

Conceptversie | September 2023

Overlast

Overtreden sluitingstijden

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Verbieden incidentele ontheffing (geluidje en/ of verlaatje) gedurende 1 jaar en (afhankelijk waarvan sprake is):

Horecabedrijven zijn gebonden aan de in de exploitatievergunning opgenomen openings- en sluitingstijden. Exploiteert een ondernemer buiten de aan hem vergunde tijden (zonder gebruikmaking van de ontheffing sluitingstijden) dan wordt dit gezien als een serieuze overtreding.

Overtreden sluitingstijden

· terugbrengen sluitingstijd bij een ·

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

24-uurs openstelling naar 01.00/03.00 uur gedurende 1 maand in de overige gevallen: terug­brengen sluitingstijd met 3 uren gedurende 1 maand

3e constatering: Verbieden incidentele ontheffing (geluidje en/ of verlaatje) gedurende 1 jaar en sluiting inrichting 1 maand

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Verbieden incidentele ontheffing (geluidje en/ of verlaatje) gedurende 1 jaar en sluiten inricht­ ing 3 maanden

5e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

5e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Schriftelijke aanzegging van een last onder dwangsom

2e constatering: Verbeuring dwangsom

2e constatering: - (zie toezichthouder)

3e constatering: Verbeuring dwangsom

3e constatering: -- (zie toezichthouder)

4e constatering: Verbeuring dwangsom

4e constatering: -- (zie toezichthouder)

5e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

5e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

* Als ten aanzien van de feiten genoemd in dit stappenplan een over­ treding wordt begaan, na opheffing of verlopen van de last onder dwang­ som (dat is altijd meer dan een jaar geleden), dan wordt indien mogelijk de desbetreffende stap herhaald of wordt opnieuw een (hogere) last onder dwangsom opgelegd. ** De burgemeester kan besluiten om bij het overtreden van de sluitings­ tijden ook incidentele ontheffingen van de sluitingstijd voor 1 jaar te verbieden.

* Het terugbrengen van de sluitingstijden betekent ook dat geen gebruik gemaakt kan worden van het ‘afkoel­halfuurtje’.

Concept Horecanota

49

Conceptversie | September 2023

Illegale uitbreiding van de inrichting36

schijnbeheer en worden dienovereenkomstig maat­ regelen genomen (zie stappenplan ‘Schijnbeheer‘).

In de exploitatievergunning zijn de vergunde vertrekken/vierkante meters van de inrichting opgenomen. Exploiteert een ondernemer buiten de op de vergunning opgenomen vierkante meters of een groter of in het geheel illegaal terras, dan wordt dit gezien als een serieuze overtreding en kan er een last onder dwangsom worden opgelegd.

Wijzigen exploitant zonder nieuwe vergunning

Illegale uitbreiding van de inrichting

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Waarschuwing en verplichting om binnen twee weken een nieuwe exploitatievergunning aan te vragen 2e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Schriftelijke aanzegging van een last onder dwangsom

2e constatering: Verbeuring dwangsom

2e constatering: - (zie toezichthouder)

3e constatering: Verbeuring dwangsom

3e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering (binnen een jaar na de vorige constatering óf als niet binnen twee weken een nieuwe vergunning is aangevraagd): Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Verbeuring dwangsom

4e constatering: -- (zie toezichthouder)

Illegale portier

5e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

5e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Schakelt de exploitant een portier in voor het bewaken van de orde aan de deur en in het horecabedrijf, dan moet deze portier de juiste papieren hebben. Het gaat om een gecertificeerde portier die van de politie toestemming heeft om beveiligingswerk te doen. Van deze portier mag worden verwacht dat hij weet hoe te handelen in situaties waarin die (openbare) orde en veiligheid onder druk staat.37

Wijzigen exploitant zonder melding De exploitant is altijd verantwoordelijk voor de exploitatie van de horeca-inrichting. De vergunning wordt dan ook verleend aan degene die hem aanvraagt (of aan degene namens wie een vergunning is aangevraagd). De exploitant is verplicht elke wijziging in de zeggenschap (bijvoorbeeld doordat een vennoot toetreedt tot de vennootschap of een eenmanszaak een BV wordt met aandeelhouders) door te geven en een nieuwe vergunning aan te vragen. Doet hij dit niet, dan kan de burgemeester een maatregel nemen. In beginsel wordt de exploitant gewaarschuwd dat hij een nieuwe vergunning moet aanvragen en wordt hem een termijn geboden om de aanvraag te doen. Doet hij dit niet, dan kan dat reden zijn voor de burgemeester om de exploitatievergunning in te trekken. Als blijkt dat moedwillig is gekozen voor een constructie waarbij eigenlijk wordt geëxploiteerd door een andere persoon die niet op de vergunning staat en de verplichting dat deze persoon als exploitant wordt geregistreerd wordt ontweken, dan is sprake van

Illegale portier Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 1 maand

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 3 maanden

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

36 Als de overtreding betrekking heeft op de terrasvlonder, dan gelden hiervoor aparte handhavingsstappen (zie ‘Voorwaarden verbonden aan terrasvlonder’). 37 Als de aanwezigheid van een portier verplicht is op basis van het exploitatieplan, dan wordt gehandhaafd conform het arrangement ‘exploiteren niet conform aan vergunning verbonden voorschriften’.

Concept Horecanota

50

Conceptversie | September 2023

Afwezigheid beheerder of leidinggevende

Horeca-activiteit 15, Shisha

De gemeente stelt als voorwaarde dat een op de vergunning genoemde beheerder of leidinggevende aanwezig is wanneer het bedrijf is geopend voor publiek. Deze persoon is daarnaast verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering. Ook wordt hij/zij geacht de openbare orde in en rondom het horecabedrijf te kunnen bewaken (gekwalificeerd toezicht). Een bedrijf is open voor publiek, wanneer de deur is geopend en iedereen feitelijk het bedrijf kan binnengaan of wanneer er bezoekers in het bedrijf zijn (ook als de deur dicht is).

Afwezigheid beheerder of leidinggevende Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Waarschuwing

2e constatering: -- (zie toezichthouder)

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 1 maand

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 3 maanden

5e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

5e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Schorsen activiteit shisha 3 maanden

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Schorsen activiteit shisha 6 maanden

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Intrekken activiteit shisha

5e constatering waarbij na het intrekken van de activiteit deze alsnog wordt voortgezet: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

5e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Exploiteren niet volgens aan vergunning verbonden voorschriften Aan de exploitatievergunning worden soms voorschriften verbonden. Dat kunnen algemene voorschriften zijn die in de reguliere vergunningverlening aan het desbetreffende horecabedrijf worden opgelegd. Bijvoorbeeld dat wordt geëxploiteerd volgens het bij de vergunning­ aanvraag ingediende exploitatieplan. En het kunnen ook specifieke voorschriften zijn die bijvoorbeeld zijn bedoeld om de exploitant expliciet te dwingen om op de voorgeschreven manier te exploiteren. Ook kan de burgemeester voorschriften verbinden aan de vergunning naar aanleiding van een Bibob-onderzoek.

Shisha (gevaar volksgezondheid) Met name bij het verhitten van kooltjes voor het gebruik van de waterpijp (shisha), komt koolmonoxide (CO) vrij. Blootstelling aan dit gas is schadelijk voor de gezondheid van bezoekers, personeel en omwonen­ den. De ernst van het gevaar voor de gezondheid wordt bepaald door de concentratie CO in de ingeademde lucht en de duur van de blootstelling. CO kan leiden tot verwardheid, bewusteloosheid, coma of blijvende hersenschade. De concentratie CO wordt door toezichthouders gemeten in de inrichting en/of in naastgelegen woningen. De exploitant is altijd verantwoordelijk voor de exploitatie van de openbare inrichting. Leidt het aanbieden van de shisha-­activiteit bij een onderneming herhaaldelijk tot hoge CO-waardes en daarmee een risico voor de gezondheid van aanwezigen, dan kan de burgemeester een maatregel nemen.

Concept Horecanota

Toezichthouder

Als blijkt dat de exploitant zich niet aan de voorschriften houdt, dan wijst de burgemeester de exploitant er in principe altijd eerst op dat hij zich aan de voorschriften moet houden. Bij specifieke voorschriften kan de burgemeester bepalen dat hij de waar­schuw­ ings­­stappen overslaat. Dat vermeldt de burgemeester dan bij de voorschriften. Dit zal altijd het geval zijn bij Bibob-voorschriften. Ook geldt dit wanneer na een incident is bepaald dat een exploitatieplan moet worden aangeleverd en volgens dit exploitatieplan geëxploiteerd moet te worden.

51

Conceptversie | September 2023

Overtreden kwaliteitseisen terras

Exploiteren niet volgens voorschriften Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Tenzij anders bepaald: waarschuwing

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Tenzij anders bepaald: waarschuwing

2e constatering: -- (zie toezichthouder)

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Terrassen brengen levendigheid in het openbaar gebied. Uiteraard moet dit gebied gedeeld worden met de andere gebruikers van de stad. Ondernemers zijn niet alleen verantwoordelijk voor de exploitatie en de afmeting van het terras, maar ook voor naleving van de overige regels die gaan over de kwaliteit van het terras. Zo houden we de openbare ruimte aantrekkelijk, open en uitnodigend.

Overtreden kwaliteitseisen terras

Discriminatie Een belangrijk uitgangspunt van de Rotterdamse visie op de horeca is dat iedereen welkom is in de horeca. Discriminatie door personeel, waaronder portiers, aan de deur van een horecabedrijf of in een horeca-inrichting is dan ook onacceptabel. Het Panel Deurbeleid Rotterdam ziet toe op het tegengaan van discriminatie aan de deur van de horecagelegenheid in de zin van de Algemene Wet Gelijke Behandeling. Discriminatie kan door toezichthouders en de politie worden geconstateerd. Wanneer regelmatig klachten van discriminatie worden ontvangen, wanneer aangifte wordt gedaan van discriminatie of wanneer het College voor de Rechten van de Mens uitspraak doet, dan kan verder onderzoek worden gedaan. Als het onderzoek daarvoor aanleiding geeft, wordt een dossier opgemaakt voor de burgemeester.

Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Schriftelijke aanzegging van een last onder dwangsom

2e constatering: Verbeuring last onder dwangsom

2e constatering: -- (zie toezichthouder)

3e constatering: Verbeuring last onder dwangsom

3e constatering: -- (zie toezichthouder)

4e constatering: Verbeuring last onder dwangsom

4e constatering: -- (zie toezichthouder)

5e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

5e constatering: Schorsen exploitatievergunning in zoverre dat geen terras meer mag worden geëxploiteerd

Discriminatie Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 1 maand

3e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

3e constatering: Schorsen exploitatie­ vergunning 3 maanden

4e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

4e constatering: Intrekken exploitatie­ vergunning

Concept Horecanota

Voorwaarden verbonden aan terrasvlonders Horecaondernemers die een exploitatievergunning hebben, kunnen ook elk jaar een terrasvlonder exploiteren van 15 mei tot en met 15 oktober. Zij moeten wel beschikken over een tijdelijke aanvulling op de exploitatievergunning (en als daar sprake van is ook op de Alcoholwetvergunning). Zo is het gebruik van de terrasvlonder gebonden aan dezelfde voorwaarden als de rest van de inrichting en het eventueel aanwezige reguliere terras.

52

Conceptversie | September 2023

Overtredingen tijdens voorlopige (exploitatie) vergunning

Voor een terrasvlonder gelden specifieke voorwaarden, die in de Kwaliteitseisen terrassen zijn opgenomen. Worden deze voorwaarden overtreden dan wordt op basis van het volgende kader opgetreden.38

Als tijdens de exploitatie van een voorlopige (exploitatie)vergunning een APV-bepaling wordt overtreden, kan een waarschuwing of een bestuurlijke maatregel worden opgelegd. Dat kan ook inhouden dat de voorlopige (exploitatie)vergunning direct wordt ingetrokken. Overtredingen en incidenten worden meegewogen in de beslissing op de reguliere exploitatievergunning. Overtredingen en incidenten tijdens een voorlopige (exploitatie)vergunning kunnen leiden tot een weigering van de exploitatievergunning.

Voorwaarden verbonden aan terrasvlonders Toezichthouder

Burgemeester

1e constatering: Waarschuwing

1e constatering: -- (zie toezichthouder)

2e constatering: Proces-verbaal en dossier naar burgemeester

2e constatering: De tijdelijke aanvulling op de exploitatievergunning (en Alcoholwetvergunning) wordt ingetrokken en de terrasvlonder moet verwijderd worden, deelname voor dat kalenderjaar komt daarmee te vervallen

Geen vertrouwen in ondernemer Wanneer de exploitatie van een ondernemer leidt tot al dan niet ernstige incidenten of wanneer de ondernemer of zijn personeel bij deze incidenten op een ontoelaatbare wijze betrokken waren of op enigerlei wijze verwijtbaar hebben gehandeld, kan de burgemeester besluiten de exploitatievergunning in te trekken. De burgemeester vindt dan dat de ondernemer met zijn exploitatie een gevaar vormt voor de openbare orde en/of het woon- en leefklimaat en neemt maatregelen. Dat geldt ook als ontoelaatbare gedragingen naar toezichthouders/ambtenaren voortduren of wanneer een ondernemer steeds bepalingen in de APV overtreedt en door de genomen maatregelen de bedrijfsvoering niet dusdanig aanpast dat hij overtredingen of incidenten in de toekomst voorkomt. De burgemeester kan dan oordelen dat hij zijn vertrouwen in de ondernemer is kwijtgeraakt.

38 In geval van een onvergunde terrasvlonder komt de exploitant in dat desbetreffende jaar niet meer in aanmerking voor een terrasvlonder. Bij volgende overtredingen kan een last onder dwangsom of bestuursdwang opgelegd worden.

Concept Horecanota

53

Conceptversie | September 2023

Bijlagen Concept Horecanota

54

Conceptversie | September 2023

Bijlage 1: Opties gevelterrassen Optie 1

Gevelterras: zonnescherm waaraan zeildoeken zijn bevestigd De zeildoeken haaks op de gevel De zeildoeken alleen tijdens openingstijden terras De zeildoeken mogen over de volledige diepte De zeildoeken oprollen of verwijderen buiten de openingstijden De zeildoeken zijn transparant boven de 60 centimeter

· · · · ·

Concept Horecanota

55

Conceptversie | September 2023

Optie 2

Gevelterras: zonnescherm met terrasschermen Schermen haaks op de gevel Permanente schermen over 2/3 van de diepte Semi-permanente schermen over 1/3 van de diepte, dus semi-permante met de permanente terrasschermen kunnen over de volledige terrasdiepte Semi-permanente terrasschermen alleen tijden de openingstijden van het terras, dus terrasschermen inklappen of inschuiven buiten de openingstijden/na sluitingstijd

· · · ·

Concept Horecanota

56

Conceptversie | September 2023

Optie 3

Gevelterras: parasol waaraan zeildoeken zijn bevestigd De zeildoeken haaks op de gevel De zeildoeken alleen tijdens openingstijden terras De zeildoeken mogen over de volledige diepte Parasols inklappen buiten de openingstijden/na sluitingstijd en zeildoeken oprollen of verwijderen De zeildoeken zijn transparant boven de 60 centimeter

· · · · ·

Concept Horecanota

57

Conceptversie | September 2023

Optie 4

Gevelterras: parasol met terrasschermen De terrasschermen haaks op de gevel De permanente terrasschermen over 2/3 van de diepte Semi-permanente terrasschermen over 1/3 van de diepte, dus de semi-permanente met de permanente terrasschermen over de volledige terrasdiepte Semi-permanente terrasschermen alleen tijdens de openingstijden van het terras, dus terrasschermen inklappen of inschuiven buiten de openingstijden/na sluitingstijd

· · · ·

Concept Horecanota

58

Conceptversie | September 2023

Optie 5

Gevelterras aan grote open water terrasschermen semi-permanent verhoogd De terrasschermen haaks op de gevel Permanente terrasschermen tot 1.50 Verhoging met 1 meter mogelijk (tot maximaal 2.50 meter) door gebruik van semi-permanente terrasschermen Semi-permanente terrasschermen alleen tijdens de openingstijden van het terras, dus terrasschermen inklappen of inschuiven buiten de openingstijden/na sluitingstijd

· · · ·

Concept Horecanota

59

Conceptversie | September 2023

Bijlage 2: Optie overterrassen Optie

Overterras: parasol zonder terrasschermen met zeildoeken aan twee zijden Vrije keuze aan welke twee zijden je de zeildoeken plaatst Zeildoeken alleen tijdens openingstijden terras Alleen indien verkeersveilig Parasol inklappen en zeildoeken oprollen of verwijderen buiten openingstijden De zeildoeken zijn transparant boven 80 centimeter

· · · · ·

Concept Horecanota

60

Conceptversie | September 2023

Bijlage 3: Optie vlonderterras Optie

Vlonderterras Ombouw met open karakter en maximaal 1.20 m hoog Vlonder sluit in hoogte aan op het trottoir

· ·

Concept Horecanota

61

Conceptversie | September 2023

Bijlage 4: Instructie ingraven parasolvoet

Boorgat in verharding

Poer met ingestorte insteekprofiel

Afdekdop metaal Stalenpijp

Zand Verharding

Parasol paal Poer met ingestorte insteekprofiel

Minimaal 15 cm Maximaal 45 cm

Doorsnede

Doorsnede

Parasolvoet zonder parasol

Parasolvoet met parasol

Principe poer voor parasolvoeten

Bijlage 5: Overzicht stadsstraten en uitzonderingsstraten grote wateren Stadsstraten

Uitzonderingsgebied grote wateren

1e Middellandstraat, 2e Middellandstraat, 2e Rosestraat, Admiraal de Ruyterweg, Aert van Nesstraat, Beijerlandselaan, Bergse Dorpsstraat, Bergweg, Boezemweg, Brielselaan, Brugweg, Crooswijksestraat, De Lugt, Delfste Plein, Delfstestraat, Delftse Poort, Franselaan, Glashaven, Goudse Rijweg, Groene Hilledijk, Groene Hilledijk (deels), Haagse Veer, Haringvliet (noord), Hartmansstraat, Hoogstraat, Jonker Fransstraat, Jonker Fransstraat, Kedichemstraat, Keizerstraat, Kleiweg, Kruiskade, Mariniersweg (deels), Mathenesserweg, Mauritsplaats, Meent, Museumpark, Nieuwe Binnenweg, Noordmolenstraat, Oost-Sidelinge, Oostzeedijk, Oranjeboomstraat (deels), Oudedijk, Paul Krugerstraat, Pieter de Hooghweg, Pompenburg, Posthoornstraat, Putselaan (deels), Rodenrijselaan, Rosestraat, Rozenlaan, Scheepstimmermanlaan, Schiedamse Vest, Schiedamse weg (deels), Schouwburgplein (zuid), s’Gravenweg, Straatweg (deels), Van Cittersstraat, van Oldenbarneveltstraat, Veerkade, Vierambachtsstraat, Vlietlaan, Walenburgerweg, Walenburgerweg, West Kruiskade, West Vest, Westerstraat, Westewagenstraat, West-Sidelinge, Wijnhaven, William Boothlaan, Witte de Withstraat, Wolphaertsbocht, Zaagmolenstraat, Zwart Janstraat

Maas Noordzijde: Lekstraat, Bartel Wiltonkade, Schiemond, Schiehaven, Schiehavenkade, Kratonkade, Lloydkade, SintJobshavenkade, Sint-Jobskade, Mullerkade, Parkhaven (deels), Parkade, Westerkade, Verhaven, Veerkade, Willemskade, Willemsplein, Leuvenhoofd, Boompjeskade, Bolwek, Oosterkade, Rhijnspoorkade, Plantagelaan, Watertorenweg, Buitenbassinweg, Nesserdijk, Schaardijk

Concept Horecanota

Maas Zuidzijde: RDM-kade, Waalhaven Zuidzijde, Directiekade, Heijplaatweg, Charloissehoofd, Ponserpad (deels), Maashaven Zuidzijde, Maashaven Oostzijde, Paul Nijghkade, Nico Koomanskade, Hillelaan (deels), Posthumalaan, Antoine Platekade, Koninginnenhoofd, Holland Amerikakade, Levie Vorstkade (deels), Eva Cohen-Hartogkade, Stieltjesstraat, Nassaukade, Nijverhijdstraat (deels), Fijenoordkade, Piekstraat (deels), Schietloodstraat, Ijzerwerkerkade, Piet Smitkade, Van Brienenoord, Oude Ijsselmondsehoofd, Regenboogkade

62

Conceptversie | September 2023

Noordereiland: Maaskade, Antwerpsehoofd, Prins Hendrikade, Prinsenhoofd, Meeuwenstraat

Hoek van Holland: Noorderhoofd, Koningin Emmaboulevard, Pastoor Onderwaterstraat, Slachthuisweg, Maeslantkeringweg

Kralingseplas: Kralingseplaslaan, Plaszoom, Wijdeblik, Langepad

Nesselande: Wollefoppenweg (deels), Kosboulevard, Siciliëboulevard, Kretalaan

Bergseplassen: Prins Bernardkade, Prinsenmolenpad, Bergse Linker Rottekade, Prinsenmolen-park, Strekkade, Weisenbruchlaan, Straatweg (deels), Korteweg, Johan de Wittlaan, Stadhouderslaan, Emmalaan, Arolsenplein, C.N.A Looslaan (deels)

Concept Horecanota

Ringvaartplas: Ringvaartweg, Clazina Kouwenbergzoom, Koenraad Bothstraat

63

Conceptversie | September 2023