[23bb003395] Bijlage 3B behorende bij 23bb003399 over Uitwerking als onderbouwing en toelichting van de Visie

STADIONPARK » Knooppunt en omgeving: horeca, retail, leisure en kleinschalige werkfuncties in plinten » Bedrijventerrein Stadionweg: intensiveren en logistiek BLOEMHOF EN HILLESLUIS » Versterken detailhandel, horeca, zorg en onderwijs HART VAN ZUID » Zuidplein: mix van werken in voorzieningen, leisure, onderwijs, kantoren en detailhandel » Motorstraatgebied: transformatie naar gemengd woonwerkmilieu met zorg, dienstverlening, onderwijs en zakelijke evenementen

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

56

57

Voorzieningen in de Oostflank

Voorzieningen (Eindsituatie) Stedelijk (en gebieds- + buurt-)voorzieningen Gebieds- (en buurt-)voorzieningen Zoekgebied buurt voorzieningen Lokale wijkcentra Bestaand stedelijke / gebied / buurt bestemmingen Zoekgebied nieuw stedelijke bestemmingen Zoekgebied nieuw gebied bestemmingen Zoekgebied nieuw buurt bestemmingen

Alles wat je nodig hebt om de hoek In de Oostflank zijn al behoorlijk wat voorzieningen aanwezig. Sommige functioneren goed, andere staan onder druk. We zien door maatschappelijke ontwikkelingen ook een transformatie van voorzieningen. Die is gericht op vergroten van de maatschappelijke waarde en efficiënter inzetten van maatschappelijke investeringen. Dat uit zich in fysieke clustering en het zoeken naar meer inhoudelijke samenhang. Het verschilt per categorie en per wijk hoe dat zich uit. Zo is men in Hillesluis erg tevreden met de basisscholen, maar niet tevreden over het scholenaanbod voor havo en vwo. In de Esch zijn bewoners tevreden met de sportvelden, maar een stuk minder met voorzieningen voor de dagelijkse boodschappen. Verdichting in de Oostflank zorgt voor meer draagvlak voor voorzieningen en biedt daardoor kansen voor meer goed functionerende voorzieningen nabij. We willen de voorzieningen mee laten groeien met het groeiend aantal inwoners. Hierbij kijken we welke voorzieningen waar en op welk moment gewenst zijn.

wat er exact nodig is over 10 à 20 jaar. Daarom houden we rekening met voldoende ruimte voor voorzieningen zodat we later nog flexibiliteit hebben in de daadwerkelijke uitwerking.

+0 m²

Voorzieningen functioneren op verschillende schaalniveaus: buurt, gebied en stad. Deze vormen een piramide: buurtvoorzieningen vind je soms bij gebiedsvoorzieningen en op plekken met stedelijke voorzieningen zijn soms ook gebiedsvoorzieningen te vinden. De dagelijkse voorzieningen zoals een bakker, ontmoetingsfunctie, huisarts of basisschool organiseren we zoveel mogelijk dichtbij. De plekken waar veel kinderen komen, wensen we (doorgaans) niet langs drukke wegen. Deze voorzieningen functioneren meer op buurtniveau. We onderscheiden hier twee typologische voorzieningenclusters: een kindcluster met onder meer een basisschool, kinderopvang en in sommige gevallen een gebiedsvoorziening als een Centrum voor Jeugd en Gezin en daarnaast een woonzorgcluster met onder meer eerstelijns- en tweedelijnszorg, zorgwoningen en seniorenwoningen, beschermd wonen, een wooncluster voor kwetsbare bewoners en soms een Huis van de Wijk. Ook meer commerciële voorzieningen als een fitnesscentrum en een tandarts horen hiertoe.

STRATEGIE: Hoe pakken we het aan? We knappen voorzieningen stelselmatig op, het toevoegen van nieuwe voorzieningen gaat gelijk op met de komst van nieuwe inwoners, en tegelijkertijd gaan we voorzieningen – bestaand of nieuw – intensiever gebruiken. De referentiewaarden voor maatschappelijke voorzieningen geven een belangrijke handreiking. Deze geven een richtlijn hoeveel vierkante meter en welke functies er gereserveerd moeten worden voor maatschappelijke voorzieningen bij nieuwbouw en gebiedsontwikkelingen. We hebben deze referentiewaarden als basis gebruikt om tot indicatieve benodigde vierkante meters voorzieningen per deelgebied te komen en er ook voorzieningen aan toegevoegd die niet in de referentiewaarden zijn opgenomen, bijv. omdat deze (semi)commercieel zijn.

Functies in maatschappelijke voorzieningen Gebiedsontwikkelingen buiten het onderzoeksgebied Alexandrium

Landschap en openbare ruimte Openbare ruimte centrummilieu Nieuwe brug Sport Buurttuinen

Winkelcentrum Lage Land

Boszoom

N

0m

500m

+20.000 - 25.000 m2

2000m

Lage Land en Prinsenland

Schaal 1 : 40 000

+ 26.000 - 37.000 m2

Mogelijk om op termijn een nieuw aanbod van dagelijkse voorzieningen en horeca toe te voegen

Kralingse Zoom

+86.000 - 88.000 m2

Erasmus Universiteit Rotterdam

17/04/2023

Daarnaast zijn er voorzieningen die meer op gebiedsniveau functioneren, zoals een bibliotheek, sporthal, Centrum voor Bestaand Nieuw programma Totaal Woningen min. max. min. max. Jeugd en Gezin, zwembad, bioscoop of een middelbare programma Alexanderknoop 1.000 7.600 8.500 8.600 9.500 school. Tenslotte zijn er ook voorzieningen die op stedelijk Boszoom 1.350 1.650 1.350 1.650 of regionaal niveau functioneren. Denk bijvoorbeeld aan Het Lage Land 9.850 1.750 2.450 11.600 12.300 een ziekenhuis, theater, museum, centraleKralingse bibliotheek Zoomof 450 5.650 5.800 6.100 6.250 De Esch 2.700 1.050 1.850 3.750 4.550 hoger onderwijs. Deze voorzieningen passen het best op Stadionpark 800 7.000 8.500 7.800 9.300 goed bereikbare plekken zoals bij OV-knopen. Dit zijn ook Bloemhof / Hillesluis 13.250 250 650 13.500 13.900 ‘trekkers’ op de schaal van de stad en regio. Bij elk Hart van Zuidvan de 2.350 2.300 2.300 4.650 4.650 26.950 won 31.700 won 57.350 won 62.100 won belangrijkste knopen in de Oostflank (de Alexanderknoop, 30.400 won Kralingse Zoom, Stadionpark en Hart van Zuid) hoort een Bloemhof/ Hillesluis uniek profiel met stedelijke voorzieningen die daarbij passen. 2 Bestaand Nieuw programma Totaal Nieuwe banen

vA: Winkelcentrum De Esch

Werk Alexanderknoop

340.000

max. 260.000

min. 335.000

max. 591.000

6.200

8.050

68.000

80.000

119.000

131.000

1.350

1.650

80.000

108.000

146.000

174.000

1.600

2.300

Kralingse Zoom

187.000

98.000

104.000

285.000

291.000

2.600

2.750

De Esch

64.000

53.000

85.000

117.000

149.000

1.050

Stadionpark

178.000

260.000

320.000

Zuidplein 409.000

469.000

Bloemhof / Hillesluis

27.000

3.000

19.000

30.000

46.000

40.000

40.000

862.000 m2

1.091.000 m2

Bestaand

Nieuw programma min. max.

124.000 1.821.000 m2 Hart van Zuid

1.350

2.450

26.950 won

31.700 won

57.350 won

62.100 won

Sportcampus

Bestaand werkprogramma

Oppervlak min.

Banen max.

min.

1.012.000 *

Nieuwe programma Stadionpark Lichte verdichting

1.027.000

+106.000Totaal - 128.000 m2 nieuw

20.000

64.000

862.000 m²

1.091.000 m²

1.850

Totaal

1.821.000 m²

2.050.000 m²

7.000

8.500

* optimalisering 50% bestaande bedrijventerreinen

50

450

800

800

Banen in voorzieningen

20.650 banen

26.350 banen

Totaal banen

Nieuwe banen min.

max.

Voorzieningen

+35.000 m2

programma

29.250

842.000

124.000 2.050.000 m2

25.600

Werkprogramma

51.000

84.000

Nieuwe woningen Lichte verdichting

Stadionweg/ Veranda

max.

81.000

1.012.000 m2

max. 30.400

+15.000 - 28.000 m2

min. 666.000

B

min.

Bestaand aantal woningen

Totaal nieuw woningen De Esch Totaal

Boszoom

Voorzieningen

58

min.

Woningen

Het Lage Land

Hart van Zuid

Elk gebied is weer anders, met verschillen in bewoners en behoeften. Op basis van demografische gegevens, het wijkprofiel en bestaand beleid kunnen we daar redelijk goed op anticiperen. Wel is het nu moeilijk te voorspellen

programma

Mogelijk aanvullende Oppervlak velden lange termijn

A

vB: Winkelcentrum De Esch

Boulevard Zuid

+4.000 - 10.000 m

Soms zijn nieuwe voorzieningen nodig om aan de behoefte te voldoen. Als bestaande voorzieningen nog ruimte hebben om te intensiveren, kunnen zij de vraag ook opvangen. Zij profiteren op deze manier ook van meer inwoners en dus meer draagvlak.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Alexanderknoop

+115.000 - 128.000 m2

8.150 b

min.

Banen in v min.2

max.

Alexanderknoop

-

115.000

128.000

-

2.300

2.550

Nieuw buurt

167.000

196.000

Boszoom

-

20.000

25.000

-

400

500

Nieuw gebied

170.000

199.000

Het Lage Land

-

26.000

37.000

-

550

750

Nieuw stedelijk

70.000

84.000

Totaal nieuw

407.000 m²

479.000 m²

Kralingse Zoom

-

86.000

88.000

-

1.700

1.750

-

15.000

28.000

-

300

550

Stadionpark

-

106.000

128.000

-

2.100

Bloemhof / Hillesluis

-

4.000

10.000

-

100

200

Hart van Zuid

-

35.000

35.000

-

700

700

59

2.550

20.650 ba

28.800 ba

Oppervlak

De Esch

20

8

8.150 ba

Kind en onderwijs Zorg en welzijn Sport Cultuur

De verschillende deelgebieden lenen zich op basis van hun karakter en bereikbaarheid goed voor uiteenlopende types voorzieningen. Hieronder een overzicht van de speerpunten per deelgebied. Dit wordt in de deelgebieduitwerkingen (Hoofdstuk 4) verder behandeld.

Stedelijk

Gebied

Een goed functionerend voorzieningensysteem valt of staat met goede samenhang en interactie tussen de drie schaalniveaus. Het systeem functioneert als piramide waarbij de basis – de buurtvoorzieningen – op orde moet zijn voor je kunt focussen op gebied en stad. Deze piramide is niet statisch maar dynamisch: zo is bijvoorbeeld sprake van een transitie op het gebied van wonen en zorg waarbij gebiedsvoorzieningen worden vertaald naar buurten: kwetsbare Rotterdammers blijven zelfstandig wonen in hun buurt en de voorzieningen als ziekenhuizen, verpleeghuizen, instellingen voor mensen met beperkingen krijgen een nieuwe vorm: decentraal en ambulant of op afstand. Buurtvoorzieningen krijgen door samenwerking en nieuwe taken wat meer schaalgrootte. De behoefte neemt toe om voorzieningen en nieuwbouw van (specifieke) woonvormen te combineren.

Buurt

Naast specifieke woonvormen voor diverse doelgroepen is er ook behoefte aan locaties voor dagbesteding. Op dit moment zijn er twee dagbestedingslocaties in het gebied, in Polder de Esch en op de kop van de Boszoom. We gaan er vanuit deze functie behouden blijft in het gebied en de locaties worden ingepast in de ontwikkeling. Mocht dat niet mogelijk zijn (bv als gevolg van afgraving van de Polder t.b.v. inpassing van de stadsbrug) dan wordt er gezocht naar een vervangende locatie.

Stedelijke voorzieningen

Fantastisch alle buurtvoorzieningen om de hoek! Al kan ik ook niet wachten tot die nieuwe culturele trekker bij de Alexanderknoop er is!

Gebiedsvoorzieningen

Voor detailhandelscentra en andere commerciële voorzieningen geldt ook dat we allereerst bestaande centra versterken door verdichting. Veel van de huidige centra kunnen daarvan profiteren, omdat door allerlei trends en ontwikkelingen zoals online shopping hun bedrijfsvoering onder druk staat. Daarnaast is er op sommige plekken ruimte voor verdere groei, zoals bij Kralingse Zoom en de Brainparken, vaak gekoppeld aan andere voorzieningen.

ALEXANDERKNOOP » Meer betekenis voor omliggende buurten creëren door dagelijkse voorzieningen toe te voegen » Belangrijke regionale betekenis: detailhandel, onderwijsinstellingen, recreatie » Toevoegen culturele trekker (ca. 20.000 m2) BOSZOOM, LAGE LAND EN PRINSENLAND » Versterken dagelijkse voorzieningen in Lage Land » Nieuwe dagelijkse voorzieningen in Boszoombuurt » Aanbod deels afstemmen op groeiend aantal senioren en gezinnen (doorstroom)

Ook sportvoorzieningen hebben een belangrijke functie voor de stad, en de Oostflank is een belangrijk buitensportgebied voor Rotterdam. Het maakt onderdeel uit van de zogenaamde Sportcirkel, die evenals de Referentiewaarden Maatschappelijke voorzieningen is vastgelegd in de Rotterdamse Omgevingsvisie. Hierin is het uitgangspunt van het ruimtelijke sportbeleid minimaal het behoud van het areaal aan sportterreinen in de stad en versterking van de sportcirkel: de strategisch tussen de oude stadswijken en naoorlogse wijken gelegen buitensportcomplexen. Verplaatsen doen we indien nodig, maar in de nabijheid van de sportcirkel (dat wil zeggen het verzorgingsgebied van de vereniging). Versterking van de sportcirkel betekent ontwikkeling van intensief gebruikte, multifunctionele, aantrekkelijke en duurzame sportcomplexen. Plekken waar Rotterdammers van alle pluimage zich thuis voelen, waar men elkaar kan ontmoeten en vele, vooral sportieve activiteiten kan uitoefenen.

KRALINGSE ZOOM » Versterken dagelijkse voorzieningen en horeca, op termijn mogelijk toevoegen nieuw aanbod, » Versterken regionale trekkers van hoger en universitair onderwijs » Nieuwe publiekstrekker: instelling voor ontmoeting, debat, innovatie, muziek, kunst of cultuur (zoals LocHal Tilburg of Forum Groningen) DE ESCH » Versterken dagelijkse voorzieningen door groter inwonertal, met aandacht voor ontwikkeling cluster rond Watertoren: horeca, ontmoeting en cultuur » Rivierpark en nieuwe stadsbrug zijn aanjager voor voorzieningen in de Esch » Op termijn mogelijk toevoegen cultureel-recreatieve stedelijke trekker STADIONPARK » Versterken bestaande dagelijkse voorzieningen » Stedelijke en regionale functies m.b.t. sport (voetbalclub, topsportcentrum, nationaal vechtsportcentrum) en leisure (entertainment, bioscoop, horeca) » Toevoegen en versterken onderwijs en zorgfuncties

Hoe houden we ook voor kleine bedrijven voorzieningen en maatschappelijke initiatieven de huur betaalbaar?

BLOEMHOF EN HILLESLUIS » Versterken dagelijkse voorzieningen Boulevard Zuid » Versterken en verbeteren aanbod bestaande maatschappelijke voorzieningen (o.a. onderwijs, sport, openbare ruimte) HART VAN ZUID » Inzetten op groei van dagelijkse voorzieningen » Sterke stedelijke en regionale voorzieningen m.b.t. detailhandel, entertainment, cultuur, onderwijs, sport – focus op verbeteren onderlinge samenhang

Buurtvoorzieningen Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

60

61

2.3

Eindbeeld

Vogelvlucht, ruimtelijk raamwerk en ontwikkelvisiekaart In 2040 is de Oostflank een compleet stuk stad, dat verschillende stadsdelen aan elkaar smeedt. Het voegt zich als een puzzelstuk in de bestaande structuur, en maakt daardoor de stad completer.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

62

63

Landschap, mobiliteit en energie

Landschap en openbare ruimte Bosrijk en ecologisch groen Parken Groene lanen en straten Sport Buurttuinen Dijken Water Water(gangen) / singels Buurtparken / waterpleinen Openbare ruimte centrummilieu Uitwerking rivierverruiming voor brug

Ruimtelijk raamwerk Om de verbetering van bestaande buurten en de ontwikkeling van nieuw stedelijk gebied in goede banen te leiden, is er een robuust raamwerk ontwikkeld. Dit bestaat uit drie onderdelen. Ten eerste landschap en openbare ruimte, met bijzondere aandacht voor de klimaat- en wateropgave. Ten tweede de mobiliteitsnetwerken met een goede balans tussen de verschillende modaliteiten. En ten derde energie, met een focus op hernieuwbare bronnen. Het landschap en de openbare ruimte vormen een krachtige basis en krijgen een ‘upgrade’, om natuurwaarden en gebruik te versterken, gebieden met elkaar te verbinden en antwoorden te geven op een veranderend klimaat. Dit geeft een groen landschappelijk raamwerk op niveau stad, stadsdeel, buurt en straat, met de rivier als karakteristiek middelpunt, om plek te geven om te ontspannen en te sporten in een uniek groen-stedelijk landschap. Samen met het verbeterd netwerk vormt dit een stevige, kwalitatieve basis voor het toevoegen of doorontwikkelen van allerlei functies.

ervoor om bronnen zo veel mogelijk te combineren met andere functies: geluidsschermen met zonnepanelen geothermiebron op een bedrijvenlocatie of op/aan geschikte gebouwen. De bestaande transportnetwerkverbindingen: kabels en leidingen voor warmte en elektriciteit behouden we en breiden we uit. We ordenen de energienetwerken slim en goed tezamen met andere opgaven in de ondergrond. In de nieuwbouwontwikkelingen nemen we de benodigde voorzieningen zoals warmteoverdrachtstations en transformatoren op in de gebouwen. Het goed ordenen en inpasssen van de drie thematische lagen tezamen vraagt inspanning en slimme combinaties. Op alle lagen is ruimte en verbetering nodig! Als we dit goed doen bereiken we een duurzamer en intelligenter omgeving waar we allen profijt van hebben.

De organisatie van mobiliteit vormt een sleutel voor het realiseren van de verschillende doelstellingen en kansen op het niveau van de stad en verschillende deelgebieden. Hierbij gaat het om het overbruggen van de bestaande barrières rond de A16, A20 en spoorwegen, een fijnmaziger netwerk, maar ook het verbeteren van de ontsluiting van verschillende delen van de stad door een nieuwe HOVtramlijn en stadsbrug. Leefbaarheid binnen de buurten kan verbeterd worden door prioriteit te geven aan voetgangers, fietsers, OV en deelmobiliteit en door middel van bijpassend parkeerbeleid. Door deze strategie is het mogelijk om het beoogde programma voor wonen, werken en voorzieningen te realiseren zonder een toename van het totale autogebruik.

P

P+R

Energie en grondstoffen Bestaand verdeel-/hoogspanningsstation Uitbreiding pompstation Potentie plaatsen zonnepanelen langs snelweg en spoorbundels Zoekgebied geothermiebron Zoekgebied thermische energie oppervlaktewater (TEO) Zoekgebied thermische energie drinkwater (TED) Zoekgebied thermischie energie afvalwater(TEA) / riothermie Circulaire hub N

Het energiesysteem is ingericht met hernieuwbare bronnen, een vernieuwd energietransportnetwerk en plekken waar het omzetten van energie mogelijk is. We kiezen

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Stedelijk netwerk Spoorweg met station Nieuw station Metro Tram Nieuwe HOV-tram fase 1 Nieuwe HOV fase 2 Nieuwe HOV-bus Hoofdontsluiting nationaal/regionaal Stedelijke hoofdontsluiting 50 Gebiedsontsluitingsweg Gebiedsontsluitingsweg Metropolitane fietsroutes en snelfietsroutes Fietsnetwerk Recreatief fietsnetwerk Recreatieve wandelroutes Nieuwe brug Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Goede oversteek realiseren OV-knooppunt (trein, metro, tram en/of bus) P+R locatie Hub stadslogistiek

0m

500m

2000m

Schaal 1 : 40 000

64

65

Ontwikkelvisiekaart

De Oostflank in 2040 Er is een gebied ontstaan met plekken waar mensen uit omliggende wijken naartoe willen. De verbindingen voor fietsers en voetgangers zijn sterk verbeterd en sociaal veiliger geworden door de adressen die er nu aan gelegen zijn. Regionale groenstructuren en landschappen als Zuiderpark, Maas en Rotte, Kralingse Bos en Schollebos, zijn met elkaar verbonden met robuuste groene structuren. De nieuwe rivierparken zijn gemakkelijk bereikbaar vanuit de bestaande wijken. Zo fiets je vanuit je wijk tussen het groen gemakkelijk naar de mooie buitengebieden die Rotterdam rijk is.

De centra zijn verbonden door een nieuwe hoogwaardige tramlijn. Ze zijn belangrijk op de schaal van de regio en stad, maar hebben ook een sterke betekenis voor de omliggende wijken en buurten. De bestaande wijken hebben een impuls gekregen op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie. De wijken zijn goed geïsoleerd, van het gas af en de energie komt van duurzame bronnen. Grondstoffenstromen zijn zoveel mogelijk circulair ingericht. Er is groen en water toegevoegd, zodat het water bij zware regenval kan worden opgevangen en hitte in warme zomers juist beperkt wordt. Er zijn meer geschikte woningen voor doelgroepen als starters en ouderen, en er zijn meer en verbeterde voorzieningen nabij. Werk en onderwijs zijn bovendien dichtbij en divers: er is ruimte voor productiewerk maar ook voor kennisintensieve dienstverlening. Onderwijs is mogelijk vanaf de basisschool tot en met mbo, hbo of universiteit. Kortom: er zijn gemengde wijken, klaar voor de toekomst!

De Alexanderknoop, Kralingse Zoom, Stadionpark en Hart van Zuid hebben zich ontwikkeld tot sterke, onderscheidende centra. Er is een mix van hoogstedelijk wonen, werken en voorzieningen ontstaan. De openbare ruimte is van topkwaliteit, gericht op fietsers en voetgangers.

Alexanderknoop

Oosterflank Het Lage Land

P Boszoom

Prinsenland

Kralingen

Kralingse Zoom

Stedelijk netwerk Landschap en openbare ruimte » Openbaar vervoer en knooppunten Bosrijk en ecologisch groen Spoorweg met station Parken Nieuw station Groene lanen en straten Metro Sport Tram Buurttuinen Nieuwe HOV-tram fase 1 Dijken Nieuwe HOV fase 2 Water Nieuwe HOV-bus Water(gangen) / singels OV-knooppunt Buurtparken / waterpleinen (trein, metro, tram en/of bus) Openbare ruimte centrummilieu P+R locatie Uitwerking rivierverruiming voor brug Hub stadslogistiek P+R

» Langzaam en gemotoriseerd verkeersnetwerk Hoofdontsluiting nationaal/regionaal Stedelijke hoofdontsluiting Gebiedsontsluitingsweg (auto, fiets, voetgangers) Mobiliteitsnetwerk (fiets, voetgangers en auto) Metropolitane fietsroutes en snelfietsroutes Recreatief fietsnetwerk Onderdoorgang langzaam verkeer verbeteren Onderdoorgang langzaam verkeer toevoegen Goede oversteek realiseren » Energie en grondstoffen Zoekgebied geothermiebron Zoekgebied aquathermie Circulaire hub

Programma Bestaand stedelijk gebied Bestaand stedelijk gebied buiten Oostflank Hoogstedelijk centrum / zoekgebied stedelijke voorzieningen Gemengde stadsbuurt (wonen, werken, voorzieningen) Gemengde stadsbuurt met specifieke aandacht voor groen en water Zoekgebied verdichting Zoekgebied lichte gerichte transformatie / verdichting Bedrijfsintensiveringsgebieden Recreatief / bedrijvigheid met groen karakter Werkprogramma als geluidsbuffer Lokale wijkcentra Bestaand stedelijke / gebied / buurt bestemmingen Zoekgebied stedelijke / gebied / buurt bestemmingen

Rivium

De Esch

Afrikaanderwijk

Hillesluis Bloemhof

Stadionpark

Vreewijk GrootIJsselmonde Hart van Zuid

N Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

66

67

0m

500m

Schaal 1 : 35 000

2000m

P

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

68

69

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

70

71

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

72

73

2.4

Strategische agenda Projecten en programma's met impact op de stad De strategische agenda van de Oostflank is de vanzelfsprekende wederhelft van de plannen voor verdichting. Om de ambities op het gebied van ‘goede groei’ waar te maken zijn een integrale aanpak en gebiedsoverstijgende investeringen nodig. Daarmee heeft deze agenda niet alleen impact op dit gebied – maar op de hele stad. D

We benoemen een viertal strategische programma's, die aansluiten op bestaande stedelijke programma's, maar die vragen om een gebiedsspecifieke uitwerking binnen de context van de Oostflank. Deze uitwerkingen leiden tot concrete ingrepen en/of voorstellen die kunnen worden meegenomen en ingepast in nieuwe en bestaande gebiedsontwikkelingen. Dit kan in de vorm van ruimtelijke ingrepen, maar kan ook een niet-fysieke sociaalmaatschappelijke of economische maatregel zijn.

Programma Energietransitie Uitwerken en uitvoeren van de energiestrategie voor de Oostflank. O.a. aanleg van nieuwe bronnen voor energieopwekking (geothermie, zonnepanelen), uitbreiding warmtenet en een goede aansluiting op de energieopgave in de bestaande wijken. Daarnaast zetten we in op negen strategische projecten die randvoorwaardelijk zijn voor het ontwikkelen van het gebied. Hiermee worden bestaande landschappelijke, ruimtelijke en programmatische kwaliteiten uitgebouwd en verbinden we de deelgebieden binnen de Oostflank aan elkaar. Zo kan de ontwikkeling van de Oostflank een bijdrage leveren aan de stedelijke groengebieden en openbare ruimte, het netwerk van routes en verbindingen, en het aanbod van voorzieningen en functies. Op lokaal niveau vertaalt zich dat in een grotere dagelijkse leefkwaliteit van bewoners en gebruikers.

Het gaat om de volgende strategische programma's: A

Programma Sociaal We versterken de voorgestelde gebiedsontwikkelingen en kwaliteitsmaatregelen door deze te combineren met inzet in het sociale domein. We zoeken naar combinaties die elkaar kunnen versterken om ervoor te zorgen dat zowel bestaande als nieuwe bewoners maximaal profiteren van de kansen die de ontwikkeling van de Oostflank biedt.

Voor beide onderdelen zijn er directe links met de drie systeemlagen van landschap, netwerk en programma. Zowel de strategische programma's als projecten worden in deze paragraaf uitgewerkt in een aantal project sheets, waarin een aanzet wordt gegeven voor een actieplan met volgende stappen, stakeholders en beoogde impact.

B

Programma Klimaat & Water In het programma klimaat & water zorgen we voor een concrete invulling van het Rotterdams Weerwoord, zodat de Oostflank is voorbereid op de verandering van ons klimaat en de gevolgen daarvan. C

Programma Mobiliteit Uitwerken en implementatie van de mobiliteitsstrategie van de Oostflank vindt plaats via het programma Mobiliteit. Denk o.a. aan de aanleg van nieuwe of betere fietsroutes, faciliteren van deelmobiliteit en realiseren van logistieke hubs om de stedelijke distributie goed te organiseren.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

4 strategische programma's

We versterken de voorgestelde gebiedsontwikkelingen en kwaliteitsmaatregelen door deze te baseren op de gedeelde ambities in het sociaalmaatschappelijke en sociaaleconomische domein. We verbinden het sociale en fysieke programma van Oostflank. We zoeken naar combinaties die elkaar kunnen versterken, gericht op verbetering van de vitaliteit van huidige en nieuwe bewoners. 74

A

B

C

D

Programma Sociaal

Programma Klimaat & Water

Programma Mobiliteit

Programma Energie-transitie

9 strategische projecten 1

Nieuwe HOV-tramlijn

2

Van volkstuinen naar buurttuinen

3

Sportcomplexen van de toekomst

4

Rivierpark Noord en Zuid

5

Bos-as

6

Stationsproject Stadionpark

7

Abram van Rijckevorselweg

8

Beperken impact g rootschalige infrastructuur

9

Van OV-knooppunten naar sterke centra

75

A Programma Sociaal Kansen voor mensen verzilveren Wat doen we concreet

We willen dat lokaal gedeelde sociaal maatschappelijke ambities leidend zijn voor wat Vitale wijken in de toekomst de huidige en toekomstige bewoners te bieden hebben. Ambities over hun leven, gezondheid, veiligheid, zelfredzaamheid. Het verzilveren van de kansen die de ontwikkeling van de Oostflank biedt, vraagt om een samenhangende aanpak. Daarom willen we ,met elkaar de ambities per deelgebied bepalen, de samenwerking aangaan met degenen die kunnen investeren. Om zo samenhang te realiseren tussen de sociaal maatschappelijke maatregelen en de fysieke/ruimtelijke ingrepen. Deze sociaal-maatschappelijke maatregelen noemen we het Programma Sociaal. Beoogde impact

Omschrijving

Het Programma Sociaal moet zorgen dat de ontwikkeling van de Oostflank voortkomt uit de behoefte van de bewoners. Waardoor de huidige bewoners meer perspectief krijgen en nieuwe bewoners naadloos kunnen meedoen in de wijk en de kracht van de wijk wordt versterkt. Deze ontwikkeling biedt hiervoor allerlei kansen; het Programma Sociaal moet die kansen verzilveren. De impact in maatschappelijke waarde willen we concreet kunnen definiëren en de ontwikkeling daarop afstemmen.

De ruimtelijke ontwikkelingen zoals geschetst in deze ontwikkelvisie Oostflank vragen een lange voorbereidingstijd en zullen veelal pas op (middel)lange termijn zichtbaar worden in de wijken. Deze voorbereidingsperiode biedt kansen om met betrokkenen in de wijk in gesprek te gaan en aanvullende activiteiten te ontplooien om vernieuwingen voor te bereiden en de bewoners en lokale organisaties zo een sterke meer vitale positie te geven bij het uitwerken van de ontwikkelingen. Bij het investeren in wonen en wijkvoorzieningen en wijkprogramma’s zijn immers vele maatschappelijke spelers aan zet. Die krachten willen we bundelen. Voor de ontwikkeling van de Oostflank, maar ook voor programma’s als Langer thuis Akkoord is het gesprek in de wijk aan de gang. Er zijn al mooie initiatieven ontwikkeld. Wij willen dat in voor een integraal Programma Sociaal verder gaan samenbrengen met bewoners, ondernemers, wijkraden en andere lokale partijen.

Belangrijkste stakeholders De inhoud van dit Programma bepalen we graag met betrokkenen in de wijken, zoals bewoners, woningcorporaties, instellingen, (maatschappelijke) ondernemers en wijkraden. Het is consistent/in samenspraak met lopende programma’s als het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ), het Langer Thuis Akkoord, het integraal Zorg Akkoord en de transitie Wonen en Zorg. Maar ook met nieuwe partijen die willen investeren binnen de Oostflank, zoals woningcorporaties, vastgoedontwikkelaars en maatschappelijke partners uit de onderwijs-, sport-, welzijns- en zorgsector.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

De invulling van het Programma Sociaal zal per gebied verder uitgewerkt worden, samen met lokale partijen en partners. Vitale organisatieverbanden, netwerken en sociale kracht is voor veel transities in het sociale domein op wijkniveau een belangrijk uitgangspunt. We sluiten daarom met het programma Sociaal aan op reeds lopende initiatieven en programma’s, zowel vanuit de gemeente als vanuit de wijken zelf. Op basis hiervan en van de gesprekken over de Ontwikkelvisie Oostflank geven we alvast een aantal thema's en aandachtspunten mee: • Ontmoeting en vitale netwerken: zorgen voor goede ontmoetingsplekken waar bestaande en nieuwe bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Hierbij gaat het niet alleen om de fysieke plek (bv in de buitenruimte of een Huis van de Wijk) maar juist ook om vitale sociale netwerken met een divers palet van activiteiten voor diverse doelgroepen. Hierbij is het belangrijk om de link te leggen met aanpalende thema’s als gezond worden en gezond blijven, eenzaamheid tegengaan, sterke sociale netwerken, opvang van kwetsbare doelgroepen. • Onderwijs: het programma Oostflank bevat volop kansen om het huidige onderwijs te versterken, de bereikbaarheid te verbeteren en nieuwe onderwijslocaties te realiseren.

Bovendien willen we bij het opstellen van het Programma sociaal kijken naar kansen voor samenwerking, bijvoorbeeld met bedrijven door het aanbieden van stageplaatsen, of door het benutten van de denkkracht van jongeren. Het Expertisecentrum Maatschappelijke Innovaties (EMI) van de Hogeschool Rotterdam is hier een mooi voorbeeld

•

•

•

Kansen en aandachtspunten •

•

Wij weten wat er speelt in de buurt en denken graag mee over hoe de nieuwe ontwikkeling waarde kunnen hebben voor huidige bewoners

•

Met het Programma Sociaal Oostflank formuleren we de ambitie en opdracht om in de uitwerking tot gezamenlijke ambities binnen de wijken te komen om de verbinding met het fysieke programma nog beter te leggen. Afgelopen jaren hebben we al op een aantal plekken ervaring opgedaan met een integrale aanpak van ruimtelijke en sociaal-maatschappelijke projecten. Denk bijvoorbeeld aan het Nationaal Programma Rotterdam Zuid, het Sociaal Programma Hart van Zuid, het Langer thuis Akkoord, en het Sociaal Programma Feyenoord City. Deze ervaringen vormen het vertrekpunt voor nieuwe projecten die volgen vanuit deze ontwikkelvisie.

76

van. Werk: zorgen dat de (nieuwe) arbeidsplaatsen aansluiten bij de behoefte van de bewoners, voldoende huisvesting nabij je werk en zorgen voor een goede samenwerking tussen onderwijs, voorzieningen en werkgevers. Zorg, welzijn en wonen: de wijk is in de toekomst de basis voor het woon-zorgaanbod, een sterk sociaal netwerk, voldoende geschikt woningaanbod en voorzieningenaanbod kan zorgvraag voorkomen en als er zorg nodig is dan zal die voornamelijk daar verleend worden. Dat biedt kansen aan mensen die weer actief worden op de arbeidsmarkt, voor betere mantelzorg. De initiatieven rond de Thuisplusflats en oudervriendelijke wijken zijn hiervan voorbeelden. Actieve participatie: bewoners en lokale partijen werken actief mee met de uitwerking van Programma Sociaal en spelen zo een belangrijke rol bij de uitwerking. Daardoor zorgen we ervoor dat de ontwikkelingen aansluiten op de behoefte en opgaven in de wijk.

•

77

De kansen voor de bewoners liggen met de ontwikkeling van de Oostflank voor het oprapen, het verzilveren ervan moet echter actief opgepakt worden, in samenhang met andere maatschappelijke investeringen. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen over fysieke ingrepen, maar ook over sociaalmaatschappelijke inzet en in sommige gevallen om een andere manier van werken. Dit vraagt een integrale aanpak en samenwerking tussen partners in het fysieke en sociale domein. Voorwaarde voor de betrokkenheid van alle lokale partijen is dat er in de plannen voldoende ruimte is om hun ideeën en initiatieven een plek te geven. Dat betekent ook dat steeds duidelijk is welke (harde) uitgangspunten er zijn. Het Programma Sociaal is een samenwerking: inbreng en investeringen samenbrengen op basis van gedeelde ambities. We gaan als gemeente met het Programma Sociaal met de partners uit het fysieke en sociale domein de verbinding zoeken en nadrukkelijk de kennis en kunde vanuit de wijken benutten en versterken. Mensen, en hun organisaties in de wijken weten vaak het beste wat er nodig is om bewoners vooruit te helpen. Hierdoor kunnen we beter aansluiten bij de behoeften van bewoners en hun leefwereld.

B Programma Klimaat & Water Voorwaardelijk voor toekomstbestendige wijken Wat doen we concreet

Het klimaat verandert en we ervaren nu al de gevolgen hiervan. Het weer wordt extremer. Het gaat om toename van hevige regens, zeespiegelstijging en als gevolg meer getijdewerking in de Maas, toename van meer hete dagen in de zomers, en in sommige gebieden daling van grondwater en de bodem. Dit heeft gevolgen voor de leefkwaliteit van mensen, dieren en planten. De wereldwijde klimaatdruk groeit en zal ook in de Oostflank stevige implicaties hebben. Dit wordt verder versterkt door de verdichtingsoperaties. Het toevoegen van woningen betekent meer verhard oppervlak en meer noodzaak om de zes klimaatthema’s uit het Rotterdams WeerWoord: neerslag, overstroming, hitte, droogte, grondwater en bodemdaling goed op te lossen. Impact

Omschrijving

Een toekomstbestendig gebied, dat is voorbereid op de opgaven als gevolg van de klimaatveranderingen.

Aanvullend op de overkoepelende strategie en strategische projecten kent het Programma Klimaat & Water nog een aantal uitwerkingsopgaven. De implementatie loopt langs de sporen bestaand vastgoed, nieuw vastgoed, buitenruimte, alle Rotterdammers in beweging en stedelijke transities. Het programmakader WeerWoord 2030 geeft de gewenste prioritering, de specifieke opgaven en kansen genoteerd in klimaat wijkkaarten, een toolkit met maatregelen. Ook kan gebied specifiek advies worden ingewonnen bij de Accountmanagers Water van Stadsbeheer.

Belangrijkste stakeholders Betrokken partijen programma Weerwoord; Waterschappen/Hoogheemraadschappen; Regionaal deltaprogramma; natuurorganisaties; gebiedsontwikkelaars; bewoners

•

•

•

• •

• • • • •

Watercompensatie oppervlaktewatersysteem » Toevoegen 1 hectare extra oppervlaktewater op de noordoever en 0,6 hectare op de zuidoever. » Overstroombaar gebied reserveren, waar regenwater onder vrij verval naar toe kan stromen; er wordt voor de noordoever van de Oostflank uitgegaan van 5% van het oppervlak. Hemelwaterberging op eigen terreinen ten behoeve van het riool » Plekken voor het bergen van regenbuien van 50mm water in het gebied zelf bij nieuwbouw en renovatieprojecten. Te beginnen nabij de bebouwing op daken, watertanks, regentuinen, bodem. De opgave in Prins Alexander, Kralingen en IJsselmonde is respectievelijk 2900 m3, 820 m3 en 2800 m3 berging Waterveiligheid » Adaptatiestrategie buitendijkse gebieden (functies en bebouwing zo overstroombaar mogelijk in richten) en voldoende ruimte reserveren voor toekomstige dijkverzwaringen. » Binnendijkse waterveiligheid en evacuatie Koele routes en straten Koele verblijfsplekken in de buurt. Klimaatparkjes in bestaande wijken en ontwikkelgebieden die met schaduwrijke plekken verkoeling geven op hete dagen en tevens met hun waterdoorlaatbare inrichting regen kunnen verwerken.

Groenblauwe rivieren, dijkparken en regionaal landschap Hitteplan tijdens hittegolven Klimaatongelijkheid kwetsbare groepen aanpakken Adaptatie bestaande stad (bestaande panden & tuinen, bedrijventerreinen, groenstructuren, groengebieden) Klimaateisen nieuwbouw

Goed bijdragen aan klimaat betekent in hoofdzaak zoeken naar een nieuwe balans tussen de stad, haar watersysteem, het landschapen natuurwaarden, waarbij de ingrepen ervoor moeten zorgen om de stad en de openbare ruimte zomers koel te houden, de voeten droog en een goed netwerk met volwaardige kansen voor biodiversiteit te faciliteren. Bodem en water zijn leidend in deze zoektocht – zowel voor de stedelijke ontwikkelingen als voor de groene contramal. Dat betekent in elk geval meer ruimte voor water: zowel lokaal, als in het groenblauwe raamwerk. De stedelijke klimaatopgaven zijn bepalend voor prioriteiten en keuzes die worden gemaakt in het raamwerk Oostflank en de implementaties daarvan.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

78

79

C Programma Mobiliteit Voor een bereikbare stad voor iedereen De toevoeging van extra woningen aan de stad, de daarmee samenhangende groei van het aantal inwoners en de aanwezige voorzieningen zorgen voor een opgave om op een slimme manier alle modaliteiten met elkaar in balans te brengen. Leefbaarheid en bereikbaarheid staan daarbij voorop. Daarbij bieden we een basisbereikbaarheid voor alle modaliteiten, met zoveel mogelijk veilige en gezonde verbindingen door te investeren in ruimte voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer

Impact

Wat doen we concreet

Huidige en toekomstige Rotterdammers mogelijkheden bieden om veilig en vlot en op een betaalbare en gezonde manier gebruik te maken van de stad met al haar kwaliteiten en voorzieningen door het realiseren van toegankelijkheid en bereikbaarheid.

Aanvullend op de overkoepelende strategie en strategische projecten kent het Mobiliteitsprogramma nog een aantal uitwerkingsopgaven: • Optimalisatie van het OV-systeem: In de verdere uitwerking van de toekomstige HOV-tramverbinding kijken we naar een goede aansluiting op het bestaande OV-systeem. Met name de verknoping van bestaande tramlijnen rondom station Stadionpark en de aansluiting op de bestaande tramlijnen in de Esch vragen om een nadere uitwerking. • Een goed werkend verkeerssysteem dat een basisbereikbaarheid biedt voor alle modaliteiten met een snelheidsregime en inrichting passend bij de omgeving. • Uitwerking en realisatie van parkeervoorzieningen op verschillende schaalniveaus. • Faciliteren en stimuleren van private initiatieven op het gebied van deelmobiliteit. • Logistieke overslagpunten (hubs) aan de randen van de stad zijn nodig om zwaar (milieubelastend) vrachtverkeer een plek te bieden voor overslag van goederen op schone 'lastmile'oplossingen.

Belangrijkste stakeholders Metropoolregio Rotterdam Den Haag, RET, Rijkswaterstaat, ProRail, fietsersbond, bewoners en wijkraden, nood-en hulpdiensten, ontwikkelende partijen gebiedsontwikkeling, exploitanten mobiliteitshubs

goed fietsnetwerk

Karen Blixens Plads, Kopenhagen © Rasmus Hjortshøj Norreport Station, Kopenhagen © Rasmus Hjortshøj

Neue Meile, Böblingen

fijne stations en overstap

xxx

combinatie van functies Landgangen, Esbjerg © Rasmus Hjortshøj

sterke verbindingen Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

80

81

D Programma Energietransitie Bestaand en nieuw duurzaam In hoofdstuk 3.4 is toegelicht welke uitdagingen de energietransitie voor de Oostflank met zich mee brengt en welke ambities er liggen om te zorgen dat het plangebied in 2050 ook daadwerkelijk een klimaatneutrale, betrouwbare en betaalbare energievoorziening heeft. De grootste uitdaging is om de energietransitie in de bestaande stad en van de nieuwbouwontwikkeling zo aan elkaar te koppelen dat ze elkaar versterken. Ook zoeken we naar ruimtelijk acceptabele oplossingen. Dat willen we op de volgende manier bewerkstelligen voor warmte, koude en elektriciteit.

Wat doen we concreet

•

Impact Optimale energietransitie van bestaande stad en nieuwe stad en ruimtelijk goed opgelost: geen transitie van twee snelheden; gebruik ontwikkeling nieuwe delen als hefboom voor bestaande wijken.

Warmte We werken een geïntegreerd plan uit voor warmtevoorzieningen van bestaande en nieuwe ontwikkelingen. Dit betreft bronnen, netwerk en afname. Nieuwbouw zal zeer energiezuinig worden ontwikkeld en op basis van de analyses in dit plan geldt dat voor de knopen (Alexanderplaats, Kralingse Zoom, Stadionpark, Zuidplein) dit tot een geïntegreerde collectieve warmtekoude voorziening met verbinding met het stedelijk warmtenet zal leiden. We integreren nieuwe bronnen (aquathermie, geothermie) zo veel mogelijk in gebieden waar (her)ontwikkeling plaats vindt, zoals de zoeklocatie voor geothermie. Van deze investeringen in netwerk en bronnen profiteert ook de bestaande stad, omdat de bronnen en het netwerk efficiënter gebruikt kunnen worden. Voor de bestaande stadswijken zijn 2 hoofdlijnen: warmtevraagreductie door isoleren en in veruit de meeste gevallen aansluiten op het stedelijk warmtenet.

•

Elektriciteit Omdat we zien dat we veel meer elektriciteit zullen gaan gebruiken zetten we in op het mogelijk maken van maximale opwek waar het goed inpasbaar is (daken, gevels, geluidsschermen). De ambitie is om 70% elektriciteitsgebruik in het gebied (bestaand en nieuw) op te wekken. Veel zal hier van (private) initiatieven afhangen. Als gemeente zullen we dit blijven stimuleren en waar mogelijk opnemen in planvorming. Het elektriciteitsnetwerk heeft een goede basis voor de grotere vraag en aanbod, maar versterkingen en alternatieve oplossingen als opslag en vraagsturing zullen nodig zijn. Hiervoor blijven we in constante dialoog met de netbeheerder Stedin om dit tijdig te onderkennen en gezamenlijk aan oplossingen te kunnen werken. De energietransitie is een vraagstuk waar de gemeente haar rol heeft maar ook veel samen met andere partijen zal moeten optrekken. De volgende rollen pakt de gemeente op in de Oostflank: » We zullen sturingsinstrumenten zoals bodemenergieplannen en warmteplannen inzetten bij gebiedsontwikkelingen. » We zullen randvoorwaarden opnemen in afspraken als NvU’s, anterieure overeenkomsten met ontwikkelaars bij gebiedsontwikkelingen. » We zullen de warmtetransitie proactief invullen door samen met (publieke) warmtepartij(en) integrale plannen voor de bestaande en nieuw te maken stad ontwikkelen. Voor bronnen, netwerk en afgifte.

De gemeente zal sturing geven aan (de ambities voor) het energiesysteem van de ontwikkelzones, bijvoorbeeld door het inzetten van bodemenergieplannen, warmteplannen en collectieve energiesystemen te stimuleren. Vanuit het rijk heeft de gemeente de taak om regie te voeren op de warmtetransitie van de bestaande stad, deze transitie zullen we aansluiten op de (her)ontwikkelingen in het gebied. We zullen hierbij nauw samenwerken met de (publieke) warmtebedrijven, ondersteunen bij de ontwikkeling van duurzame warmtebronnen en de netwerken zo goed mogelijk integreren in de uitwerking van de ontwikkelingen.

Belangrijkste stakeholders Netwerkbedrijven; (publieke) warmtebedrijven; eigenaren van (potentiële) bronnen; collectieve energie-initiatieven

Rotterdam aardgasvrij.

•

Rotterdamse Energiesysteemvisie Beleidskader Taal in Rotterdam 2019 – 2022

Startnota versnelling Zonne-energie

Koude Voor de nieuwbouw-ontwikkelingen zetten we eerst in op passieve maatregelen als overstekken en goede oriëntatie van open en gesloten geveldelen en een verkoelende inrichting van de openbare ruimte met groen en blauw. Voor de knopen (Alexanderplaats, Kralingse Zoom, Stadionpark, Zuidplein) zal de geïntegreerde collectieve warmte-koude voorziening uit duurzame bronnen voor actieve koeling zorgen.

September 2019

De Rotterdamse Transitievisie Warmte

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

De gemeente zal sturing geven aan (de ambities voor) het energiesysteem van de ontwikkelzones, zoals beschreven bij warmte. We zullen de bestaande stad, waar mogelijk, vergroenen en daarmee de oververhitting in de zomer beperken.

Aanvullend op de overkoepelende strategie en strategische projecten kent het Energieprogramma nog een aantal uitwerkingsopgaven:

December 2021

82

83

Kansen en aandachtspunten • • •

Budget voor voorinvesteringen Ruimtereserveringen voor plannen Uitvoeringsplannen voor de verduurzaming van de bestaande bouw.

Strategische agenda

9 strategische projecten met impact op de stad

8

Fase 1

Fase 2

Fase 3

tot 2030

2030-2035

na 2035

9

1a

4

1b 6

7 2

1

2

3

4

5

Nieuwe HOV-tramlijn tussen Zuidplein– Kralingse Zoom–Alexanderknoop (fase 1 & 2) Aanleg eerste fase HOV-tramlijn Zuidplein-Kralingse Zoom over de nieuwe stadsbrug tussen de Esch en de Veranda, waarbij op middellange termijn de ambitie is om de HOV-lijn door te trekken naar Alexanderknoop. We benutten de aanleg van de HOV-tramlijn als aanjager voor verstedelijking en om de stadsstraten langs de lijn een upgrade te geven door de openbare ruimte aantrekkelijker te maken en te vergroenen.

6

Van volkstuinen naar buurttuinen In de verschillende gebiedsontwikkelingen zorgen we voor kleinschalige buurt- en nutstuinen, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen tuineren. Als een van de compensatiemaatregelen voor het opheffen van een aantal volkstuincomplexen zorgen we aan de westzijde van de A16 voor een grotere buurt- en nutstuin.

7

Sportcomplexen van de toekomst We richten twee sportcomplexen in volgens de principes van het sportcomplex van de toekomst. Een nieuwe complex langs het Koperpad en een aangepast sportcomplex op het Toepad. Deze complexen kenmerken zich door intensieve benutting van de voorzieningen, sterke en toekomstbestendige verenigingen, een publiek karakter door functiemenging, en goede verbindingen met de rest van de omgeving.

8

Rivierpark Noord en Zuid We activeren de rivier als groene, recreatieve zone als hart van het gebied door nieuwe rivierparken langs de beide oevers. Hiermee creëren we doorlopende routes langs het water én een groene, royale verblijfsruimte, met ruimte voor geschikte programmering.

9

Bos-as We maken een stevige groene verbinding tussen het Kralingse Bos en het Schollebos in Capelle. Hiermee versterken we de groenkwaliteit van het gebied en aanhaking op grotere groengebieden, en zorgen we voor ruimte voor water en stimuleren we de biodiversiteit.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

84

Stationsproject Stadionpark Het nieuwe station Stadionpark is niet alleen een aanjager van de regionale bereikbaarheid van en naar Zuid, maar benut ook de potentie om het omliggende gebied te upgraden. We ontwikkelen het station met een gezicht naar twee zijden. Aan de kant van Hillesluis versmallen we de spoorbundel door het rangeerterrein voor goederen te verplaatsen, en zorgen we voor een sterke aansluiting op de Riederlaan als nieuwe stationsstraat. Aan de Stadionpark-kant sluiten we aan op de Olympiaweg als stationsstraat, in samenhang met aanleg van de nieuwe HOV-tramlijn en de ontwikkeling van de Stadiondriehoek. Over het spoor komen drie goede verbindingen tussen de twee buurten, bestemd voor langzaam verkeer.

5

8 3

Sportcomplexen van de Toekomst

9

Sportcomplexen van de Toekomst

4

Rivierpark Noord en Zuid

4 6

8 9

Centrumgebied Kralingse Zoom

3

1

Nieuwe tram tussen Zuidplein-Alexanderknoop

Hart van Zuid

85

Bos-as

Beperken impact grootschalige infrastructuur

7

Abram van Rijckevorselweg

Stationsgebied Stadionpark

Alexanderplaats

5

8

Beperken impact grootschalige infrastructuur We verminderen de barrièrewerking van de A16, A20 en spoorlijnen door het versterken bestaande en toevoegen van nieuwe kwalitatieve onder- en/ of overgangen. We benutten nieuw programma om te zorgen voor een geluidswerende ‘wand’ langs de A16, A20 en spoorlijnen om overlast en gezondheidseffecten te beperken.

9

2

Van volkstuinen naar buurttuinen

Abram van Rijckevorselweg Op twee plaatsen streven we naar verbetering van de oversteekbaarheid van de Abram van Rijckevorselweg in noord-zuidrichting door de aanleg van royale, groene, fiets- en voetgangersvriendelijke oversteken.

Sterke centra Om de ambitie voor vier sterke centra met een stedelijke functie kracht bij te zetten, investeren we – naast Station Stadionpark en omgeving – ook (extra) in Hart van Zuid, Kralingse Zoom en Alexanderknoop. We zetten in op drie hoofdelementen: het aanhaken van het centrum op de omgeving (inclusief het wegnemen van barrières), aantrekkelijke buitenruimte van hoge kwaliteit (interactiemilieus), en waar nodig het toevoegen van stedelijke voorzieningen, passend bij het profiel van het gebied.

3

1 Nieuwe HOV-lijn tussen

Zuidplein–Kralingse Zoom–Alexanderknoop Versterkt de relatie tussen Zuid-Noord en aanjager voor verstedelijking Aanleg eerste fase HOV-tramlijn ZuidpleinKralingse Zoom over de nieuwe stadsbrug tussen de Esch en de Veranda, waarbij op middellange termijn de ambitie is om de HOV-lijn door te trekken naar Alexanderknoop. We benutten de aanleg van de HOV-tramlijn als aanjager voor verstedelijking en om de stadsstraten langs de lijn een upgrade te geven door de openbare ruimte aantrekkelijker te maken en te vergroenen, en een impuls te geven aan de juiste programmering bij de haltes..

Actieplan KORTE TERMIJN: TOT 2030 •

Start planuitwerking, waarin de brug, tram en stationsomgeving in samenhang met de omgeving worden ontworpen

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 •

Realisatie brug, hoogwaardige tram Kralingse Zoom – Zuidplein en station Stadionpark All. Commandant Charcot, Nantes

LANGE TERMIJN: NA 2035 •

Impact De nieuwe HOV-lijn zorgt voor een goede ontsluiting voor bestaande en nieuwe wijken. Het is enerzijds een drager voor verstedelijking, maar zorgt er ook voor dat banen, voorzieningen en daarmee kansen dichterbij komen voor huidige bewoners.

We realiseren een nieuwe hoogwaardige tramverbinding tussen Zuidplein naar Kralingse Zoom, die op de langere termijn doorloopt naar de Alexanderknoop. Deze nieuwe HOV-lijn sluit aan op het nieuwe station Stadionpark. Daarmee wordt ze aangesloten op de ‘Oude Lijn’, de bestaande spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht waar op termijn vaker gereden zal gaan worden met een ‘lightrailachtig’ systeem.

Het Rijk, Provincie Zuid-Holland, Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH), RET.

Aandachtspunten

• •

Deze nieuwe verbinding brengt heel veel nieuwe plekken, banen en voorzieningen in de Randstad binnen bereik van huidige en nieuwe bewoners. Het verbindt niet alleen grote knopen (Zuidplein, Stadionpark, Kralingse Zoom en de Alexanderknoop), maar bedient ook bestaande wijken waar de huidige OV-kwaliteit te wensen overlaat. Denk aan Bloemhof en Hillesluis, maar ook de westelijke delen van Het Lage Land. Deze wijken worden beter aangehaakt op het stedelijke- en regionale netwerk. Daarbij is het een belangrijke ruggengraat voor de verstedelijking die we in de Oostflank voorzien. Door te bouwen in een hogere dichtheid nabij deze nieuwe OV-haltes stimuleren we mensen om zich op duurzame wijze te verplaatsen.

Zorg voor een optimale verknoping tussen tram, trein en metro op station Stadionpark, Kralingse Zoom en station Rotterdam Alexander (mogelijk met bijstelling in bestaande OV-lijnen nodig). Aandacht voor een goede inpassing: voorkom dat de nieuwe tram een barrière gaat vormen Inpassing van de stadsbrug

De nieuwe OV-lijn gaat over een nieuwe brug, gecombineerd met plek voor fietsers, voetgangers en de auto die te gast is om de noord- en de zuidoever bij elkaar te brengen. Bewoners zijn vanuit Zuid opeens slechts 10 minuten fietsen verwijderd van de EUR en bewoners van Kralingen fietsen in 10 minuten naar de Kuip.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Laan op Zuid, Rotterdam

Realisatie tramverbinding Kralingse Zoom Alexanderknoop

Wat doen we concreet

Belangrijkste stakeholders

•

groene straten

86

Croeslaan, Utrecht

oversteekbaarheid

Nieuwezijds Voorbrugwal, Amsterdam

+

Mogelijk profiel Nesserdijk © Posad Maxwan

Mogelijk profiel Strevelsweg © Posad Maxwan

nieuwe stadsbrug

87

2 Van volkstuinen naar buurttuinen Meer betekenis voor de stad

Om ruimte te creëren voor verstedelijking en sport langs de Boszoom en het Toepad, is het noodzakelijk om de volkstuincomplexen ATV Ommoord, VTV De Venhoeve en ATV Kweeklust op te heffen. In de verschillende gebiedsontwikkelingen zorgen we voor kleinschalige buurt- en nutstuinen, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen tuineren. Als een van de compensatiemaatregelen voor het opheffen van een aantal volkstuincomplexen zorgen we aan de oostzijde van de A16 voor een grotere buurt- en nutstuin.

Actieplan KORTE TERMIJN: TOT 2030 •

Komende 5 jaar verandert er niets voor de volkstuincomplexen. Het huidige gebruik is gegarandeerd

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 •

•

Samen met de besturen en leden van de betrokken volkstuincomplexen maken we afspraken over een compensatieregeling en de overgangsperiode. Aanleg buurt- en nutstuinen

Volkstuinen Bestaande volkstuinen Buurttuinen (geen eigen huisje) Volkstuinen om te verplaatsen 0ha -0ha +0ha

Bestaande oppervlak Verkleind oppervlak Extra oppervlak

Landschap en openbare ruimte Waardevolle groenstructuur Begraafplaats Sport

ATV Ommoord

-10.8ha

LANGE TERMIJN: NA 2035 •

Opheffen volkstuincomplexen en voorbereidingen voor nieuwe bestemming.

Impact

Wat doen we concreet

Van ieder z'n eigen tuintje naar een meer collectief en intensief concept, waardoor meer mensen gebruik kunnen maken van de beschikbare groene ruimte. Dit besluit heeft grote impact voor de huidige leden en gebruikers van volkstuincomplexen. We proberen dit zo goed mogelijk te compenseren.

Om ruimte te maken voor nieuwe woningbouw in de Oostflank en voor de verplaatsing van sportvelden binnen de Sportcirkel, worden de volkstuincomplexen ATV Ommoord (nabij de Alexanderknoop), VTV De Venhoeve (op de kop van de Boszoom) en ATV Kweeklust (aan het Toepad) opgeheven. De locatie van ATV Ommoord aan het Koperpad is niet geschikt voor woningbouw vanwege de ligging tussen snelweg en spoor, maar ideaal voor het realiseren van een sportcomplex van de toekomst. Door sportvelden van de Boszoom hier naartoe te verplaatsen ontstaat er in de Boszoom ruimte voor verstedelijking. De locatie van VTV De Venhoeve is noodzakelijk om langs de Boszoom een nieuwe woonwijk met voldoende schaal en samenhang te realiseren. ATV Kweeklust is strategisch gelegen voor verplaatsing sportvelden in relatie tot het maken van een goede woonwijk op het Toepad. Huidige gebruikers kunnen mogelijk uitwijken naar ATV Toepad of VTV Nut en Genoegen, dichtbij de huidige locatie.

Belangrijkste stakeholders Volkstuinverenigingen, gemeente, ontwikkelaars nieuwe gebiedsontwikkelingen, mogelijk bijdragen MO

Ambitie Ambitie is om volkstuinen en buurttuinen inclusiever en intensiever te maken: meer publieke toegang en routes, meer gedeelde en/of collectieve tuinen, en meer programmering zoals educatie en evenementen. Zo kunnen ze meer opgesteld worden en als groene ruimte voor de buurt gaan functioneren.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

In de nieuw te realiseren woonwijken zorgen we voor groene ruimte, die benut kan worden als nutstuin/buurttuin. Zo kunnen meer mensen profiteren van groen en in staat gesteld worden te tuinieren in de directe omgeving van hun woning. Dit zal kleinschaliger en collectiever zijn dan de huidige volkstuincomplexen en daarmee voor de huidige gebruikers niet per se een alternatief voor het huidige private gebruik.

88

-10.1ha

+5ha

VTV De Venhoeve

A16 Oost

1ha VTV Nut en Genoegen

3.7ha ATV Toepad

- 4.5ha ATV Kweeklust

89

Van volkstuinen naar buurttuinen Van ieder z'n eigen tuintje naar een meer collectief en intensief concept

Belangrijkste uitgangspunten: • Algemeen: gedeelde (gemeenschaps-, buurt-, pluk) tuinen verdeeld binnen de wijk als onderdeel van het groene landschap: groene/ecologische waarde én gebruikswaarde. • ATV Ommoord, VTV De Venhoeve en ATV Kweeklust worden opgeheven. • VTV Nut en Genoegen en ATV Toepad blijven behouden, en mogelijk deels samengevoegd met ATV Kweeklust.

De gebiedsontwikkelingen Boszoom en Toepad en het nieuwe sportcomplex langs het Koperpad zullen op z'n vroegst vanaf 2033 worden gerealiseerd. Dit betekent dat alle volkstuincomplexen in hun huidige vorm tot 2033 kunnen blijven. We beseffen dat bovenstaande keuze grote impact heeft voor de leden van bovenstaande volkstuincomplexen. We gaan in gesprek met de besturen en leden van de betreffende volkstuincomplexen hoe we hen het beste kunnen compenseren en de overgangsperiode zo goed mogelijk kunnen vormgeven, zodat iedereen weet waar hij aan toe is en niet onnodig in onzekerheid zitten. We staan daarbij open voor diverse oplossingen, er valt bijvoorbeeld te denken aan financiële compensatie, een voorrangsregeling op andere complexen.

community

sociale functie

OmVed Gardens, Londen

evenementen

Tuinen van West, Amsterdam

Voor ATV Kweeklust betrekken we daarbij ook de volkstuinverenigingen ATV Toepad en VTV Nut en Genoegen, die in de directe omgeving gelegen zijn.

Publieke routes

buiten leren

Eigen gebruik van volkstuin

Grow, Londen Meer gezamenlijk gebruik

Nutstuin

Grow, Londen

ecologie

tuinwinkel

Plek voor recreatie

Collectieve tuinen verspreid door de wijk en ingebed in de buurt

Buurttuin Ruimte voor de community

Plek voor gezamenlijke activiteiten

Rosendal Tradgard, Stockholm

gemeenschappelijk Schooltuin

Traditionele individuele tuinen Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Programmering voor de buurt

Gedeelde inclusieve en intensieve tuinen 90

verbinding met de natuur

M4H, Rotterdam

lokale voedselproductie 91

Rotterdamse Munt

3 Sportcomplexen van de toekomst

Sportcampus Oost

Toekomstbestendig en met meer betekenis voor de stad

We richten drie sportcomplexen in volgens de principes van het sportcomplex van de toekomst. Een nieuw complex langs het Koperpad (Sportcampus Oost) een nieuw complex ingepast in de nieuwe woonwijk op de Boszoom. Deze complexen kenmerken zich door intensieve benutting van de voorzieningen door sterke, toekomstbestendige verenigingen en een publiek karakter door functiemenging, goede verbindingen met de rest van de omgeving.

Actieplan KORTE TERMIJN: TOT 2030 • Uitvoeren spijtvrije maatregelen Ontwikkelplan Boszoom – Toepad • Uitvoering geven aan en ervaring opdoen met intensiever gebruik velden en clubgebouw /uitwerking Sportcomplex van de Toekomst binnen Rotterdam is ook leerproces voor de Oostflank. MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 •

Impact

•

Deze sportcomplexen zullen in de eerste plaats voor de verenigingen goede faciliteiten bieden op hoogwaardige en intensief te bespelen kunstgrasvelden en met aantrekkelijke en duurzame clubgebouwen. Waar mogelijk zal het gebied en zullen de complexen ook andere gebruikers faciliteren. Sportcampus Oost kan met name een grote betekenis voor Ommoord krijgen als er ook een onderdoorgang onder de A20 wordt gerealiseerd.

Koperpad Voorbereidingen realisatie sportvelden Koperpad (uitplaatsing volkstuinen en traject hiernaartoe), randvoorwaarden aanleg Sportterreinen voorbereiden (onderdoorgangen spoor, verkeersafwikkeling, hoe geschikt maken terrein, waterafwikkeling e.d.), behoefte velden sportverenigingen in beeld brengen/ gesprekken verenigingen. Als laatste stap realisatie terrein en velden. Toepad Voorbereidingen realisatie verschuiving sportvelden Toepad Kweeklust (uitplaatsing volkstuinen en traject hiernaartoe), randvoorwaarden aanleg Sportterreinen voorbereiden, behoefte en gesprekken sportverenigingen (zowel qua uitplaatsing naar Koperpad als verschuiving in oostelijke richting). Als laatste stap realisatie terrein en velden.

Victoria Leonidas VVOR Status sportvelden Sportvelden en/of voorzieningen die op de bestaande locatie blijven Sportvelden om te verplaatsen Nieuwe sportvelden Optioneel: extra sportvelden Algemeen

P

Gemengde stadsbuurt Sportvelden Buurttuinen Parkeren Clubhuis

P

Boszoom - Noord

Boszoom - Zuid

5min

5min

Kralingseweg 0m

Sportcirkel Rotterdam

10min 500m

1000m

Ontwikkelscenario's voor Boszoom-Koperpad (boven) en Toepad (onder)

LANGE TERMIJN: NA 2035 • Verplaatsing Sportvelden naar definitieve locatie (Toepad, Boszoom of Koperpad)

Belangrijkste stakeholders Sportverenigingen, Sportbedrijf Rotterdam, waterschappen, ProRail en Rijkswaterstaat i.v.m. onderdoorgangen

Rooilijn gebaseerd op aanname profiel

Toepad Skatepark Maasplaza, Dordrecht

5min

10min 5min

Clubverzamelgebouw, Varkenoord

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Spartaan '20 & fitness, Rotterdam

92

Streetmekka, Viborg Denemarken

0m

Laan van Spartaan, Amsterdam

93

500m

1000m

Wat doen we concreet

Aandachtspunten De kansen voor het realiseren van een sportcomplex van de toekomst zullen per sportgebied verschillend zijn, afhankelijk van het karakter van de buurt en de ligging. Aan het Koperpad zijn er bijvoorbeeld kansen voor benutting door onderwijs vanwege de vele onderwijsinstellingen in de buurt of voor de werknemers van de aansluitende bedrijventerreinen: om te trainen voor of na het werk of voor een gezonde lunchwandeling. Het Toepad ligt bij de nieuwe woonwijk in de Esch en kan gaan functioneren als een ontmoetingsplek voor de nieuwe buurt met bijvoorbeeld buurtfuncties.

Op basis van de Bouwstenen Sportcomplex van de Toekomst (2022) zullen de kansen voor het intensiever benutten van de nieuwe sportgebieden in een volgende fase verder worden onderzocht. De gemeente heeft de Bouwstenen Sportcomplex van de Toekomst opgesteld om meer inzicht te krijgen welke ruimtelijk-functionele kansen er zijn bij gebieds- en accommodatieontwikkelingen om velden en gebouwen beter te benutten. Het aantal inwoners in Rotterdam groeit namelijk – en de Rotterdammers willen blijven sporten, bewegen en recreëren, terwijl de ruimte om dit te doen steeds schaarser wordt. Rotterdam heeft een rijk verenigingsleven en de voorzieningen worden tijdens verenigingstijden goed gebruikt. Sportterreinen blijven echter een groot deel van de tijd (door de week overdag, delen van het weekend en in vakanties) grotendeels onbenut. Zowel sportvelden als clubgebouwen hebben echter veel potentie om door andere gebruikers te worden benut, niet alleen om te sporten en te bewegen, maar ook om anderen te ontmoeten of andersoortige activiteiten te beoefenen, zoals bijvoorbeeld in een buurthuis.