[23bb005845] Bijlage 1c behorende bij 23bb005842 over Onderzoek effect ZE-zone Onderbouwing verkeersbesluit ZE-zone Rotterdam

Onderzoek effect ZE-zone Onderbouwing verkeersbesluit ZE-zone Rotterdam İk.Ż/v'İÍ

í ^

10C^ elektrisch

KW®

’ĪSHĴSÏ

□CMR milieudienst

Rijnmond

Onderzoek effect ZE-zone Onderbouwing verkeersbesluit ZE-zone Rotterdam

Kwaliteitstoets

Paraaf

Autorisatie

Paraaf

Naam

Emre Ozdemir

Naam

Sylke Davison

Functie

Teammanager Lucht en Energie

Auteur(s) Afdeling Documentnummer Datum

DCMR Milieudienst Rijnmond Parallelweg 1 Postbus 843 3100 AV Schiedam T

010 - 246 80 00

F

010 - 246 82 83

E

info@dcmr.nl

W www.dcmr.nl

Michael Ameling Reguleren, Advies en Omgeving 22356566 15-8-2023

Samenvatting De gemeente Rotterdam heeft het voornemen om per 1 januari 2025 een zero-emissiezone (ZE-zone) voor bestel1- en vrachtauto’s in te voeren. Een dergelijke zone is alleen toegankelijk voor voertuigen die niets uitstoten via de uitlaat. In opdracht van gemeente Rotterdam heeft DCMR Milieudienst Rijnmond onderzocht wat het effect is van een ZE-zone op de uitstoot door het wegverkeer en de luchtkwaliteit binnen deze zone. Om de uitstoot van wegverkeer in de voorgenomen ZE-zone te kunnen bepalen moet bekend zijn welke voertuigen er momenteel rijden. Met cameratellingen heeft Rotterdam bepaald welke type voertuigen er nu rijden en hoe vaak ze de huidige milieuzone inrijden. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) leverde per unieke combinatie van soort voertuig, type motor en type brandstof per stof de uitstoot per verreden kilometer. Deze zogenoemde emissiefactoren worden landelijk gebruikt om gemiddelde factoren per voertuigtype te bepalen. Deze factoren worden bijvoorbeeld ook gebruikt in het luchtkwaliteitsmodel CIMLK, waarmee het RIVM de luchtkwaliteit langs drukke wegen bepaalt. Met het verkeersmodel (vMRDH), dat ook gebruikt wordt voor de jaarlijkse monitoring van de regionale luchtkwaliteit is het aantal verreden kilometers binnen de ZE-zone bepaald. Dit is ge­ daan voor de jaren 2022, 2025 en 2030.

Informatie over tussenliggende jaren is niet beschik­ baar en daarom is in dit onderzoek uitsluitend het effect van de ZE-zone bepaald voor 2025 en 2030. Het verkeersmodel gaat in de komende jaren uit van een stijging van met name het aan­ tal lichte voertuigen (personenauto + bestelauto’s). Een nieuwe (vracht)auto is meestal schoner dan oudere (vracht)auto’s. In de periode tussen 2022 en 2030 wordt de gemiddelde uitstoot per voertuig lager, omdat (vracht)auto’s vervangen worden door een nieuwer model. Deze verlaging noemen we de autonome verschoning en vol­ gens het PBL is die bij lichte voertuigen 270Zo. De autonome verschoning wordt mogelijk nu al versneld, omdat ondernemers al rekening houden met de komst van de ZE-zone. Met de ca­ meratellingen is vastgesteld dat voertuigen binnen de huidige milieuzone Stad Rotterdam voor vrachtverkeer gemiddeld schoner zijn dan wat er in Nederland gemiddeld rondrijdt. Dubbeltel­ ling wordt voorkomen door binnen dit onderzoek nadrukkelijk rekening te houden met deze au­ tonome verschoning. Deze verschoning is niet toegekend aan de ZE-zone als effect van de zone. Op basis van kennis en ervaringen met de huidige milieuzone voor vrachtverkeer hebben verkeersdeskundigen van de gemeente Rotterdam de samenstelling bepaald van het bestel- en vrachtverkeer in 2025 en 2030 binnen de ZE-zone.

Hierbij is rekening gehouden met overtre­ dingen en eventuele ontheffingen. In onderstaand tabel is het gehanteerde aandeel uitstootvrije voertuigen weergegeven. In bijlage 3 is de volledige onderbouwing van de samenstelling wa­ genpark opgenomen. Aandeel uitstootvrije voertuigen

2025

2030

Bestelauto Vrachtauto

100Zo 507o

900Zo 9007o

Door deze voertuigsamenstelling te combineren met de verreden kilometers en de emissiefac­ toren is de uitstoot-reductie binnen de ZE-zone in 2025 en in 2030 bepaald. Bij Fijnstof (PM10 en PM2.5) is er naast uitstoot uit de uitlaat ook sprake van Fijnstof dat ont­ staat door banden-, rem- en wegdekslijtage. Meer dan 650Zo van Fijnstof uitstoot die veroor­ zaakt wordt door bestelauto’s en vrachtauto’s is niet afkomstig uit de uitlaat. Bij elektrische

1 Wettelijk gaat het om bedrijfsauto’s met een toegestane maximum massa van niet meer dan 3.500 kg maar voor de leesbaarheid wordt in dit rapport het begrip ‘bestelauto’ gehanteerd.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 3 van 42

voertuigen is er eveneens sprake van Fijnstof als gevolg van slijtage. Aangenomen is dat dit gelijk is aan gelijksoortige voertuigen met een verbrandingsmotor. Het effect van een ZE-zone op Fijnstof zal dan ook klein zijn. Er zijn heel veel factoren die de uitstoot van wegverkeer beïnvloeden, maar uitgaande van de beschikbare informatie, landelijk gehanteerde factoren, verkeerstellingen en verkeersmodellen komt DCMR Milieudienst Rijnmond tot de conclusie dat het effect van de ZE-zone op Stikstof­ oxiden (NOx) zeer groot zal zijn. Zo zal de uitstoot van Stikstofoxiden (NOx) door licht verkeer als gevolg van de ZE-zone met 560Zo dalen in de periode tot 2030. In combinatie met de auto­ nome verschoning zal de NOx-uitstoot in totaal 830Zo dalen ten opzichte van 2022. Bij zwaar vrachtverkeer zal als gevolg van de ZE-zone de NOx uitstoot met 770Zo dalen en dat zal in com­ binatie met de autonome verschoning zorgen voor een daling van 920Zo. Bij PM10 en PM2.5 is de daling als gevolg van de ZE-zone zoals verwacht nihil. De toename als gevolg van het ver­ wachte extra verkeer zorgt zelfs voor een lichte stijging van de totale uitstoot aan Fijnstof. Voor CO2 wordt een totale reductie binnen de zone als gevolg van de ZE-Zone berekend van 32 kiloton per jaar. Uitstootvrije bestelauto’s dragen voor 460Zo bij aan deze reductie. De rest wordt gerealiseerd door zero emissie vrachtauto’s.

Onderstaande grafieken geven weer hoe de uitstoot van wegverkeer verandert als gevolg van verkeerstoename, autonome verschoning en het effect van een ZE-zone. De uitstoot is niet be­ paald voor tussenliggende jaren. Het is aannemelijk dat de daling toeneemt richting 2030 en dat de NOx grafiek een kromme lijn zou moeten zijn. Ook buiten de ZE-zone zal de zone een effect hebben op de luchtkwaliteit, omdat de schone voertuigen veelal afkomstig zijn van buiten de zone. Hoe groot dit effect zal zijn is in deze rap­ portage niet in beeld gebracht.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 4 van 42

NOx emissie binnen ZE-zone

Met verkeerstoename

Met autonome afname

Met Autonoom+ZE

PM10 emissie binnen ZE-zone

2022 Met verkeerstoename

2025

2030

Met autonome afname

Met Autonoom+ZE

C02 emissie binnen ZE-zone

2022 Met verkeerstoename

2025

2030

Met autonome afname

Met Autonoom+ZE

Na het berekenen van de vermeden uitstoot als gevolg van de ZE-zone is het mogelijk een luchtkwaliteitsberekening uit te voeren waarbij gerekend wordt met de schonere voertuigen. Bij een dergelijke berekening wordt de luchtkwaliteit berekend die je inademt (immissie). Langs drukke doorgaande wegen is de luchtkwaliteit slechter dan op grotere afstand van deze wegen.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 5 van 42

Onderstaande 3 figuren geven het effect van de ZE-zone weer indien er in 2030 een ZE-zone is. Het effect van de ZE-zone is duidelijk zichtbaar op de 3 locaties langs drukke wegen binnen de ZE-zone. Langs drukke doorgaande wegen zal de bijdrage aan Stikstofdioxide (NO2) door wegverkeer met 50oZo afnemen. In de figuren wordt de NO2 concentratie in ggZm3 en de bij­ drage van het wegverkeer aan deze concentratie getoond. Het rode deel is het deel dat verme­ den wordt met een ZE-zone. N02 - Maastunnel Zz 2030

N02 - 's Gravendijkwal 2030

» Achtergrond

m Afname door ZE

N02 - Schieweg 2030

« Rest wegverkeer

Geconcludeerd kan worden dat de ZE-zone een aanzienlijke verbetering van de luchtkwaliteit zal opleveren.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 6 van 42

1

Inhoud

1

Inhoud

7

2

Inleiding

8

3

Opzet onderzoek

9

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

10 11 12 13 14

4

5

6

Verandering verkeersvolume Autonome verschoning wagenpark Lokale wagenparksamenstelling Uitlaat versus totale emissie Ontheffingen/overtredingen

Dataverwerking

15

4.1 ZE-zone selectie 4.2 Voertuig km binnen ZE-zone 4.3 Samenstelling NL wagenpark 4.4 Samenstelling Rotterdams wagenpark 4.5 ZE-zone autonoom 4.6 ZE-zone uitlaatemissie 4.7 ZE correctie voertuig km 4.8 Berekening autonome verschoning 4.9 Berekening totale afname 4.10 Berekening afname door ZE-zone

15 16 16 17 17 18 18 19 19 20

Resultaten

21

5.1 5.2

21 24

Effect op emissie door ZE-zone Effect op concentraties door ZE-zone

Conclusies

27

Bijlage 1 Wegverkeer binnen ZE-zone

28

Bijlage 2 Kaarten concentratieberekeningen

32

Bijlage 3 Verantwoording samenstelling bestel- en vrachtverkeer

41

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 7 van 42

2

Inleiding

In opdracht van de gemeente Rotterdam heeft DCMR Milieudienst Rijnmond onderzocht welk effect de invoering van een nul-emissiezone (ZE-zone) heeft op de luchtkwaliteit. Dit rapport beschrijft hoe het onderzoek is uitgevoerd en dient als onderbouwing van het verkeersbesluit van de gemeente Rotterdam. De gemeente Rotterdam heeft het voornemen om per 1 januari 2025 een zero-emissiezone (ZE-zone) voor bestel- en vrachtauto’s in te voeren (Ontwerp-verkeersbesluit: Zero-emissiezone Rotterdam). Het betreft de voertuigcategorieën, die bij de Rijksdienst voor Wegverkeer bekend zijn onder de voertuigcategorieën N1, N2 en N3. De invoering van de ZE-zone zal naar verwachting resulteren in een afname van wegverkeer gerelateerde emissies en daarmee een bijdrage leveren aan een verbetering van de lokale luchtkwaliteit. De ZE-zone geldt niet voor voertuigen die vallen onder het overgangsregime zoals vastgesteld in de brief aan de Tweede Kamer van de Staatsecretaris van Infrastructuur en Waterstaat van 5 oktober 2020 met ken­ merk IENW/BSK-2020/191355. Voor sommige type bedrijfsauto’s is er een overgangsregeling. De duur van deze regeling ver­ schilt per type voertuig, zie onderstaand overzicht. ^ Bestelauto emissieklasse 5: toegang tot 1 januari 2027. ^ Bestelauto emissieklasse 6: toegang tot 1 januari 2028.

^ Opleggertrekkers emissieklasse 6 die op 1 januari 2025 maximaal 8 jaar oud zijn: toe­ gang tot 1 januari 2030 ^ Overige vrachtauto’s emissieklasse 6 die op 1 januari 2025 maximaal 5 jaar oud zijn: toegang tot 1 januari 2030.

De ZE-zone is nagenoeg het gehele Rotterdamse grondgebied binnen de ring. Figuur 1 geeft de begrenzing van de ZE-zone aan.

Capelle aan den IJssol

Rotterdam

Schiedam

Krimpen aan den

Figuur 1 ZE-zone Rotterdam

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 8 van 42

3

Opzet onderzoek

Het effect van de ZE-zone kan bepaald worden door rekening te houden met diverse factoren die van invloed zijn op de luchtkwaliteit. De volgende factoren worden in dit hoofdstuk nader beschreven: ^ ^ ^ ^ ^

Verandering in verkeersvolume Autonome verschoning wagenpark Lokale wagenparksamenstelling Uitlaat emissie versus totale emissie Prognose Rotterdam

Binnen het onderzoek is gebruik gemaakt van openbare brondata en informatie of brondata die ten grondslag ligt aan openbare informatie. Onderstaande tabel geeft de bronnen weer die ge­ bruikt zijn. Tabel 1 Brondata gebruikt voor het ZE-onderzoek

Dataset Verkeersdata 2022/2025/2030

Bron

Omschrijving

www.cimlk.nl

Verkeersdata afkomstig van de MRDH; vMRDH 2.10.2 (WLO Hoog) zoals aangeleverd voor de Monitoringsronde CIMLK editie 2023*. Effect van instroom van schone bussen in 2025/2030 zo­ als toegepast voor de Monitoringsronde CIMLK editie 2023. Op basis van verreden kilometers is een opbouw van het Nederlands wagenpark bepaald. Deze data is gebruikt voor het vaststellen van de landelijke emissiefactoren. De 2030 opbouw is een inschatting van TNO. Op basis van tellingen is een opbouw van het Rotterdams wagenpark bepaald. De opbouw voor 2025 en 2030 is door Rotterdam bepaald en geeft het effect van de reali­ satie van de ZE-zone weer. Vastgestelde emissiefactoren per voertuigtype, wegsoort en jaar zoals jaarlijks gepubliceerd worden. Emissies per voertuigtype (VERSIT+klasse)***.

Maatregel schone bus

www.cimlk.nl

Wagenpark NL 2022-2030

TNO

Wagenpark Rotterdam 2022-2025­ 2030 Emissiefactoren Emissies per voertuigtype Slijtage emis­ sies PM10

Rotterdam

Slijtage emis­ sies PM2.5

PBL

Rijksover­ heid PBL PBL

De GCN-bronbestanden geven een verhouding tussen slijtage emissies en uitlaatemissies weer voor PM10. Deze data is gebruikt voor de landelijke achtergrondconcentraties (GCN) Verhouding tussen PM10 en PM2.5 slijtage emissies***

*) https://mrdh.nl/project/verkeersmodel **) https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2023/03/15/emissiefactoren-voor-snelwegen-en-niet-snelwegen-2023 ***) https://www.pbl.nl/en/publications/methods-for-calculating-the-emissions-of-transport-in-the-netherlands-2023

Er zijn op dit moment geen landelijke factoren beschikbaar waarmee het effect van een ZEzone uitgerekend kan worden, zowel binnen als buiten de zone. Naar verwachting zal de Rijks­ overheid deze factoren wel beschikbaar stellen in 2024.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 9 van 42

3.1

Verandering verkeersvolume

Het verkeersmodel geeft per weg en rijrichting weer hoeveel voertuigen hier per weekdag rij­ den. Ook geeft het verkeersmodel inzicht in de verdeling licht verkeer, middelzwaar en zwaar verkeer. Licht verkeer betreft personenauto’s, taxi’s en bestelauto’s. De verkeersvolumes in het zichtjaar 2022 zijn zodanig gecorrigeerd dat de modeldata overeenkomt met de teldata van de stadsbruggen en de Maastunnel. De jaren 2025 en 2030 betreffen prognoses en zijn zoge­ naamde Welvaart en Leefomgeving Hoog (WLO Hoog) scenario’s. Deze scenario’s gaan uit van bijvoorbeeld een gelijkblijvend aantal auto’s per woning en economische groei. Er kunnen ook veranderingen in de verkeersstromen optreden. Bijvoorbeeld door de realisatie van de A13/A16 verbinding. Het gehanteerde verkeersmodel gaat uit van een stijging van het verkeersvolume binnen de voorgenomen ZE-zone voor de fractie licht verkeer. De ZE-zone zal ook effect hebben op deze extra voertuigen. Tabel 2 Voertuig km per jaar binnen ZE-zone

Voertuigtype Lichte voertuigen (LV) Middelzware vrachtauto's (MV) Zware vrachtauto's (ZV) Lijnbussen (BV)

2022 (Milj. km/jaar)

2025 (Milj. km/jaar)

2030 (Milj. km/jaar)

588 15 5 5

662 15 5 5

697 16 6 5

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 10 van 42

3.2

Autonome verschoning wagenpark

Het Nederlandse wagenpark wordt steeds schoner als gevolg van gevoerd beleid. Deze zoge­ noemde autonome verschoning vindt al vele tientallen jaren plaats, waardoor de uitstoot per voertuig steeds kleiner wordt. Voor iedere verkeersmaatregel geldt dat hoe eerder deze geno­ men wordt, hoe groter het effect zal zijn. Een maatregel zal de autonome verschoning versnel­ len. Hoe meer het wagenpark autonoom verschoont hoe kleiner het effect van een maatregel als een ZE-zone wordt. Bij het bepalen van het effect van de ZE-zone moet daarom gecorri­ geerd worden voor de autonome verschoning. In het wagenpark van 2030 is er echter al reke­ ning gehouden met de realisatie van ZE-zones in Nederland. De autonome verschoning tussen 2022 en 2030 gaat dus niet alleen uit van steeds schoner wordende voertuigen, maar houdt ook rekening met een andere voertuigkeuze door bedrijven als gevolg van de realisatie van ZE-zones. Een effect dat strikt genomen toegeschreven kan worden aan de ZE-zone. Hoe groot het effect van deze voertuigkeuze en daarmee versnelling van de verschoning van het wagenpark is, is lastig te bepalen. Daarom is er geen correctie doorgevoerd op de autonome verschoning, waarmee het berekende effect van de ZE-zone eerder een onderschatting zal weergeven dan een overschatting.

In tabel 3 is ten opzichte van 2022 de autonome verschoning van het Nederlandse wagenpark op basis van de landelijke emissiefactoren weergegeven. Tabel 3 Autonome verschoning wagenpark en emissiereductie (V) per component voor de prognosejaren 2025 en 2030.

JAAR LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

2025

2030

NOx NOx NOx

-177 -287 -97

-2770

PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2

-317 -137 -137 -317 -137 -137 -117 -57 -67

-477

-417 -147 -177 -177 -477 -177 -177 -227 -107 -117

De autonome verschoning van de uitlaatemissies is identiek bij PM10 en PM2.5. In paragraaf 3.5 wordt dit nader verklaard.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 11 van 42

3.3

Lokale wagenparksamenstelling

Als gevolg van de ZE-zone zal het lokale wagenpark drastisch wijzigen. Bestel- en vrachtauto worden vervangen door zero-emissie voertuigen. Een afname in het verkeersvolume door in­ troductie van de zone is in dit onderzoek niet meegenomen. Inschatting van gemeente Rotter­ dam is dat de ZE-zone zal zorgen voor optimalisatie in de logistiek keten waardoor er minder voertuigen nodig zijn. Mocht de ZE-zone leiden tot minder vervoersbewegingen zoals verkeersdeskundigen verwachten dan zal dit een positief effect hebben op de uitstoot en de luchtkwali­ teit binnen de ZE-zone. In Nederland wordt de luchtkwaliteit berekent door gebruik te maken van landelijke emissiefactoren, die gebaseerd zijn op het landelijk wagenpark. Uit de telgegevens blijkt echter dat het Rotterdamse wagenpark schoner is dan het landelijke wagenpark. Ook de verhouding personen-ŵestelauto verschilt landelijk en regionaal. De door Rotterdam opgegeven wagenparksa­ menstelling voor 2025 is echter door de toegangseisen van de ZE-zone een goede weergave van het te verwachten wagenpark. Het verschil tussen het Nederlandse wagenpark in 2022 en het Rotterdamse wagenpark in 2025 is grotendeels een autonome verschoning. Deze verscho­ ning is namelijk grotendeels al behaald. Het is zeer waarschijnlijk dat het zakelijk verkeer de grootste bijdrage levert aan de elektrificatie.

Als gevolg van landelijke en lokale maatregelen zoals de invoering van milieuzones, aanleg van oplaadpalen voor elektrisch rijden, subsidie re­ gelingen voor aanschaf e-voertuig en afspraken met bedrijven via de werkgevers aanpak is het wagenpark voor lichte voertuigen verschoond. Gemeente Rotterdam heeft een wagenparkopbouw aangeleverd voor 2022, 2025 en 2030. Hierin is het effect van de ZE-zone meegenomen. Rotterdam heeft echter alleen voor bestelverkeer, middelzwaar en zwaar vrachtverkeer data aangeleverd voor 2025 en 2030. De auto­ nome verschoning van personenvoertuigen is daarom gelijkgesteld aan de landelijke autonome verschoning. Doordat de ZE-zone geen effect heeft op de personenauto’s, maar wel bij de be­ rekening van de luchtkwaliteit meegenomen wordt is hiervoor gekozen. Uit de Rotterdamse teldata blijkt dat er minder bestelauto’s rijden dan verwacht zou worden op basis van de wagenparksamenstelling zoals door TNO/PBL is vastgesteld op basis van het aantal verreden kilometers in Nederland. De lichte voertuigen bestaan in Rotterdam volgens de tellingen voor 10,40Zo uit bestelauto’s. TNO/PBL gaan uit van 11,60Zo bestelverkeer. Voor de be­ rekeningen voor de ZE-zone is het Rotterdamse percentage van 10,407o genomen.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 12 van 42

3.4

Uitlaat versus totale emissie

Bij verkeer gerelateerde Fijnstof (PM10 en PM2.5) is een groot deel van de emissies niet af­ komstig van de uitlaat, maar wordt veroorzaakt door slijtage van banden, remmen en wegdek. Bij dit onderzoek zijn eerder genoemde slijtage emissies niet meegenomen, maar is alleen het effect van de ZE-zone op de uitlaatemissie bepaald. Aangenomen is dat ZE-voertuigen een vergelijkbare emissie hebben als gevolg van slijtage aan banden, wegen en remmen als gelijk­ waardige voertuigen met fossiele brandstofmotoren. Met de aanname van gelijkblijvende slij­ tage emissie door ZE-voertuigen zal naar verwachting de ZE-zone alleen effect hebben op de uitlaatemissies en zal het uiteindelijke effect op de Fijnstofconcentraties veel lager zijn dan bij de overige componenten. In onderstaande tabel is weergegeven hoe de uitlaatemissie in ver­ houding staat tot de totale emissie in de verschillende jaren. In tabel 5 is weergeven welk deel van de PM10 emissies, PM2.5 emissies zijn. De uitlaatemissies van Fijnstof bestaan volledig uit PM2.5. Een bestelauto heeft in 2022 een PM10 emissie bestaande uit 190Zo bandenslijtage, 260Zo remslijtage, 320Zo wegdijkslijtage en slechts 350Zo is dus afkomstig uit de uitlaat. Tabel 4 PM10 emissies uitlaat en slijtage

Voertuig

Bron

personenauto's

Bandenslijtage Bandenslijtage

237 197

257 227

267 257

Bandenslijtage Bandenslijtage

237 197

247 217

Remslijtage Remslijtage

347 267

337 297

257 227 3ľ7o

Remslijtage Remslijtage

197 177

207 157

207 137

wegdekslijtage wegdekslijtage

327 217

347 247

367 287

wegdekslijtage wegdekslijtage

277 417

297 467

307 487

uitlaat uitlaat

127 357

87 257

77 147

uitlaat uitlaat

317 237

277 187

257 177

Bandenslijtage Remslijtage

227 337

247 337

267 317

Wegdekslijtage Uitlaat

307 147

337 107

357 87

bestelauto's vrachtauto's en spec. voertuigen bussen personenauto's bestelauto's vrachtauto's en spec. voertuigen bussen personenauto's bestelauto's vrachtauto's en spec. voertuigen bussen personenauto's bestelauto's vrachtauto's en spec. voertuigen bussen Lichte voertuigen Lichte voertuigen Lichte voertuigen Lichte voertuigen

2022

2025

2030

337

Tabel 5 PM2.5 fractie van PM10 emissie

Bron Bandenslijtage Remslijtage Wegdekslijtage Uitlaat

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Percentage van PM10

200Zo 150Zo 15Z 100Z

blad 13 van 42

3.5

Ontheffingen/overtredingen

Op basis van kennis en ervaringen met de huidige milieuzone voor vrachtverkeer hebben verkeersdeskundigen van de gemeente Rotterdam de samenstelling bepaald van het bestel- en vrachtverkeer in 2025 en 2030 binnen de ZE-zone. De gemeente Rotterdam heeft in de periode juni en juli 2023 verkeerstellingen uitgevoerd. In totaal zijn 6.2 miljoen voertuigen geregistreerd met ANPR-camera’s die gebruikt worden voor de handhaving van de milieuzone Stad Rotterdam. Deze periode wordt door verkeerskundigen van de gemeente Rotterdam als maatgevend beschouwd voor de samenstelling van het ver­ keer voor het jaar 2022. Verkeerskundigen hebben op basis van de waargenomen type voertuigen bepaald welke voer­ tuigen geen toegang krijgen tot de ZE-zone. Vervolgens is een inschatting gemaakt hoe het wagenpark gaat wijzigen. Hierbij is rekening gehouden met overtredingen en eventuele onthef­ fingen. In onderstaand tabel is het gehanteerde aandeel uitstootvrije voertuigen weergegeven. In bijlage 3 is de volledige onderbouwing van de samenstelling wagenpark opgenomen. Tabel 6 Aandeel uitstootvrije voertuigen

Aandeel uitstootvrije voertuigen

2025

2030

Bestelauto Vrachtauto

100Zo 507o

9007o 9007o

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 14 van 42

4

Dataverwerking

In dit hoofdstuk beschrijven we hoe de beschikbare data is gebruikt om te komen tot een effect in uitstoot (emissie) en een effect op de luchtkwaliteit (immissie) voor de jaren 2025 en 2030. De volgende stappen worden in dit hoofdstuk nader beschreven: ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^

4.1

ZE-zone selectie Voertuig km binnen ZE-zone CIMLK berekening Samenstelling NL wagenpark Samenstelling Rotterdams wagenpark ZE-zone autonoom ZE-zone uitlaatemissie ZE correctie voertuig km Berekening autonome verschoning Berekening totale afname Berekening afname door ZE-zone

ZE-zone selectie

De gemeente Rotterdam heeft de begrenzing van de ZE-zone aangeleverd. In samenspraak met de gemeente zijn hierop enige correcties uitgevoerd, zodat alle wegen die technisch ge­ zien binnen de zone liggen ook binnen de begrenzing vallen. Voor dit onderzoek is alleen gekeken naar de effecten binnen de zone. In welke mate de ZEzone ook een effect heeft buiten de zone, zogenaamde Uitstralingseffect is niet bepaald. Met de vastgestelde zone is een uitsnede gemaakt van de verkeersmodellen 2022, 2025 en 2030.

Verkeersmodel ZE-Zone

Figuur 2 Detailweergave ZE-zone

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 15 van 42

4.2

Voertuig km binnen ZE-zone

De wegsegmenten binnen de ZE-zone zijn geaggregeerd en het aantal voertuig km per jaar per type voertuig, per wegsoort, per jaar en al dan niet gestagneerd, zijn voor de ZE-zone bere­ kend. Door de voertuig km’s te vermenigvuldigen met de landelijke emissiefactoren is een emissie bepaald. Onderstaande tabel geeft voor 2022 de NOx emissies weer binnen de ZEzone. Eenzelfde tabel is ook gemaakt voor PM10, PM2.5, NO2 en CO2. Zie bijlage 1. Tabel 7 NOx emissie 2022 binnen ZE-zone (ton/jaar)

wegsoort

LV

MV

ZV

80 km weg

Doorstromend stadsverkeer

1 42 44 114

0 16 16 22

0 7 6 14

Totaal

202

54

27

Normaal stadsverkeer Gestagneerd verkeer

4.3

Samenstelling NL wagenpark

Op basis van het gemiddelde Nederlandse wagenpark is per component de emissiefactor per voertuigtype toegepast. Dit is gedaan voor de situatie 2022. Voor personenauto’s is ook de emissiefactor voor 2025 en 2030 bepaald. Deze waarden zijn later gebruikt om de autonome verschoning te bepalen. Tabel 8 Gemiddelde emissiefactor NL wagenpark 2022

Voertuigtype

NOx [g/km]

PM10* [g/km]

0,99 0,30 0,38 4,98 5,71

Bestelauto Personenauto LV MV ZV

CO2 [g/km]

0,0192 0,0022 0,0042 0,0374 0,0360

231 207 210 775 1539

*) PM10 betreft uitlaatemissies Op basis van bovenstaande tabel is het mogelijk voertuigequivalenten te bepalen. In onder­ staande tabel is omgerekend aan hoeveel personenauto’s een ander voertuigtype gelijk staat. Als voorbeeld: 1 Bestelauto staat gelijk aan 3 personenauto’s qua uitstoot NOx. Tabel 9 Voertuigequivalenten (in personenauto's) NL wagenpark 2022

Voertuigtype

NOx [Eq]

PM10* [Eq]

CO2 [Eq]

9 17 16

1 4 7

3 MV 17 ZV 19 *) PM10 betreft uitlaatemissies Bestel

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 16 van 42

4.4

Samenstelling Rotterdams wagenpark

Op basis van het gemiddelde Rotterdamse wagenpark is per component berekend wat de emissiefactor per voertuigtype is. Dit is gedaan voor de jaren 2025 en 2030. Voor deze jaren heeft Rotterdam een wijziging in het wagenpark aangeleverd, in deze gegevens is de ZE-zone verwerkt. Deze waarden zijn later gebruikt om het effect van de ZE-zone te bepalen. Tabel 10 Gemiddelde emissiefactor Rotterdams wagenpark

Voer­ tuigtype

NOx2025 [g/km]

NOx2030 [g/km]

0,57 MV 3,37 ZV 5,07 *) PM10 betreft uitlaatemissies Bestel

4.5

PM10* 2025 [g/km]

0,02 0,35 0,48

PM10* 2030 [g/km]

0,0067 0,0134 0,0242

CO2 2025 [g/km]

0,00005 0,0012 0,0022

CO2 2030 [g/km]

208 663 1274

23 77 124

ZE-zone autonoom

Op basis van de emissie per wegsoort zoals vastgesteld onder 4.2 is een sommatie uitgevoerd voor alle wegen binnen de ZE-zone. Dit is gedaan voor 2022, 2025 en 2030. De hierbij gehan­ teerde emissiefactoren zijn identiek aan de factoren die gebruikt worden bij het berekenen van de luchtkwaliteit. De luchtkwaliteit langs wegen wordt in Nederland berekent met CIMLK. CIMLK staat voor Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit en via www.cimlk.nl kan de luchtkwaliteit berekend worden. Voor CO2 zijn nog geen formele emissiefactoren beschikbaar per wegsoort en voertuigtype. Naar verwachting zijn deze eind 2023 wel beschikbaar. Voor CO2 zijn de gemiddelde NL wagenpark emissies gehanteerd, die de basis zijn voor de emissie­ factoren die TNO later in 2023 zal publiceren. Doordat de later dit jaar gepubliceerde CO2emissiefactoren per wegsoort bepaald zijn, kan dit leiden tot een beperkte afwijking. Bij dit on­ derzoek is voor al het stedelijke verkeer per voertuigtype één emissiefactor gehanteerd. Het is aannemelijk dat een emissiefactor voor gestagneerd stedelijk verkeer hoger zal zijn. Tabel 11 Autonome ontwikkeling totale emissie

Voertuigtype

Component

Eenheid

2022

2025

2030

LV

NOx NOx NOx NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2

ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar Kton/jaar Kton/jaar Kton/jaar

202 54 27 30 11 6 17 2 1 5 1 0 123 116 8

189 40 25 27 10 8 20 2 1 6 1 0 123 113 8

175 34 24 18 11 8 21 2 1 6 1 0 114 11 8

MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 17 van 42

4.6

ZE-zone uitlaatemissie

In hoofdstuk 4.5 staat beschreven hoe de totale emissie is bepaald. Doordat de focus in dit rap­ port ligt op het effect van de ZE-zone op de uitlaatemissie, is op basis van de tabellen onder 3.4 bepaald welk deel van deze emissies uitlaatemissies betreffen. Alleen voor PM10 en PM2.5 is de totale emissie afwijkend van de uitlaatemissie. Doordat de PM10 uitlaatemissie 1000Zo PM2.5 is zijn de emissies identiek. Tabel 12 Autonome ontwikkeling uitlaat emissie (ton/jaar)

Voertuigtype

2022

2025

2030

LV ZV

2,5 0,7 0,3

1,9 0,6 0,2

1,6 0,6 0,2

4.7

ZE correctie voertuig km

MV

Het verkeersmodel gaat uit van een stijging van het aantal voertuig km’s als gevolg van de groei van het aantal inwoners. In de waarden die in hoofdstuk 4.5 en 4.6 berekend zijn, is deze stijging meegenomen. Naast een positief effect van een ZE-zone is er dus ook een negatief ef­ fect van een toename van het aantal voertuigen. Bepaald is wat het effect zou zijn als deze stij­ ging niet zou plaatsvinden. Tabel 13 Autonome ontwikkeling uitlaatemissie zonder verkeerstoename

Voertuigtype

Component

Èenheid

2022

2025

2030

LV

NOx NOx NOx NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2

ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar Kton/jaar Kton/jaar Kton/jaar

202 54 27 30 11 6

168 39 24 24 10 8

147 32 23 15 10 8

2,5 0,7 0,3

1,7 0,6 0,2

1,3 0,5 0,2

2,5 0,7 0,3 123 12 8

1,7 0,6 0,2 109 11 8

1,3 0,5 0,2 96 10 7

MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 18 van 42

4.8

Berekening autonome verschoning

De autonome verschoning is het verschil ten opzichte van de uitstoot in 2022 zoals opgenomen in de tabel onder 4.7. Onderstaande tabel toont het effect van de ZE-zone per prognosejaar ten opzichte van het jaar 2022 indien er geen verkeerstoename zou zijn. Tabel 14 Autonome afname uitlaat emissie zonder verkeerstoename

Voertuigtype

Component

Eenheid

2025

2030

LV

NOx NOx NOx NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2

ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar Kton/jaar Kton/jaar Kton/jaar

-34 -15 -3 -7 -1 0 -0,78 -0,08 -0,03 -0,78 -0,08 -0,03 -14,1 -0,6 -0,5

-55 -22 -4 -15 -1 0 -1,16 -0,11 -0,05 -1,16 -0,11 -0,05 -27,0

MV ZV LV MV

ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

4.9

-1,1 -0,9

Berekening totale afname

Voor het bepalen van de totale procentuele afname is gebruik gemaakt van het Rotterdamse wagenpark en voor de personenauto’s het nationale wagenpark. Op basis van het Rotterdams wagenpark in combinatie met het Nederlands wagenpark (2022 data en personenauto’s) is de totale procentuele afname bepaald. Deze afname is vermenigvuldigd met de totale emissie (die gebaseerd zijn op de gecorrigeerde voertuig km’s). Het resultaat is de emissiereductie als ge­ volg van de ZE-zone in combinatie met de autonome verschoning binnen de ZE-zone. Door de autonome verschoning van deze totale verschoning af te trekken wordt het ZE-effect verkre­ gen. Onderstaande tabel geeft de verschoning per voertuigtype en component weer ten opzichte van 2022 in procenten zoals verwacht wordt in Rotterdam. Tabel 15 Totale procentuele afname emissies t.o.v. 2022

Voertuigtype

Jaar

NOX

PM10

CO2

LV

2025

-420Zo

-620Zo

-120Zo

MV

2025

-32'Z

-64'Z

-150Zo

ZV

2025

-1ľZ

-33'Z

-170Zo

LV

2030

-83'Z

-82'Z

-32'Z

MV

2030

-93'Z

-970Zo

-90'Z

ZV

2030

-92'Z

-94'Z

-92'Z

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 19 van 42

4.10

Berekening afname door ZE-zone

Onderstaande tabel geeft de absolute verschoning aan als gevolg van de ZE-zone weer. De door het verkeersmodel voorspelde verkeerstoename is hier niet in meegenomen. Tabel 16 Afname uitlaat emissie door ZE-zone zonder verkeerstoename

Voertuigtype

Component

Eenheid

2025

2030

LV

NOx NOx NOx NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2

ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar ton/jaar Kton/jaar Kton/jaar Kton/jaar

-51 -2 0 -6 -3 -1 -1 -0,3

-114 -28 -21 -10 -9 -6 -1 -0,5 -0,2 -0,9 -0,5 -0,2 -12,6 -9,3 -6,7

MV ZV LV MV

ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

-0,1 -0,8 -0,3 -0,1 -1,3 -1,1 -0,9

Blad 20 van 42

5

Resultaten

5.1

Effect op emissie door ZE-zone

Het resultaat van alle berekeningen is een percentage afname en deze is toegepast op de verkeersdata van het verkeersmodel voor prognosejaren 2025 en 2030. Onderstaande tabel geeft de afname weer voor zowel autonome verschoning ('Auto') als het effect van de ZE-zone ('ZE'). Tabel 17 Procentueel effect automatische verschoning ('Auto') en ZE-zone ('ZE'; uitlaatemissie) per voertuigcategorie en component ten opzichte van 2022.

Voer­ tuig LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

Comp.

ZE 2025

ZE 2030

Auto 2025

Nox Nox Nox PM10 PM10 PM10 PM2,5 PM2,5 PM2,5 CO2 CO2 CO2

-250Zo -407o -20Zo -250Zo -5107o -100Zo -250Zo -510Zo -10Z -1Z -10Z -11Z

-56Z -52Z -77Z -29Z -76Z -66Z -29Z -76Z -66Z -10Z -80Z -81Z

-17Z -28Z -90Zo -37Z -13Z -23Z -37Z -13Z -23Z -11Z -5Z -6Z

Totaal 2025

Totaal 2030

-42Z -32Z -11Z -62Z -64Z -33Z -62Z -64Z -33Z -12Z -15Z -17Z

-83Z -93Z -92Z -82Z -97Z -94Z -82Z -97Z -94Z -32Z -90Z -92Z

-27Z -41Z -14Z -53Z -21Z -28Z -53Z -21Z -28Z -22Z -10Z -11Z

Door de berekende percentages toe te passen op de met CIMLK verkeersdata en landelijke emissiefactoren is een absoluut effect bepaald. Het effect bij PM10 en PM2.5 is klein, omdat de ZE-zone immers alleen effect heeft op de uitlaatemissie. Tabel 18 Absoluut effect (ton/jaar) met ZE-zone (totale emissie binnen ZE-zone)

Voer­ tuig LV

Comp.

Eenheid

ZE 2025

ZE 2030

Auto 2025

Nox

ton/jaar

-57

-136

-39

MV

Nox

ton/jaar

-2

-30

ZV

Nox

ton/jaar

0

LV

PM10

ton/jaar

MV

PM10

ZV

Totaal 2025

Totaal 2030

-65

-96

-201

-16

-24

-18

-54

-22

-3

-4

-3

-26

-0,5

-0,4

-0,7

-0,8

-1,2

-1,3

ton/jaar

-0,3

-0,4

-0,1

-0,1

-0,4

-0,6

PM10

ton/jaar

0,0

-0,2

-0,1

-0,1

-0,1

-0,2

LV

PM2,5

ton/jaar

-0,5

-0,4

-0,7

-0,8

-1,2

-1,3

MV

PM2,5

ton/jaar

-0,3

-0,4

-0,1

-0,1

-0,4

-0,6

ZV

PM2,5

ton/jaar

0,0

-0,2

-0,1

-0,1

-0,1

-0,2

LV

CO2

Kton/jaar

-1,5

-14,9

-15,9

-32,0

-17,4

-47,0

MV

CO2

Kton/jaar

-1,1

-10,0

-0,6

-1,2

-1,7

-11,2

ZV

CO2

Kton/jaar

-0,9

-7,0

-0,5

-1,0

-1,5

-8,1

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 21 van 42

Onderstaande grafieken geven de totale emissie weer van alle voertuigen (exclusief lijnbussen) binnen de ZE-zone over de verschillende jaren. Er worden 3 scenario’s getoond, namelijk: ^ Met verkeerstoename, dit is het effect als het huidige wagenpark niet vervangen zou worden en extra voertuigen niet schoner zijn. ^ Met autonome verschoning, dit is het effect als het huidige wagenpark wel verschoont en extra voertuigen net zo snel verschonen. ^ Met autonoom+ZE, dit is het effect van autonome verschoning plus verschoning als ge­ volg van toepassing van een ZE-zone.

NOx emissie binnen ZE-zone

2022 Met verkeerstoename

2025 Met autonome afname

2030 Met Autonoom+ZE

Figuur 3 NOx emissie binnen ZE-zone inclusief verkeerstoename

PM10 emissie binnen ZE-zone

a- 20

Met verkeerstoename

Met autonome afname

Met Autonoom+ZE

Figuur 4 PM10 Emissie binnen ZE-zone inclusief verkeerstoename

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 22 van 42

C02 emissie binnen ZE-zone

2022

2025

Met verkeerstoename

2030

Met autonome afname

Met Autonoom+ZE

Figuur 5 CO2 Emissie binnen ZE-zone inclusief verkeerstoename

Onderstaande tabel laat net als de grafieken het totaal effect zien op NOx, PM10 en CO2. Dui­ delijk zichtbaar is dat het effect op NOx zeer groot is. Het effect op PM10 is klein doordat de ZE-zone alleen effect heeft op de uitlaatemissie. Het effect is zo klein dat de verkeerstoename tussen 2025 en 2030 zelfs zorgt voor een kleine stijging van de PM10 emissies. Bij CO2 is de autonome daling beperkter dan bij NOx op basis van de gehanteerde emissiefactoren per VERSIT+^lasse. Tabel 19 totaal effect (ton/jaar) met ZE-zone (totale emissie binnen ZE-zone)

Component.

Eenheid

ZE 2025

ZE 2030

A uto 2 025

Auto 2030

Totaal 2025

Totaal 2030

Nox

ton/jaar

-59

-188

-58

-93

-117

-281

PM10

ton/jaar

-1

-1

-1

-1

-2

-2

PM2,5

ton/jaar

-1

-1

-1

-1

-2

-2

CO2

Kton/jaar

-4

-32

-17

-34

-21

-66

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 23 van 42

5.2

Effect op concentraties door ZE-zone

Voor het berekenen van het effect op de concentraties is gebruik gemaakt van de CIMLK rekentool editie 2023. De procentuele effecten zijn omgezet naar een factor. De CIMLK emissiefactor wordt met de berekende factor gecorrigeerd. Aangenomen is dat het effect voor alle wegsoorten gelijk zal zijn. Tabel 20 Maatregelfactoren CIMLK

Voertuigtype LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV LV MV ZV

Component Nox Nox Nox NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM2,5 PM2,5 PM2,5

Factor2025 0,75 0,96 0,98 0,80 0,73

Factor2030 0,44 0,48 0,23 0,67 0,13

0,89 0,98 0,86 0,97 0,91 0,62 0,92

0,08 0,98 0,81 0,83 0,92 0,47 0,49

Berekeningen zijn uitgevoerd voor 2025 en 2030, hierbij is gerekend met: ^ Verkeersmodel van betreffend jaar met schone bus maatregel ^ Verkeersmodel van betreffend jaar met schone bus maatregel en effect ZE-zone Vervolgens is een verschilberekening uitgevoerd. De resultaten zijn opgenomen in bijlage 2. Op de volgende bladzijde staan 3 geselecteerde CIMLK receptorpunten. Deze receptoren lig­ gen allen binnen de ZE-zone en worden ook in andere DCMR-onderzoeken gebruikt als voorbeeldlocaties. Voor deze punten is voor 2030 bepaald hoe groot de afname zal zijn als gevolg van de ZE-zone. Tevens is aangegeven welk deel van de resterende concentratie het gevolg is van emissies van wegverkeer. Gemiddeld beeld voor drukke doorgaande wegen is dat 500Zo van de NO2 verkeersbijdrage ge­ reduceerd zal worden met een ZE-zone. Binnen dit onderzoek is alleen gekeken naar effecten binnen de zone. Wegen buiten de zone hebben echter ook invloed op de luchtkwaliteit binnen de zone. In welke mate het verkeer als gevolg van de ZE-zone zal verschonen op o.a. de rijks­ wegen is niet bepaald. Naar verwachting is het bepaalde effect op de NO2-concentratie dan ook een onderschatting. De ZE-zone zal zeker een uitstralingseffect hebben en daarmee ook een effect hebben op de NO2-concentratie buiten de zone.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 24 van 42

N02 - Maastunnel Zz 2030

■ Achtergrond

« Afname door ZE

" Rest wegverkeer

N02 - Schieweg 2030

■ Achtergrond

m Afname door ZE

m Rest wegverkeer

N02 - 's Graven dij kwal 2030

■ Achtergrond

m Afname door ZE

a Rest wegverkeer

Figuur 6 Afname in concentratie door ZE-zone

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 25 van 42

d N02 [|jgZm3]

fW

tt

ZE-zone

*

(c) DCMR - ZE-EFFECT N02 2030 - Kaartnr 2023-ĒU32/1514

Figuur 7 Effect op de NO2 concentratie in 2030

Bovenstaande figuur toont het effect van de ZE-zone op de NO2 concentraties. De grootste ef­ fecten zijn zichtbaar bij de tunnelmonden van de Maastunnel. Ook andere drukke doorgaande wegen laten grote effecten zien.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 26 van 42

6

Conclusies

Op basis van uitgevoerd onderzoek stelt DCMR Milieudienst Rijnmond dat de ZE-zone een aanzienlijk effect zal hebben op de Stikstofdioxide (NO2) concentraties binnen de voorgeno­ men ZE-zone. Naar verwachting zal de zone ook een effect hebben op de NO2-concentraties buiten de zone (uitstralingseffect), maar deze is niet vastgesteld in dit onderzoek. Het huidige Rotterdamse wagenpark is schoner dan het Nederlands gemiddelde wagenpark, daardoor zal de berekende autonome verschoning tot 2025 deels al behaald zijn. Bij dit onder­ zoek is uitgegaan van een autonome verschoning van personenauto’s zoals voor het landelijk wagenpark gehanteerd wordt. Voor 2025 en 2030 is de verschoning gehanteerd zoals door ge­ meente Rotterdam is aangeleverd voor bestel- en vrachtauto’s. Indien de autonome verscho­ ning van het landelijk wagenpark achter blijft lopen dan zal het effect van de ZE-zone groter zijn dan in dit onderzoek is berekend is. Er zal dan namelijk een groter aandeel voertuigen zijn, die als gevolg van de ZE-zone vervangen moet worden. De uitstoot via de uitlaat bedraagt slechts 31-350Zo van de totale Fijnstof (PM10) uitstoot. Het effect van een ZE-zone voor bestel- en vrachtverkeer zal voor de uitlaatemissies van Fijnstof (PM10) aanzienlijk kleiner zijn van dan voor stikstofoxiden (NOx).

In de periode 2022-2030 is er sprake van een aanzienlijke autonome verschoning van het wagenpark door diverse maatrege­ len en beleid. Nieuwe voertuigen zijn aanzienlijk schoner dan de oudere voertuigen. De ver­ wachting is dat lichte voertuigen (personen en bestelauto’s) in 2030 270Zo schoner zullen zijn dan in 2022 en middelzware vrachtauto’s zijn 410Zo schoner. Uit dit onderzoek blijkt dat de uitstoot van NOx door licht verkeer met 560Zo zal dalen. Ook zon­ der maatregelen wordt het wagenpark steeds schoner. Deze autonome verschoning is aan­ zienlijk bij met name personenauto’s. Het effect van de ZE-zone en de autonome verschoning zal in totaal 830Zo zijn in 2030 voor licht verkeer, dit zijn bestelauto’s en personenauto’s samen. Bij zwaar vrachtverkeer zal als gevolg van de ZE-zone de NOx uitstoot met 77Z dalen en zal de totale afname aan NOx uitstoot binnen de ZE-zone 92Z zijn. Bij PM10 en PM2.5 is de da­ ling nihil o.a. door toename wegverkeer en het feit dat de uitstoot via de uitlaat nog geen derde is van de totale emissie (inclusief slijtage aan banden, wegdek en remmen). Voor CO2 wordt een totale reductie binnen de zone als gevolg van de ZE-zone berekend van 32 kiloton per jaar. Zero emissie bestelauto’s dragen voor 460Zo bij aan deze reductie. De rest wordt gerealiseerd door zero emissie vrachtauto’s.

Met de voorgenomen ZE-zone is de verwachting dat langs drukke wegen de verkeersbijdrage met 50Z zal afnemen. Bij het Rotterdamse luchtknelpunt Maastunnel zuidzijde, het punt met de hoogste verkeersbijdrage in Rotterdam is dit een daling van 6 ggZm3. Het effect van een ZEzone op de plaatselijke luchtkwaliteit is het grootst bij drukke wegen. Geconcludeerd kan worden dat de ZE-zone een aanzienlijke verbetering van de luchtkwaliteit zal opleveren, gedreven door een sterke emissiereductie van NOx. Door rekening te houden met de autonome verschoning ontstaat een goed beeld van het effect van de ZE-zone. Bij het bereken van concentraties wordt gebruik gemaakt van landelijke achtergrondkaarten (GCN). In de GCN is ook een achtergrond verkeersbijdrage van het lokale verkeer opgenomen. Het is aannemelijk dat een ZE-zone ook effect zal hebben op deze achtergrondbijdrage. Het berekende effect op de totale concentratie zal daarom waarschijnlijk wat onderschat zijn.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 27 van 42

Bijlage 1 Wegverkeer binnen ZE-zone Tabel 21 Voertuig km per weekdag binnen ZE-zone

wegsoort

voertuig LV LV LV LV

2022

2025

2030

14496 5971 343331 217737

14938 5892 389416 258174

15119 5816 395874 276930

LV LV MV MV MV MV MV MV ZV ZV ZV ZV

1028020 1115 416 151 11168 6289 23065 24 213 76 3407 1985

1143441 1143 427 152 11166 6703 23543 23 220 78 3400 2144

1214598 1115 428 153 11433 7130 24628 15 237 85 3463 2294

ZV ZV BV BV BV BV BV BV

8983 9 78 32 3306 2404 6662 17

9182 8 73 27 3549 2504 6561 16

9612 8 73 27 3543 2530 6541 16

Km Per weekc ag

1678953

1882783

1981666

92,80 b c d e stag 92,80 b c d e stag 92,80 b c d e stag 92,80 b c d e stag

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 28 van 42

Tabel 22 Emissies binnen ZE-zone op wegsoort 2022 en 2025

Voertuigtype LV

comp NOx

2022

MV ZV BV LV MV ZV BV LV MV ZV BV LV

NOx NOx NOx NO2 NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM10 PM2.5

2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022

MV ZV BV LV MV ZV BV LV MV ZV BV LV

PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2 CO2 NOx NOx NOx NOx NO2

2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2025 2025 2025 2025 2025

MV ZV BV LV MV ZV BV LV MV ZV BV LV

NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5 PM2.5 PM2.5 CO2

2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025

MV ZV BV

CO2 CO2 CO2

2025 2025 2025

Jaar

80km

stag_80km

b

c

d

e

0,2

0,5

42,4

43,5

114,3

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,1 0,1 0,0

16,2 7,0 2,3 6,7

15,7 5,6 2,8 5,3 3,2

21,8 13,7 3,6 18,1 4,2 3,4 0,5 11,1

0,0 0,0 0,0 769 63 57 12 0,8 0,2 0,2 0,0 0,2

0,0 0,0 0,0 90 6 5 4

0,0 0,0 0,0 266 28 27 6 0,4

0,0 0,0 0,0

1,0 0,3 0,2 0,1 0,2 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,1 0,1 0,0

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 792

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 92

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 262

64 59 11

5 4 4

28 28 5

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

3,1 1,7 0,3 3,7 0,6 0,2

1,2 0,4 2,4 0,4 0,1 0,1 0,7

1,1 0,5 0,3 3,2

0,2

0,4

0,1 0,1 23435 2952 1814 874 39,3 11,4 6,3

0,1 0,1 22045 2422 1683 926 47,4 12,4 4,9

1,6 6,0

1,9 4,5

0,1 0,1 68088 8765 3376 2532 100,8 15,9 13,3 2,3 15,8

2,9 2,0 0,2 3,8 0,6 0,2

3,3

0,1 1,0 0,2

1,5 0,3 2,6 0,4

4,0 4,2 0,3 11,3

0,1 0,9 0,2

0,1 0,1 0,7 0,2

1,2 0,5 0,3 2,7 0,3

0,1 0,0 26581

0,1 0,0 26139

0,1 0,1 75733

2952 1810 938

2581 1818 964

8947 3451 2493

blad 29 van 42

Tabel 23 Emissies binnen ZE-zone op wegsoort 2030

Voertuigtype LV MV ZV BV LV MV ZV BV LV MV ZV BV LV MV ZV BV LV MV ZV BV

comp

Jaar

80km

stag_80km

b

c

NOx NOx

2030 2030

0,5 0,2

0,1 0,0

0,3

NOx NOx NO2 NO2 NO2 NO2 PM10 PM10 PM10 PM10 PM2.5 PM2.5

2030 2030 2030 2030 2030 2030 2030 2030 2030 2030 2030 2030

0,2 0,0

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

PM2.5 PM2.5 CO2 CO2 CO2 CO2

2030 2030 2030 2030 2030 2030

0,0 0,0 709 63 61 11

0,0 0,0 90 4 4 4

0,1 0,0 0,0 0,0

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

d

e

33,0 9,3

57,6 11,0

83,2 13,5

0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0

6,1 1,5 3,8 2,9 2,0 0,2 3,7 0,6 0,2

4,8

13,3

1,8 3,2 3,5

2,1 10,8

0,0 0,0 226 28 29 5

0,1 0,0 23502 2949 1775 914

0,1

0,1 0,8 0,2

1,6 0,2 2,6 0,4

4,1 4,4 0,3 11,5

0,1

1,2 0,5 0,2 2,4 0,3

0,1 0,0 24372 2678 1875 950

0,1 0,1 70297 9001 3616 2391

0,1 0,1 0,6

Blad 30 van 42

Tabel 24 Emissies (ton/jaar) binnen ZE-zone totaal

JAAR

2022

2025

2030

BV-NOx

202 54 27 9

189 40 25 6

NOx-totaal

292

259

LV-NO2

BV-NO2

30 11 6 1

27 10 8 1

NO2-totaal

48

45

LV-PM10

BV-PM10

17 2 1 1

18 2 1 1

PM10-Totaal

21

21

LV-PM2.5

5 1

4 1

BV-PM2.5

0 0

0 0

PM2,5-Totaal

6

5

BV-CO2

114693 14236 6962 4353

129599 14578 7170 4416

CO2

140243

155763

LV-NOx MV-NOx ZV-NOx

MV-NO2 ZV-NO2

MV-PM10 ZV-PM10

MV-PM2.5 ZV-PM2.5

LV-CO2 MV-CO2 ZV-CO2

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

175 34 24 5 239 18 11 8 1 37 18 2 1 1 22 4 1 0 0 5 119196 14722 7361 4274 145553

blad 31 van 42

Bijlage 2 Kaarten concentratieberekeningen Deze bijlage bevat de volgende kaarten: 1. Autonoom NO2 2025 met alleen schone bus maatregel 2. ZE-zone NO2 2025 met schone bus en ZE-zone 3. Effect NO2 2025 van ZE-zone 4. Autonoom NO2 2030 met alleen schone bus maatregel 5. ZE-zone NO2 2030 met schone bus en ZE-zone 6. Effect NO2 2030 van ZE-zone 7. Autonoom PM10 2030 met alleen schone bus maatregel 8. ZE-zone PM10 2030 met schone bus en ZE-zone 9. Effect PM10 2030 van ZE-zone 10. Autonoom PM2.5 2030 met alleen schone bus maatregel 11. ZE-zone PM2.5 2030 met schone bus en ZE-zone 12. Effect PM2.5 2030 van ZE-zone Het kaartmateriaal is uiterst zorgvuldig tot stand gebracht. DCMR Milieudienst Rijnmond kan echter niet aansprakelijk worden gesteld voor de juistheid, volledigheid en actualiteit van het kaartmateriaal. DCMR Milieudienst Rijnmond kan eveneens niet aansprakelijk worden gesteld voor consequenties van of eventuele schade ontstaan door direct of indirect gebruik van de ín­ houd van het kaartmateriaal. De kleuren die zijn gebruikt voor de afbeelding zijn gekozen om getoonde onderwerpen zo dui­ delijk mogelijk weer te geven maar vertegenwoordigen geen waardeoordeel, anders dan de (eventuele) waarden die zijn genoemd in de legenda. Aan het kaartmateriaal kunnen geen rechten worden ontleend.

Verschaling van het kaartmate­ riaal is niet toegestaan en bij reproductie moeten schaalniveau en papierformaat gehandhaafd blijven. Als u meer gedetailleerde kaarten nodig heeft kunt u contact opnemen met DCMR Mili­ eudienst Rijnmond, zodat in overleg kan worden bepaald of dit mogelijk is. DCMR Milieudienst Rijnmond streeft naar optimale toegankelijkheid van geleverd kaartmateri­ aal. Mocht het kaartmateriaal voor u niet toegankelijk zijn dan kunt u contact opnemen via info@dcmr.nl. DCMR Milieudienst Rijnmond zal dan de informatie zoals getoond op de kaart dusdanig aanleveren, dat deze ook voor u toegankelijk is.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 32 van 42

N02 [ļjgZm3] 15-18 18-19 19-20 20-22 22-25 25-30 31 -40 ZE-zone

1

w**

ÎW (o) DCMR - AUTONOOM N02 2025 - Kaartnr 2023-EL-32/1509

N02 [|jgZm3] *

15-18 18-19 19-20 20-22 22-25

*

25-30 30-41 ZE-zone

m/

(c) DCMR - ZE-ZONE N02 2025 - Kaartnr 2023-EL-32/1510

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 33 van 42

d N02 [ļjg/m3] -0.9 - -0.7 -0.6 - -0.5 -0.4 - -0,2 0.1 - 0.0

-

ZE-zone

(c) DC MR - ZE-EFFECT N02 2025 - Kaarlnr 2Ũ23-EL-32/1511

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 34 van 42

N02 [\iglvn3]

18-19 19-20 20-22

mm

ZE-zone

(c) DCMR - AUTONOOM N02 2030 - Kaartnr 2023-EL-32/1512

N02 [ĮjgZm3]

*

*H jt

**

(c) DCMR - ZE-ZONE N02 2030 - Kaartnr 2023-EL-32/1513

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 35 van 42

d N02 [\iglm3]

ZE-zone

•w *

(c) DCMR - ZE-EFFECT N02 2030 - Kaartnr 2023-EL-32/1514

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 36 van 42

PM10 [pgZm3] 15 - 16 16- 17 17- 18 18 - 19 19-20 20-22 22-28 ZE-zone

(c) DCMR-AUTONOOM PM10 2030- Kaartnr 2023-EL-32/1515

PM 10 [pgZm3] 15- 16 16-17 17-18 18- 19 19-20 20-22

.sļ

22-28 ZE-zone

»

+ V-.C..2

(c) DCMR - ZE-ZONE PM1Q 2030 - Kaartnr 2023-EL-32/1516

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 37 van 42

d PM10 [ļjg/mĴ]

0 20- -0 10 -0.10- -0.05 ■0.05-0.00

ZE-zore

l. 'C H 1

(c) DCMR - ZE-EFFECT PM10 2030 - Kaartnr 2023-EL-32/1517

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 38 van 42

PM2.5 [|jgZm3] 7.4-75

8.0-8.5

x íit’j : y -v

8.5-9.0

u .

ZE-zone

*ţì'.ŵ

(c) DCMR - AUTONOOM PM2.5 2030 - Kaarter 2023-EL-32;i518

PM2.5 [|jgZni3] 7.4-75

8.0-8.5 8.5 -8.8 ZE-zone

(o) DCMR - ZE-ZONE PM2-5 2030 - Kaactnr 2023-EL-32/1519

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 39 van 42

d PM25 [|jgZm3] -0.15--0.10 0.10- -0.05 -0.05 - 0.00 ZE-zone

U'i ii 1

(c) DCMR - EFFECT PM2.5 2030 - Kaartnr 2023-EL-32/1520

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 40 van 42

Bijlage 3 Verantwoording samenstelling bestel- en vrachtver­ keer

1.

Voor de effectberekeningen is een verdeling nodig van het bestel- en vrachtverkeer in VERSIT+^lassen. Elke VERSIT-klasse kent een eigen emissiefactor voor luchtverontreini­ gende stoffen.

2.

Voor het basisjaar 2022 is de verdeling in VERSIT+^lassen niet beschikbaar. De verdeling is daarom gebaseerd op de maanden juni en juli 2023, die met behulp van de milieuzonecamera’s zijn bepaald. Omdat met een nieuwere en dus schonere verdeling is gerekend, zal de effectenberekening een kleiner effect laten zien dan wanneer met de echte verdeling van 2022 gerekend zou zijn.

3.

Uitgangspunt samenstelling wagenpark 2025 met zero-emissiezone: a. Sinds 2020 heeft de gemeente Rotterdam de invoering van de zero-emissiezone op 1 januari 2025 breed gecommuniceerd. Sindsdien zien we in 2020, 2021 en 2022 met de huidige milieuzonecamera’s een versnelde verschoning van de be­ stel- en vrachtauto’s. Aangenomen wordt dat deze versnelling komt doordat bedrij­ ven zich actief voorbereiden op de zero-emissiezone. In onderstaande grafiek is het sterk groeiende aandeel emissieklasse Z voor de jaren 2020, 2021 en 2022 te zien. b. Op basis van een exponentiele extrapolatie van het aandeel emissieklasse Z in de periode 2020 t/m 2022, is een inschatting gemaakt van het aandeel emissieklasse Z in 2025. Zie onderstaande grafiek. Prognose aandeel zero emissie in 2025 Bestelauto's Vrachtauto's — ►Trendlijn ZE-bestelauto's met actief beleid — ►Trendlijn ZE-vrachtauto's met actief beleid

Figuur 8 Prognose aandeel zero emissie in 2025

c.

Uit de grafiek is af te lezen dat in 2025 het aandeel emissieklasse Z voor bestel­ auto’s circa 10oZo is en voor vrachtauto’s circa 507o. De toename van het aandeel Z is evenredig in mindering gebracht van alle andere VERSIT+^lassen. Dit is als ba­ sis genomen voor de VERSIT+^lassen verdeling voor het scenario 2025 met zeroemissiezone.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

blad 41 van 42

4. Uitgangspunt samenstelling wagenpark 2030 met zero-emissiezone: a. Conform het Tijdelijk Besluit nul-emissiezones gelden vanaf 2030 geen over­ gangsregelingen meer voor bestel- en vrachtauto’s. Ook dienen alle nieuwe voertuigen vanaf 1 januari 2 025 uitstootvrij te zijn. Er zullen nog wel inciden­ tele ontheffingen worden verleend en er zullen nog steeds voertuigen in over­ treding zijn. Veronderstelt is dat voor 100Zo van beide voertuigcategorieën ont­ heffing wordt verleend of dat deze voertuigen in overtreding zijn. Dat betekent dat het aandeel emissieklasse Z voor bestel- en vrachtauto’s 90oZo is. b. Van deze 100Zo is de aanname gedaan dat dat alleen emissieklasse 6-voertuigen zijn. c. De toename van het aandeel Z is evenredig in mindering gebracht van alle VERSIT+^lassen binnen de emissieklasse 6-voertuigen.

DCMR Onderzoek effect ZE-zone Rotterdam

Blad 42 van 42