[23bb001540] Bijlage behorende bij 23bb001537 over Rapportage van 6 schouwen Dagprogrammering Rotterdam in 2022

Schouwen Dagprogrammering 2022

41

Sardes &DSP-groep, 2023

Kwaliteit van de (vak)leerkrachten Uiteindelijk staat of valt het Dagprogrammeringsaanbod met de kwaliteiten van man of vrouw voor de groep, of dat nou een reguliere groepsleerkracht is of een (ingehuurde of externe) vakleerkracht. De geschouwde scholen en aanbieders van activiteiten zijn zich daarvan bewust, en zij hebben ook ervaren dat het aanbod niet goed loopt als de uitvoerders van activiteiten inhoudelijk of pedagogisch-didactisch onvoldoende met de doelgroep uit de voeten kunnen, maar ook als ze bijvoorbeeld een heel andere visie op het omgaan met de groep hebben dan op school gangbaar is. Het is dus van belang dat er van tevoren goede afstemming is tussen scholen en aanbieders over inhoud, aanpak maar bijvoorbeeld ook de gangbare regels en afspraken op de school. Daarnaast komt het de kwaliteit van het aanbod ten goede als de aanbieders van activiteiten ook investeren in de kwaliteiten van de personen die de activiteit uitvoeren. In een tijd van personeelstekorten is dat een hele uitdaging, zowel wat betreft externe vakleerkrachten als de reguliere groepsleerkrachten. Waar in eerdere onderzoeken is benoemd dat leerkrachten niet op Zuid willen werken vanwege de Dagprogrammering horen we nu juist ook dat de Dagprogrammering goed en gemotiveerd personeel aantrekt, juíst omdat er iets extra’s of iets anders van je verwacht wordt.

Mogelijk is dat het effect van sollicitatieprocedures waarin specifiek voor (vak)leerkrachten in de Children’s Zone geworven wordt, en kan overwogen worden om dat te gaan doen. De hoogte van de uurprijs De vergoeding die de scholen voor de Dagprogrammeringsactiviteiten krijgen, vinden de geschouwde scholen te laag. Ze gebruiken verschillende ‘potjes’ om de financiering van de activiteiten rond te krijgen. Met name de NPO-middelen helpen daarbij, maar deze zijn niet structureel. Om een kwalitatief goed extra aanbod te kunnen organiseren is dus een hoger bedrag per leerling per uur nodig, of er moeten -goedkopere- alternatieven gevonden worden voor het aanbod dat de scholen nu hebben. Tot slot We kunnen constateren dat de schouwen met veel enthousiasme door de betrokkenen zijn uitgevoerd. Op de scholen heerste een open houding waardoor het schouwpanel een goed beeld kon krijgen van meerdere aspecten van de school. De schouwpanelleden (bestaande uit schooldirecteuren, bestuursmedewerkers, medewerkers van NPRZ en van de gemeente Rotterdam en twee onderzoekers) toonden zich belangstellend en stelden open en geïnteresseerde vragen. De betrokkenen leerden over en weer van elkaar en deden nieuwe inzichten op. Wel vroegen de schouwdagen behoorlijk wat tijd van de geschouwde scholen en de panelleden.

We constateren dat de nu geschouwde scholen allemaal een duidelijke visie hebben op onderwijs en wat ze met leerlingen willen bereiken, en dat ze de Dagprogrammering hebben ingezet voor het verwezenlijken van die visie en doelen. Sterk leiderschap en een weloverwogen aanpak zijn daar kenmerken bij. Het is lastig om met zes van de 43 Dagprogrammeringsscholen in po en vo die nu zijn bezocht tot een overkoepelend beeld te komen, waardoor de resultaten van de schouwen en de beantwoording van de onderzoeksvragen vooral als voorlopige resultaten moeten worden gezien.

Schouwen Dagprogrammering 2022

42

Sardes &DSP-groep, 2023

Bijlage 1:

Onderzoeksaanpak

Het plan van aanpak bestaat uit de volgende onderdelen: • Schouwintentie: met welke insteek vindt de schouw plaats • Schouwrollen: wie heeft welke rol bij de schouw • Schouwwerkwijze: welke stappen worden gezet van voorbereiding tot rapportage Dit voorstel hebben we besproken in een startgesprek met de begeleidingscommissie en in de stuurgroep CZ en het plan van aanpak op basis daarvan bijgesteld.

Schouwintentie De stuurgroep CZ heeft aangegeven te willen reflecteren op de Dagprogrammering door middel van een Schouw. Letterlijk: een bezichtiging. De vraag is welke lading je aan zo’n bezichtiging mee wilt geven. In de rechtspraak is een schouw een bezichtiging door de rechter op de plaats van delict. Ook Rijkswaterstaat kent schouwen: een visuele inspectie waarbij wordt vastgesteld of de waterwerken geen mankementen vertonen. DSP-groep voert regelmatig buurtschouwen uit, waarbij de onderzoekers samen met stakeholders parken, pleinen, uitgaansgebieden en/of OVlocaties scannen op sociale veiligheidsaspecten. In alle gevallen bestaat de schouw uit een beschrijving in combinatie met een beoordeling, maar de focus hierbij kan verschillen.

In de schouw op de Rotterdamse scholen met Dagprogrammering ligt de nadruk op een bezichtiging (‘visuele inspectie’) met een beschrijving van de stand van zaken (dit is wat de scholen doen, dit zijn de resultaten en dit zijn de verbeterpunten die zij zelf ervaren), nadrukkelijk bedoeld om van te leren: passen de activiteiten bij de doelen, valt (op basis van ervaringen en onderzoek) te verwachten dat de uitgevoerde activiteiten en de uitvoeringscondities leiden tot de beoogde resultaten en effecten en welke verbeterpunten zijn daaruit af te leiden? Tot slot vinden we het belangrijk dat de schouw de scholen ook inspireert tot versterking en verbetering van de Dagprogrammering. De vraag naar effecten en resultaten en de mate waarin die toegeschreven kunnen worden aan de Dagprogrammering laat zich niet eenduidig beantwoorden. Dagprogrammering wordt ingezet in een bredere context, waarin ook tal van andere factoren bepalen hoe leerlingen zich ontwikkelen. Met andere woorden: de schouw is niet bedoeld om een directe, objectiveerbare relatie tussen de inzet van Dagprogrammering en de opbrengsten hiervan aan te tonen, maar we kunnen wel toetsen in hoeverre die relatie aannemelijk is. Dat doen we door met een beknopte planevaluatie vooraf de beleidslogica achter het instrument Dagprogrammering te expliciteren.

Dit houdt in dat we op basis van literatuur en beleidsdocumenten in combinatie met input van betrokkenen inzichtelijk maken hoe de uitvoeringspraktijk eruit dient te zien om in theorie effectief te kunnen zijn en welke randvoorwaarden en condities hierop van invloed zijn. Vanuit die beschrijving stellen we de indicatoren vast waarmee we het proces en de resultaten van Dagprogrammering op de scholen kunnen waarderen: het kwaliteitskader. Op deze manier zorgen we ervoor dat bij de schouw op de scholen alle relevante aspecten aan bod komen. Op basis van documenten van de school en gesprekken met betrokkenen (diverse medewerkers, ouders en leerlingen) brengen we samen met het schouwpanel in kaart hoe een school scoort op deze aspecten c.q. indicatoren en waarom. Dat brengt ook mogelijke aangrijpingspunten voor verbetering in beeld. Bij het interpreteren van de verzamelde informatie helpt intersubjectiviteit bij het aannemelijk maken van de relatie tussen activiteiten, doelen en Schouwen Dagprogrammering 2022

43

Sardes &DSP-groep, 2023

opbrengsten: als alle betrokkenen dezelfde elementen benoemen geeft dat meer houvast dan wanneer hun interpretatie sterk uiteenloopt.

Schouwrollen De schouwen worden uitgevoerd door het schouwpanel. In dat panel hebben de onderzoekers van Sardes en DSP-groep vanuit hun onafhankelijke, objectieve rol de leiding bij het schouwen: we maken het schouwprotocol (in afstemming met de begeleidingscommissie), stellen de hoofdvragen, bewaken de tijd en de sfeer en zorgen voor verslaglegging. De leden van het schouwpanel luisteren mee en stellen aanvullende en/of verdiepende informatieve vragen. Voorafgaand aan de schouwen verzamelen we relevante documentatie per school en voeren daar een eerste analyse op uit. Die analyse geeft al een eerste beeld van de sterke en zwakke plekken in de uitvoering van de Dagprogrammering op een school. Op de schouwdag zelf gaan we op gestructureerde wijze in gesprek met de betrokken personen op de geselecteerde scholen. Hiertoe maken we gebruik van interviewformats en kijkwijzers, waarmee we er zorg voor dragen dat tijdens de gesprekken alle onderwerpen aan bod komen. Uiteraard vragen we zo nodig door, als blijkt dat er nog te weinig verheldering is. Ook de verslaglegging is in handen van de onderzoekers. Om de bezoeken goed en voor iedereen prettig te laten verlopen én (dus) zoveel mogelijk concrete en relevante informatie te kunnen verzamelen, is een veilige en open sfeer van belang.

Zeker als een of enkele medewerkers, ouders of leerlingen van de school tegenover een uitgebreid panel komt te zitten. We organiseren daarom voorafgaand aan de schouwen een online startbijeenkomst voor de leden van het schouwpanel om afstemmen hoe we te werk gaan, welke sfeer we willen creëren en om het schouwprotocol te bespreken. Dat doen we – gezien de krappe tijdsplanning- eind augustus. Om de schouwen goed te laten verlopen is het noodzakelijk dat de leden van het schouwpanel hierbij aanwezig zijn.

Schouwwerkwijze Om de schouwen goed, vergelijkbaar en efficiënt uit te kunnen voeren stellen we de volgende stappen voor. 1. Voorbereiding a. Startgesprek Zoals aangegeven zijn we het traject begonnen met een uitgebreid startgesprek in de vorm van een werkbijeenkomst met de begeleidingscommissie. In deze werkbijeenkomst hebben we het hele concept plan van aanpak doorgelopen, inclusief de onderzoeksvragen. Na deze werkbijeenkomst hebben we het definitieve plan opgesteld, inclusief een aangepaste begroting. b. Selectie van scholen Op basis van eerdere onderzoeken, ervaringen van betrokkenen en eventueel door de begeleidingscommissie gewenste criteria, heeft de gemeente een selectie van scholen gemaakt die we benaderd hebben om deel te nemen aan een schouw. Gezien de vertraging in het toekenningsproces, was hierbij enige haast geboden, om de afspraken voor direct na de zomervakantie nog voor de zomervakantie te kunnen plannen.

Schouwen Dagprogrammering 2022

44

Sardes &DSP-groep, 2023

c. Uitvoeren planevaluatie, uitmondend in schouwprotocol (incl. indicatorenset) en rapportageformat In afstemming met de begeleidingscommissie stellen we een schouwprotocol en bijbehorend rapportageformat (zie ook: 3a) op. Een dergelijk protocol en format zijn van belang om er voor te zorgen dat overal dezelfde aspecten aan de orde komen, de schouwen op alle scholen hetzelfde verlopen en niet afhankelijk zijn van verschillen en toevallige omstandigheden op scholen. Uiteraard is er wel ruimte om door te vragen op bepaalde elementen en hoofdvragen, passend bij de specifieke situatie op een school, zodat daaraan recht kan worden gedaan. In aanloop naar het schouwprotocol voeren we een beknopte planevaluatie uit op basis van relevante overkoepelende documentatie over de Dagprogrammering. Zo ontrafelen we de beleidslogica achter het instrument Dagprogrammering. Het resultaat is een korte beschrijving van de beleidslogica, uitmondend in een set van indicatoren c.q. factoren, waarvan in literatuur en op basis van ervaringen elders is vastgesteld dat zij de uitvoeringspraktijk van de Dagprogrammering bevorderen dan wel belemmeren.

Zo weten we bijvoorbeeld dat een duidelijke inhoudelijke relatie tussen het reguliere curriculum en extra activiteiten tot meer resultaat leidt, dat activiteiten met een duidelijke taalcomponent samenhangen met opbrengsten op taalniveau en dat sterke inhoudelijke en didactische competenties van de uitvoerende professional een belangrijke succesfactor vormen. Een op deze manier verkregen indicatorenset vormt de basis van het schouwprotocol en bijbehorend rapportageformat. In het schouwprotocol wordt verder in elk geval opgenomen: • De te bevragen geledingen per school • De te stellen hoofdvragen per geleding • Het format voor verslaglegging We werken met een basis-protocol dat we vervolgens aanpassen in een versie voor het basisonderwijs en een voor het voortgezet onderwijs. 2. Uitvoering a. Documentanalyse per geselecteerde school Voorafgaand aan de daadwerkelijke schouw op de scholen vragen we – eventueel via de coördinatie Dagprogrammering – documenten per geselecteerde school op. Het gaat dan in elk geval om de jaarprogramma’s van maximaal de afgelopen drie jaar (dus ook voorafgaande aan de coronamaatregelen), en indien aanwezig onderliggende documenten waarin doelen, uitgangspunten, aanpak, uitvoering, inclusief uitvoeringsorganisaties, en deelname beschreven zijn. Ook bestuderen we de website van de school, het schoolplan en informatie op Scholen op de Kaart.

Per school bundelen we de beschikbare informatie in het rapportageformat (zie ook 3a), zodat voorafgaand aan het schoolbezoek duidelijk is welke informatie al aanwezig is en waar de belangrijkste vragen en witte vlekken zitten. b. Vier schouwen op basisscholen De schouwen op de basisscholen voeren we met het schouwpanel uit op basis van het betreffende schouwprotocol. De onderzoekers van Sardes en DSP-groep leiden de gesprekken. Hierbij is het belangrijk een sfeer op te bouwen waarin duidelijk is dat het niet gaat om verantwoording, maar om leren en zoeken naar mogelijkheden om het beter te doen. Na afloop maken we een verslag volgens het format dat is opgenomen in het schouwprotocol. Daarna sturen we het ter aanvulling naar de leden van het schouwpanel en vervolgens ter controle van feitelijke onjuistheden naar de directeur van de betreffende school. Op voorhand gaan we ervan uit dat in elk geval de volgende geledingen gesproken worden: •

Directie met intern begeleider, samen met de ondersteuner Dagprogrammering

Schouwen Dagprogrammering 2022

45

Sardes &DSP-groep, 2023

• • •

Een selectie van leerkrachten en onderwijsassistenten Eventueel een vertegenwoordiger van het schoolzorgteam/zorgcoördinator Een selectie van aanbieders van Dagprogrammeringsactiviteiten, zowel ontwikkelaars als uitvoerende leerkrachten/docenten • Een selectie van leerlingen* • Een selectie van ouders* Deze uitgebreide selectie leidt er toe dat we vanuit verschillende hoeken informatie over de Dagprogrammering krijgen, waardoor een breed en zuiver (zie eerder: intersubjectief) beeld ontstaat. Om het praktisch hanteerbaar te maken gaan we per schouw uit van maximaal één (school)dag, waarin we alle betrokkenen spreken. Om dit goed in te kunnen plannen werken we vanuit Sardes en DSP-groep met meerdere onderzoekers, die samenwerken in een hecht projectteam. Onze interne projectstructuur zetten we zodanig op dat de verschillende onderzoekers duidelijk worden aangestuurd en voortdurend met elkaar uitwisselen en van elkaars werkzaamheden en bevindingen op de hoogte zijn. *Over het bevragen van ouders en leerlingen Ouders en leerlingen vormen een lastige groep om te betrekken bij onderzoek. Gezien de achtergrond van de ouders en leerlingen in Rotterdam Zuid is een laagdrempelige aanpak cruciaal. Een ‘bevraging’ door een panel zal door de meeste ouders en leerlingen niet als laagdrempelig ervaren worden.

Ook weten we dat het uitzetten van vragenlijsten onder ouders en leerlingen vaak tot weinig respons van ouders leidt en veel tijd van leerkrachten vraagt bij het laten invullen van de vragenlijsten door leerlingen. Daarom stellen we een ‘wandelgangenbenadering’ voor, waarin ouders en leerlingen vooral informeel worden aangesproken. In eerdere onderzoeken hebben we hier positieve ervaringen mee opgedaan. Op deze manier ontstaat geen representatief maar wel een indicatief beeld van de ervaringen van ouders en leerlingen. Voor het schouwprotocol vraagt dit onderdeel om een flexibele invulling, dat past bij de school, de ouders en de leerlingen. We stemmen vooraf per school af welke benaderingswijze de voorkeur heeft. Opties zijn onder andere: • • •

klassikaal gesprek met leerlingen een aantal groepen; groepjes leerlingen worden even uit de klas gehaald voor een groepsgesprek; voor VO: groepjes leerlingen informeel aanspreken tijdens de pauzes op het schoolplein of in de kantine; • ouders van tevoren uitnodigen voor een groepsgesprek bijvoorbeeld via een oudercontactpersoon die ook bij het gesprek aanwezig is; • groepjes ouders aanspreken in de Ouderkamer (indien aanwezig); • aansluiten bij een ouderactiviteit. Het zal, in overleg met de school, doorgaans om een combinatie van methoden gaan. Daarbij is het voor een veilige sfeer van belang dat het schouwpanel niet te groot is. De voorkeur gaat er naar dat deze gesprekken worden gevoerd door de onderzoekers en hooguit een of twee andere leden uit het schouwpanel. c. Twee schouwen op VO-scholen De schouw op de VO-scholen wordt op dezelfde manier voorbereid en uitgevoerd als op de basisscholen, nu met het schouwprotocol voortgezet onderwijs als leidraad. Hier denken we aan de volgende te spreken geledingen, mede afhankelijk van de inzet van de Dagprogrammering (voor welke doelgroep bijvoorbeeld): • •

Directie met eventueel afdelingsleider(s) en de ondersteuner Dagprogrammering Een selectie van docenten

Schouwen Dagprogrammering 2022

46

Sardes &DSP-groep, 2023

• • •

Eventueel een vertegenwoordiger van het schoolzorgteam/zorgcoördinator Een selectie van aanbieders van Dagprogrammeringsactiviteiten Een selectie van leerlingen (en ouders: zie ook risicoanalyse)

3. Afronding Overkoepelende rapportage De eindopbrengst is een overkoepelende rapportage waarin we de onderzoeksvragen op geaggregeerd niveau beantwoorden. In deze rapportage zijn afzonderlijke scholen en schoolbesturen niet herkenbaar. Naast een beschrijving van de uitkomsten en de beantwoording van de onderzoeksvragen, nemen we ook een samenvatting op die los van de rapportage kan worden gelezen door bijvoorbeeld gemeenteraadsleden, schoolbesturen, aanbieders van activiteiten en andere geïnteresseerden. Indien gewenst kunnen we deze samenvatting ook opleveren in de vorm van een infographic. Een concept van de rapportage leggen we voor aan de opdrachtgever en de begeleidingscommissie. Na bespreking van het concept maken we het rapport definitief. Indien gewenst geven we een presentatie aan de opdrachtgever, begeleidingscommissie en andere relevante betrokkenen.

Schouwen Dagprogrammering 2022

47

Sardes &DSP-groep, 2023

Bijlage 2: Schouwprotocollen po en vo Schouwprotocol po Naam school (PO) Geraadpleegde documenten Respondenten (functie) Invulinstructie Noteer per onderdeel (rij) met korte bullets wat je hierover uit zowel de documenten als de gesprekken haalt. Alleen waar relevant vermeld je erbij vanuit welke bron of respondentengroep een bullet komt. Dat zal bij ‘Doelen’ vermoedelijk niet nodig zijn, maar bij ‘Organisatie’ mogelijk wel (bijv. ouders spreken zonder uitzondering van een ‘uitstekende organisatie’, maar voor de uitvoerders zijn er veel zaken onduidelijk, zoals planning)

Doelen - Wat wil de school specifiek bereiken met Dagprogrammering? doelen op leerlingniveau op schoolniveau in de samenwerking met partners Uitgangspunten - Vanuit welke (onderwijskundige) visie wordt Dagprogrammering ingezet? Wat zijn de onderliggende uitgangspunten? Bijv.: verbinding reguliere-extra activiteiten, taalcomponent extra activiteiten, randvoorwaarden (waaronder geen extra belasting voor leerkrachten, samenwerken met bekende partners, andere locatie school, betrokkenheid ouders etc.) Aanpak en uitvoering - Hoe is Dagprogrammering vormgegeven voor welke groepen? Volgens welk rooster? - Welke activiteiten? -Welke materialen, methodes, menskracht en samenwerkingspartners worden ingezet? - Hoe wordt rekening gehouden met wensen en behoeften van de leerlingen en de behoeften en mogelijkheden van ouders bij de samenstelling van het aanbod? - Zijn er grote verschillen met het aanbod in de startperiode? Waarom? Organisatie Dagprogrammering - Hoe wordt de organisatie ervaren? - Is de processtructuur effectief? - Is de rolverdeling voor alle partijen helder en werkbaar? School, schoolbestuur, wijk Programmabureau, evt. anderen? - Welke overlegvormen zijn er? Voor wie? - Hoe worden de ondersteuners Dagprogrammering ingezet? - Wat is de verbinding tussen Children’s Zone en NPRZ, en de scholen en schoolbesturen? Inhoudelijke invulling Schouwen Dagprogrammering 2022

48

Sardes &DSP-groep, 2023

- Worden naast de gedocumenteerde invulling van de Dagprogrammering nog andere activiteiten ingezet? - Past de invulling bij de hoofddoelen van de Dagprogrammering en bij de eventueel aanvullende doelen van de school zelf? - Welke (kwaliteits)criteria hanteren jullie/het bestuur bij de keuze voor uitvoeringsorganisaties in het algemeen? Welke (kwaliteits)criteria hanteren jullie/het bestuur bij de selectie van uitvoerende professionals (inhoudelijke kennis en ervaring van eigen vak en van taalontwikkeling; ped.-didactische kennis en ervaring; organisatorisch) - Hoe worden de behoeften en wensen van ouders en kinderen meegenomen in de inhoudelijke invulling? Leerlingen -Kun je een paar voorbeelden geven van de extra lessen? Ouders en leerlingen -Als jezelf/ je kind goede ideeën hebt over wat je in de extra lessen wilt doen, wordt daar dan naar geluisterd? Resultaten - welke resultaten ervaren jullie op cognitief, sociaal-emotioneel, executief en/of motorisch vlak? -Hoe worden resultaten bijgehouden (worden mening van ouders en lln.

nagegaan) ? - Wat zijn de resultaten op de doelen in de aanvraag? - Wat zijn de resultaten op de hoofddoelen van Dagprogrammering? - Worden inderdaad alle leerlingen bereikt? - Zijn er bijkomende /onvoorziene resultaten? Leerlingen en ouders Wat leer je van deze lessen/wat leert je kind van deze lessen? Andere invloeden op de resultaten, doelen en uitvoering - Landelijke factoren zoals lockdowns, NPO-middelen - Lokale factoren, zoals initiatieven in de wijk, zomertalentprogramma’s - Persoonlijke factoren zoals thuissituatie, motivatie Verbeterpunten , Succesfactoren & belemmerende factoren - Welke verbeteringen wil de school inzetten? - Wat zien de stakeholders als verbeterpunten? - Welke belemmerende factoren spelen hierin een rol? - Wat is nodig aan randvoorwaarden e.d.

om de gewenste verbeteringen door te voeren? - Wat gaat (opvallend) goed en moet worden vastgehouden? Waar is men trots op? - Wat is cruciaal voor wat goed gaat en voor de behaalde resultaten? Wat verklaart de successen? -Welke factoren zijn juist niet helpend? Leerlingen en ouders - Wat vind je leuk of goed aan de extra lessen? Waarom? - Wat kan nog beter? Werving en selectie, deelname - Hoe worden de leerlingen geselecteerd? Mogen ze zelf kiezen of worden ze ingedeeld? Bij indeling: waarom? - Hoe worden leerlingen en hun ouders geïnformeerd over het aanbod? - Hoe wordt gereflecteerd op de indeling? Schouwen Dagprogrammering 2022

49

Sardes &DSP-groep, 2023

Leerlingen en ouders -

Mag je zelf/je kind kiezen waar je aan mee doet? Zo ja: Hoe weet je wat je moet kiezen?

- Zo nee: wat vind je daarvan? Intensivering voor groepen 1 en 2 - Heeft de school gekozen voor intensivering in de groepen 1 en 2? Zo ja, hoe bevalt deze intensivering? - Hoe kijkt men naar intensivering versus extensivering? Wat zou meer opbrengst geven en waarom? Intensivering = extra menskracht tijdens de schooluren, extensivering = langere schooldag(en). Overige punten

Schouwprotocol vo Naam school (VO) Geraadpleegde documenten Respondenten (functie)

Invulinstructie Noteer per onderdeel (rij) met korte bullets wat je hierover uit zowel de documenten als de gesprekken haalt. Alleen waar relevant vermeld je erbij vanuit welke bron of respondentengroep een bullet komt. Dat zal bij ‘Doelen’ vermoedelijk niet nodig zijn, maar bij ‘Organisatie’ mogelijk wel (bijv. ouders spreken zonder uitzondering van een ‘uitstekende organisatie’, maar voor de uitvoerders zijn er veel zaken onduidelijk, zoals planning)

Doelen - Wat wil de school specifiek bereiken met Dagprogrammering? doelen op leerlingniveau op schoolniveau in de samenwerking met partners Uitgangspunten - Vanuit welke (onderwijskundige) visie wordt Dagprogrammering ingezet? Wat zijn de onderliggende uitgangspunten? Bijv.: verbinding reguliere-extra activiteiten, taalcomponent extra activiteiten, randvoorwaarden (waaronder geen extra belasting voor leerkrachten, samenwerken met bekende partners, andere locatie school, betrokkenheid ouders etc.) -Welke andere interventies zijn er en welke plaats neemt Dagprogrammering in? Aanpak en uitvoering

Schouwen Dagprogrammering 2022

50

Sardes &DSP-groep, 2023

- Hoe is Dagprogrammering vormgegeven voor welke leerjaren/leerlagen? Volgens welk rooster? - Welke activiteiten, materialen, methodes, menskracht en samenwerkingspartners worden ingezet? - Hoe wordt rekening gehouden met wensen en behoeften van de leerlingen/ouders bij de samenstelling van het aanbod? - Zijn er grote verschillen met het aanbod in de startperiode? Waarom? Organisatie Dagprogrammering - Hoe wordt de organisatie ervaren? - Is de processtructuur effectief? - Is de rolverdeling voor alle partijen helder en werkbaar? School, schoolbestuur, wijk Programmabureau, evt. anderen? - Welke overlegvormen zijn er? Voor wie? - Hoe worden de ondersteuners Dagprogrammering ingezet? - Wat is de verbinding tussen Children’s Zone en NPRZ, en de scholen en schoolbesturen? Inhoudelijke invulling -Welke focus leggen de vo-scholen bij de invulling van Dagprogrammering (bijv.

op sport, kunst en cultuur, techniek)? -Worden naast de gedocumenteerde invulling van de Dagprogrammering nog andere activiteiten ingezet? - Past de invulling bij de hoofddoelen van de Dagprogrammering en bij de eventueel aanvullende doelen van de school zelf? - Welke (kwaliteits)criteria hanteren jullie/het bestuur voor uitvoeringsorganisaties in het algemeen? -Welke (kwaliteits)criteria hanteren jullie/het bestuur bij de selectie van uitvoerende professionals (inhoudelijke kennis en ervaring van eigen vak en van taalontwikkeling; ped.-didactische kennis en ervaring; organisatorisch) - Hoe worden de behoeften en wensen van ouders en leerlingen meegenomen in de inhoudelijke invulling? Leerlingen -Kun je een paar voorbeelden geven van de extra lessen? Ouders en leerlingen -Als jezelf/ je kind goede ideeën hebt over wat je in de extra lessen wilt doen, wordt daar dan naar geluisterd? Resultaten - welke resultaten ervaren jullie op cognitief, sociaal-emotioneel, executief en/of motorisch vlak? -Hoe worden resultaten bijgehouden (worden mening van ouders en lln.

nagegaan) ? - Wat zijn de resultaten op de doelen in de aanvraag? - Wat zijn de resultaten op de hoofddoelen van Dagprogrammering? - Zijn er bijkomende /onvoorziene resultaten? Leerlingen en ouders Wat leer je van deze lessen/wat leert je kind van deze lessen? Andere invloeden op de resultaten, doelen en uitvoering - Landelijke factoren zoals lockdowns, NPO-middelen - Lokale factoren, zoals initiatieven in de wijk, zomertalentprogramma’s Schouwen Dagprogrammering 2022

51

Sardes &DSP-groep, 2023

- Persoonlijke factoren zoals thuissituatie, motivatie Verbeteringen, succesfactoren en belemmerende factoren - Welke verbeteringen wil de school inzetten? - Wat zien de stakeholders als verbeterpunten? - Welke belemmerende factoren spelen hierin een rol? - Wat is nodig aan randvoorwaarden e.d. om de gewenste verbeteringen door te voeren? - Wat gaat (opvallend) goed en moet worden vastgehouden? Waar is men trots op? - Wat is cruciaal voor wat goed gaat en voor de behaalde resultaten? Wat verklaart de successen? -Welke factoren zijn juist niet helpend? Leerlingen en ouders - Wat vind je leuk of goed aan de extra lessen? Waarom? - Wat kan nog beter? Werving en selectie - hoeveel leerlingen worden bereikt? Is dit ook de doelgroep die je wilt bereiken? - Hoe worden de deelnemers geworven en geselecteerd? - Hoe wordt gereflecteerd op de selectie? Leerlingen en ouders -

Mag je zelf/je kind kiezen waar je aan mee doet? Zo ja: Hoe weet je wat je moet kiezen? Zo nee: wat vind je daarvan?

Concurrentie andere bezigheden - Leerlingen hebben het druk; er is concurrentie van andere bezigheden, zoals huiswerk, sport, baantjes. Hoe zorgt de school voor deelname vergroting, zonder andere nuttige vrijetijdsbesteding in gevaar te brengen en zonder de lln. over te belasten? - Op welke momenten kan de Dagprogrammering het beste aangeboden worden? - Op welke manier wordt rekening gehouden met de wensen en behoeften van de leerlingen? Leerlingen en ouders - Wat zijn goede tijden om de extra lessen te geven? Zodat ze niet in de weg zitten bij bijvoorbeeld het maken van huiswerk, baantjes en sport

Extensivering - Hoe bevalt de extensivering? Hoe kijkt men naar intensivering versus extensivering? Wat zou meer opbrengst geven? Intensivering = extra menskracht tijdens de schooluren, extensivering = langere schooldag(en). Overige opmerkingen -Wat is nog niet aan de orde gekomen, dat wel van belang is om te delen

Schouwen Dagprogrammering 2022

52

Sardes &DSP-groep, 2023

Bijlage 3 Over de geschouwde scholen Met de selectie van de zes scholen is geprobeerd een goede afspiegeling van de Dagprogrammeringsscholen te geven, maar de zes scholen hebben op basis van vrijwilligheid meegedaan aan de schouwen. Hoewel er bij een aantal van zes niet over representativiteit voor de hele groep scholen met Dagprogrammering gesproken kan worden, is het wel interessant om te kijken of deze scholen wat betreft hun inrichting en uitvoering van de Dagprogrammering afwijken van de overige Dagprogrammeringsscholen. We maken een vergelijking op basis van de outputmetingen Dagprogrammering15.

Profiel De verschillende activiteiten die in de Dagprogrammering kunnen worden uitgevoerd, worden ingedeeld in profielen. Elke school kan daarin eigen keuzes maken, passend bij de visie van de school, bij wat er al goed gaat en waar extra aandacht voor gewenst is. Dat er verschillen tussen de scholen zijn is dus volledig verklaarbaar. Daarnaast heeft de programmering een relatie met het reguliere onderwijsaanbod, en kunnen scholen ook keuzes maken waar ze binnen de reguliere onderwijstijd aandacht aan willen besteden en wat ze in de Dagprogrammeringstijd aanbieden. Zo zijn er scholen die er voor kiezen om bredere talentontwikkeling vooral in de Dagprogrammeringsuren uit te voeren zodat er in de reguliere onderwijstijd meer tijd is voor taal en rekenen, maar er zijn ook scholen die bijvoorbeeld zorgen voor een doorgaande lijn in het sportieve en culturele aanbod in de reguliere en de Dagprogrammeringsuren. Tabel 2.1 geeft aan wat het aandeel van welk profiel is voor alle Dagprogrammeringsscholen in het po en voor de scholen die meedoen aan de schouwen. In deze tabel valt op dat op de geschouwde scholen een minder groot aandeel van de activiteiten gaat om Taal, Rekenen en Huiswerkbegeleiding dan op alle Dagprogrammeringsscholen samen, en een groter aandeel om Sociaal-emotionele ontwikkeling en Sport, Bewegen en Gezondheid.

Kijken we op schoolniveau, dan blijkt dat aandelen van de profielen voor één van de geschouwde scholen overeenkomen met de gemiddelden. De andere scholen zetten relatief veel in op Sociaal-emotionele ontwikkeling en/of Sport, Bewegen en Gezondheid. Tabel 2.1

Aandeel per profiel voor alle scholen en de geschouwde scholen in het po16

Profiel

Profielnaam

1

Taal, Rekenen en Huiswerkbegeleiding Sociaal-emotionele ontwikkeling Sport, Bewegen en Gezondheid ICT en Media Kunst en Cultuur Wetenschap en Techniek

2 3 4 5 6

Aandeel alle PO DagprogrammeringsScholen 24%

Aandeel Geschouwde PO scholen 10%

11% 38% 3% 12% 7%

28% 46% 1% 14% 9%

15

De outputmeting wordt twee keer per jaar uitgevoerd door Capae / bureau voor beleidsrealisatie. We gebruiken hier als referentie de outputmeting van 30 augustus – december 2021 en 16 Wier, K. van & Korfker, B. Outputmeting Dagprogrammering. Schoolperiode 30 augustus – december 2021. Den Haag: Capae

Schouwen Dagprogrammering 2022

53

Sardes &DSP-groep, 2023

7 8 9

Democratisch Burgerschap en Ken je stad Natuur en Milieu Beroepsleven Totaal

2%

0,5%

3% 1% 100%

4% 2% 100%

Voor het vo geldt dat het grootste deel van de activiteiten wordt ingezet op Taal, Rekenen en Huiswerkbegeleiding (58%). Daarna volgen op afstand Sport, Bewegen en Gezondheid (15%) en Sociaal-emotionele ontwikkeling (13%). Een van de geschouwde scholen in het vo besteedt vooral aandacht aan Taal, Rekenen en Huiswerkbegeleiding. De andere aan Sport, Bewegen en Gezondheid en Kunst en Cultuur. Beide kiezen daarmee type activiteiten die passen binnen hun visie en behoeften.

Aanbod en deelname Voordat de po-scholen binnen de Children’s Zone in de Dagprogrammering tien uur extra aanbod per week aan gingen bieden, hadden ze al een verplichte verlengde leertijd van zes uur per week. In de Dagprogrammering ging het dus om een uitbreiding van die verplichte verlengde leertijd van vier uur. Uit de uitgevoerde outputmetingen blijkt dat een groot deel van de Dagprogrammeringsscholen in het po er in slagen 10 uur per week extra aanbod te bieden. Dat geldt in de afgelopen jaren ook voor de meeste geschouwde scholen. Kijken we specifiek naar de deelname aan het aantal aangeboden uren dan zien we dat op een van de geschouwde scholen de deelname iets lager is dan het aantal aangeboden uren (mogelijk samenhangend met de coronasituatie), op de andere scholen is de deelname gelijk aan het aanbod. Wat betreft de onderbouw bieden alle geschouwde basisscholen Dagprogrammeringsactiviteiten voor groep 1 en 2. Twee scholen intensiveren daarnaast ook het aanbod in groep 1 en 2. We zien dat in de afgelopen coronajaren de verschillen tussen Dagprogrammeringsscholen in het aantal uren aanbod groter is geworden. Daarin speelde onder andere ook mee dat externe aanbieders niet de school in mochten. De ene school heeft hier makkelijker oplossingen voor kunnen vinden dan de andere, en scholen verschilden ook in oplossingen.

Zo heeft een van de geschouwde scholen er voor gekozen alle Dagprogrammeringsuren in te zetten voor intensivering. Voor het voortgezet onderwijs geldt dat de deelnemende scholen zes uur Dagprogrammering uit moeten voeren voor een derde van de leerlingen. De beide geschouwde scholen in het vo slaagden daar, net als de meeste andere Dagprogrammeringsscholen in het vo, in de periode augustus-december 2021 nog niet in, mede vanwege de opstartfase waarin ze zaten en de langere coronalockdown in het vo in die periode. De nieuwste outputmeting zal daar meer inzicht in geven. Uit de nieuwste outputmeting blijkt dat op beide geschouwde vo-scholen het aantal uren Dagprogrammering en de deelname omhoog zijn gegaan, al haalt één van de geschouwde scholen het aantal van zes extra uren nog niet.

Schouwen Dagprogrammering 2022

54

Sardes &DSP-groep, 2023

Colofon

Titel Auteur Versie Datum Project

Schouwen Dagprogrammering Rotterdam 2022 Joke Kruiter, Paul Duijvestijn, Karin Hoogeveen, Emma Poelman, Emiel Helmich, Iris Wierdsma, Maud Pluijm 7 18-11-2022 Evaluatie Dagprogrammering Rotterdam 2022 (TR1941)

Sardes Postbus 2357 3500 GJ Utrecht (NL) T+31(0)30 23 26 200 www.sardes.nl

© Sardes 2022 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, op welke andere wijze dan ook, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever.

Sardes Postbus 2357 3500 GJ Utrecht Lange Viestraat 371 3511 BK Utrecht (030) 232 62 00 @ secretariaat@sardes.nl www.sardes.nl @SardesUtrecht