Document · PDF

[23bb003396] Bijlage 3C behorende bij 23bb003399 over Deelgebieden: richtinggevend voor verdere uitwerking

Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (2022-2026) 14 juni 2023, gemeente RotterdamBij agendapunt: Herziening Omgevingsvisie Oostflank25.185 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

De Oostflank brengt de stad bij elkaar Ontwerp ontwikkelvisie en -strategie voor het gebied van Alexander naar Zuidplein Deel 3: Deelgebieden

Studio for New en: Realities in opdracht van:

CONCEPT 24 mei 2023

Leeswijzer

Inhoud

Dit document zet de integrale ontwikkelvisie en -strategie voor de verstedelijkingsopgave in de Oostflank – de zone van Alexanderknoop tot aan Zuidplein (voorheen A-Z) – uiteen. Het schetst een verstedelijkingsmodel voor de toekomst van het gebied, met verdeling van programma (wonen, werken en voorzieningen), bredere kwaliteitsmaatregelen en bijbehorende ontwikkelstrategie, in samenhang met de komst van een nieuwe stadsbrug en hoogwaardige tramlijn en lopende gebiedsontwikkelingen. De visie identificeert nieuwe gebiedsontwikkelingen en biedt concrete handvatten voor uitwerking in de volgende stappen. Ook biedt het de basis voor de partiële herziening van de Omgevingsvisie Rotterdam.

Visie 1.1 Opgaven 1.2 Ambities 1.3 Visie in gebiedskeuzes 1.4 Visie in detail

De visie bevat verschillende onderdelen, met een verschillende status en ‘hardheid’ van de uitgangspunten. •

•

De Visie (Hoofdstuk 1) bevat de ambities, uitgangspunten en kaders (gebiedskeuzes) voor de ontwikkeling van de Oostflank. De Visie vormt de basis voor de herziening van de Omgevingsvisie Rotterdam, die wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Daarnaast kun je de Visie ook lezen als de samenvatting van de gehele ontwikkelvisie en -strategie. Wil je meer weten over de onderbouwing van de Visie – lees dan Hoofdstuk 2: Uitwerking. Hierin schetsen we de huidige situatie en de voorliggende opgaven, randvoorwaarden en kansen die bepalend zijn als vertrekpunt. Vervolgens ontleden we de visie in drie systeemlagen: landschap, netwerk en programma. Dit vertaalt zich in de strategische agenda voor de Oostflank: programma's en projecten met impact op de hele stad. De Uitwerking (hoofdstuk 2) kun je zien als de toelichting bij de keuzes in de herziening van de omgevingsvisie.

Uitwerking 2.1 Situatieschets 2.2 Uitwerking systeemlagen

Landschap Netwerk Programma

2.3 Eindbeeld 2.4 Strategische agenda Bijlage: Verdieping op onderdelen

De hoofdstukken 3 en 4 zijn minder definitief en vormen het vertrekpunt voor verdere uitwerking. •

•

Wil je zien wat de ontwikkelrichting per deelgebied zou kunnen betekenen? Hoofdstuk 3, Deelgebieden, geeft een aanzet voor de uitwerking van de Visie per deelgebied. Daarbij leggen we de nadruk op (strategische) kwaliteitsverbeteringen in de wijken. We zien dit als ons ‘programma van uitgangspunten’ voor de verdere ontwikkeling van het gebied.

3.0 Positionering 6 3.1 Alexanderknoop 12 3.2 Boszoom, Lage Land en Prinsenland 22 3.3 Kralingse Zoom 32 3.4 De Esch 42 3.5 Stadionpark 52 3.6 Bloemhof en Hillesluis 62 3.7 Hart van Zuid 70

Ben je benieuwd naar volgende stappen en wanneer de ontwikkelingen gaan spelen– lees dan het Actieplan. Dit Hoofdstuk 4 bevat (op hoofdlijnen) de ontwikkelstrategie en fasering van de gebiedsontwikkelingen en kwaliteitsmaatregelen.

De kaarten in dit document zijn indicatief, de teksten zijn leidend. Alleen de integrale ontwikkelvisiekaart, die ook opgenomen is in de ontwerp-herziening omgevingsvisie Oostflank, is planologisch kaderstellend.

Studio for New en: Realities

Deelgebieden

Actieplan 4.1 Ontwikkelstrategie Oostflank 4.2 Ontwikkelstrategie deelgebieden

in opdracht van:

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

De Oostflank bestaat uit zeven deelgebieden, elk met zijn eigen opgaven en kansen. De ontwikkelvisie stelt kaders voor verdere ontwikkeling, in de vorm van een 'Programma van Uitgangspunten' per deelgebied.

3.0

Positionering De Oostflank brengt de stad samen kantoren

transferium dienstverlening sport circulair

De Oostflank is niet één stadsdeel, maar een eigenzinnige collectie van vitale stadswijken. De ontwikkeling van dit gebied zorgt voor meer samenhang binnen de stad, meer plek voor Rotterdammers om te wonen, werken en leven, en voor een aantal sterke stedelijke centra met eigen profiel. Het is de volgende stap in de ontwikkeling van een stad met meer kernen dan alleen de binnenstad. Iedere stadswijk in de Oostflank heeft een eigen karakter en onderscheidende kwaliteiten. Ze vullen elkaar aan en versterken elkaar. Wat deze gebieden delen is dat het allemaal prettige buurten zijn waar het fijn leven is – met oog voor de menselijke maat, huidige en toekomstige generaties, en de ontwikkeling van sterke, vitale lokale gemeenschappen.

ALEXANDERKNOOP

logistiek cultuur/leisure

maken MBO/HBO bedrijvigheid

BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND

zorg

groen sport kantoren

bedrijvigheid

startups

transferium KRALINGSE ZOOM

STAD OP TWEE OEVERS

hoger onderwijs+ innovatie

onderzoek leisure/cultuur scaleups

cultuurhistorie

De Oostflank is een verbinder: tussen oost en west, noord en zuid, oud en nieuw, historisch en toekomstig Rotterdam.

DE ESCH

historisch groen

sport

kantoren rivierpark evenementen leisure logistiek bedrijvigheid retail STADIONPARK

BLOEMHOF EN HILLESLUIS

cultuur sport

co-working

retail onderwijs entertainment

zorg

groen

bewegen

sport

ZUIDPLEIN

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

retail

Toekomstige positionering deelgebieden ALEXANDERKNOOP

Kloppend Hart van Oost en centrum voor de regio BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND

Lage Land en Prinsenland aan de Plas KRALINGSE ZOOM

Vernieuw(en)d stedelijk centrum

DE ESCH ESCH DE

Dorpse, groene stadsbuurt aan de Maas STADIONPARK

Stedelijk visitekaartje aan de Maas met betekenis voor de buurt

BLOEMHOF EN HILLESLUIS

Vertrouwde stadswijken met karakter tussen alle dynamiek

Leeswijzer deelgebieden

Eén van de best verbonden plekken in Rotterdam is nu ook echt onderdeel van de stad. Een veelzijdige plek om te wonen, winkelen en verblijven, leren en proberen. Hier is ruimte voor experiment, (geluid) maken en startende ondernemers – én voor een nieuwe culturele functie voor de stad. Alexander is altijd dichtbij en altijd in beweging. Met de toekomstige Boszoombuurt en de Bos-as maakt het hele gebied tussen Kralingse Bos en het Schollebos veel meer deel uit van de stad. Hier woon je rustig en ruimtelijk, op een steenworp afstand van bos, plas, sport en (collectief) groen. Met één been in de natuur en één in de stad, is het bij uitstek een plek voor jong en oud om actief te leven. Een stuk stad dat iedereen kent heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. De omgeving van het metrostation Kralingse Zoom is een moderne, stimulerende wijk waar je stedelijk woont en toch zo in de stadse natuur van het Kralingse Bos en het rivierpark bent. Hier zoek je inspiratie en uitdaging op. Een kennisdistrict dat voortbouwt op de ervaring en intellectueel leiderschap van het hoger onderwijs en Brainpark, met nieuw publiek centrum voor de stad. Deze plek voor het brein wordt een plek met een ziel, vanzelfsprekend onderdeel van de stad. De Esch is een buurt die zijn dorpse karakter behoudt, waar mensen trots op zijn en naar elkaar omkijken.

Het is en blijft een groene stadswijk midden in de stad, ook na de komst van de nieuwe stadsbrug. Het gebied heeft een gevarieerde mix van woningen en bijzondere bestemmingen: de historische waterleidingbassins en het rivierpark, sport om de hoek en bijzondere winkels en horeca in de monumentale gebouwen. Ook de voorzieningen van Zuid zijn met de stadsbrug straks binnen handbereik. Stadionpark is een gebied met vele gezichten, waarin het nieuwe station zorgt voor een enorme boost van bereikbaarheid en betekenis voor de stad. Naast de grote trekkers als de Kuip, Sportcampus en het Cor Kieboomplein is er nu ook veel ruimte voor intimiteit en kleinschalige publieke plekken. Met de vele nieuwe woningen, de aanpak van de openbare ruimte en routes is er veel meer levendigheid en samenhang in het gebied. Sterk verbonden met de rivier, ook als ontbrekende schakel voor de achterliggende buurten. Het is een plek waar ook de omliggende buurten graag en gemakkelijk komen, om te sporten, ontspannen, uit te gaan of te werken. In Bloemhof en Hillesluis woon je echt in de stad. De levendige stadsstraten worden Oostﬂank Ontwikkelvisie versterkt door nieuwe en verbeterde woningen en voorzieningen, voor verschillende doelgroepen. Met de fiets, het OV of lopend ben je straks in een mum van tijd op vele plekken in Rotterdam.

Het ooit wat introverte gebied achter het spoor krijgt directe verbindingen tot aan de rivier, dwars door Feyenoord City. Dit biedt volop toegang tot onderwijs en banen in andere stadsdelen. Ongedeelde stad

HART VAN ZUID

Zuidplein en het Motorstraatgebied zijn het echte hart van Zuid

Hart van Zuid is een levendig gebied met een veelzijdig aanbod van functies. Het vernieuwde Zuidplein, met het theater, het enige 50m-zwembad in Rotterdam en de Gooilandsingel als centrale boulevard, is het kloppend hart van Zuid. Het Ikazia Ziekenhuis, Ahoy, het Zuiderpark en de scholen zijn al decennia sterke stedelijke en regionale trekkers. Waar de verschillende bestemmingen er ooit wat geïsoleerd bij lagen, zijn ze nu goed verbonden met elkaar en de omgeving.

Voor ieder van deelgebieden in de Oostflank hebben we een aanzet gedaan voor de doorvertaling van de ontwikkelvisie. De deelgebieden worden één voor één uitgewerkt door middel van een positionering, overzicht van belangrijkste ingrepen en 'Programma van Uitgangspunten' met kaders op hoofdlijnen voor programma, landschap en openbare ruimte, mobiliteit, en energie. Met behulp van een aantal impressiebeelden schetsen we per gebied een beeld van de beoogde sfeer en type ingrepen. In de verschillende gebiedsontwikkelingen in volgende fases wordt verdere invulling gegeven aan deze kaders.

Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 3.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt.

Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

Plaatsbepaler ooghoogteperspectieven In de uitwerking van de deelgebieden zijn een aantal impressiebeelden te vinden. Hun locatie vind je op onderstaande kaart.

M L

H G

Sterke centra

Vitale stadswijken

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

F E

D C

Ikazia Vreewijk

Hillesluis

Zicht van Alexanderknoop richting Zuidplein Van Brienenoordbrug

IJsseldijk Rivium Capelle aan den IJssel

's-Gravenweg

Sportdorp

Joodse Begraafplaats

Beijerlandselaan

Stadionpark

Hillesluis

A. van Rijckevorselweg

Hart van Zuid

Bloemhof

Ahoy Maashaven Rijnhaven

Afrikaanderwijk

DWL-terrein

Toepad

Zuiderpark

Bloemhof

Feijenoord

De Kuip

De Veranda

Zuidplein

Oude Plantage

Laan op Zuid

De Esch

Nieuwe Maas

Kop van Zuid - Entrepot

Brainparks Kralingse Veer EUR

Stadion Excelsior Kralingen-Oost

Golfbaan Kralingen Sportvelden

Prinsenland

Rotte

Kralingseweg

Kralingse Zoom

Prinsenpark

Kralingen-Crooswijk

Kralingse Bos en Plas Boszoom

IJsselland Ziekenhuis

Winkelcentrum Lage Land

Prinsenlaan

A16 zone Prins Alexanderlaan

De Venhoeve

Lage Land

Oosterflank

Hoofdweg Amateur Tuinders Vereniging Ommoord Station Alexander A16

Alexanderknoop A20 Alexandrium

Ommoord

Ontwikkelvisie en -strategie Alexander tot Zuidplein

april 2023 – Studio for New Realities ©

3.1

Alexanderknoop Kloppend Hart van Oost en centrum voor de regio Eén van de best verbonden plekken in Rotterdam is nu ook echt onderdeel van de stad. Een veelzijdige plek om te wonen, winkelen en verblijven, leren en proberen. Hier is ruimte voor experiment, (geluid) maken en startende ondernemers – én voor een nieuwe culturele functie voor de stad. Alexander is altijd dichtbij en altijd in beweging.

pionier altijd dichtbij

ALEXANDER

Door barrières te slechten kan een aantrekkelijk, samenhangend gebied ontstaan, met een centrale verblijfsplek voor de buurt en regio bij de OVknoop.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

aanpakken

Opbrengsten Omgevingsproces

Wat gaven mensen ons mee? • •

•

Zorg dat de Alexanderknoop transformeert van een van de best verbonden plekken van de stad naar een gemengd gebied waar het prettig verblijven is. Het toevoegen van ‘sociale kwaliteit’ in de buurt wordt door een groot aantal participanten belangrijk gevonden. Bijvoorbeeld door in te zetten op cultuur (Cultuurcentrum voor Prins Alexander), reuring en evenementen (Alexanderknoop) en ontmoeting, bewegen en ontspanning. Doortrekken OV-lijn van Kralingse Zoom naar Alexander wordt door een deel van de mensen als aantrekkelijk idee gezien, omdat het zorgt voor een verbetering van de bereikbaarheid van Het Lage Land. Maar dit zou niet moeten leiden tot (grootschalige) verdichting langs de Boszoom. Om de Koperstraat en Alexanderknoop bereikbaar te houden zien participanten mogelijkheden voor gestapeld parkeren aan de randen van het gebied. Denk bijvoorbeeld aan een parkeergarage bij de afslag van de A20.

• • •

De Alexanderknoop wordt zo een stuk gezelliger – ik weet zeker dat we er straks veel meer komen!

A Alexanderknoop

Als er maar niet meer autoverkeer komt...

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

B Sportcampus Oost aan het Koperpad

Grootschalige verdichtingsmogelijkheden worden gezien bij de Koperstraat naast de OV-knoop. Ook zien veel participanten flinke verdichtingskansen langs de Hoofdweg en Prins Alexanderlaan door herinrichting van het profiel en betere benutting van de randen. Zet in op een gemengd gebied, waarbij een deel van de huidige voorzieningen (bijvoorbeeld onderwijs) gecombineerd kan worden met nieuwe voorzieningen. Geef een impuls aan duurzaamheid, bijvoorbeeld door groene daktuinen op platte daken langs de Prins Alexanderlaan. De waarde van volkstuinen Ommoord wordt door participanten benoemd. De meerderheid van de participanten kiest dit boven ruimte voor verdichting.

Het gebied kan best wat meer woningen en cultuur gebruiken.

15 © De Zwarte Hond (Gebiedsvisie Alexanderplaats, 2022)

Programma van Uitgangspunten

Aanzet ontwikkelvisie Alexanderknoop LEESWIJZER

Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 2.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt.

Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

Nieuwe HOV-lijn tussen Kralingse Zoom-Alexanderknoop (fase 2) • Aanleg nieuwe HOV-lijn door Lage Land naar Alexanderknoop – exacte tracé nader te bepalen

2 3

2 8

8 9

Schaal 1:6000

N 0m

1000m

Programma Onderdoorgang autoverkeer Bestaand stedelijk gebied toevoegen Bestaand stedelijke voorziening Viaduct of brug voor langzaam verkeer Hoogstedelijk centrum / zoekgebied stedelijke Goede oversteek realiseren voorzieningen P+R locatie Gemengde stadsbuurt (wonen, Hub stadslogistiek werken, voorzieningen) Zoekgebied parkeervoorziening Klimaatsensitieve stadsbuurt Parkeervoorziening (wonen, werken, voorzieningen) sportverenigingen Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte Zoeklocaties energie en transformatie/verdichting grondstoffen Recreatie/bedrijvigheid met Zoekgebied geothermiebron groen karakter Circulaire hub Bedrijfsintensiveringsgebieden Geluidswand met zonnepanelen Werkprogramma als geluidsbuffer Locatieindicatie kleinschalige stedelijke voorziening Lokale wijkcentra

Landschap en openbare ruimte Stedelijk netwerk Bosrijk en ecologisch groen Spoorweg met station Parken Nieuw station Groene lanen en straten OV-knooppunt (trein, metro, tram en/of bus) Sport Metro Mogelijk extra sportlocaties Tram Buurttuinen Nieuwe HOV fase 1 Dijken Nieuwe HOV fase 2 Water(gangen)/singels Nieuwe HOV-bus Mogelijk extra watergangen/ singels Stedelijke hoofdontsluiting Buurtparken/waterpleinen Gemotoriseerd verkeersnetwerk Openbare ruimte centrummilieu Metropolitane fietsroutes en snelfietsroutes Fietsnetwerk Recreatief fietsnetwerk Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Onderdoorgang langzaam verkeer toevoegen Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

500m

P+R

Van volkstuinen naar buurttuinen • Uitplaatsen ATV Ommoord Sportcampus Oost: nieuw sportcomplex van de toekomst • Aanleg sportvelden • Realisatie ondersteunende functies (clubhuis etc.) met een publiek karakter • Aanleg nieuwe onderdoorgangen spoor (3 of 2; afh. inrichting sportcampus) en onderzoek naar een nieuwe onderdoorgang A20 • Waterberging onder sportcomplex Beperken impact grootschalige infrastructuur • Geluidswerende maatregelen langs spoor en A20 Alexanderknoop • Realisatie kwalitatieve openbare ruimte als aantrekkelijk verblijfsklimaat • Ontwikkeling aantrekkelijk programmatisch pakket • Realisatie nieuwe culturele publieke trekker met functie voor stad en buurt • Verbeteren verbinding omliggende buurten door doortrekken routes incl. goede oversteek waar mogelijk Klimaat en water • Ruimte voor groen en verkoeling (minder verharding) • Ruimte voor waterberging en -infiltratie in buurtpleinen/waterpleinen Mobiliteit • P+R locatie bij OV-knoop (ook deelmobiliteit) • Lokaal parkeren en deelmobiliteit • Zoeklocatie voor stadslogistiek Energie • Onderzoek mogelijke combinatie geluidswering met zonnepanelen • Geothermiebron voor bijdrage energieopwekking • Circulaire hub voor bijdrage grondstoffentransitie

Programma van Uitgangspunten

Wonen, werken en leven in de Alexanderknoop Van levendig stadscentrum tot productie in de stad In Alexanderknoop zijn nieuwe behoeften rondom wonen, werken en vrijetijdsbesteding naadloos verweven met de water- en klimaatopgaven van deze tijd. Hier kun je op vele manieren grootstedelijk wonen: centrumstedelijk, hoogstedelijk of stedelijk wonen voor een grote variëteit aan mensen. Jongeren, jonge stellen, ouderen of alleenstaanden, maar ook gezinnen vinden er hun plek in de diverse atmosferen in het gebied. Alexanderknoop is gelaagd in type gebouwen en architectuur en rijk aan vooral diverse, aantrekkelijke appartementen in verschillende prijsklassen.

bij kunnen dragen aan een levendig hart voor ook de omliggende wijken. Er is ruimte voor een stevig cultureel programma van ongeveer 20.000 m2. Dit ‘cultureel hart voor Oost’ moet aansluiten bij de behoeften uit de wijken en biedt ook een interessant aanbod voor mensen uit de stad, regio of zelfs landelijk. In een volgende fase werken we uit of deze functie in één gebouw terecht komt, in een cluster, of op meerdere locaties. Aan het Koperpad ten noorden van de spoorlijn komt een sportcomplex van de toekomst: Sportcampus Oost. Een gebied met een groot aantal kunstgrasvelden voor meerdere sporten en voor meerdere clubs. De bijbehorende clubhuizen maken we multifunctioneel geschikt voor ook andere activiteiten. Zodat Rotterdammers uit de omliggende wijken er baat bij hebben of ze nu komen bewegen, ontmoeten of gebruik maken van de gekoppelde kinderopvang of andere voorzieningen.

In het grootstedelijke centrale stadscentrum vind je een maximale mix van functies en dichtheid. Dit is ook dé plek waar je privé of zakelijk afspreekt op het centrale plein en koffiedrinkt. In de andere deelgebieden in Alexanderknoop vind je een gemengd metropolitaan werken woongebied aan de Marten Meesweg, een gemengd groen centrumdistrict in de omgeving Watermanweg, overwegend groen-stedelijk wonen aan de Hoofdweg en een lokaler karakter en ruimte voor horeca en wijkverzorgende maatschappelijke voorzieningen in Oosterpoort.

Direct westelijk van Alexanderknoop ligt Koperkwartier. Hier kunnen makersgerichte bedrijven neerstrijken in bedrijfsruimtes en ‘werkgebouwen’ in combinatie met woningbouw – veelal in de vorm van appartementen boven op de werkfuncties en voorzieningen. Ook hier geldt: hoe dichter bij de OV-knopen, hoe meer dichtheid en hoe meer menging met woningbouw. Zowel de gebouwen als openbare ruimte in Koperkwartier krijgt een flinke kwaliteitsslag. In de onderste bouwlagen treft je straks een afwisseling van verschillende soorten stoere plinten die zowel het werkprogramma als het nieuwe gemengde leven op straat verwelkomen. In de toekomst is geen plek meer voor bedrijven met een milieucategorie hoger dan 2, tenzij dit met maatwerk goed in te passen is. Samen met bestaande bedrijven zoeken we nu al naar een passende transformatiestrategie van het gebied.

Bij het stimuleren van basisvoorzieningen kijken we nadrukkelijk – ook – naar de randen van de omliggende wijken. Hier vernieuwen we de bestaande basisvoorzieningen al stap voor stap (in lijn met stadsbreed beleid) en houden we rekening met het toenemend aantal nieuwe bewoners, gebruikers en hun behoeften. Zo laten we maatschappelijke basisvoorzieningen voor alle leeftijden in het gebied geleidelijk meegroeien, denk aan kinderopvang, basisonderwijs, gezondheidszorg, culturele voorzieningen, winkels voor dagelijkse boodschappen en andere ondersteunende voorzieningen.

Tussen het spoor en de A20 realiseren we een nieuw sportcomplex de 'sportcampus Oost'. Door 2 nieuwe onderdoorgangen onder het spoor, 1 nieuwe en 1 te verbeteren onderdoorgang onder de A20 wordt het sportcomplex verbonden met de omgeving.

Nieuwe programma

7.600

8.500

Lichte verdichting

Totaal nieuw

7.600 won

8.500 won

Totaal

8.600 won

9.500 won

Omdat er in het Koperkwartier ook gewoond wordt, vraagt dit extra aandacht in het zorgvuldig inpassen van de routing en oplossingen voor stadslogistiek.

Alexanderknoop

Kantoren, maakindustrie en bedrijvigheid voor de stad Door de uitstekende bereikbaarheid van Alexanderknoop is dit een ideale plek voor kantoren van (kennisintensieve) dienstverleners en hoofdkantoren van bedrijven: dichtbij de OV-knopen met een intercitystation, metro en op termijn een nieuwe HOV- verbinding met tramkwaliteit. 17/04/2023 De kwaliteit van de bestaande kantoren moet omhoog en er zijn mogelijkheden voor uitbreiding. Er is ruimte voor Alexanderknoop hogere en lagere huurprijzen, waardoor de Alexanderknoop Oppervlak kan doorontwikkelen naar een diverser ecosysteem van Woningen Werkprogramma min. max. bedrijven. We zien graag de megastores1.000 herontwikkeld naar Bestaand Bestaand 1.000 meer kwaliteit en een gemengder winkelaanbod.

Regionale betekenis van retail, onderwijs en cultuur Detailhandel is en blijft een belangrijk onderdeel van de Alexanderknoop. Daarnaast zijn stedelijke en regionale voorzieningen – zoals aanvullende onderwijsinstellingen en cultuur- of andere recreatiefuncties, zoals een bioscoop – denkbaar. De voorzieningen van de Alexanderknoop hebben een sterke betekenis voor de regio en straks nog meer de Randstad. Dat biedt kansen, waarbij de nieuwe functies

Het Chroomdistrict ligt verder van de intercity OV-knoop. Hier blijft ruimte voor bedrijven met een hogere milieucategorie (tot 3.2). We dagen er vastgoedeigenaren en ontwikkelaars wel uit om het werken te intensiveren, bijvoorbeeld door bouwvolume te stapelen of door ruimte dubbel te gebruiken. Traditionele bedrijfsruimtes veranderen op sommige plekken naar werkgebouwen met meerdere bouwlagen. Er blijft in het Chroomdistrict ruimte voor enkele extensievere functies die belangrijk zijn voor de stad. De plek ligt strategisch voor bedrijvigheid die bijdraagt aan de grotere transitieopgaven van de stad op het gebied van mobiliteit, energie en grondstoffen. We bouwen hier daarom actief aan een moderne, circulaire hub. De Alexanderknoop, als één van de laagste plekken van het land, zet daarmee een traditie voort van pionieren en vernieuwen. Zowel in het Chroomdistrict als in het Koperkwartier is ruimte voor stadslogistiek die de stad bedient. Daarom moeten we de aan- en afvoerroutes voor grote voertuigen goed en efficiënt aanleggen in relatie tot de overige verkeersstromen.

17/04/2023

INDICATIEVE AANTALLEN

Koperkwartier is het minder formele, gemengde stedelijk gebied met lef waar wonen, leren en werken hand in hand gaan of het nu om zakelijke en creatieve dienstverlening gaat of toegepaste vormen van werk en lichte maakbedrijven gekoppeld aan technisch onderwijs. Chroomdistrict geeft plek aan productie met stadsverzorgende bedrijvigheid, makers en lichte productie. Het gebied focust zich op upcycling, circulariteit en verduurzaming van de stad.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Plinten geven we meer kwaliteit en een open uitstraling, waardoor de uitstraling, sfeer en sociale controle verbeteren. Dit stimuleert formele en informele ontmoetingen die ook zakelijk van groot belang zijn. Meer kwalitatieve horeca op strategische goede locaties – veelal in de plinten - is gewenst in het gebied. De openbare ruimte richt zich straks sterker op prettig kunnen verblijven of je verplaatsen. Voetgangers en fietsers krijgen in de hoofdrol in dit bruisende centrumgebied. Dit alles zorgt voor een aantrekkelijke omgeving voor iedereen, maar die ook zakelijk van belang is voor de vele bedrijven en kenniswerkers.

Oppervlak Woningen

Oppervlak

min.

Werkprogramma

max.

Banen

min.

max.

min.

Voorzieninge

max.

Bestaand

1.000

Bestaand

340.000 *

Bestaand

Nieuwe programma

7.600

8.500

Nieuwe programma

260.000

335.000

6.200

8.050

Nieuw buurt

Lichte verdichting

Nieuw gebied

Totaal nieuw

7.600 won

8.500 won

Totaal nieuw

260.000 m²

335.000 m²

Totaal

8.600 won

9.500 won

Totaal

591.000 m²

666.000 m²

6.200 banen

8.050 banen

Totaal nieuw

* optimalisering 50% bestaande bedrijventerreinen

Oppervlak min.

Boszoom max.

Banen

min. 340.000 * Oppervlak -

340.000 * Woningen 260.000 335.000

min.

Oppervlak Voorzieningen

max. -

Nieuwe programma 6.200 max. 8.050 Bestaand Lichte verdichting Nieuwe programma 1.350 1.650 Totaal nieuw 260.000 m² 335.000 m² 6.200 banen 8.050 banen Lichte verdichting Totaal 591.000 m² 666.000 m² Totaal nieuw 1.350 won 1.650 won * optimalisering 50% bestaande bedrijventerreinen Totaal 1.350 won 1.650 won

Bestaand Werkprogramma Nieuw buurt

Bestaand Nieuw gebied Nieuwe programma Nieuw stedelijk Lichte verdichting Totaal nieuw Totaal nieuw Totaal Totaal 19

min. Oppervlak min.

Nieuw stedel

Totaal

Banen in voorzieningen max. -

min. -Banen

max.

max. 47.000 max. 53.000 min. 51.000 51.000 48.000 53.000 2.300 2.550 68.000 80.000 1.350 1.650 20.000 22.000 115.000 m² 128.000 m² 2.300 banen 2.550 banen 68.000 m² 80.000 m² 1.350 banen 1.650 banen 119.000 m² 131.000 m² -

Voorzieninge Bestaand Nieuw buurt

Nieuw gebied

Nieuw stedel

Totaal nieuw Totaal

Programma van Uitgangspunten

Strategieën per thema MOBILITEIT: je weg vinden in de Alexanderknoop

LANDSCHAP EN OPENBARE RUIMTE: naar buiten in de Alexanderknoop De buitenruimte van Alexanderknoop is stedelijk, omgeven door hoogbouw. Door het gemengde woonmilieu en de actieve plinten is er dag en nacht leven op straat. De buitenruimte is voetgangersvriendelijk, dankzij een menselijke maat en afwisseling. Het zorgt voor plekken waar het fijn is om te verblijven en mensen te ontmoeten. Je kan er sporten, spelen en ontspannen in het groen van de straten en pleinen. Je ziet kinderen spelen, mensen die een ommetje wandelen met de hond of ouderen die elkaar ontmoeten op de zitjes onder de bomen. De aantrekkelijke, hoogwaardige openbare ruimte, is optimaal en klimaatvriendelijk ingericht met voetgangers als belangrijkste spelers. Om aan de stedelijke drukte te ontsnappen kun je je terugtrekken in één van de collectieve ruimtes, één van de vele daktuinen die het gebied rijk is, of in de Semiramistuin: de groene oase om de hoek. Je ervaart de dynamiek van het stadsleven én de rust, ruimte en groen van de wijken zijn nabij.

Binnen het stadshart van de Alexanderknoop krijgt de voetganger de ruimte. De fietser krijgt naast goede stallingen, o.a. bij het station, verbeterde verbindingen met een nieuwe fietsroute en nieuwe noord-zuidverbindingen die het spoor en de A20 ongelijkvloers kruisen. Hierdoor ontstaan nieuwe fietsverbindingen tussen o.a. Lage Land en Ommoord en het gebied tussen de snelweg en het spoor. Verder is het vanzelfsprekend dat de nieuwe bewoners van de Alexanderknoop zo veel mogelijk van het nu al en straks nog hoogwaardiger openbaar vervoer gebruik maken. Er is verder aandacht voor verbetering van de oversteekbaarheid en veiligheid op de Hoofdweg en Alexanderlaan. Hier profiteren bewoners en bezoekers tussen het centrumgebied, de Semiramistuin en het Koperkwartier van. Voor het parkeren van bezoekers en bewoners worden op enkele plaatsen centrale gebouwde parkeervoorzieningen gerealiseerd, waarbij ook op basis van behoefte een breed scala aan deelmobiliteit beschikbaar is.

ENERGIE in de Alexanderknoop De Alexanderknoop wordt een gebied met een mix van functies en gebieden differentiatie van dichtheden. Dat biedt kansen en uitdagingen vanuit het perspectief van energietransitie

Koude Bij de knoop is een collectieve oplossing voor koude een serieuze optie. Dit zal logischerwijs onderdeel worden van het warmplan. Voor de overige delen is inzet op passieve maatregelen de belangrijkste bijdrage.

Warmte In de zone rond de knoop zal sturing nodig zijn om de benodigde capaciteit (voornamelijk warmtenet en warmtekoudeopslag in de bodem) op een toekomstbestendige manier te verdelen. De huidige sturingsmiddelen hiervoor zijn een bodemenergieplan en een warmteplan. Het collectieve warmtenet is stevig al aanwezig en kan versterkt worden door een geothermiebron aan de westzijde in het gebied, en voor de bestaande bouw is dat warmtenet ook de primaire bron. De kansen voor uitwisseling van warmte/koude met de werkfuncties in het westelijk deel moeten worden verkend.

Elektriciteit Naast de algemene aandachtspunten zijn er relatief veel kansen voor het gebruik van geluidsschermen en parkeervelden voor het integreren van PV. In het gebied is een hoogspanningstation (Hoofdweg/Tinstraat) waarvan uitbereiding noodzakelijk kan zijn. De beoogde logistieke hubs en parkeervoorzieningen bieden grote kansen voor elektriciteitsopslag.

Zie ook: Gebiedsvisie Alexanderknoop. Hart van Oost, centrum voor de regio! (2022)

3.2

Boszoom, Lage Land en Prinsenland Lage Land en Prinsenland aan de Plas

dicht op de natuur

vitaal leven

Met de toekomstige Boszoombuurt en Bosas maakt het hele gebied tussen Kralingse Bos en Schollebos veel meer deel uit van de stad. Hier woon je rustig en ruimtelijk, op een steenworp afstand van bos, plas, sport en (collectief) groen. Met één been in de natuur en één in de stad, is het bij uitstek een plek voor jong en oud om actief te leven.

BOSZOOM. LAGE LAND. PRINSENLAND.

ontspannen wonen

Door Lage Land en Prinsenland te verbinden met de Plas, de lanenstructuur en maatschappelijke voorzieningen te versterken en verbinding met de Rotte te verbeteren worden de relatie tussen stad, wijken en groen versterkt. Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Opbrengsten Omgevingsproces

Wat gaven mensen ons mee? •

•

Het doortrekken OV-lijn van Kralingse Zoom naar Alexander, via het Lage Land, wordt door een deel van de mensen als aantrekkelijk idee gezien, omdat het zorgt voor een verbetering van de bereikbaarheid van Het Lage Land. Maar dit zou niet moeten leiden tot (grootschalige) verdichting langs de Boszoom. Geef een impuls aan duurzaamheid, bijvoorbeeld door zonnepanelen op de Sterflats aan de Husluysstraat en groene daktuinen op platte daken langs de Prins Alexanderlaan. Daarnaast is er ook aandacht voor waterproblematiek. Wadi’s (‘opslag- en infiltratievoorziening) als onderdeel van het watermanagement in de hele wijk, specifiek ten noordwesten van het winkelcentrum. De waarde van sport en volkstuin De Venhoeve wordt door participanten benoemd. De meerderheid van de participanten kiest dit boven ruimte voor verdichting. Zij adviseren om gebied groen te houden en sportvoorzieningen nabij de wijk te behouden. Benut de ruimte op de volkstuinvereniging De Venhoeve om een buurtpark te realiseren, zodat meer mensen gebruik kunnen maken van het groen. Verbeter ook de route hiernaartoe met de fiets.

Wij zouden graag in de nieuwe woonwijk Boszoom gaan wonen, mooi in het groen, dichtbij het Kralingse Bos.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Participanten geven aan verdichtingsmogelijkheden te zien in ‘kleine plukjes’ in en rond de wijk en enkele ‘grote klappers’ op specifieke locaties, zoals hoogstedelijke verdichting bij winkelcentrum Lage Land. Als er verdicht gaat worden rondom het winkelcentrum vinden participanten het belangrijk dat er ook geïnvesteerd wordt in de ruimtelijke kwaliteit de openbare ruimte rondom het Prinsenpark en de vernieuwing van het Winkelcentrum.

Bos-as nabij Prinsenpark C Bos-as ter hoogte van de Boszoombuurt D

We vinden het erg jammer dat het complex van volkstuinvereniging De Venhoeve moet wijken. Hopelijk worden de gebruikers goed gecompenseerd.

Fijn dat mijn sportvereniging een nieuw complex met betere faciliteiten krijgt, maar ik moet straks wel verder fietsen om er te komen.

Programma van Uitgangspunten

LEESWIJZER

Aanzet ontwikkelvisie Boszoom, Lage Land en Prinsenland

1 P

Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

Nieuwe HOV-lijn tussen Kralingse Zoom-Alexanderknoop (fase 2) • Aanleg nieuwe HOV-lijn door Lage Land naar Alexanderknoop – exacte tracé nader te bepalen. • Inpassing combineren met vergroening als bijdrage landschappelijke as, verbetering kwaliteit openbare ruimte en meer ruimte voor voetgangers en fietsers

Van volkstuinen naar buurttuinen • Uitplaatsen volkstuincomplex VTV De Venhoeve • Aanleg grote buurttuin oostzijde A16 • Kleinschaligere buurttuinen verspreid door de buurt

Sportcomplexen van de toekomst • Inpassen van 4 sportvelden in woonwijk Boszoom met goede toegankelijkheid en functie voor de buurt • Verplaatsen overige sportvelden Boszoom-Noord en Boszoom-Zuid naar Sportcampus Oost

Bos-as • Versterken groenruimte en -kwaliteit, in aansluiting grotere groengebieden, met ruimte voor waterinfiltratie • Kwalitatieve inpassing langzaam verkeersroutes

Beperken impact grootschalige infrastructuur • Verbeteren west-oost verbindingen voor water en langzaam verkeer • Geluidswerende maatregelen (gevels en/of schermen) langs A16

Herinrichting Boszoom, gekoppeld aan nieuwe woonwijk • Herinrichting van de Boszoom als onderdeel landschappelijke as Terbregseplein-Rivierpark. • Aandacht voor goede aansluiting op het Kralingse Bos en de nieuwe woonwijk aan de Boszoom • Inpassen nieuwe HOV-lijn in groen profiel (op het deel ten zuiden van de Prinsenlaan) • Versterken langzaamverkeersverbinding en onderdoorgang A20 richting Rotte

Klimaat en water • Realiseren buurtparken en waterparken/-pleinen verspreid door de wijk

Lanen Lage Land: • Benutten nieuwe bouwplannen om de continuïteit en hiërarchie van het netwerk te versterken door ontbrekende schakels toe te voegen en toe te werken naar een optimale ontsluiting van de wijk (impact nieuwe HOV-lijn en versterkt raamwerk); uitwerken in verkeerscirculatieplan • Aanpassen profielen: vergroening, meer ruimte creëren voor voetgangers en fietsers, verbeteren inrichting openbare ruimte

Versterken Winkelcentrum Lage Land • Toevoegen maatschappelijke voorzieningen (bijv. buurthub) • Verder intensiveren door optoppen en tussenvoegen volume waar mogelijk

Vitale nieuwe woonwijk Boszoom • Klimaat en water leidend voor de ontwikkeling, in inrichting openbare ruimte en bebouwing • Maatschappelijke voorzieningen gewenst

Energie: • Van gas af / aansluiten en integratie warmte/koudenet bestaande wijk • Onderzoek mogelijke combinatie geluidswering (gevels en/of schermen) A16 met zonnepanelen

Schaal 1:6000

N 0m

Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 2.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt.

P+R

Onderdoorgang autoverkeer toevoegen Viaduct of brug voor langzaam verkeer Goede oversteek realiseren P+R locatie Hub stadslogistiek Zoekgebied parkeervoorziening Parkeervoorziening sportverenigingen

Zoeklocaties energie en grondstoffen Zoekgebied geothermiebron Circulaire hub Geluidswand met zonnepanelen Uitbreiding pompstation

500m

1000m

Programma Bestaand stedelijk gebied Bestaand stedelijke voorziening Hoogstedelijk centrum / zoekgebied stedelijke voorzieningen Gemengde stadsbuurt (wonen, werken, voorzieningen) Klimaatsensitieve stadsbuurt (wonen, werken, voorzieningen) Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte transformatie/verdichting Recreatie/bedrijvigheid met groen karakter Bedrijfsintensiveringsgebieden Werkprogramma als geluidsbuffer Locatieindicatie kleinschalige stedelijke voorziening Lokale wijkcentra Erfgoed (deels) Afgesloten gebied

chting

Naoorlogse stadswijken en een moderne waterwijk Lage Land en Prinsenland zijn vanouds buurten met veel ruimte, waar het fijn en rustig wonen is. Hier en daar worden nieuwe woningen toegevoegd. Bij de toekomstige OV haltes van de doorgetrokken HOV-tramverbinding liggen logische plekken, maar ook op andere plekken brengen nieuwe woningen meer variatie in de woningvoorraad of ontstaat meer samenhang en intimiteit. Nieuwe bebouwing versterken ruimten op plekken die nu nog soms anoniem of met onvoldoende kwaliteit beleefd worden. Zo stimuleren we kansen op goede ontmoetingen en activiteiten in aantrekkelijke ruimten. Ook zal door de toevoeging de balans in de woningvoorraad verbeteren en de doorstroming gestimuleerd. Lage Land blijft een wijk waar plaats is voor verschillende doelgroepen, en waar ook gezinnen goed een plek blijven vinden. Door hier in de nabijheid van voorzieningen levensloopbestendige woningen met diensten en17/04/2023 zorg toe te voegen, stimuleren we doorstromingskansen voor mensen die uit de grotere eengezinswoningen willen vertrekken. Alexanderknoop

aannemersbedrijf of kantoorachtige werkruimte. Maar ook deelvoorzieningen die bij een woongebouw horen, bijvoorbeeld een gezamenlijke werkplaats, collectieve fietsenstalling of buurtatelier. De werkruimtes staan in contact met de straat, ze hebben daarom doorgaans een open karakter. De werkgebouwen – vooral voor bedrijven in Zo17/04/2023 profiteren ook de huidige bewoners van de nieuwe de zorg of dienstverlening - kunnen ook als geluidsbuffer ontwikkelingen: er komen meer en betere voorzieningen in fungeren tussen de doorgaande wegen en rustiger woonwijk Voorzieningen en sport voor de stad Alexanderknoop in deOppervlak tweede linie. Ook komen Banen er arbeidsplaatsen waar geen deAlexanderknoop buurt! Dit gebied is groen in de breedste zin van het woord: Oppervlak extra vierkante meters voor nodig natuur en openbare ruimte, ecologische routes, Woningen Werkprogramma min. Voorzieninge min. max. max. min.zijn, zoals voor max.zorg of Oppervlak Oppervlak Banen (dienstverlenende) (collectieve) volkstuinen, en duurzame energie. Een nieuw Bestaand 1.000 1.000 Bestaand 340.000 * zzp’ers. 340.000 * Bestaand Woningen Werkprogramma min. Voorzieninge min. max. max. min. max.

Werk in de buurt aanjagen sportcomplex met 4 sportvelden wordt geïntegreerd in de Nieuwe programma Nieuwe programma 7.600 8.500 260.000* 335.000* 6.200 8.050 Nieuw buurt Bestaand 1.000 1.000 Bestaand 340.000 340.000 Bestaand JeLichte kan werken in dit gebied in-een scala aan unitsLichte in de verdichting Bij nieuwe ontwikkelingen in Het Lage Land geven we nieuwe woonwijk. Daarnaast is er een groot aanbod aan verdichting Nieuw Nieuwe programma Nieuwe programma 7.600 8.500 260.000 335.000 6.200 8.050 Nieuw gebied buurt kansen aan werkgebouwen met vooral in de onderste sportfaciliteiten binnen en buiten in de directe omgeving. Ook nieuwe eigentijdse stadsbuurt, in de sportfaciliteiten of de Totaal nieuw 7.600 won 8.500 won Totaal nieuw 260.000 m² 335.000 m² 6.200 banen 8.050 banen Nieuw stedel Lichte verdichting verdichting Nieuw gebied bouwlagen werkfuncties. Dit- zorgt voor verschillende voorzieningen van het wijkcentrum Lage Land. OokLichte zzp’ers natuur en water, verbonden door bestaande en verbeterde 17/04/2023 Totaal nieuw won 9.500 won Totaal nieuw 591.000 m² 666.000 m² m² 6.200 banen Totaal nieuw 7.600 won thuis 8.500 wongebied Totaal 260.000 m² werk 335.000 8.050 banen Nieuw stedel soorten en maten in meer nabijheid -van wonen. DeenTotaal kantoorwerkers die 8.600 (wel eens) is het goed prettige wandel- en fietspaden zijn om de hoek.

*Totaal optimalisering 50% bestaande bedrijventerreinen Totaal Totaal Een zakelijke afspraak 8.600 won 9.500 won 591.000 m² 666.000 m²wijk kunnen-soms dienen als Totaal nieuw toeven. is straks makkelijker in je nieuwe werkgebouwen in de De Boszoombuurt is vooral gericht op voorzieningen in Het Alexanderknoop wand tussen de doorgaande weg en de Lage Land en Prinsenland. De huidige voorzieningen in deze eigen buurt en in je lunchpauze vind je vele mogelijkheden * optimalisering geluidswerende 50% bestaande bedrijventerreinen Totaal Oppervlak Oppervlak Oppervlak Banen in voorzieningen voor een ommetje. Banen Het Lage Land is een breed opgezette woonwijk om zo een prettiger woonklimaat te realiseren. wijken kunnen daardoor versterken. Ze krijgen een impuls Woningen Werkprogramma min. Voorzieningen max. min. max. max. min. max. min. max. min. naoorlogse wijk, waar door verdichting meer draagvlak of kunnen groeien. Wel is er plek voor enkele geclusterde Boszoom Bestaand 1.000 1.000 Bestaand 340.000 * 340.000 * Bestaand Op bedrijventerrein Prinsenland blijven bedrijven met een ontstaat voor allerleiBanen bestaande en nieuwe voorzieningen.

kleinschalige gekoppeld aan Oppervlak Oppervlakvoorzieningen, bijvoorbeeld Banen Oppervlak in voorzieningen Oppervlak Oppervlak Banen Nieuwe programma Nieuwe programma 7.600 8.500 260.000 6.200 8.050 Nieuw buurt 47.000 Boszoom Werken in335.000 woonzorgclusters zal max. toenemen. Het groen en het milieucategorie tot 3.2 53.000 welkom. Wel dagen we partijen uit woonzorgof multifunctionele sportfaciliteiten. DeWoningen nieuwe eigentijdse stadsbuurt max. aan de BoszoomWerkprogramma brengt Voorzieningen min. min. of kindclusters max. min. max. min. max. min. Woningen Werkprogramma min. Voorzieninge min. max. max. min. max. Oppervlak Banen 2.300 te maken Lichte verdichting Lichte verdichting - - wijk --Nieuw gebied om te 48.000 53.000 aantrekkelijker 2.550 intensiveren, de randen karakter van de blijven overeind. inBestaand Rotterdam een nieuwe vorm 1.000van waterrijk 1.000wonen. Bestaand 340.000 * 340.000 * --Bestaand - Oppervlak Bestaand Bestaand 51.000 51.000 Bestaand Woningen Werkprogramma Voorzieninge min. 20.000 max. 22.000 min. max. Totaal nieuw 7.600 won 8.500 won Totaal buurt nieuw 260.000 m² 335.000 m² min. 6.200 banen max. 8.050 banen Nieuw stedelijken 'schoner’ te worden in de toekomst.

Dit verbetert de In Het Lage Land versterken voorzieningen, Een vormprogramma die aansluit bij de7.600 open verkavelingsopzet van programma Nieuwe Nieuwe 8.500 260.000 335.000we bestaande 6.200 8.050 Nieuw 47.000 53.000 Nieuwe programma Nieuwe programma 1.350 1.650 68.000 80.000 1.350 1.650 Nieuw buurt Bestaand Bestaand 51.000 51.000 Bestaand sfeer veiligheid. de lange In m² de nieuwe gemengde Boszoombuurt is ook ruimte omdat er straks extra bewoners komen. is bovendien Lage Land. De buurt is stedelijk, natuurlijk, -waterrijk en 8.600Er won 9.500 won Totaal gebied 591.000 666.000 m² Totaal nieuw uitstraling, 115.000 m²en 128.000 m²Op 2.300 banentermijn 2.550isbanen Lichte verdichting Lichte verdichting -Totaal Nieuw 48.000 53.000 2.3002.550Lichte verdichting Lichte - hierdoor wordt - het Nieuw Nieuw buurt gebied Nieuwe programma programma 1.350 80.000 1.350 1.650 verlaging68.000 van -de-milieucategorie mogelijk, voor werk. Bijvoorbeeld in de eerste paar1.650 lagen vanNieuwe de verdichting in beperkte mate ruimte om dagelijkse commerciële intiem, als een balkon grenzend aan het Kralingse Bos.

* optimalisering Totaal Totaal nieuw 7.600 won 8.500 won Totaal nieuw 260.000 m² 335.000 m² 6.200 banen 8.050 banen Nieuw stedelijk 50% bestaande 20.000bedrijventerreinen 22.000 Totaal verdichting nieuw 1.350 won 1.650 om won Totaal nieuw gebied68.000 80.000 1.650 banen Nieuw Lichte - het alleen - een Lichte -m² -m² 1.350 banen Nieuw stedel gebied nieuwe bebouwing. Soms gaat (hoge)verdichting nog kansrijker en aantrekkelijker. voorzieningen toe te voegen. De maatschappelijke Hier wordt woonprogramma gecombineerd met sport Totaal 8.600 won 9.500 won Totaal 591.000 m² 666.000 m² Totaal nieuw 115.000 m² 128.000 m² 2.300 banen 2.550 banen plint of hal, maar het kan ookwon gaan om eenwon drielaagse buurtvoorzieningen laten we meegroeien met het toenemend en groen nabij en enkele voorzieningen in bijvoorbeeld Totaal 1.350 1.650 Totaal 119.000 Totaal stedel nieuw Totaal nieuw 1.350 won 1.650 won Totaal nieuw 68.000 m² m² 131.000 80.000 m² m² 1.350 banen 1.650 banen Nieuw * optimalisering aantal 50% bestaande - hier een werklocatie met daarbovenop woningen. Je ziet inwonersbedrijventerreinen met oog voor de bevolkingssamenstelling. Totaal plinten.

Het woonprogramma is zo stedelijk als ongeveer Totaal Totaal 1.350 won 1.650 won Totaal 119.000 m² 131.000 m² Totaal nieuw Het Lage LandBoszoom is een wijk waar veel senioren graag – zo gezondheidscentrum, fietsenmakers, kinderopvang, een de Rotterdamse stadswijken. In de moderne opzet van de

gramma

chting

Oppervlak min.

Banen max.

Boszoom 340.000 * 340.000 * Boszoom

Oppervlak

min.

260.000 335.000 Woningen Bestaand

260.000Nieuwe m² 335.000 m² 6.200 banen programma 1.350

Totaal

Voorzieningen

max.

Oppervlak 6.200 min. --

591.000Lichte m² 666.000 m² verdichting ing 50% bestaande bedrijventerreinen Totaal nieuw

amma

lang mogelijk – wonen. De voorzieningen moeten daarom in combinatie met een specifiek woningaanbod goed aansluiten bij de ouderen; maar ook aan de andere doelgroepen wordt goed gedacht. Het is een zorgzame buurt, waar mensen naar elkaar omkijken en ouderen vitaal blijven. 17/04/2023

nieuwe Boszoombuurt krijgen voetgangers en fietsers fijne ruimten, terwijl er aan de auto gedacht is, zonder dat deze zich opdringt. De leefbare en gezonde wijk wordt er sterker door. Het woonprogramma is geschikt voor verschillende doelgroepen met ook wat ruimte voor gezinnen.

8.050

max.

-8.0501.650 banen

min.

Bestaand

max. Woningen Bestaand

Banen in voorzieningen Oppervlak max. min. min. max. 2

Oppervlak Werkprogramma

--Oppervlak Banen Nieuw buurt 47.000 53.000 Nieuwe programma 1.350 1.650 Werkprogramma min. max. min. max. Nieuw gebied 48.000 53.000 2.300 2.550 Lichte verdichting Bestaand 51.000 51.000 -Nieuw stedelijk 20.000 22.000 Totaal nieuw 1.350 won 1.650 won Nieuwe programma 68.000 80.000 1.350 1.650

1.350 won

1.650 won

Totaalverdichting nieuw Lichte Totaalnieuw Totaal

1.350 won

1.650 won

Totaal

115.000-Totaal m² 128.000- m² 2.300 banen 2.550 banen 1.350 won 1.650 won 68.000 m² 80.000 m² 1.350 banen 1.650 banen 119.000 m²

131.000 m²

Het Lage Land en Prinsenland Oppervlak min.

Banen max.

min.

Oppervlak Voorzieningen

min.

Bestaand Nieuw buurt Werkprogramma Nieuw gebied Bestaand

Oppervlak Banen 8.000 10.000 Nieuwe programma min. max. min. 8.000 10.000* Lichte verdichting 81.000 * 81.000

Nieuw stedelijk Nieuwe verdichting Totaal nieuw Lichte verdichting

4.000 5.000 Totaal nieuw 63.000 63.000 20.000 m² 25.000 Totaal 17.000 45.000m²

1.750 won 1.250 400 banen 11.600 won 350

2.450 won 1.250 500 banen 12.300 won 1.050

2.450 won

28 Totaalnieuw Totaal

80.000 m²- 108.000 m² - 1.600 banen

2.300 banen

12.300 won

Totaal

Specificatie Winkelcentrum Het 146.000 m² 174.000 m² - Lage Land

max.

Het Lage Land en Prinsenland 51.000 -

51.000

Oppervlak 1.350 1.650 min. max. 9.850 9.85068.000Nieuwe m² 80.000 m² 1.350 banen 1.650 banen programma 650 650 68.000 80.000 Woningen Bestaand

119.000Lichte m² 131.000 m² verdichting 1.100 Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank Totaal nieuw 1.750 won Totaal

11.600 won

Banen in voorzieningen Oppervlak max. min. min. max.

1.800-

max. Woningen Bestaand

9.850-

650

400 1.100 -

max.

Banen max.

min.

max.

Specificatie Winkelcentrum Het Lage Land Oppervlak Banen Lichte verdichting 270Lage Land 270 Specificatie Het min. max. Winkelcentrum min. max.

Voorzieningen

Totaal

Banen in voorzieningen

min.

max.

Bestaand

max.

min.

Oppervlak Nieuw buurt 8.000 10.000 Banen Werkprogramma min. max. min. max. Oppervlak Nieuw gebied 8.000 10.000 Banen 400 500 Bestaand 81.000 * 81.000 * Werkprogramma min. 4.000 max. 5.000 min. max. Nieuw stedelijk Nieuwe verdichting 63.000 * 63.000 * 1.250 1.250 Bestaand 81.000 81.000 Totaal nieuw 20.000 m² 25.000 m² 400 banen 500 banen Lichte 17.000 45.000 350 1.050 Nieuweverdichting verdichting 63.000 63.000 1.250 1.250 Totaal Totaal verdichting nieuw 80.000 m² 108.000 m² 1.600 banen 2.300 1.050 banen Lichte 17.000 45.000 350 Totaal Totaal nieuw

146.000 80.000 m² m²

174.000 m² 108.000 m²

1.600 banen

* optimalisering 50% bestaande bedrijventerreinen Totaal 146.000 m² 174.000 m²

2.300 banen

Voorzieningen Bestaand

Totaal buurt nieuw Nieuw

min.

max.

15.000

Nieuw gebied

11.000

15.000

Nieuw stedelijk

4.000

7.000

Nieuw buurt gebied Nieuw

Nieuw gebied stedel Nieuw

Totaal stedel nieuw Nieuw

Totaal

11.000

Bestaand Voorzieninge Nieuw buurt Bestaand

max.

min.

Nieuw buurt

Voorzieninge

Totaal nieuw Totaal

* optimalisering 50% bestaande bedrijventerreinen Oppervlak Banen in voorzieningen

Lichte 270 270Bestaand 81.000 * verdichting 81.000 * Oppervlak Banen in voorzieningen Nieuwe verdichting 63.000 63.000 1.250 1.250 Voorzieningen max. min. max. min. Lichte verdichting 17.00045.0003501.050 Bestaand 2

500 1.800 -

Oppervlak

HetLage Lage Land en Prinsenland 51.000 51.000 Het Land en Prinsenland Oppervlak Banen in voorzieningen Oppervlak Nieuwe programma 68.000 80.000 1.350 1.650 Hetmax. Lage Land en Prinsenland Voorzieningen max. min. min. Woningen min. max. Oppervlak Lichte verdichting -Bestaand Bestaand 9.850 9.850 Woningen Totaal buurt nieuw 68.000 m² 80.000 m² min. 1.350 banen max. 1.650 banen Nieuw 8.000 10.000 Nieuwe programma 650 650 Bestaand 9.850 9.850 Totaal gebied 119.000 m² 131.000 m² Nieuw 8.000 10.000 400500Lichte 1.100 1.800 Nieuweverdichting programma 650 650 Nieuw stedelijk 4.000 5.000 Totaal verdichting nieuw 1.750 won 2.450 won Lichte 1.100 1.800 Totaal nieuw 20.000 m² 25.000 m² 400 banen 500 banen Totaal 11.600 Totaal nieuw 1.750 won won 12.300 2.450 won won Totaal Totaal 11.600 won 12.300 won Werkprogramma

9.850

min.

Bestaand

INDICATIEVE AANTALLEN

gramma

Wonen, werken en leven in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

INDICATIEVE AANTALLEN

amma

Programma van Uitgangspunten

Kralingse Zoom 80.000 m² 108.000 m² 1.600 banen 2.300 banen 11.000 15.000 Totaal gebied 146.000 m² 174.000 m² Oppervlak Kralingse Zoom Nieuw 11.000 15.000 550750Woningen min. max. Oppervlak * optimalisering Nieuw stedelijk 50% bestaande 4.000bedrijventerreinen 7.000 Bestaand 450 450 Woningen min. max. Totaal nieuw 26.000 m² 37.000 m² 550 banen 750 banen Nieuwe programma 5.650 5.800 Bestaand 450 450

550

750

Oppervlak Totaal nieuw 26.000 m² 37.000 m²Banen 550 banen 750 banen Werkprogramma min. max. min. max. 29 Oppervlak Totaal -Banen Bestaand 187.000 187.000 Werkprogramma min. max. min. max. Nieuwe verdichting 98.000 104.000 2.600 2.750 Bestaand 187.000 187.000 -

Voorzieninge

Bestaand Voorzieninge Nieuw buurt Bestaand

Programma van Uitgangspunten

Strategieën per thema LANDSCHAP EN OPENBARE RUIMTE: naar buiten in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

MOBILITEIT: je weg vinden in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

De nieuwe woonbuurt Boszoom is een moderne, klimaatadaptieve buurt, die is ingericht volgens de principes van water en bodem sturend. In deze laaggelegen wijk is groen en water royaal aanwezig. Bij langdurige of hevige regenval biedt de buurt de mogelijkheid voor extra wateropvang, de gebouwen zijn gerealiseerd met lichte, flexibele materialen. Het levert rustige woonmilieus op waar kinderen veilig naar school kunnen fietsen, waar weinig overlast wordt ervaren en de meeste mensen vanuit hun huis een mooi uitzicht op groen hebben.

Qua mobiliteitsstructuur is de Boszoom, Lage Land en Prinsenland goed georganiseerd. Een aandachtspunt is het verminderen van het doorgaand verkeer en het verbeteren van de oversteekbaarheid. Dat geldt vooral bij de hoofdwegenstructuur en met name de Boszoom. De omgeving Boszoom en het westelijke gedeelte van het Lage Land zijn op dit moment niet goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Het doortrekken van de HOVtramverbinding van Kralingse Zoom naar station Alexander, via het Lage Land biedt hiervoor kansen en is ook noodzakelijk om de nieuwe woongebieden goed te kunnen ontsluiten. Een aandachtspunt blijft het Prinsenland waar een aparte opgave ligt voor de bereikbaarheid met openbaar vervoer.

De groene openbare ruimte is door de tijd steeds natuurlijker geworden. Er is steeds meer water en riet in de wijk gekomen. De beplanting en het beheer zijn steeds natuurlijker geworden. Hierdoor zijn er in de zomers steeds meer vogels in de wijken te horen. En met de Prinsenlaan met Prinsenpark als groene ruggengraat tussen het Kralingse Bos en het Schollebos ben je zo in de natuur – waar in de wijk je ook bent. Naast dit natuurschoon is er ook geïnvesteerd in plekken voor samenkomst, sport en spel: levendige brandpunten in de wijk. Zo voelen ook jongeren zich thuis in deze wijk en vinden ouderen makkelijk gezelschap.

Voor de fiets stellen wij voor om ten oosten van de A16 twee mogelijke nieuwe noord-zuidverbindingen te introduceren die de verschillende wijken met elkaar verbinden en de fietsstructuur in Ommoord verbindt richting de Van Brienenoordbrug en verder. Om dit mogelijk te maken worden enkele ongelijkvloerse kruisingen (tunnels en bruggen) voorgesteld onder en boven de hoofdwegenstructuur en spoorwegen. Verder is de Bos-as een belangrijke recreatieve verbinding tussen het Schollebos en het Kralingse Bos, waarvoor de Prinsenlaan een belangrijkere functie krijgt als fiets en wandelroute.

ENERGIE in Boszoom, Lage Land en Prinsenland

In dit gebied is de energietransitie van de bestaande stad cruciaal voor het behalen van de ambities.

Koude Voor de bestaande woningen zal het voorkómen van actieve koeling door passieve maatregelen het meest kansrijk zijn. Het versterken van de groenstructuur dichtbij helpt oververhitting te voorkomen. Bij de Boszoom is het gebruik van de Kralingse Plas in combinatie met koudeopslag in de bodem een te verkennen optie.

Warmte In dit gebied wordt al gewerkt aan de uitrol van het warmtenet, dat zal voor nagenoeg de gehele bestaande woningvoorraad de preferente oplossing zijn. Daarnaast is het isoleren zodat dat het warmtenet in temperatuur omlaag kan van groot belang. De verdichting in Lage land/Prinseland en uitbereiding in de Boszoom takken hier logischerwijs ook op aan. Er is een belangrijk pompstation in de Boszoom dat versterkt zal moeten worden en meer ruimte zal vragen.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Elektriciteit Er liggen in dit gebied nog heel veel kansen voor PV op bestaande daken in bestaande bouw. Dit kan zowel individueel als in (buurt) collectieven worden gerealiseerd en bieden een goede bijdrage aan verduurzaming én aan financiële stabiliteit voor de bewoners. Bij investeringen in geluidwering in de A16-zone moet de integratie van PV goed worden uitgewerkt. 30

3.3

Kralingse Zoom Vernieuw(en)d stedelijk centrum uitdagen

Een stuk stad dat iedereen kent heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. Kralingse Zoom is een moderne, stimulerende wijk waar je stedelijk woont en toch zo in de stadse natuur van Kralingse Bos en het rivierpark bent. Hier zoek je inspiratie en uitdaging op. Een kennisdistrict dat voortbouwt op de ervaring en intellectueel leiderschap van het hoger onderwijs en Brainpark, met nieuw publiek centrum voor de stad. Deze plek voor het brein wordt een plek met een ziel, vanzelfsprekend en verbonden onderdeel van de stad.

KRALINGSE ZOOM.

innovatie nieuw stedelijk leven Door de verschillende delen te verbinden ontstaat (eindelijk) een samenhangend stedelijk gebied als bestemming op deze goed bereikbare plek. Een centrale boulevard legt de verbinding tussen de OV-knoop, alle voorzieningen en de EUR. Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Opbrengsten Omgevingsproces

Wat gaven mensen ons mee? E Centrumgebied Kralingse Zoom •

•

Het historische kleinschalige karakter van Kralingen en grootstedelijkheid van EUR en omgeving Kralingse Zoom kunnen volgens participanten naast elkaar bestaan. Dit stelt hoge eisen aan de sleutelplekken waar beide werelden bij elkaar komen, zoals bij Excelsior en de EUR. Een aantal participanten geeft aan dat door ontwikkeling van de universiteitscampus te koppelen aan functieverandering van Brainpark een nieuw stedelijk centrum kan ontstaan. Door functiecombinaties kan Kralingse Zoom ook maatschappelijke functies krijgen, door bijvoorbeeld sport- en gezondheidsvoorzieningen te koppelen aan Excelsior en de EUR. Bewonersvereniging van Kralingen-Oost geeft aan dat er specifiek in Kralingen-oost geen behoefte is aan verdichting en functievermenging. Voor Kralingen-Oost is vooral de A16-zone in beeld als verdichtingslocatie waarin wonen en werken gemengd wordt. Wel belangrijk om de omgeving van de metrohalte Kralingse Zoom, de EUR, Excelsior en Brainpark als één gebied te benaderen. Door betere onderlinge ruimtelijke, maar ook economische en maatschappelijke verbindingen van EUR, Excelsior en Brainpark kan één grote stadscampus ontstaan.

•

Goed plan om rondom de Kralingse Zoom te gaan bouwen, dit deel van de stad kan wel een upgrade gebruiken!

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Teleurstellend dat de Abram van Rijckevorselweg niet overkluist wordt. Kan de leefkwaliteit in de omgeving dan wel echt verbeteren?

Een belangrijke opgave in Kralingen-Oost is het aanpakken van de fysieke barrières van de doorgaande autowegen in het gebied. Het grotere gebied is versnipperd in ‘eilanden’ en verbindingen voor lopen en fietsen zijn ondermaats. Verdichting kan bijdragen om diverse gebiedsdelen met elkaar te verbinden, mits ook maatregelen aan de auto-infrastructuur worden genomen. Door verschillende bewonersverenigingen en initiatieven wordt expliciet gepleit voor het aanpakken van de Abram van Rijckevorselweg. Zo pleit de Bewonersvereniging Kralingen-Oost voor overkluizing ter plaatse van de kruising met de Burgemeester Oudlaan. Daarnaast geeft bewonersinitiatief Kralingen aan de Maas aan in de ambitie voor de Abram van Rijckevorselweg en omgeving aandacht te hebben voor het verbeteren van de leefomgevingskwaliteit, het slechten van de barrière die deze weg nu vormt, een goede oversteekbaarheid te realiseren en het maken van een betere verbinding tussen de ontwikkelingen Kralingen en de Maas. De manier waarop moet verder onderzocht worden op basis van het voorkeursalternatief van de oeververbinding. Participanten geven aan dat er behoefte is aan betere groene verbindingen met het Kralingse Bos en met de rivier. De Burgemeester Oudlaan en de Kralingse Zoom kun je ontwikkelen naar groene corridors, die ook de groene parels (o.a. Arboretum en Oude Plantage) met elkaar verbinden.

Ook op de kleine schaal, zoals de fijnmazigheid van het Laantje van Nooitgedacht: een groene verbinding tussen Kralingse Bos en Arboretum.

F A16 ter hoogte van Kralingse Zoom

Liever niet te veel winkels in het nieuwe centrum Kralingse Zoom i.v.m. concurrentie met winkelcentra in de wijken, die hebben het al moeilijk.

Programma van Uitgangspunten

Aanzet ontwikkelvisie Kralingse Zoom LEESWIJZER

Aanduiding strategisch project (zie hoofdstuk 1.4 en 2.4) In dit hoofdstuk worden de implicaties van de overkoepelende strategische projecten op deelgebiedniveau uitgewerkt.

Aanduiding deelgebiedingreep Beschrijving kwaliteitsmaatregel op deelgebiedniveau. Deze ingrepen hebben niet altijd een direct aanwijsbare locatie op de kaart (nader te onderzoeken in vervolgfase).

Nieuwe HOV-lijn tussen Zuidplein-Kralingse Zoom (fase 1) • Aanleg nieuwe HOV-tramlijn van Zuidplein naar Kralingse Zoom • Kralingse Zoom versterken als groene laan; nieuwe ontwikkelingen oriënteren/adresseren naar de laan, meer ruimte voor voetgangers en fietsers, HOV ingepast in groen profiel • Uitwerkingsopgave: organiseren optimale overstap tram/bus/metro en zoeken naar geschikte locatie voor keermogelijkheid HOV-lijn (i.v.m. beoogd centrummilieu gaat voorkeur uit naar keermogelijkheid ten noorden van het metrostation).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=d92f5443-401a-49bd-9097-e2810d80eb92