[23bb002885] Burgerbrief over Informatieavond regulering xtc/mdma

Een derde conclusie is dat de bezoekers van de XTC-winkel maatregelen voor restricties op verkoop duidelijk toejuichten. Zo waren ze voor een minimumleeftijdsgrens, voor het verzekeren van de veiligheid en het beperken van de maximale doses in pillen, en voor maatregelen om marketing en reclame tegen te gaan. Ook de gebruikers bleken hun verantwoordelijkheid te willen nemen om het gebruik van MDMA zo veilig mogelijk te houden. Noch bezoekers noch deskundigen zijn voorstander van een volledige vrije markt waarin geen regels worden gesteld. De mate van acceptatie voor gereguleerde verkoop onder strikte voorwaarden lijkt, op basis van onze bevindingen, onder deze groepen aanzienlijk.

35 Reflectie op secundaire doelstellingen van de XTC-winkel Naast de centrale onderzoeksvraag had de XTC-winkel een drietal aanvullende doelstellingen. Via de XTC-winkel wilden we een maatschappelijke en politieke dialoog genereren. Daarbij wilden we door de inzet van kunst het gesprek rond reguleren de-polariseren en bezoekers en politici concrete toekomstscenario’s voor te leggen. Hiernaast wilden we met de XTC-winkel de bewustwording onder het algemeen publiek over de Nederlandse MDMA-problematiek en mogelijke oplossingsrichtingen verbreden. Ten slotte bood de XTC-winkel een kans om op een creatieve manier voorlichting te bieden over MDMA en de risico’s voor de gebruiker.

Maatschappelijke dialoog De XTC-winkel is er goed in geslaagd om een nieuwe dimensie in het maatschappelijk debat rond de regulering van XTC te bewerkstelligen. Het gesprek in de XTC-winkel was productief, volwassen en diepgaand, en polarisatie in gesprekken kon worden voorkomen. Het ‘ervaringsgerichte’ publieksonderzoek slaagde er hiernaast in positieve media-aandacht te genereren tot en met een publicatie in The Guardian14 aan toe. Naast de reguliere bezoekers van de XTC-winkel werden ook groepen - deels op uitnodiging - ontvangen. Het ging hier om groepen lokale politici (uit Utrecht en Amsterdam), nationale politici (waaronder Minister Kuipers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport), ambtenaren en beleidsmakers, groepen (internationale) studenten en scholieren. Bij de ontvangst van deze groepen viel een tweetal zaken met name op. Door het gesprek op locatie weg te halen van een debat tussen voor- en tegenstanders van regulering, slaagde het publieksexperiment er bijzonder goed in om mensen door te laten denken over scenario’s voor een toekomst waar deze beslissing al gemaakt was. Onder alle scenario’s lag de aanname dat de productie van MDMA onder staatscontrole was gebracht ofwel via gecertificeerde en gecontroleerde bedrijven gebeurde. Dit maakte dat bezoekers gefocust konden denken over de uitwerking van het beleid na deze politieke beslissing.

Het gesprek op locatie was daardoor buitengewoon genuanceerd en productief. Ook felle tegenstanders van regulering waren bereid om mee te denken in dit gedachtenexperiment en zij gaven aan tot nieuwe inzichten te zijn gekomen. De inzet van kunst en immersief design lijkt dus een belangrijke rol te kunnen spelen in het doorbreken van een impasse in het debat over een complex thema als het reguleren van drugs. Een tweede belangrijke bevinding tijdens de groepsgesprekken was de realisatie dat ‘regulering’ iets heel anders is dan het ‘vrijgeven aan de vrije markt’. De vele keuzes die gemaakt kunnen worden na de legalisering van een middel als XTC was een eyeopener voor een groot aantal bezoekers/groepen. De XTC-winkel liet zien welke knoppen er ingedrukt kunnen worden na legalisering en de mate van controle over processen die daarmee verkregen zou worden processen en keuzes die nu overgelaten worden aan mensen werkzaam in het illegale circuit. Reguleren wordt kennelijk vaak gezien als een radicale daad waarbij controle losgelaten wordt. Dit in tegenstelling tot de opzet van de XTC winkel, waar beleidsmakers en politici invloed zouden hebben op een groot aantal verkoopcondities. Deze nieuwe kijk op ‘regulering’ was een steeds terugkomend thema tijdens de groepsbezoeken.

14

https://www.theguardian.com/world/2022/aug/18/high-street-dutch-ecstasy-shop-shows-possible-way-for-drug-reform-xtc

Voorlichtende functie en het genereren van bewustwording

36

Op locatie is geen voor en na-test gedaan om te onderzoeken in welke mate mensen kennis opdeden tijdens een bezoek aan de XTC-winkel. Het feit dat vrijwel iedereen gezamenlijk de tour doorliep leidde echter tot bijzonder interessante gesprekken tussen bezoekers. Deze gesprekken centreerden rond kennisuitwisseling of het delen van persoonlijke ervaringen, maar focusten ook regelmatig op reflecties rond beleid en de gevoelde noodzaak om kwetsbare mensen in de maatschappij (beter) te beschermen tegen de risico’s van druggebruik. Daarbij zagen bezoekers een grote meerwaarde in gereguleerde verkoop: niet alleen kan goede voorlichting gegeven worden, deze voorlichting kan ook op maat gemaakt worden. Op basis van de ervaringen in het exploiteren van de XTC-winkel kan gesteld worden dat de secundaire doelstellingen ruimschoots behaald zijn. In een vervolg op de XTC-winkel zou het interessant zijn om de mate waarin mensen zich bewuster worden van risico’s rond gebruik en de problemen rond productie en (illegale) verkoop door een bezoek aan de XTC-winkel meetbaar te maken.

‘Minister Ernst Kuipers (VWS) en de Utrechtse wethouder Eelco Eerenberg bezoeken de xtc-winkel’

Aanbevelingen voor vervolgonderzoek

37

Ondanks de beperkingen in de onderzoeksopzet in Utrecht geeft de XTC-winkel buitengewoon boeiende inzichten. Op basis van de bevindingen binnen dit publieksonderzoek zijn er een aantal interessante thema’s geïdentificeerd voor vervolgonderzoek. Een eerste zijn de beleidskeuzes rond de gereguleerde productie van MDMA. Ook hier is een scala aan scenario’s te bedenken: van productie onder volledige staatscontrole tot een systeem van certificering of monitoring. Binnen de huidige onderzoeksopzet hebben we hiernaast niet nauwkeurig kunnen kijken naar de impact die regulering zou hebben op criminaliteit en de zwarte markt. De experts die wij spraken in onze focusgroepen gaven nu aan dat de impact van regulering - mits dit niet in een bredere internationale context gebeurt - laag zal zijn. Ten tweede kan de opzet van het huidige experiment aangescherpt worden. Een belangrijke toevoeging zou het genoemde ‘vierde’ scenario zijn. Daarbij is een vergelijking tussen de percepties van consumenten/bezoekers en die van deskundigen interessant om te onderzoeken hoe laag of hoog de drempel voor aanschaf van MDMA zou moeten zijn om te voorkomen dat gebruikers hun middel op de illegale markt blijven kopen. Voor een volgende editie van de XTC-winkel zouden we een meer divers publiek naar de winkel willen laten komen, waaronder een grote groep ‘nooit-gebruikers’.

In de survey kunnen we naar meer onderscheidende socio-demografische categorieën vragen, zoals woonplaats en land, iemands positie in het politieke spectrum, ideeën over druggebruik en mate van ervaring met drugs. Ook zouden we meer mogelijkheid kunnen geven tot open antwoorden, zouden we de volgorde van het bezoek aan de verschillende scenario’s kunnen laten rouleren, bezoekers allemaal individueel de vragen kunnen laten beantwoorden, en kunnen vragen of mensen verwachten dat zij meer MDMA zouden gaan gebruiken – iets wat een grote zorg is onder deskundigen – als MDMA gereguleerd zou worden. In een vervolgstudie zou het daarnaast interessant zijn om te meten in hoeverre een kunstinstallatie als de XTC-winkel ingezet kan worden voor voorlichting en bewustwording.