[23bb003395] Bijlage 3B behorende bij 23bb003399 over Uitwerking als onderbouwing en toelichting van de Visie

•

•

Benodigde ruimte voor de sportvelden en ondersteunende functies • Voor een gebouw wordt gerekend met 250 m2 per speelveld. • Bedieningsgebied sportvelden is 2,5km (10 min fietsen). Vooral relevant voor de verenigingen met de meeste jeugdleden, minder relevant voor de teams met alleen senioren. • Voor parkeren wordt de norm gehanteerd van 13 autoparkeerplaatsen (25 m2/p.p.) en 61 fietsparkeerplaatsen (1,5m2/p.p.) per hectare netto sportterrein. • Het cluster van sportvelden moet uit meer dan 2 velden bestaan, aangezien twee sportvelden te weinig is voor een levensvatbare sportclub. • Verplaatsing heeft ook gevolgen voor de routes en toegangswegen naar de nieuwe sportvelden – dit dient integraal onderdeel te zijn van de verplaatsingsopgave (met kansen voor koppeling met nieuwe/verbeterde groenstructuur).

Regelgeving externe veiligheid (geen gevoelige bestemmingen zoals kinderopvang; in het plan is rekening gehouden met de vereiste 30m brandaandachtsgebied vanaf spoor en snelweg i.v.m. externe veiligheid). Onderdoorgangen onder het spoor en onder de A20 zijn een belangrijke randvoorwaarde om het Koperpad te kunnen realiseren (i.v.m. veiligheid zijn meerdere in- en uitgangen / vluchtroutes noodzakelijk). Dit vereist een verdere ruimtelijke, technische en financiële verkenning.

Over het algemeen valt te denken aan een gevarieerd aanbod van sport- spel- en beweegaanbod gekoppeld aan routes, functies die ruimte overdag nodig hebben als de velden niet worden bespeeld, zoals onderwijs, zorg, gezondheid en welzijn en een gezellig overdag geopend clubgebouw dat zorgt voor de ontspanning na de inspanning.

Om kansen optimaal te benutten en te komen tot een intensief gebruikt complex zijn vier pijlers van belang: • Functiemenging • Intensieve benutting • Ruimtelijke Integratie • Sterke vereniging Pijler 4, sterke vereniging, is geen ruimtelijke pijler en is daarom niet opgenomen in de Bouwstenen. Maatregelen hiervoor zijn te vinden in de Sportnota. De bouwstenen bieden een rijk palet aan mogelijkheden voor intensiever gebruik, alsmede maatregelen om aantrekkelijke en duurzame complexen te realiseren: van een compleet overzicht van functies die al dan niet combineren met sportterreinen, tot een overzicht van maatregelen voor relevante doelgroepen tijdens de daluren en ingrepen die leiden tot een gezonde en toegankelijke omgeving en een betere landschappelijke inpassing.

Zie ook: Bouwstenen Sportcomplex van de Toekomst (2022) Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

94

95

4 Rivierpark Noord en Zuid De Maas bindt de stad met twee aantrekkelijke oevers bij elkaar

We activeren de rivier als groene, recreatieve zone als hart van het gebied door nieuwe rivierparken langs de beide oevers. Hiermee creëren we doorlopende routes langs het water én een groene, royale verblijfsruimte, met ruimte voor geschikte programmering.

Actieplan KORTE TERMIJN: TOT 2030 • • •

Impact

Planuitwerking nieuwe stadsbrug en rivierpark Ruimte onder de A16 programmeren en meer kwaliteit geven Realisatie rivierpark zuidoever

Kleinschalige programmering

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 • Nieuwe Brug realiseren • Realisatie rivierpark noordoever ter hoogte van de Esch • Herinrichting Polder de Esch • Upgrade van stadspark Oude Plantage, inclusief brug over de Watertorenhaven

Een natuurlijk-stedelijk park aan beide oevers van de Nieuwe Maas, als aantrekkelijke stedelijke bestemming, met waarde voor alle Rotterdammers en buurtbewoners.

Belangrijkste stakeholders Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas; Rijkswaterstaat; Havenbedrijf; Waterschappen; natuurorganisaties; huidige bewoners en bedrijven aan de oevers

LANGE TERMIJN: NA 2035 • •

IJsseldijk opwaarderen met meer betekenis/kwaliteit Uniek stedelijk programma met stedelijke betekenis ingebed in het landschap

Wat doen we concreet De nieuwe stadsbrug verbindt beide zijdes van de rivier en maakt het fysiek mogelijk om een rondje tussen de bruggen te lopen. Het hoogteverschil is uitdagend, maar biedt ook een contrastrijke ervaring, met spectaculaire uitzichten vanaf de bruggen. In ecologisch opzicht is ook de onderwaternatuur belangrijk; hier wordt ook aan de noordzijde aandacht aan besteed. Natuur en water voeren de boventoon hier. Dit kan worden aangevuld met een reeks bijzondere rustplekken – denk aan ligweides, een nieuwe uitspanning in Polder de Esch, een drijvend buitenzwembad of sportveldjes en urban sports langs het water en onder de Van Brienenoordbrug.

In het gebied tussen De Esch, het eiland van Feijenoord en de Veranda kan de oever aan beide zijden van de rivier worden omgevormd tot een volwaardig stedelijkklimaatlandschap, waarin waterveiligheid en natuur voorop staan. Het gaat om het ontwikkelen van nieuwe getijdenatuur, het toegankelijk maken van de oevers en het overbruggen van barrières, het opwaarderen van bestaande openbare ruimtes en het toevoegen van recreatief programma. Het rivierpark bouwt op de zuidoever voort op de kwaliteiten van het Brienenoordeiland en het Mallegatpark, en brengt een nieuw dynamisch landschap voor de ontwikkeling van Feyenoord City. Hiertoe behoren ook het getijdenpark en de strekdam. Een belangrijke ambitie hier is het vergroten van de toegankelijkheid van rivier en park voor de inwoners van Bloemhof en Hillesluis.

Het Rivierpark maakt onderdeel uit van een ontwikkeling op regionale schaal. Beide rivieroevers maken onderdeel uit van een bijzondere biotoop van zoetwater getijdegebieden. Langs de rivier zijn op verschillende plekken natuurontwikkelingsprojecten gerealiseerd, Eiland van Brienenoord, De Zaag, Krimpen ad IJssel, Wilhelminahaven Schiedam, Schiedam Vijfsluizen, Ridderkerk De Gorzen, Mariapolder, et cetera. Wat het Rivierpark bijzonder maakt is dat het op de overgang ligt van de stad en de meer perifere benedenstroomse rivier.

Aan de noordkant verlengt het de promenade van de Boompjes tot aan de Brienenoordbrug, waar het aansluit op de IJsseldijk. Het terugleggen van de zomerdijk van Polder de Esch, dat nodig is om de scheepvaartroutes veilig te stellen, biedt aanleiding om deze polder klimaatadaptief in te richten en toegankelijk te maken. Aan de westzijde is de Oude Plantage een belangrijke schakel. Door middel van een forse kwaliteitsimpuls kan het uitgroeien tot een iconische plek. Het moet beter worden verbonden met de omgeving en er moet actief programma worden toegevoegd. Ook kan de locatie van het tankstation beter worden benut om de aansluiting westwaarts te realiseren. Duidelijkere en aantrekkelijkere verbindingen door de Esch leggen de verbinding met de buurt en – via de verbeterde oversteek over de Abram van Rijckevorselweg – de verbinding met Kralingen. Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Strand De Esch, Rotterdam

Weelde, Rotterdam

Recreatieve verblijfplaatsen langs het water

Costa del Weesperzijde, Amsterdam

Klimaatadaptieve getijdennatuur

Aandachtspunten •

• 96

Ingrijpende implicaties ontwikkeling HOV-tramlijn op het Rivierpark Noord/Polder De Esch. Ontwikkeling en beeldvorming stadsbrug gelijk op laten lopen met intensivering natuur en recreatie. Gefaseerde aanleg.

Martin Luther Kingpark, Parijs

Getijdepark van Brienenoord, Rotterdam

97

5 Bos-as Groene levenslijn tussen het Kralingse Bos en het Schollebos

We maken een stevige groene verbinding tussen het Kralingse Bos en het Schollebos in Capelle, met veel ruimte voor water, gebiedseigen bomen, fietsers en voetgangers. Een belangrijke schakel in het landschappelijke raamwerk, waarmee we de groenkwaliteit van het gebied en aanhaking op grotere groengebieden versterken, en zorgen voor ruimte voor wateropvang en afvoer, biodiversiteit en koeling in zomers die steeds heter worden.

Actieplan •

Verkennen eerste fase / quick wins realiseren Bos-as

LANGE TERMIJN: NA 2035 • Realiseren van de Bos-as is gepland voor de periode na 2035

Impact

Wat doen we concreet

Ecologische en recreatieve verbinding tussen Kralingse Bos en het Schollebos, als ‘civic as’, met een groen karakter, fijne plekken waar je even blijft zitten of hangen, en ruimte voor maatschappelijk programma.

Om deze as tot stand te brengen is een reeks aan ingrepen nodig. Belangrijkste is een aanpassing van het profiel van de Prinsenlaan. De watergangen worden met elkaar verbonden en verbreed, en daar waar ruimte is, zoals in het Prinsenpark, worden natuurvriendelijke oevers aangelegd en verlaagd, overstroombaar terrein. Door een variatie aan inheemse boomsoorten kan er een sterke ecologische verbinding ontstaan. De nieuwe bomen die worden aangeplant, kunnen goed tegen hoog grondwater. De ruimte binnen het profiel en de aanliggende groene ruimtes in de wijken wordt ecologisch beheerd. Wanneer mogelijk verminderen we het aantal parkeerplaatsen in de buitenruimte om meer ruimte te creëren voor (substantieel) groen.

Belangrijkste stakeholders Golfbaan Kralingen, waterschap, sportclubs, bewoners en bedrijven langs de route.

Aandachtspunten • •

Bestaande bomen i.r.t. hoge grondwaterstanden – op termijn zal een deel van het huidige bomenbestand moeten worden vervangen. Fasering i.r.t. aanleg HOV fase 2.

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Weelderig groen

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035

Niewezijds Voorburgwal, Amsterdam

Ruimte voor voetganger en fiets met aangrenzend verblijfsplekken

Binnen de gebiedsontwikkeling van de Boszoom zorgen we voor extra ruimte voor water en bomen om de Bos-As te continueren. In Oosterflank wordt de Bos-as in ruimtelijke zin onderbroken, terwijl het water en fietsroutes doorlopen. Toch kan ook hier door het aantal parkeerplaatsen in de buitenruimte te verminderen, oevers natuurlijker te maken, bomen aan te planten en ecologisch beheer te introduceren, een grote verbeteringsslag worden gemaakt.

98

99

Le Promenade, Reims FR

6 Stationsproject Stadionpark Nieuw station en omgeving als schakel tussen Hillesluis, Stadionpark en de rivier

Het nieuwe station Stadionpark, samen met de nieuwe HOV-tramlijn, is niet alleen een aanjager van de regionale bereikbaarheid van en naar Zuid, maar zorgt ook voor een kwaliteitsimpuls voor de directe omgeving.

Actieplan Kwalitatief park met speel en spelvoorzieningen

KORTE TERMIJN: TOT 2030 • •

Planuitwerking station Stadionpark en stationsomgeving Verplaatsing rangeerterrein voor goederen

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 • • •

Aanleg station + aanleg stationsplein Aanleg tramverbinding Zuidplein – Kralingse Zoom + rinrichting Breeweg en Breeplein Opwaardering Stadionviaduct

LANGE TERMIJN: NA 2035 •

Ontwikkeling woningen spoorzone + nieuwe singel

Impact

Wat doen we concreet

Het nieuwe station versterkt de verbinding van RotterdamZuid met de Maas én de rest van de stad en het land, en creëert op lokaal niveau meer samenhang en interactie tussen bestaande buurt Hillesluis en de nieuwe ontwikkelingen van Feyenoord City. Directe toegang vanuit Bloemhof en Hillesluis tot de nieuwe natuur van de Nieuwe Maas.

Het nieuwe station krijgt twee ingangen: één richting Feyenoord City en één richting Bloemhof en Hillesluis. Aan de kant van Hillesluis versmallen we de spoorbundel door het rangeerterrein voor goederen te verplaatsen, en zorgen we voor een sterke aansluiting op de Riederlaan als nieuwe stationsstraat. Aan de Stadionpark-kant sluiten we aan op de Olympiaweg als stationsstraat, in samenhang met aanleg van de nieuwe HOV-tramlijn en de ontwikkeling van de Stadiondriehoek. Over het spoor komt een aantal goede verbindingen, bestemd voor langzaam verkeer om de wijken, de Nieuwe Maas en de vele sport- en recreatiemogelijkheden sterker met elkaar te verbinden. Daarnaast wordt met een kwaliteitsverbetering van het Varkenoordse Park, de nieuwe getijdenatuur in het verlengde van het Eiland van Brienenoord en een kwalitatieve openbare ruimte een samenhangende, kwalitatieve groenstructuur ontwikkeld.

Belangrijkste stakeholders NS / ProRail; woningcorporaties; projectontwikkelaars; Feyenoord; Topsportcentrum; NPRZ; bewoners omgeving

Aandachtspunten •

•

Het slechten van de spoorbarrière, zodat RotterdamZuid ook hier aan de Maas komt te liggen, is zowel de grootste kans als de grootste uitdaging. Hier zal alles op alles moeten worden gezet om de menselijke maat langs de hele route aan te brengen. Het stationsproject dient in nauwe samenhang met een opwaardering van het Varkenoordsepark ontwikkeld te worden, om tot maximale toegevoegde waarde voor Hillesluis te komen.

Speeltuinvereniging Hillesluis

Varkenoordsepark

Orlyplein, Amsterdam

Groen stationsgebied

Bloemhof en Hillesluis scoren slecht op groenkwaliteit en klimaatbestendigheid, waaraan een stevige bijdrage geleverd wordt door het realiseren van meer samenhang en het opwaarderen van het Varkenoordsepark. De Riederlaan ondergaat een metamorfose en wordt een lommerrijke aanloop- en fietsroute richting het nieuwe station en nieuwe entree van het gebied.

Stationsplein, Tilburg

Roskilde Station area, Effekt

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

100

Paleisbrug, 's-Hertogenbosch

101

7 Abram van Rijckevorselweg Naar een beter oversteekbare en aantrekkelijke stedelijke parkweg

De Abram van Rijckevorselweg (AvR) is één van de belangrijke invalswegen van de stad. De weg vormt de oostelijke entree van de stad en vormt een groene entree met een uniek panorama op de rivier. De weg verbindt verschillende gebieden en initiatieven. Op twee plaatsen verbeteren we de oversteekbaarheid van de Abram van Rijckevorselweg in noord-zuidrichting door de aanleg van royale, groene, fiets- en voetgangersvriendelijke oversteken.

Betere oversteekplaatsen

Groene entree

Actieplan MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 • • •

Verbeteren verbinding Oude Plantage - Burg. Oudlaan Herinrichting aansluiting Honingerdijk Aanleg tramverbinding, aanpassing viaduct Kralingse Zoom

Wibautstraat, Amsterdam

Constitution Avenue, Canberra,

Impact Van barrière naar een beter oversteekbare aantrekkelijke groene route de stad in.

Belangrijkste stakeholders Erasmus Universiteit Rotterdam, Excelsior, RET, bewoners Kralingen-Oost en De Esch, stakeholders Brainparken, consortium Rivium.

Wat doen we concreet

Groen viaduct

Met 4 of 5 rijbanen per richting domineert de auto het profiel van de weg. Al dit autoverkeer zorgt voor geluidsoverlast en uitstoot voor de directe omgeving. Daarnaast belemmert het de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers. Ook bij de geregelde kruispunten ter hoogte van de Kralingse Zoom en Excelsior is oversteken voor voetgangers en fietsers moeizaam. Er zijn een aantal ontwikkelingen voorzien rond de AvR, waardoor de urgentie toeneemt om verbeteringen door te voeren op de AvR. Op dit moment wordt op de Campus van de Erasmus Universiteit Woudestein studentenhuisvesting ontwikkeld. Voor Brainpark I zijn verdichtingsplannen en Excelsior heeft plannen voor het vernieuwen van het stadion. De Oude Plantage krijgt een stevige kwaliteitsimpuls. Binnen de plannen van de Oostflank wordt op de voetbalvelden van het sportcomplex Toepad woningbouw gepland.

ruimtegebruik van de auto kunnen verminderen ten behoeve van ruimte voor groen en voor voetgangers en fietsers. De oversteekbaarheid ter hoogte van Excelsior en de Kralingse Zoom wordt zo verbeterd. Het viaduct van de Kralingse Zoom moet worden verbreed vanwege de tram (HOV). Deze ingreep willen we benutten om meer ruimte te reserveren voor voetgangers, fietsers en groen. Onder andere door een fietspad in beide richtingen en aan twee zijden voetpaden.

Boven en onder: Ontwerpend onderzoek © Gemeente Rotterdam

Gekoppeld aan de ontwikkeling van Excelsior onderzoeken we mogelijkheden om de kruising met de Burg. Oudlaan en de Esch te verbeteren en de Oude Plantage te verbinden met het Arboretum Trompenburg en de groene corridor naar het Kralingse Bos.

Uitgangspunt in de plannen is om de AvR als groene entree van de stad te versterken en te verbeteren. De verkeersfunctie als belangrijke invalsweg blijft intact. Het aantal auto’s zal naar alle waarschijnlijkheid niet minder worden. Wel is de ambitie om te kijken of we op cruciale plekken en aansluitingen door een slimmere inrichting het

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

102

103

8 Beperken impact grootschalige infrastructuur Grote infrastructuren beter inpassen in de stad door barrières te slechten en hinder te verminderen De Oostflank kent een aantal grote infrastructuurbundels die een barrière vormen tussen stadsdelen en soms een aanzienlijk negatieve impact hebben op de omgeving. We verminderen de barrièrewerking van de A16, A20 en spoorlijnen door het versterken bestaande en toevoegen van nieuwe onder- en overgangen. We benutten nieuw programma om te zorgen voor een geluidswerende ‘wand’ langs de A16, A20 en spoorlijnen om overlast en gezondheidseffecten te beperken.

Werkgebouwen: geluidsbuffer Hoofdontsluiting nationaal/regionaal Spoorweg met station Verbeterde (onder)doorgang Nieuwe (onder)doorgang Nieuwe brug Nieuwe geluidsschermen

Actieplan KORTE TERMIJN: TOT 2030 •

Geluidswering Brainpark I

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 • Verbeteren bestaande onderdoorgangen A16 • Nieuwe verbindingen over het spoor tussen Hillesluis en Feyenoord City • Realiseren geluidswering voor ontwikkelingen rond Kralingse Zoom • Langzaamverkeer route richting Capelle a/d IJssel verbeteren LANGE TERMIJN: NA 2035 • •

Nieuwe onderdoorgangen A20 en spoor ter hoogte van Koperpad Realiseren geluidswering voor ontwikkelingen rondom Alexanderknoop en Boszoom

Impact

Wat doen we concreet

Belangrijke verkeersstructuren worden beter in gepast in de stad. We verminderen de barrièrewerking en gaan overlast tegen.

We maken bestaande onderdoorgangen onder de A16 en A20 aantrekkelijker en voegen nieuwe onderdoorgangen onder het spoor en de snelweg bij de Alexanderknoop toe die logisch aansluiten op de stadsstructuur, om het nieuwe sportcomplex van de toekomst goed te ontsluiten en Het Lage Land beter met Ommoord te verbinden. Op Zuid overbruggen we op een aantal plekken letterlijk het spoor, met name rondom het nieuwe station Stadionpark, om de twee naastgelegen stadsdelen optimaal op elkaar aan te sluiten. Deze verbindingen zijn ook voor doorgaande ecologische routes van meerwaarde, wat we meenemen in de planontwikkeling.

Belangrijkste stakeholders Rijkswaterstaat, ProRail en ontwikkelaars

Aandachtspunten •

De ingrepen vergen forse investeringen en infrastructuur is eigendom van andere partijen (Rijkswaterstaat en Prorail); we zullen daarom met verschillende belanghebbenden samen moeten optrekken om de ambities waar te maken.

Daarnaast beperken we de negatieve (milieu)effecten van snelwegen en spoor. Dit betekent dat we in de zones met bestaande en nieuwe woningen zorgen voor geluidswerende maatregelen, bijvoorbeeld met werkgebouwen en geluidsschermen die het geluid tegen houden. Zo worden de stadsdelen enerzijds steeds meer aan elkaar geweven, en wordt anderzijds de hinder van deze infrastructuren verminderd.

Fijne, veilige onderdoorgangen

Werkgebouwen als geluidsbuffer

Spoorviaduct, Schiedam

Energieopwekking

Clichy-Batignolles , Parijs

Geluidswerende gevels Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

104

105

9 Sterke centra Van OV-knooppunten naar levendige centrumgebieden

Om de ambitie voor vier sterke centra met een stedelijke functie kracht bij te zetten, investeren we – naast Station Stadionpark en omgeving – ook (extra) in Hart van Zuid, Kralingse Zoom en Alexanderknoop. We zetten in op drie hoofdelementen: het aanhaken van het centrum op de omgeving (inclusief het wegnemen van barrières), aantrekkelijke groene buitenruimte van hoge kwaliteit (interactiemilieus), en waar nodig het toevoegen van stedelijke voorzieningen, passend bij het profiel van het gebied.

Actieplan •

• •

Hart van Zuid: Afmaken en doorontwikkeling. Kwaliteitsimpuls stationshal, afronden Gooilandsingel, verbeteren kwaliteit huidige voetgangersverbindingen (passerelles) Kralingse Zoom e.o.: Verbetering openbare ruimte Brainpark I en verbinding met de Erasmus Universiteit Alexanderknoop: Vergroening Alexanderplein

Aandachtspunten De sterke centra hebben een dubbele functie: als mobiliteitsknoop en als verblijfsplek voor bewoners en gebruikers in het gebied. Deze combinatie is de kracht van de locaties, maar maakt de ontwikkeling van de centra niet eenvoudig. Het is een uitdaging om te zorgen dat de verschillende functies elkaar versterken en (ruimtelijk) niet in de weg zetten en gelijk optrekken in de ontwikkeling.

LANGE TERMIJN: NA 2035 • Hart van Zuid: Verbinden omgeving Zuidplein en Motorstraatgebied door herinrichting Strevelsweg • Kralingse Zoom: Doortrekken centrale boulevard naar Brainpark II en III • Alexanderknoop: Uitbreiden stadshart naar omliggende gebieden

Doorontwikkeling van knooppunten naar sterke centra met een rol, profiel en kwaliteit die zich kan meten met de binnenstad.

Belangrijkste stakeholders Per locatie werken we de aanpak samen met lokale partners verder uit.

Avenue de France, Parijs

KORTE TERMIJN: TOT 2030

MIDDELLANGE TERMIJN: 2030-2035 • Hart van Zuid: Aanleg HOV-tramlijn gecombineerd met herinrichting Pleinweg en noordelijke deel Strevelsweg: vergroening, verbetering oversteekbaarheid • Kralingse Zoom: Aanleg HOV-tramlijn gecombineerd met herinrichting Kralingse Zoom, herinrichting openbare ruimte rondom metrostation Kralingse Zoom en verbinding met Brainpark I en EUR • Alexanderknoop: Ontwikkelen Stadshart: openbare ruimte wordt aantrekkelijker en er komt meer leven en reuring in het gebied door het toevoegen van wonen en een culturele publiekstrekker.

Impact

Centra met eigen karakter

Berlijnplein, Utrecht

Stedelijke voorzieningen

Lochal, Tilburg

Strijp-S, Eindhoven

Verdichting rond knooppunten

Clichy-Batignolles, Parijs

Levendige openbare ruimten en plinten

Wat doen we concreet Israel Plads, Copenhagen

Voor Alexanderknoop Om de Alexanderknoop te ontwikkelen tot aantrekkelijk centrum zetten we in op meer ruimte voor fietsers en voetgangers, vergroening van het Alexanderplein en de Alexanderplaats als centraal hart van het gebied. Daarnaast zorgen we voor een aantrekkelijke programmering voor werken en leisure en een nieuwe culturele voorziening met betekenis voor buurten en stad.

Spoorzone, Tilburg

Voorstellen voor Stationsgebied Stadionpark staan beschreven onder strategisch project 6 (pagina 150-151). Voor Hart van Zuid Bij Hart van Zuid maken af waar we aan begonnen zijn. Belangrijkste opgaven is het verbeteren van de verbindingen met de omgeving en het verminderen van de barrieres van omliggende infrastructuur. Dit doen we door de realisatie van de Zuiderparkweg te versnellen, de oversteekbaarheid van de Strevelsweg tussen Zuidplein en Motorstraatgebied te verbeteren en het realiseren van een groene verbinding tussen Zuiderpark en Valkeniersweide.

Voor het Centrumgebied Kralingse Zoom In het gebied rondom metrostation Kralingse Zoom ontwikkelen we een centrumgebied, met een gemengd programma van wonen, werken, voorzieningen, gericht op ontmoeting en innovatie. Een bijbehorende publieke trekker in hetzelfde profiel is hier op zijn plaats. De openbare ruimte is een voetgangersvriendelijke en groen ingerichte

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Fietser en voetganger staan centraal

gebruiksruimte en zorgt voor een optimale verbinding tussen het metrostation, universiteit en Brainparken.

106

Hart van Zuid, Zuidplein

Eemplein, Amersfoort

107

bijlage Verdieping op onderdelen

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

108

Deze bijlage toont achtergrondinformatie met een toelichting op een aantal cruciale bouwstenen en methodiek voor de planontwikkeling: 1. De ruimtelijke implicaties van energieopwek; 2. Functiemenging en dichtheden in typologieën en in vergelijking met bestaande buurten in de stad; 3. En voorstellen voor buitenplanse voor de versterking van de verankering van de Oostflank in de bredere omgeving en agendering van potentiële toekomstige ontwikkelgebieden.

109

Schema van energietypologiestudie (gesloten bouwblok), i.s.m. Generation Energy

1 Typering energie-ingrepen in gebiedsontwikkelingen

Energie in de deelgebieden In het energieonderzoek voor de Oostflank hebben we per gebied gekeken naar de te verwachten dichtheid met bijbehorende gebouwtypen. Hiermee is de verwachtte vraag en aanbod ingeschat. Zo kunnen we per type gebiedsontwikkeling uitgangspunten geven die we hebben vertaald per deelgebied.

welke typologie. Deze informatie is gebruikt om ook een inschatting te maken van de bijbehorende energievraag op basis van huidige energienormen en de kansen voor lokale opwek. Voor de typologieën ‘gesloten bouwblok’ zie je dat voor de verschillende dichtheden hieronder. In deze inschatting hebben we de potentie van lokale bronnen binnen het fictieve bouwblok afgezet tegen verwachtte vraag. Bronnen van buiten het bouwblok hebben we niet meegenomen. Dan wordt duidelijk dat bij alleen bij de medium en lage dichtheden er voldoende potentie is voor

Methodiek Met de inventarisatie van typologieën op een fictief 100x100m kavel geven we een eerste indicatie van de te verwachten dichtheid en functiemenging per gebied, en met

de opwek van eigen elektriciteit. Bij de hogere dichtheden zal, ook bij het maximaal benutten van de potentie van gevels en daken gezocht moeten worden naar opwek buiten het bouwblok. Voor de warmtevraag is dit vergelijkbaar, hierbij is de opslagcapaciteit van de bodem (voor WKO) de kritische factor. Hierbij moet ook worden opgemerkt dat een deel van de warmte en koudebehoefte “ge-elektrificeerd” kan worden, wat ook weer tot een stijging van de behoefte aan elektriciteit leidt, dit is afhankelijk van de gekozen technologie en ontwikkelingen in de toekomst. Zo verwachten we dat de koelvraag (bij gelijke bouwwijze) zal toenemen, en zal bouwnormering de energievraag weer beïnvloeden. Voor de koudevraag ingevuld door een WKO-systeem is, naar verwachting en bij goede sturing van het gebruik van de bodem, er voldoende potentie in de bodem is. Ingrepen op gebiedsniveau Op het niveau van bouwblok is gekeken naar de potentie van de bronnen die logischerwijs te koppelen zijn aan (een cluster van) gebouw(en). Het totale energiesysteem is groter dan dat en er zijn dan ook bronnen die beter op gebiedsniveau kunnen worden geadresseerd. Dat zijn: geothermie als warmtebron, aquathermie (uit de Maas, en kleinschalig uit de Kralingse plas) als warmte e/o koudebron, grootschalige installaties voor zonnepanelen op parkeerplaatsen, geluidsschermen, (riool)waterzuiveringen etc.

Door het gebied liggen ook een aantal hoofdaders van het warmte- en elektriciteitsnetwerk. Dat zorgt ervoor dat dit stadsdeel goed verbonden is met de stedelijke, en regionale netwerken. Dat zorgt voor leveringszekerheid en veerkracht

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

110

111

en vormt daarmee een solide basis. Voor de versterking van het netwerk en er zijn op dit moment geen inzichten dat hier nieuwe hoofdleidingen bij hoeven komen waar ruimte voor gemaakt moet worden. Het netwerk zal op veel plekken wel versterkt en vernieuwd moeten worden om de groei te accommoderen. Conclusies Met dit inzicht wordt duidelijk dat bij hoge dichtheden het niet mogelijk is om energieneutraal te zijn, zonder dat er energie van buiten het bouwblok komt. Daarnaast is het zo dat het ook efficiënter, robuuster en duurzamer kan zijn als het energievraagstuk als netwerkvraagstuk wordt opgelost, waarbij gezocht wordt naar de beste mix van binnen het blok en erbuiten. Reductie in energievraag is en blijft de belangrijkste stap, zoals deze grafieken ook laten zien. Alles wat niet opgewekt hoeft te worden scheelt in installaties, kosten, ruimte, milieu-impact. Er is (zeker in een verdichtende stad) geen energie “over”. De typologieën laten zien dat de omvang van het elektriciteitsnet in de Oostflank ook in de toekomst zal worden gevormd door de behoefte, niet door de opwek. Het maximaliseren van de duurzame opwek op blokniveau is noodzakelijk en het opnemen van meer duurzame opwek zal niet snel leiden tot congestie of extra netverzwaring. Om te zorgen dat het ook (lokaal) en op de momenten waarop er vraag is verbruikt kan worden is opslag cruciaal.

De combinatie met de accu’s voor elektrisch vervoer zijn hiervoor een belangrijke kans. (V2G laden, ‘slim’ laden).

2 Bouwstenen en methodiek

Uitgangspunten totaal programma

Functiemenging en basistypologieën voor nieuwe en bestaande buurten

Wonen, werken en voorzieningen in Oostflank AANNAMES BIJ PROGRAMMA Woningen • 100 m² BVO per woning

Om de ambitie en opgave om verschillende programma's in het gebied een plek te geven concreter vorm te geven, zijn de verschillende programma's vertaald in typologieën. Deze typologieën laten zien hoe wonen, werken en voorzieningen een plek krijgen in de wijken. Het zijn de bouwstenen van de toekomstige wijken en gebaseerd op bestaande, prettige wijken.

Werken • 1 arbeidsplaats per woning = ca. 30.000 arbeidsplaatsen • 25% kantoorruimten (15 - 35%) > 22 m² BVO voor kantoorruimte (18 m2 VVO) • 45% werkgebouwen (35 - 55%) > 50 m² BVO voor werkgebouwruimte (40 m2 VVO) • 30% werk in voorzieningen > 1 arbeidsplaats per 50 m² BVO voorzieningen (40 m2 VVO); gebaseerd op toename voorzieningen 15% i.r.t. nieuwe woningen • 0% aanvullende werkgelegenheid in bedrijventerreinen • 0% arbeidsplaatsen thuis

De bouwstenen verschillen in dichtheid en mate van menging. Verschillende typologieën kunnen steeds op een logische plek ingezet worden. Bijvoorbeeld door goed aan te sluiten op de bestaande stad en de potentie van bereikbaarheid. Het zijn ook rekentypologieën, om een goed gevoel te krijgen bij aantallen woningen of oppervlak bedrijvigheid en voorzieningen en de bijpassende dichtheid. Ze zijn aangevuld met voorbeeld-typologieën die een beeld geven van hoe de reken-typologieën vertaald kunnen worden in aantrekkelijke bouwstenen.

Voorzieningen (toename i.r.t. nieuwe woningen) • 2.6% Stedelijke voorzieningen • 6.3% Gebiedsvoorzieningen • 6.2% Buurtvoorzieningen

BESTAANDE SITUATIE

NIEUWE ONTWIKKELINGEN 30.000 woningen/ 3.000.000m² 30.000 banen/ 1.301.000m² excl. parkeren

ca. 310.390 m2 sport buiten

ca. 1.012.000 m2 banen (industrie, kantoor)

25%

18%

Dichtheid en mening worden in de planologie uitgedrukt in FSI en MXI. FSI staat voor 'Floor Space Index' en geeft aan hoeveel 'volle' verdiepingsvloeren voorzien zijn op een stuk grond; dit is onafhankelijk van het precieze programma. MXI staat voor 'Mixed use Index' en drukt de verhouding tussen wonen en nietwonen programma. We hebben een aantal basis bouwblokken als uitgangspunt genomen. Vervolgens hebben we de bouwstenen vertaald naar de wijk, waarvoor een 'opslag' van 20% is gehanteerd (in detail toegelicht op de volgende pagina). Hiermee is het mogelijk de beoogde programmering en daarmee dichtheid voor de verschillende deelgebieden van Oostflank te vergelijken met bestaande stadswijken.

Op basis van onze vertaling van rekentypologieën naar de kaart van Oostflank concluderen we dat de programmatische ambitie voor de gehele Oostflank zone passend is. We kunnen het programma binnen Oostflank op een aantrekkelijke manier inpassen. We werken daarmee toe naar wijken en knopen met een dichtheid die we ook vinden op andere plekken in de stad – zoals in Noord, West en Feijenoord en op prettige plekken elders in het land.

stedelijke voorzieningen

FSI 1 - 1,5

stedelijke voorzieningen

gebiedsvoorzieningen

+

ca. 9.000 banen ca. 453.000m2

65%

56%

(inclusief Lage Land, Prinsenland, Bloemhof, Hillesluis en andere bestaande woonwijken in het onderzoeksgebied)

N 112

113

gebiedsvoorzieningen buurtvoorzieningen

ca. 30.400 woningen 2.435.000m2

Buurten (bron: Cbs) Oostflank gebied Buurten met FSI 1 -1,5

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

10%

26%

ca. 7.350 banen (kantoor) ca. 163.000m2

buurtvoorzieningen

FSI (bruto buurt) Gebaseerd op PBL Rudifun Bruto Buurt 0 - 0,5 0,5 - 1,0 1,0 - 1,5 1,5 - 2,0 2,0 - 2,5 3,0 - 3,5

ca. 13.650 banen (werkgebouw) ca. 685.000m2

ca. 30.000 woningen ca. 3.000.000m2

Methodiek ca. 20%

100m

30%

Extra hoge dichtheid werk cluster TOREN GESLOTEN BOUWBLOK

32%

10.000 m² = 1 ha

105/ (80.5)m 35x35m - 30L/ (40x40m - 23L)

38%

12 verdiepingen

Hoge dichtheid 63/ (45.5)m 30x30m - 18L/ (35x35m - 13L)

100m BLOK +

STROKEN 5 verdiepingen

BUURT -

Medium dichtheid 45.5/ (31.5)m 30x30m - 13L/ (35x35m - 9L)

STROKEN

(tarra) afslag blok ca. 38%

Stadionweg

4 verdiepingen

URBAN VILLA'S

Chroomdistrict, Bedrijventerrein Prinsenland

4 verdiepingen

2 verdiepingen

Bestaande wijken optoppen

bebouwing lege kavels

Knopen

MXI (meer monofunctionele clusters)

FSI 3.0 - 4.5 MXI 0.4

herontwikkeling deel bestaande bouw

+120-180 won/ha

35% banen werkgebouw

65% banen kantoor

Stadionweg

FSI 1.3 - 2.0 MXI 0.6 +80-120 won/ha

FSI 1.3 - 2.0 MXI 0.3 FSI 1.0 - 1.3 MXI 0.6

FSI 0.9 - 1.4 MXI 0

+40-60 won/ha

+60-80 won/ha

1

Chroomdistrict, Bedrijventerrein Prinsenland

of

9.300 - 14.000 m2/ha

2 hoge dichtheid Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

medium dichtheid

MXI 0.8

3 bedrijfsintensiveringsgebieden

114

Bestaande wijken +2-10 won/ha

lichte gerichte transformatie / verdichting 115

Exclusief raamwerk (OV routes, buurtstraten en parken)

Overzicht basistypologieën voor nieuwe buurten

netto/ bruto buurt = 0.80

netto/ bruto blok = 0.62

ontwikkelvelden

Referenties wonen en dichtheid

1

De specificatie van woningen en de segmentering per wijk is nog niet aan de orde in deze fase – dit is onderdeel van de uitwerking op het niveau van de deelgebieden. Wel kunnen we iets zeggen over het gevoel en type woningen dat we voor ogen hebben. Deze referenties zijn gekoppeld aan de basistypologieën en dichtheden die gebruikt zijn om de verstedelijking te berekenen (zie paragraaf over methodiek).

Extra hoge dichtheid werkcluster

Wat zijn goede stadsbuurten voor Oostflank?

Geluidsbuffer

Hoge dichtheid

+ 120-180 woningen per hectare + 80-120 woningen per hectare, gemengd met werken + 80-120 woningen per hectare + 60-80 woningen per hectare, gemengd met werken + 60-80 woningen per hectare + 40-60 woningen per hectare

10.000m2 = 1ha

Geluidsbuffer

100

A 6.240m2

10.000m2 = 1ha

A

5

5 3,5 2 2,52,5

5

A

79

10,5

6.240m2 10.000m2 = 1ha

A

5

5 3,5 2 2,52,5

Geluidsbuffer

5

10,5

10,5

100

10.000m2 = 1ha

100

Medium dichtheid

10,5

10,5

79

6.240m2

10,5

100

10.000m2 = 1ha

5

6.240m2

10.000m2 = 1ha

5

A

3,5 2 2,52,5

5

10,5

5

10,5

2

5 3,5 2 2,52,5

79

10,5 100

A

5

100

10,5

Stadionweg

10,5

79 10,5 10.000m2 = 1ha

6.240m2

A 5

5 3,5 2 2,52,5

6.240m2

5

5 3,5 2 2,52,5

10,5

79

10,5

5

10.000m2 = 1ha

100

10,5

10,56.240m2 5

5 3,5 2 2,52,5

5

10,5

10,5

79

10,5

10.000m2 = 1ha

100

A

A

6.240m2 10.000m2 = 1ha

5

5 3,5 2 2,52,5

5

100

A 6.240m2

5

10.000m2 = 1ha

5

A

3,5 2 2,52,5 10,5

10,5 100

79

Chroomdistrict, Bedrijventerrein Prinsenland

10,5

A

79

10.000m2 = 1ha

6.240m2

5

5

10,5

3,5 2 2,52,5

79

10,5

10.000m2 = 1ha

6.240m2

5

3

A

6.240m2

10,5 5

5

5

10,5

100

100

10,5

79

10,5

5 3,5 2 2,52,5

5

10,5

5

100

3,5 2 2,52,5 10,5

79

6.240m2

10,5

79

10,5

10,5 5

5 3,5 2 2,52,5

Bestaande wijken

10,5

5

10,5

10,5

79

10,5

10.000m2 = 1ha

10.000m2 = 1ha

A

A

10.000m2 = 1ha

100

100

A 100

6.240m2

5

5

6.240m2

6.240m2

5

5 3,5 2 2,52,5

3,5 2 2,52,5

5

5 10,5

10,5

10,5

79

10,5

5

5 10,5

79 3,5 2 2,52,5

10,5

5

10,5

10,5

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

116

5

10,5

79

10,5

117

10,5

5

3 Agenderend: buitenplanse strategische projecten

Betere inpassing straten Betere inpassing fiets- en wandelpaden Zoeklocatie betere inpassing straten en fiets-, wandelpaden Potentiële toekomstige ontwikkeling

Kansen voor ontwikkeling en verbinding op de langere termijn +

Met de strategische agenda zetten we belangrijke stappen richting een meer samenhangend en goed werkend gebied. Om de Oostflank goed aan te sluiten op de rest van de stad en de regio, zijn er een aantal verbindingen nodig aan de randen van het gebied. Daarnaast zijn er enkele gebieden waar met de impuls van de Oostflank ook meer kansen liggen voor woningbouw en gebiedsontwikkeling. Dit valt niet onder de scope van de ontwikkelvisie Oostflank, maar we willen dit graag onder de aandacht brengen voor de langere termijn.

Buitenplans

N 0m

500m

2000m

Terbregge-as

Noordroute Kralingse Bos

+

+

«

Kralingse connectie

Prins Alexanderlaan

«

+

Metrostation Schenkel

BUITENPLANSE INGREPEN OM DE OOSTFLANK BETER AAN TE HAKEN OP DE OMGEVING +

'Kralingse connectie': betere doorgaande route tussen centrum, Kralingse Bos en Oost

+

Noordroute Kralingse Bos: verbetering aantrekkelijkheid en sociale veiligheid langzaamverkeersroute

+

Terbregge-as: directe, aantrekkelijke route voor langzaam verkeer tussen Kralingse Bos/Plas en de Rotte, Bergse Plassen en Hillegersberg, voor inbedding in bredere landschapsstructuur tussen Maas en Rotte

+

Verbinding Ahoy–Zuiderpark: Ahoy en omgeving als schakel tussen Hart van Zuid en de wijken zuidwaarts

+

IJsselmonde-Lombardijen verbinding: verbeteren viaduct Olympiaweg-Molenvliet en aansluiting Smeetslandseweg

Rangeerterrein Kralingse Zoom

«

«

« Afvalwaterzuivering

GEBIEDEN MET POTENTIE VERSTEDELIJKING OP DE LANGE TERMIJN

«

Gebied rond metrostations Capelsebrug en Schenkel

«

Gebied rond Prins Alexanderlaan

«

Rangeerterrein Kralingse Zoom

«

Spoorzone IJsselmonde/Station Lombardijen

«

Sport, groen en recreatie boven de afvalwaterzuivering

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

+

118

+

Verbinder Ahoy–Zuiderpark

IJsselmonde-Lombardijenverbinding

« 119

Spoorzone IJsselmonde/ Station Lombardijen

Metrostation Capelsebrug

De Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank is een co-productie van Gemeente Rotterdam en Studio for New Realities. Voor achtergrondinformatie en verkenningen, neem contact op met een van onderstaande personen.

Kernteam Oostflank vanuit Gemeente Rotterdam:

Mieke van Leeuwen Marlies van der Maarel Dries Zimmermann Walter de Vries Maurice Boumans Jeroen van Kesteren Quintin de Jong Kevin van der Linden Stan Klerks Zeger Dalenberg Freek Wijbrands Gerard van der Wel Rosemarie Maas Annemarie Steenhuis

Team Studio for New Realities:

Jeroen Zuidgeest Rozemarijn Stam Ieva Lendraityte Mike van Staten Francesca Rizzetto Marie Saladin

Team LOLA Landscape Architects:

Peter Veenstra Eelkje Pries Boya Zhou Martin Garcia Perez Simon Verbeeck Agostino Bubbico

Team Goudappel:

Chris Bartman Jeroen Loijen Quin de Maat Jurre Janssen Sander Schoorlemmer

Team Stec Groep:

Esther Geuting Erik de Leve Luuk Lentferink Jasper Beekmans

Kaartmateriaal en grafische productie:

Studio for New Realities (alle diagrammen en kaartmateriaal stedenbouw) LOLA Landscape Architects (kaartmateriaal landschap, klimaat en water)

Teksten: Eindredactie:

Kernteam Oostflank, Studio for New Realities en LOLA Landscape Architects Dries Zimmermann, Mieke van Leeuwen, Marlies van der Maarel (Gemeente Rotterdam) Rozemarijn Stam, Jeroen Zuidgeest (Studio for New Realities)

Visualisatie vogelvlucht: Visualisaties ooghoogte: Grafisch ontwerp:

Gemeente Rotterdam Studio for New Realities en LOLA Landscape Architects Studio for New Realities

Opdrachtgever

Contact: Mieke van Leeuwen m.vanleeuwen@rotterdam.nl rotterdam.nl met

Studio for New Realities

in samenwerking met:

Strategische stedenbouwkundige visie, ontwikkelvisie en coördinatie

Adviseur landschap en klimaatbestendigheid

Contact: Jeroen Zuidgeest zuidgeest@newrealities.eu newrealities.eu

lola.land

Adviseur mobiliteit

goudappel.nl

mei 2023 © Gemeente Rotterdam en Studio for New Realities Er kunnen geen rechten ontleend worden aan de teksten en beelden in dit document

Ontwikkelvisie en -strategie Oostflank

Input programmering en ontwikkelstrategie

stec.nl

New Challenges. New Perspectives. New Approaches. New Solutions. New Realities.

newrealities.eu