[23bb004238] Bijlage 1 behorende bij 23bb004237 over Biodiversiteitskader
Tekst van het document
51,2
50,9
51,1
52,0
52,4
53,3
53,9
54,7
54,5
Voorraad: Arbeid
43,5
43,8
44,4
44,8
46,8
50,1
52,7
53,2
53,3
Voorraad: Kennis
51,8
51,8
51,8
59,1
59,1
59,2
59,5
59,7
59,9
Voorraad: Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden
59,8
59,8
59,8
61,0
61,8
63,0
63,9
64,0
64,0
Voorraad: Infrastructuur en bereikbaarheid
39,6
39,8
40,2
40,1
40,6
40,4
40,0
45,4
45,1
Kapitaal: Ecologisch
35,2
35,3
35,8
36,8
38,0
38,0
38,7
38,7
38,1
Voorraad: Bodem
22,9
22,3
23,2
29,0
31,7
28,9
25,5
27,4
25,3
Voorraad: Water
25,0
25,0
26,0
26,0
29,5
29,9
38,7
35,9
37,8
Voorraad: Lucht
36,9
37,4
38,2
38,7
38,7
38,7
39,3
39,8
39,7
Voorraad: Externe veiligheid en hinder
40,9
40,9
40,9
40,8
40,7
40,5
40,5
40,5
40,5
Voorraad: Natuur en landschap
45,7
45,7
45,7
45,7
45,7
45,7
45,7
45,7
45,7
Voorraad: Energie
35,8
36,3
37,3
38,8
39,8
40,6
41,3
42,9
43,6
Voorraad: Afval en grondstoffen
39,0
39,3
39,0
38,9
39,9
41,8
39,7
38,7
34,3
Totaalscore
41,1
41,4
41,8
43,1
43,8
44,3
44,8
45,5
45,0
Biodiversiteitskader
37
Bijlage 2. Toelichting aanpalend beleid ▪
▪
▪
Wet Natuurbescherming: beschermt Nederlandse natuurgebieden en planten- en diersoorten. Voor (bijna) alle zaken rond de wet Natuurbescherming, veelal met regionaal karakter, zijn provincies het bevoegd gezag. Omgevingsdiensten in de regio geven ontheffingen en vergunningen af en zijn belast met handhaving. Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering: Nederland is Europees koploper in stikstofuitstoot. Om de Europese natuurdoelen te behalen, moet de stikstofneerslag in Natura 2000-gebieden sterk verminderen. In 2030 moet 74% van het stikstofgevoelig Natura 2000-oppervlak onder de kritische depositiewaarde (KDW) zijn gebracht. De KDW is de grens waarboven het risico bestaat dat de kwaliteit van een habitat significant wordt aangetast door de stikstofneerslag. De regelgeving rondom de stikstofreductieopgave wordt opgesteld door de provincies. Natura 2000 gebieden: In de Natura 2000-gebieden worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de soortenrijkdom te behouden. In 1979 is de Vogelrichtlijn opgesteld en in 1992 de Habitatrichtlijn. Alle EU-lidstaten wijzen beschermde gebieden aan voor specifieke (leefgebieden van) (vogel-)soorten. De onder beide richtlijnen aangewezen beschermde gebieden vormen het Natura 2000-netwerk.
38
Juni 2023
▪
Agenda Natuurinclusief: Rijksagenda zodat in 2050 het werken met in plaats van tegen natuur normaal is.
▪
Kaderrichtlijn Water (KRW): De Kaderrichtlijn Water heeft als doel de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater in Europa te waarborgen. De KRW eist dat Nederland ecologische doelstellingen formuleert. Dit zijn:
▪
‘Natuurambitie Grote Wateren 2050 en verder’: De Rijksoverheid wil de natuur in de grote wateren van Nederland beschermen. Deze (onder)waternatuur is uniek door de ligging en verschillende bodemsoorten, zoals zand, veen en klei. Er leven allerlei vogels, vissen, insecten en zoogdieren. Ook de flora is divers. Onder andere klimaatverandering heeft invloed op die natuur.
▪
In ‘Natuurambitie Grote Wateren 2050 en verder’ staan toekomstplannen voor de bescherming van bijvoorbeeld het rivierengebied, het kustgebied, het Waddengebied en de Zuidwestelijke Delta (Zeeland, de Zuid-Hollandse eilanden en het westelijk deel van Noord-Brabant).
▪
Visie Landbouw, Natuur en Voedsel: Waardevol en Verbonden: Gezien de nauwe relatie tussen stad en platteland is ook het landelijk landbouwbeleid van invloed op de biodiversiteit in de stad. Het landbouwbeleid van Nederland zet in op meer toekomstbestendige, kringlooplandbouw om daarmee het verlies van planten en dieren te voorkomen.
▪
Natuurnetwerk Nederland (NNN): NNN is de opvolger van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het NNN is het netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het NNN is opgenomen in de landelijke Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en provinciale Verordening Ruimte (inclusief omgevingsplannen).
▪
Zuid-Hollands Programma landelijk gebied (ZH-PLG): In het ZH-PLG worden de belangen van natuur, water, stikstof en klimaat als randvoorwaarde voor een vitaal platteland in de provincie samengebracht. Het ZH-PLG is de regionale invulling van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG).
▪
Visie Rijke Groenblauwe Leefomgeving: Provincie Zuid-Holland heeft een wettelijke opgave en verantwoordelijkheid voor de bescherming van natuur. Deze opgave is uitgewerkt in de Visie Rijke Groenblauwe Leefomgeving (Provincie Zuid-Holland, 2019). Voor deze visie is een uitvoeringsagenda opgesteld. De Uitvoeringsagenda bestaat uit drie onderdelen, namelijk: ▪ verduurzamen van de landbouw; ▪ groener en waterrijker maken van het stedelijk landschap; ▪ vergroten van de biodiversiteit.
Biodiversiteitskader
39
Bijlage 3. Woordenlijst Abiotische factoren
Abiotische factoren zijn dus alle niet levende dingen die een rol spelen in een ecosysteem. Voorbeelden van abiotische factoren van een ecosysteem zijn lucht, licht, mineralen en water, maar ook temperatuur en neerslag.
Bijenlandschap
Een stelsel van bijenlandschappen is een netwerk van groengebieden, onbebouwde terreinen, bermen en particulier groen (tuinen), waarbij voldaan wordt aan de eisen van Bed=nestelplek en Breakfast=voedselplek. Zodoende moet een bijenlandschap voldoen aan de eisen van één Bed&Breakfastlocatie. (Deze definitie sluit aan bij de benadering van de provincie Zuid-Holland en Groene Cirkels).
Algemene soorten
De exacte definitie van wat een algemene soort is ten aanzien van de BasisKwaliteit Natuur wordt nog uitgewerkt. Er zijn voorstellen gedaan door Naturalis Biodiversity Center en een ander voorstel door SoortenNL. In beide gevallen wordt gekeken naar soorten die in een groot percentage van het land voorkomen en/of waarvan een groot aantal individuelen aanwezig is binnen het land. Ook in beide gevallen wordt gekeken naar een ijkpunt ergens in de tweede helft van de 20e eeuw om algemeenheid te bepalen. In deze periode was de data compleet genoeg en was de aftakeling van de biodiversiteit nog niet zo ver gevorderd. Dit geeft daarom een beter beeld van de potentie voor algemene biodiversiteit. Deze voorstellen zijn ook voorzien van een lijst met soorten die geclassificeerd kunnen worden als “algemeen”. Voor sommige soortgroepen zijn al eerder criteria opgesteld om te bepalen of een soort algemeen is.
Biodiversiteit
Biodiversiteit betekent alle soorten planten, dieren en micro-organismen, maar ook de genetische variatie binnen die soorten en de variatie aan ecosystemen waarvan ze deel uitmaken, inclusief de interactie tussen al die soorten en systemen.
Biotoop
Leefgebied van een plant- of diersoort, omschreven als landschapstype (gezien vanuit de mens). Voorbeelden: duin, stadstuin, loofbos. Wordt vaak (onjuist) als synoniem gebruikt van habitat.
Volgens de rode lijst zijn vogels algemeen als ze in meer dan 25% van Nederland voorkomen of waarvan meer dan 25.000 broedparen tot broeden komen (dus totaal grosso modo >50.000 individuen aanwezig zijn).
Doelsoorten
Een doelsoort is een soort waarvan het behoud, het herstel of de terugkeer als een doelstelling wordt gezien in een project of beheeropgave.
De rode lijst van zoogdieren definieert algemene soorten als soorten die in meer dan 25% van Nederland voorkomen of waarvan meer dan 25.000 zich voortplantende individuen in Nederland zijn.
Ecoprofiel
De ecoprofielen geven een beschrijving van de levensbehoeften (4V’s: Voedsel, Veiligheid, Verbinding, Verblijfplaats). Ze stellen ambities ten aanzien van ruimtelijke ontwikkelingen en beheer voor een gidssoort. Hierbij worden maatregelen benoemd voor ontwerp, beheer en ontwikkeling die verder worden uitgewerkt in Factsheets.
Ecosysteem
Een ecologische eenheid die bestaat uit een complex systeem van interacties tussen levende groepen (planten, dieren, schimmels en micro-organismen) en de (abiotische) omgeving waarin ze leven.
Volgens de rode lijsten van dagvlinders en planten is een soort algemeen als ze in meer dan 12,5% van Nederland voorkomt of als er meer dan 25.000 voortplantende individuen zijn. Meer info: www.naturalis.nl/system/files/inline/Rapport-BasiskwaliteitNatuur-Naturalis.pdf www.soortennl.nl/Portals/5/SoortenNL_rapport_Meetsoorten%20Basiskwaliteit%20Natuur_31okt2022_1.pdf
Bestuiving/ bestuivende insecten
40
Juni 2023
Bestuiving gaat over de bevruchting van (landbouw)gewassen door bijen of door andere insectensoorten, zoals wilde bijen, zweefvliegen, hommels en vlinders.
Biodiversiteitskader
41
Ecosysteemdiensten
Ecologsiche groen/ blauwe structuur
Ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan voordelen voor de mens die bijdragen aan de economie en andere activiteiten. Deze diensten worden onderverdeeld in drie categorieën: ▪
Productiediensten, deze dragen bij aan de productie van voedsel, vezels, bio-brandstoffen en drinkwater.
▪
Regulerende diensten gerelateerd aan de natuurlijke zuivering, regulering dan wel het behoud van lucht, water, bodems, habitat en klimaat. Voorbeelden zijn de afvang van fijnstof en de opslag van koolstof in bodem en vegetatie.
▪
Culturele diensten, dragen bij aan alle activiteiten van personen in, of gerelateerd aan, natuur. Voorbeelden daarvan zijn recreatie, toerisme, natuureducatie en andere vormen van natuurbeleving. (bron: CBS)
▪
Biodiversiteit is met name van belang voor het functioneren van de regulerende ecosysteemdiensten.
Het netwerk van groene en blauwe lijnvormige elementen in de stad (en naar buiten de stad) inclusief groene en blauwe kernbiotopen. De samenhang van deze elementen en kernbiotopen zorgt voor een structuur waarlangs dieren zich kunnen verplaatsen door de stad heen. Let op dat de ecologische groen/blauwe structuur niet gelijk is aan de groenstructuur van de stad. Voor een ecologische structuur zijn namelijk de juiste omstandigheden op de lijnvormige elementen benodigd, zodat dieren gebruik kunnen maken van deze elementen. Bijvoorbeeld is donkerte nodig langs een bomenrij voor vleermuizen om deze structuur te kunnen gebruiken. Een structuur voor de egel bijvoorbeeld moet bestaan uit lage struiken die voldoende dekking bieden om veilig van A naar B te kunnen komen.
Kernbiotoop
Een kernbiotoop is een verzameling van biotopen die gezamenlijk karakteristiek zijn voor een deel van de stad. Bijvoorbeeld: smalle straten met straatbomen, blokbebouwing met pannendaken en goed ontwikkelde achtertuinen karakteriseert de stenige stedelijke wijk. Rotterdam is ingedeeld in 20 kernbiotopen, waarop de ontwikkeling van onder andere de Toolbox Natuurinclusief Rotterdam en het meetnet is gestoeld. Bij de ontwikkeling van de kernbiotopen is zoveel mogelijk de Rotterdamse stijl gevolgd om inbedding in bestaand beleid mogelijk te maken.
Meetnet biodiversiteit
Een gestandaardiseerde methode om de biodiversiteit te monitoren. Het meetnet bestaat uit 47 transecten waarlangs gemonitord wordt op 6 verschillende soortgroepen: dagvlinders, libellen, amfibieën, planten, vleermuizen en vogels. De monitoring gebeurt op vastgestelde periodes in het jaar en tijden op de dag, waardoor analyseerbare data wordt verzameld.
Natuur
Het begrip natuur omvat alle levende organismen, hun habitat, het ecosysteem waarvan zij deel uitmaken en de daarmee verbonden uit zichzelf functionerende natuurlijke processen.
Natuurlijke processen
Onder natuurlijke processen kunnen vallen: biologische of ecologische, fysiologische, fysisch-geografische en geo-morfologische processen. Maar voor het gemak kun je denken aan dingen als stormen, overstromingen en duinvorming (stuifzand etc.).
Gidssoorten
Soorten die karakteristiek zijn voor een kernbiotoop. De gidssoort is een soort die bepaalde leefomstandigheden nodig heeft die samen ook leefomstandigheden creëren voor een groot aantal andere soorten. Hierdoor is de soort een gids naar een biodiversiteit die past bij de kernbiotoop.
Natuurindicatie kaart
Kaart met een indicatie van de staat van de biodiversiteit gebaseerd op 10 jaar aan data uit databases van onder andere de gemeente Rotterdam en de NDFF. Deze kaart is niet gebaseerd op structurele inventarisaties, waardoor conclusies lastig/niet te trekken zijn.
Habitat
Leefgebied van een plant- of diersoort, gezien vanuit de soort, met alle noodzakelijke onderdelen en omgevingsfactoren. Voorbeelden: Onbeschaduwde en laag begroeide terreinen met vergraafbare bodem, materiaal om onder te schuilen en snel opwarmende ondiep (tijdelijk) water om in voort te planten (Rugstreeppad); wordt vaak (onjuist) als synoniem gebruikt van biotoop.
Rewilding
Rewilding is verwildering. Dit kan bijvoorbeeld door meer ruimte te geven aan rivieren, verbindingen te verbeteren tussen land en water of grote grazers en predatoren terug te brengen in ecosystemen.
Transecten
Transecten zijn vastgestelde looproutes vanaf waar de monitoring voor het meetnet biodiversiteit wordt uitgevoerd. Doordat bij elke meting exact dezelfde route wordt gelopen worden zoveel mogelijk afwijkende variabelen uitgesloten, waardoor analyse van de data tot zo zuiver mogelijke conclusies kan leiden.
Inheemse planten
42
Juni 2023
Inheemse planten zijn planten die van nature in een gebied voorkomen. Insecten en andere dieren zijn vaak afhankelijk van inheemse plantensoorten als voedselbron, doordat ze over miljoenen jaren heen samen geëvolueerd zijn. Het gevolg is dat de inheemse soorten aan elkaar aangepast zijn en elkaar dus nodig hebben.
Biodiversiteitskader
43
www.rotterdam.nl/biodiversiteit
44
Juni 2023