[22bb008740] Bijlage behorende bij 22bb8739 over Rotterdamse Stadscamping
Tekst van het document
Een Rotterdamse Stadscamping Economische en maatschappelijke waarde
Definitieve rapportage
Rotterdam november 2022
Oosterman Vrijetìjdszaken
gemaakt voor:
Gemeente Rotterdam
Stadsontwikkeling
Een Rotterdamse Stadscamping Economische en maatschappelijke waarde ínhoud Samenvatting...............................................................................................................................................................................3 1.
2.
3.
4.
De waarde van een Rotterdamse stadscamping................................................................................................. 5 1.1.
Meer weten over de -potentiële- waarde van een stadscamping.............................................................. 5
1.2.
Stadskamperen: altijd een relatie met de stad................................................................................................ 6
1.3.
Opbouw van het rapport........................................................................................................................................6
Ontwikkelingen toerisme en (stads)kamperen....................................................................................................7 2.1
Toerisme in Nederland herstelt zich snel van pandemie............................................................................... 7
2.2
Toeristisch stadsbezoek aan Rotterdam: weer helemaal terug................................................................... 8
2.3
Kamperen: gestage groei, snel herstel na corona, snelle groei campers.................................................. 9
2.4
De kampeervraag in Nederland: steeds diverser.......................................................................................... 10
2.5
Kampeervraag in Rotterdam: divers en met gestage groei........................................................................ 11
2.6
Aanbod stadskamperen regio Rotterdam en Amsterdam, Utrecht, Den Haag..................................... 13
2.7
Het aanbod in Europa: Steden en hun campings.......................................................................................... 16
2.8
Conclusies vraag en aanbod stadsbezoek en -kamperen............................................................................24
Het bepalen van de waarde van een stadscamping........................................................................................ 25 3.1
Bepalende factoren............................................................................................................................................... 25
3.2
Economische waarde.............................................................................................................................................26
3.3
Maatschappelijke waarde................................................................................................................................... 26
Drie 'typen' stadscamping, verschillend van waarde.......................................................................................27 4.1
Drie realistische modellen....................................................................................................................................27
4.2
Type 1: Camperplaats........................................................................................................................................... 27
4.3
Type 2: Compacte Stadscamping....................................................................................................................... 30
4.4
Type 3: Groene Stadsregiocamping.................................................................................................................. 33
4.5
Samenvattend: drie typen camping en hun waarde voor de stad............................................................ 36
Gebruikte bronnen................................................................................................................................................................. 37 Bijlage: Beschrijving van Stadscamping Rotterdam.................................................................................................. 38 Colofon....................................................................................................................................................................................... 40
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
2
Samenvatting De waarde van een Rotterdamse stadscamping. De gemeente Rotterdam wil weten welke waarde een stadscamping voor de stad heeft. Daarbij gaat het zowel om economische als maatschappelijke waarde. Met de antwoorden op die vraag kan de gemeente een betere afweging maken bij de vraag of en op welke wijze zij een eventuele stadscamping wil faciliteren en op welke (soort) locatie. Die vraag naar de waarde van een stadscamping staat in dit rapport centraal. De toekomst van de bestaande Stadscamping Rotterdam is geen onderdeel van deze rapportage. Ontwikkelingen toerisme en (stads)kamperen. De ontwikkelingen in het toeristisch stadsbezoek (city trips) in het algemeen, en in Rotterdam in het bijzonder, vertonen, met een onderbreking in de coronajaren 2020 en 2021, al jaren een stijgende lijn. Met name het inkomend toerisme uit Duitsland, Frankrijk en België groeit gestaag en is na corona weer helemaal terug. Ook het kamperen zit de laatste jaren weer in de lift, zowel in algemene zin in Nederland, als ook op de Stadscamping Rotterdam. Daarbij heeft vooral het camperkamperen een onstuimige groei doorgemaakt die nog niet ten einde lijkt te zijn. Kampeerders zoeken steeds meer beleving en steeds meer variatie: van basic tot luxe.
De drie andere grote steden in de Randstad - Amsterdam, Utrecht en Den Haag - hebben allemaal twee of meer stadscampings met een gevarieerder en groter kampeeraanbod dan Rotterdam. Een quick scan laat zien dat steden in Europa van meer dan een half miljoen inwoners eigenlijk allemaal een camping binnen een straal van 10 kilometer van het centrum hebben. Antwerpen, Kopenhagen en Zürich; steden die een min of meer vergelijkbaar (toeristisch) profiel hebben als Rotterdam, hebben allemaal meerdere vitale stadscampings, waarin eigenaars en exploitanten regelmatig investeren. Het bepalen van de waarde van een stadscamping. De economische waarde van een stadscamping bestaat in dit rapport uit een directe component (omzet en arbeidsplaatsen op de camping zelf) en een indirecte component (bestedingen door bezoekers buiten de camping in de lokale economie, zoals horeca, winkels, attracties). De maatschappelijke waarde van een stadscamping bestaat in dit rapport uit verschillende componenten, zoals belang voor stedelijke activiteiten, inclusiviteit, onderdeel van de identiteit, bijdrage aan duurzaamheid, bijdrage aan leerwerkplekken, et cetera. Drie 'typen' stadscamping, verschillend van waarde.
Omdat een Rotterdamse stadscamping verschillende invullingen kan krijgen en omdat iedere invulling zijn eigen economische en maatschappelijke waarde heeft beschrijven wij in dit rapport drie typen stadscampings met elk ook een eigen type locatie en bereikbaarheid. Elk type camping is een door de onderzoekers geconstrueerd model met aannames over de oppervlakte en het aantal plaatsen en bestedingen. Hoewel de modellen constructies zijn, is ieder model in Rotterdam denkbaar en realistisch. ^
De Camperplaats: een kleine locatie (0,5-1 ha) zonder voorzieningen nabij een invalsweg, niet ver van het centrum maar met een reismogelijkheid per OV naar het centrum. De economische waarde bestaat uit 80.000 euro directe omzet per jaar en een half miljoen indirecte omzet in de vorm van bestedingen in de lokale economie. De maatschappelijke waarde is relatief beperkt.
^
De Compacte Stadscamping: een locatie van 2,5 tot 3,5 ha binnen de stedelijke grenzen, maar buiten de milieuzone en met een frequente OV-verbinding naar het centrum. Dit type camping heeft een gevarieerd aanbod van eenvoudige trekkersplaatsen, camperplaatsen, grotere plaatsen, chalets en tenten die kunnen worden gehuurd. Er is een winkel en een café. De economische waarde bedraagt 0,8 miljoen aan directe omzet op de camping per jaar en de indirecte bestedingen in de stad bedragen naar schatting 3 miljoen euro. De maatschappelijke waarde voor de stad van een dergelijke camping is aanzienlijk. De camping draagt bij aan inclusiviteit en toegankelijkheid voor alle
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
3
doelgroepen. Ze draagt bij aan duurzaamheid en kan een aantrekking hebben op de zogenaamde 'frontrunners' die Rotterdam binnen haar grenzen wil halen.
De Groene Stadsreaiocampina: een ruime groene camping met een hoog voorzieningenniveau en een oppervlakte van 4 à 5 hectare in het stadsregionale landschap. Een dergelijke camping is geschikt voor een hele vakantie van een of twee weken waarvan een of meerdere bezoeken aan Rotterdam deel uitmaken. De economische waarde van een dergelijke camping bestaat uit 1,4 miljoen euro aan directe omzet op de camping en ongeveer 3,7 miljoen aan indirecte omzet in de lokale economie (deels buiten Rotterdam). De maatschappelijke waarde voor Rotterdam van een dergelijke camping is beperkter dan die van het model 'compacte stadscamping'.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
1. De waarde van een Rotterdamse stadscamping 1.1.
Meer weten over de -potentiële- waarde van een stadscamping
Stadscampings vind je overal in Europa. Ze hebben in de regel een specifieke functie voor kort verblijf van mensen die de stad, een daar gehouden evenement of haar bewoners willen bezoeken. Ze bestaan soms uit een onaanzienlijk stuk land langs een uitvalsweg; soms hebben ze een uitgebreider en mooi ingericht terrein, bijvoorbeeld bij een stads- of sportpark of in de stadsrand. Het stadskamperen is volop in beweging, mede door het nog altijd groeiende aantal camperaars en de gestegen populariteit van citytrips. In Rotterdam is de laatste 10 à 15 jaar bovendien toch al sprake van een sterk gegroeide toeristische aantrekkingskracht, waardoor het verblijfstoerisme hard is gegroeid. Dit rapport geeft de gemeente Rotterdam input voor wat betreft de toekomst van het stadskamperen, locatievereisten, verschijningsvorm en benodigde voorzieningen. De gemeente wil daarbij een goed beeld hebben van de economische en maatschappelijke - potentiële - waarde van het stadskamperen. Rotterdam heeft op dit moment één typische stadscamping, Stadscamping Rotterdam, aan de Kanaalweg1, op korte afstand van het centrum. Daarnaast is er in de gemeente een camping in Hoek van Holland, op zo'n 30 kilometer afstand van het Rotterdamse centrum en georiënteerd op de badplaats. Ook zijn er nog enkele campings buiten de gemeentegrenzen van Rotterdam maar wel binnen een straal van 10 kilometer om het centrum.
De toekomst van de huidige stadscamping is niet het onderwerp van deze rapportage. Wel gaat het om de vraag welke - potentiële - waarde een stadscamping voor Rotterdam heeft of kan hebben, zowel economisch als maatschappelijk. Zo vormen de uitkomsten van deze rapportage input voor de discussie over de wijze waarop de Gemeente Rotterdam een eventuele stadscamping wil faciliteren en op welke (soort) locatie. Wat levert een stadscamping op voor de stad, zowel voor de economie als voor de samenleving? Wat gaat de stad missen als er geen stadscamping zou zijn? Met welke eisen moet rekening worden gehouden voor een stadscamping die past bij Rotterdam? Deze vragen staan centraal in deze rapportage. Wij onderscheiden in de vragen van de gemeente twee - samenhangende - hoofdvragen: 1.
Wat is de waarde van een stadscamping voor de stad Rotterdam? Daarbij wordt zowel aan economische (arbeidsplaatsen, bezoekers, bestedingen) als aan maatschappelijke waarde gedacht (belang voor andere stedelijke functies en activiteiten, inclusiviteit in gastvrijheid, onderdeel van de identiteit/DNA van Rotterdam, bijdrage aan duurzaamheid).
2.
Aan welke eisen moet een stadscamping voldoen om van waarde te kunnen zijn. Daarbij wordt gedacht aan locatie, voorzieningen, bereikbaarheid en verbindingen met het centrum, en hoe deze kenmerken van invloed zijn op de waarde van de camping, zoals beschreven bij 1.
Deze samenhangende dubbele vraagstelling staat in deze rapportage dan ook centraal.
1 Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
5
1.2.
Stadskamperen: altijd een relatie met de stad
In dit onderzoek ligt de focus op het stadskamperen. Een stadscamping trekt stadsbezoekers en heeft dus per definitie een relatie met de stad, met zijn culturele, toeristische en onderwijsvoorzieningen, met zijn evenementen, met zijn inwoners, et cetera. Een stadscamping kan gezien worden als tegenpool van een landelijk gelegen camping waar de meeste bezoekers komen met het motief om de stedelijke drukte achter zich laten en zich onder te dompelen in de natuur, het landschap en/of de kust. Anders dan de hotels en hostels in de stad biedt de stadscamping een laagdrempelige overnachtingsmogelijkheid in de buitenlucht waar mensen met hun eigen kampeermiddel, van kleine tent tot en met een grote camper terecht kunnen. Toch zijn er ook combinaties van rustig gelegen campings nabij een stad waarbij de bezoeker op het ene moment geniet van de rust en het groen en op een ander moment de stad in trekt om te winkelen of een museum te bezoeken. Rustig of niet, een stadscamping heeft altijd een relatie met de stad en zijn voorzieningen. Bezoekers komen er primair om de stad en haar voorzieningen (theaters, musea etc.) of bewoners (vrienden, familie) te bezoeken. De sfeer op een stadscamping is vaak internationaal. Een groot deel van de bezoekers komt slechts een of enkele dagen2.
Daarnaast kan er sprake zijn van kort verblijf door personen die wonen, werken of studeren in de stad en tijdelijk geen permanent onderkomen hebben.
1.3.
Opbouw van het rapport
Helaas laten de centrale vragen van dit onderzoek zich niet volledig sluitend en altijd met harde cijfers beantwoorden. We benaderen de vragen door zoveel mogelijk beschikbare onderzoekscijfers over het fenomeen stadskamperen op een rijtje te zetten. Ook kijken we naar specifiek Rotterdamse cijfers over bezoek en bestedingen). Daarnaast ontwikkelen we grip op de materie door te kijken naar de aan- of afwezigheid van stadskamperen in een aantal andere Nederlandse en buitenlandse steden (benchmark). Wij beantwoorden de bovenstaande vragen in de volgende hoofdstukken: 2.
De ontwikkeling van het stadskamperen: daarbij gaat het om de trends in de consumentenvraag op het gebied van kamperen, de ontwikkelingen in vraag en aanbod in de Rotterdamse Regio, en een analyse van de beschikbaarheid van stadscampings in middelgrote Europese steden. Zo ontstaat een beeld van de - potentiële - markt van het stadskamperen.
3.
De waarde van de stadscamping: we beschrijven de economische factoren en potentiële maatschappelijke bijdragen die de waarde van een stadscamping bepalen.
4.
Drie typen campings als model beschreven: We schetsen drie mogelijke, realistische maar ook modelmatige invullingen van een stadscamping in Rotterdam, die uiteenlopen van een camperplaats met minimale voorzieningen tot een ruim opgezette groene camping in de stadsrand. Van elke variant beschrijven we de maatschappelijke en economische meerwaarde. Deze modellen dienen om meer begrip te krijgen van de potentiële waarde van een Rotterdamse stadscamping in verschillende verschijningsvormen. De uiteindelijke waarde van een bestaande of te realiseren stadscamping zal nooit identiek zijn aan het model, omdat de 'echte' camping altijd wel ergens zal afwijken van het model, hetzij qua locatie, voorzieningenniveau, of de kwaliteit van de bedrijfsvoering.
2 Op de bestaande stadscamping is de gemiddelde verblijfstijd 1,7 nachten. Met kwalitatief betere voorzieningen is dit mogelijk te verhogen naar gemiddeld 2 - 2,5 nachten. Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
6
2. Ontwikkelingen toerisme en (stads)kamperen 2.1
Toerisme in Nederland herstelt zich snel van pandemie
Rap herstel na de coronapandemie. In het internationaal toerisme naar Nederland was 2019 een topjaar. In totaal bezochten dat jaar 20,1 miljoen buitenlandse toeristen Nederland, waarmee een periode werd afgesloten waarin het inkomend bezoek jaarlijks met gemiddeld 5% groeide. Daarna zorgden de coronamaatregelen in 2020 en 2021 voor een ongekende afname hiervan. In 2020 bezochten nog 7,3 miljoen buitenlandse bezoekers ons land, een daling van 12.9 miljoen ten opzichte van 2019 (CBS, 2021) en in 2021 liep het aantal bezoekers uit het buitenland verder terug tot 6.3 miljoen (NBTC, 2022). In 2022 is het herstel in hoog tempo ingetreden. In juli en augustus 2022 registreerden logiesaccommodaties in Nederland meer gasten en overnachtingen dan voor de pandemie. Nederlanders bleven het binnenland behoorlijk trouw en het inkomend toerisme herstelde sterk (CBS, voorlopige cijfers oktober 2022). Het aantal buitenlandse gasten verdubbelde ten opzichte van 2021. Met 3,9 miljoen buitenlandse gasten is dat weer bijna (-9,6%) op het niveau van 2019 (het aantal overnachtingen van buitenlanders was zelfs alweer -4,3% ten opzichte van 2019) (NRIT kennisbank, oktober 2022). Toerisme vanuit 'ver weg-landen' blijft nog ver achter bij de cijfers uit 2019, maar het bezoek vanuit Duitsland en Frankrijk was de afgelopen zomer hoger dan in 2019, en vanuit België nog maar een fractie lager dan in 2019.
Alle typen logiesaccommodaties in Nederland hebben zich meer dan hersteld van de pandemie. Kampeerterreinen ontwikkelden zich het sterkst met een groei van 15,3% van het aantal gasten ten opzichte van 2019, gevolgd door huisjesterreinen (+4,8%), groepsaccommodaties (+3,4%) en hotels (+2,7%). Ook qua aantallen overnachtingen zien we bij alle typen logiesaccommodaties een groei. Voor wat betreft kampeervakanties zijn het traditioneel gezien de Belgen en Duitsers die Nederland bezoeken. Van zowel Belgen als Duitsers komt 80% met de auto, een kleiner deel reist per trein Z bus of per vliegtuig (CBS, 2021). 'Nabijmarkten' zullen zich eerder herstellen. Toch lijkt het er niet op dat de twee coronajaren alleen maar een korte onderbreking waren van de ontwikkelingen over de afgelopen 15 jaar. Bezoekers hebben de afgelopen jaren definitief kennis gemaakt met grotere onzekerheden en plotselinge wijzigingen en beperkingen bij het plannen van hun vakantie. Bijvoorbeeld als gevolg van een onstabiele geopolitieke situatie, een dreigende wereldwijde economische terugval, brandstof- en personeelstekorten, noodweer of nieuwe epidemieën. NBTC constateert dat, mede onder invloed van grotere onzekerheden elders in de wereld, meer vakantiegangers dichter bij huis op vakantie gaan. Ook wordt er over het algemeen later geboekt.
Europeanen zullen wat meer met de auto, camper, OV, of per fiets op vakantie gaan in eigen land of in Europa. Terwijl bezoekers van andere continenten voorlopig en misschien wel blijvend minder naar Nederland zullen komen3.
3 De Wereldtoerismeorganisatie UNWTO verwacht dat het internationaal toerisme, zeker bij grote afhankelijkheid van (inter-)continentaal vliegverkeer, pas vanaf de tweede helft van 2021 gaat herstellen en 2,5 tot 4 jaar nodig gaat hebben om op het niveau van 2019 terug te keren.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
2.2 Toeristisch stadsbezoek aan Rotterdam: weer helemaal terug Bezoek aan Rotterdam Voorafgaand aan de Coronapandemie groeide het toeristische stadsbezoek aan Rotterdam sterk - tot meer dan 2 miljoen overnachtingen in 2019. Met name onder Nederlandse bezoekers groeide de populariteit van Rotterdam, maar ook het aantal buitenlandse bezoekers ging jaar na jaar gestaag omhoog. De pandemie zorgde voor een breuk. In 2020 werden nog 1,2 miljoen overnachtingen geregistreerd, en in 2021 waren er het er 1,0 miljoen (NTBC Dashboard). Nu de reisrestricties grotendeels zijn verdwenen is de stijgende lijn weer ingezet, en telde Rotterdam tot en met juli 2022 al 1,1 miljoen overnachtingen. Bezoekers in 2022 kwamen voor 7^ uit Nederland, 19% uit Europa en 10% uit de rest van de wereld (NTBC Dashboard). Rotterdam Partners meldde in september 2022 dat het aantal toeristen aan Rotterdam alweer terug is op het niveau van voor Corona4. Wel ziet men relatief wat meer bezoekers uit Nederland, België, Frankrijk en Duitsland en wat minder uit de VS en Azië.
Ontwikkeling 5 jaar Overnachtingen xlOOO 2.400
2017
2.043
2.035
2018
2019
2020
2021
Aantal overnachtingen in Rotterdam 2017-2021 (NBTC Dashboard o.b.v. CBS) De Nederlandse bezoekers aan Rotterdam kwamen vooral naar de stad om te winkelen (2-4Ki) of te lunchen /dineren (16%). Verder was het cultureel aanbod een belangrijk bezoekmotief, waaronder bezoek aan een concert I theatervoorstelling (8%), bezoek aan een evenement (7%) en bezoek aan een museum (6%) (bron: NBTC, 2019: Toeristisch bezoek aan steden). Helaas ontbreken in dit onderzoek de buitenlandse bezoekers. Wel is bekend dat 50% van de buitenlandse hotelbezoekers aan Rotterdam aangeeft met een zakelijk motief te komen (bron: Visie Toerisme Rotterdam).
4 https://www.riinmond.nl/nieuws/1556287/van-bezoekie-aan-kubuswoningen-tot-markthal-aantal-toeristen-inrotterdam-weer-op-niveau-van-voor-corona Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
8
2.3 Kamperen: gestage groei, snel herstel na corona, snelle groei campers Landelijk beeld: kamperen neemt licht toe in populariteit Het aantal overnachtingen op Nederlandse kampeerterreinen was grofweg stabiel tussen 2012 en 2019; met een lichte daling van het aantal Nederlandse kampeerders en een groei van het aantal overnachtingen van buitenlanders. Gedurende de Coronajaren 2020 en 2021 was het aantal buitenlandse bezoekers een stuk lager, maar nam het aantal binnenlandse kampeerders sterk toe. Het totaal aantal overnachtingen op kampeerterreinen in 2021 lag daardoor toch nog boven de 25 miljoen, hoger dan de voorgaandejaren. De groei in het kamperen zit niet zozeer in de standaard caravan of bungalowtent, maar in bijzondere concepten en locaties, van hooibergslapen tot en met het huren van ingerichte luxe bungalowtenten met een eigen toiletgebouwtje en, last but not least, het camperkamperen, dat een sterke groei doormaakte. De vraag is hoe het kamperen zich na Corona verder zal ontwikkelen, en met name of Nederlandse kampeerders, die tijdens de pandemie massaal in eigen land bleven, relatief vaker in Nederland zullen kamperen dan voorheen, of dat zij toch weer het buitenland opzoeken.
Voorlopige CBS-cijfers voor het jaar 2022 laten zien dat het aantal overnachtingen door Nederlanders wel lager is dan in de pandemiejaren (90% van 2021 voor de periode t/m juli), maar wel hoger is dan daarvoor. . Het aantal bezoekers uit het buitenland laat in de eerste helft van 2022 juist een zeer sterke groei zien ten opzichte van 2021. Al met al lijkt de populariteit van kamperen, na jaren van stagnatie, sinds 2020, toe te nemen, ook al is het nog te vroeg om van een echte trend te spreken.
Overnachtingen op Kampeerterreinen (*1.000) 30000 25000 20000
----------------- -«
m
2013
2014
15000 10000 5000 0 2012
■Totaal
2015
2016
2017
•Binnenlands
2018
2019
2020
2021
■Buitenlands
Bron; CBS Logiesaccommodaties; gasten, overnachtingen, bezettingsgraad, kerncijfers (2012-2021) Groei van het aantal campers zet door De afgelopen 10 jaar is het aantal campers in Nederland sterk gegroeid, waarvan de afgelopen drie jaar zelfs spectaculair. Waren er in 2010 nog 65.473 campers geregistreerd in Nederland, inmiddels is dit aantal gestegen tot 170.624 in oktober 2022, aldus officiële cijfers van de BOVAG en de Kampeer en Caravan Industrie Nederland. De afgelopen 3 jaar zijn er meer dan 50.000 nieuwe campers geregistreerd, met een stijging van 10.000 in de eerste 9 maanden van 2022. De Nederlandse Kampeerauto Club (NKC) voorspelt verdere groei tot een verdubbeling van het aantal campers in de periode 2020-2030 (tot ca. Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
9
240.000). Ook in Europa als geheel is het aantal campers de afgelopen 10 jaar sterk gestegen (European Caravan Federation, 2021). Naast de traditionele groep van wat oudere camperaars, ziet de NKC de opkomst van jongeren die een tweedehands camper kopen, of de camper deelt met vrienden of familie. Tussen begin 2020 en midden 2022 steeg het camperbezit in de jongere leeftijdsgroep (18-45 jaar) van 12.000 naar 20.000. Qua staanplaats hebben de meeste camperaars de voorkeur voor een plek op een camping (54%; aldus NKC), waar meer voorzieningen zijn en de sociale controle en veiligheid hoger zijn. Een ander deel van de camperaars is volgens de NKC tevreden met een eenvoudige camperplaats met enkele basisvoorzieningen (40%). Een stroomaansluiting en een stabiele ondergrond zijn het meest essentieel voor een geschikte eenvoudige camperplaats, daarna volgen water, sanitaire voorzieningen en WiFi.
2.4 De kampeervraag in Nederland: steeds diverser Blijvende vraag naar hoge kwaliteit en aandacht voor duurzaamheid In haar trendrapport 'Nederland Kampeert' (2018) beschrijft ANWB de trends die zij ziet in het kamperen. Ook al is dit al een paar jaar geleden, wij zien deze trends nog steeds. De ANWB beschrijft de volgende relevante trends in het stadskamperen: ^
ANWB onderscheidt drie typen kampeerders: de traditionele kampeerders, de gezinnen, en de ondernemende kampeerders. De laatste groep bestaat uit 30-plussers zonder kinderen, die kamperen leuk vinden maar waarvoor het vooral belangrijk is wat er in de omgeving te doen is. Zij verwachten een vrij hoog kwaliteitsniveau van basisvoorzieningen ('4 sterren campings').
^
In algemene zin stellen gasten, zowel binnen- als buitenlandse, steeds hogere eisen aan luxe en gemak. Er is een groeiende vraag naar verhuuraccommodaties van goede kwaliteit, ook omdat het aantal mensen dat eigen kampeermiddelen bij zich heeft, terugloopt (uitgezonderd de campers).
^
Het aantal 'fanatieke kampeerders' loopt terug, en een groeiende groep 'flexkampeerders' gaat de ene keer kamperen maar neemt de volgende keer een hotel. Dit sluit aan bij de trend dat Nederlanders vaker maar korter op vakantie gaan.
^
Er is een groeiende behoefte aan 'verantwoord en duurzaam' op vakantie gaan, wat betekent dat gasten hun carbon footprint proberen te beperken. Bijvoorbeeld door zelf (zonne-)energie op te wekken, regenwater te recyclen en afval zorgvuldig te scheiden.
^
De reis naar de camping begint al thuis, en een goede 'eerste impressie' met aandacht voor digitale vindbaarheid, een informatieve website, mogelijkheid tot online boeken en een goede digitale service zijn van blijvend belang.
^
Campings specialiseren zich verder, variërend van zeer luxueus tot 'back to basics', en van ecokamperen tot tienercampings.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
10
2.5 Kampeervraag in Rotterdam: divers en met gestage groei Gestage groei op Stadscamping Rotterdam. De cijfers van de bestaande Stadscamping Rotterdam vormen de belangrijkste referentie om een beeld te krijgen van de vraag naar het stadskamperen in Rotterdam. Deze camping is de meest typische en nabij gelegen stadscamping van Rotterdam. De stadscamping Rotterdam is echter niet de enige camping die stadsbezoekers aantrekt. Ook de andere campings in de regio, ontvangen voor een deel stadsbezoekers aan Rotterdam. Helaas beschikken wij niet over bezoekcijfers van de andere regionale campings, maar er is reden om aan te nemen dat het stadskamperen op de andere campings in grote lijnen dezelfde trend vertoont. Camping Rotterdam registreert sinds 2013 een gestage groei van het aantal gasten en overnachtingen. De gemiddelde verblijfsduur is al jaren constant: gemiddeld zo'n 1,7 nacht per gast5. Tijdens de coronajaren viel het aantal overnachtingen sterk terug, maar begin november 2022 werd het aantal overnachtingen van 2019 alweer gepasseerd. De verwachting is dat er in 2022 zo'n 37.000 overnachtingen worden geboekt door ca. 22.000 gasten.
Bezoekers en overnachtingen Stadscamping Rotterdam 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 M nachten
M bezoekers
Bezoekers en overnachtingen Stadscamping Rotterdam (bron: CBS-registratie camping). Gegevens 2022 zijn de aantallen van check out t/m 3 november 2022
Grootste deel van de gasten komt uit Duitsland en de rest van Europa. Stadscamping Rotterdam heeft veel buitenlandse gasten; minder dan een kwart komt uit Nederland. Een derde komt uit Duitsland; 15% komt uit België en Frankrijk. Een kwart komt uit de rest van Europa en
5 Stadscampings hebben over het algemeen een kortere gemiddelde verblijfsduur dan het gemiddelde van alle Nederlandse kampeerterreinen in Nederland. Die bedroeg in 2021 5,81 overnachtingen per gast. (bron: CBS Logiesaccommodatie). Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
11
Herkomstlanden overnachtingen Stadscamping Rotterdam periode nov 2021-okt 2022
■ Nederland
«Duitsland
«België
«Frankrijk
«Rest Europa
«rest wereld
2 procent uit de rest van de wereld. Hoge bezettingsgraad in de zomer. De bezettingsgraad van de Stadscamping varieert sterk over het jaar, zoals gebruikelijk bij campings. Uitgaande van een maximum capaciteit van 400 persoonsovernachtingen per etmaal ligt de bezettingsgraad van de camping rond de 70% in de zomer, en tussen de 30% en 40% in het voorjaar en september. In de wintermaanden is de bezetting vrij laag.
Bezettingsgraad Stadscamping Rotterdam (periode nov 2021- oct 2022) 80,0007o
60,0007o
0,0007o
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
12
2.6 Aanbod stadskamperen regio Rotterdam en Amsterdam, Utrecht, Den Haag Aanbod in de Regio Rotterdam Het is van belang om inzicht te hebben in het aanbod van campings in de regio Rotterdam, om te bepalen welke bestaande campings mogelijk kunnen voorzien in de behoefte aan stadskamperen. Onderstaande tabel beschrijft dit aanbod met de belangrijkste campings van waaruit binnen een uur met fiets en/of openbaar vervoer het stadscentrum bereikt kan worden. Stadscamping Rotterdam is de enige camping die zich binnen 3 km van het centrum bevindt en die een kortere reistijd dan 30 minuten (fiets) respectievelijk 15 minuten (OV) naar het stadscentrum kent. De reistijd naar het stadscentrum van Rotterdam vanaf de andere campings is per fiets langer dan 30 minuten en met het OV langer dan 45 minuten, waarbij vaak nog een stuk moet worden gewandeld naar de dichtstbijzijnde OV-halte. De overige campings richten zich niet primair op het stadsbezoek, maar vooral op recreatie in de natuur en in het buitengebied. In de meeste gevallen staat wel de mogelijkheid tot stadsbezoek op de site vermeld. Het aanbod in de andere 3 grote steden in de Randstad Amsterdam, Utrecht en Den Haag hebben meer aanbod van stadscampings dan Rotterdam, zowel in terreinoppervlakte als qua aantal staanplaatsen en in variatie van het aanbod.
Veel campings hebben een mix van vaste staanplaatsen, camperplekken, chalets voor verhuur en toeristische plaatsen. Over de laatste jaren lijken er geen grote verschuivingen in het type plekken te zijn, met als uitzondering de groei van het aantal camperplaatsen. Den Haag en Utrecht6 hebben allebei twee campings die zich binnen fietsafstand van het stadscentrum bevinden7. . Daarbij wordt opgemerkt dat met name de campings in Den Haag zich ook richten op de nabijheid van strand, bossen en natuur, waardoor zij geen stadscampings 'pur sang' zijn. Daarnaast bestaat er in Den Haag sinds 2015 een tijdelijke camperplaats bij knooppunt Ypenburg. Amsterdam heeft vier campings binnen 15 kilometer vanaf het stadscentrum. Drie van de vier liggen op korte fietsafstand of zijn met een directe openbaar vervoersverbinding te bereiken (binnen ca. 30 minuten, zowel per fiets als per openbaar vervoer). Alle Amsterdamse campings richten zich in hun marketing en website op de nabijheid van de stad met haar voorzieningen en attracties. Stadscamping Zeeburg is de afgelopen jaren significant uitgebreid, waarmee het kampeeraanbod binnen Amsterdam verder is gegroeid tot ca. 20 hectare terrein met meer dan 1500 plaatsen.
De volgende tabel geeft een overzicht van de campings in en om Rotterdam + de gemeentelijke camping in Hoek van Holland. De tweede tabel toont het aanbod in en om de andere drie grote steden in de Randstad8. De tabellen geven onder andere een indruk van de oppervlakte, het aantal plaatsen, eventueel aanwezige accommodaties, aanwezige voorzieningen, reistijden en bereikbaarheid.
6 De camping was gesloten in 2021 vanwege een verbouwing 7 Budget Camping Utrecht bevindt zich binnen 4 km fietsen vanaf de Neude; en de Boomgaard in Bunnik binnen 8 km. Vakantiepark Kijkduin bevindt zich binnen 9 km fietsen vanaf het Binnenhof in Den Haag, en Camping Duinhorst binnen 5,5 km.
8 De gegevens in de tabellen zijn verzameld op basis van campingvergelijkingssites (met name ANWB), sites van de camping zelf, gegevens uit krantenartikelen, informatie uit gemeentelijke plannen, websites van de campings, satellietopnames via GoogleMaps, ruwe oppervlaktemetingen m.b.v. GoogleMaps en plattegronden van een aantal campings. Voor de bereikbaarheid is gebruik gemaakt van 9292.nl en GoogleMaps. Het betreft een quick scan om een algemeen beeld te krijgen; Gegevens bij benadering en niet volledig. Gegevens niet gecheckt bij de betreffende campings, waardoor er fouten of onvolledigheden in kunnen zitten.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
13
Overzicht campings stadsregio Rotterdam
Naam
^
Oppervlakte
^
Bereikbaarheid
Aantal plaatsen
Mogelijkheid huren
faciliteiten
van hutten, chalets,
Fietsafstand en Bereikbaarheid OV Naar Rotterdam-Centraal
campers Maanden open Stadscamping
3 ha
Maximaal 250 grote en kleine
20 trekkershutten
Receptie met
3 km
10 min bus, (minimaal
Rotterdam
Direct vanaf
plaatsen waarvan zo'n 80-100
met totaal 48 bedden
koffieautomaat
15 minuten
4xZuur)
invalsweg
camperplaatsen
Wasmachines
(Te voet 45 min)
A13/A20
Kantine/bar in het
Hele jaar open
seizoen
Delft
7 ha
35, maar 'ontvangt geen
Elektriciteit en
11 km
35 minuten (15
(Midden-Delfland)
Smalle
jongeren, groepen of
Wifi bij
36 minuten
minuten lopen en 20
Delflandhoeve
toegangsweg voor
studenten' en geen grote
receptiegebouw
campers
campers/caravans
minuten bus), 2x per uur
15 april- 15 sept Delft
Ongeveer 4,5 ha
230 plaatsen, waarvan 163
50-60 chalets,
Verwarmd zwembad
15 km
50-60 minuten.
Vakantiepark Delftse
Direct vanaf
toeristische plaatsen en 44
bungalows en
Minimarkt,
46 minuten
of lopen naar station
Hout
invalsweg A13
camperplaatsen
Hele jaar open
Bus
bungalowtenten in
wasserette
Delft; trein naar
verschillende typen,
Brasserie
Rotterdam CS
2,4,5 of 6 personen
Kinderspeeltuin Animatie, yoga
Delft
•
15 ha
180, waarvan 120 vaste
Naturistencamping
•
A13, Via TU
plaatsen
nee
^
Zwemvijver met
11 km
30 minuten,
strandje
36 minuten
niet in het weekeind
(bus)
Abtswoudsehoeve
Terrein
Midden-Delfland
1 April-1 oktober
Bergschenhoek
0,5 ha
Boerderijcamping
Bereikbaar via
Lansingerland
N209
naar bushalte dan bus
1 apr 31 okt
en dan trein Z metro
Jeu de boulesbaan 20
Winkel
9 km
1 uur en 15 minuten
Terras
30 minuten
(32 minuten lopen
Barendrecht
5 ha
64 kampeerplekken,
Enkele stacaravans te
Speeltuin
15 km
Fiets: 50 minuten
Camping de Oude
Goede ontsluiting
daarnaast ook vaste plaatsen.
huur voor 2-6
Miniwinkel
50 min
OV: 50 minuten (bus
Maas
Hele jaar open.
maanden
Fietsverhuur
1x per uur en daarna
Jachthaven
trein,)
Hoek van Holland
0,4 ha trekkers
134 trekkersplaatsen
Camping Hoek van
Goede ontsluiting
202 vaste jaarplaatsen
Holland
campers •
1 mrt 31 okt
1 trekkershut
Supermarkt
32 km
OV: 65 min (25 min
Speeltuin
Fiets: 1 uur en 45 min
lopen/bus; daarna 40 min metro)
Overzicht Stadscampings Amsterdam, Utrecht, Den Haag Naam
Oppervlakte
Aantal plaatsen
Bereikbaarheid voor
Mogelijkheid huren
Faciliteiten
van hutten, chalets,
campers periode opening
et cetera
Amsterdam
4 ha
335 toeristisch, waarvan 60
gemeentecamping
Goed vanaf ring A10
camperplaatsen
't Vliegenbos
Hele jaar open
Amsterdam
ca. 6 ha incl. uitbreiding
500 toeristische plaatsen,
Camping Zeeburg
Goed vanaf ring A10
waarvan 40
hele jaar open
camperplaatsen
4 trekkershutten
Fietsafstand tot
Bereikbaarheid OV naar het
het centrum
centrum van de stad
van de stad Restaurant
2 km (veerpont)
20 minuten
Winkel
15 min fietsen
(10 min lopen naar de metro,
Wasserette
(30 min lopen)
dan nog 5 à 10 min
16 Eco Cabins en
Café; Restaurant
6 km
25-35 min
Wagonettes
Kinderboerderij
20 minuten
(15 min lopen naar de tram
Kanoverhuur
en dan nog 10 min naar CS
Winkel
(tram 26) of 20 min naar
Fietsverhuur
Rokin (tram 14)
Amsterdam
5 ha
371 plaatsen, waarvan 136
164 Chalets, Eco
Winkel
14 km
50-min
Amsterdamse Bos
Goed vanaf A9
toeristisch en 64
cabins
Wasserette
45 minuten
5 min Lopen
Gem Amstelveen
Hele jaar open
camperplaatsen, 164
en Cottages in diverse
Speeltuin
Bus naar Schiphol
chalets
maten
Fietsverhuur
Trein naar Amsterdam
geen
Amsterdam
5 ha
350 toeristische verhuur
Recreatieplas
12 km
25-30 min
Gaaspercamping
Direct vanaf A9
waarvan 100 camper en 60
Winkel
35 minuten
7 minuten lopen naar de
Camping april-okt
vaste plaatsen
Fietsverhuur
metro dan 20 minuten naar
Restaurant
CS.
Camperplaats hele jaar Utrecht
4 ha
Beperkte ruimte voor
84 vakantiewoningen
Budgetcamping
Goed vanaf A28
toeristische kamperen (ca.
waarvan een deel al
Winkel
4 km
15 min
10 minuten
5 minuten lopen naar de
Utrecht
Tijdelijk gesloten
1 ha).
geruime tijd in
bushalte dan 10 min bus elke
aanbouw is.
paar minuten
Utrecht
5,5 ha
262, waarvan 171
6 Safari Cottages en
Brood
8 km
20 min
Buitengoed de
Goed vanaf A12
toeristische staanplaatsen
Boomgaard Lodges
speeltuin minigolf
25 min
9 minuten lopen naar station
Boomgaard
Camping April-okt
(16 camperplaatsen)
Groepsaccommodatie
fietsverhuur
(Gem Bunnik)
Verhuur acc. Hele jaar
dan 8 minuten met de trein
Wasserette
Den Haag
+Z- 18 ha
924 plaatsen waarvan 406
Diverse maten en
Fietsverhuur
9 km
40 min
Vakantiepark
Direct aan het strand,
toeristische staanplaatsen
soorten bungalows,
Midgetgolf; Tennis-baan;
31 min
16 min lopen naar de
Kijkduin
Hele jaar
(24 camperpl. )
strandhuisjes en
Restaurant; Snackbar
chalets (345 in totaal)
Overdekt bad
Enkele trekkershutten
bushalte, dan nog 25 min.
Den Haag
+A 10 ha
429 plaatsen, waarvan 203
Winkel; Zwembad
5,3 km
Duinhorst
Nabij strand
toeristische (8
Snackbar
19 min
(gem Wassenaar)
Hele jaar
camperplaatsen) en 224
Fietsverhuur
Den Haag
+A 1.2 hectare
Camperpark
Direct vanaf A4
Ypenburg
Hele jaar open
vaste staanplaatsen 50 camperplaatsen
15 min lopen naar bushalte, dan 10 min bus naar Den
Sportvelden Geen verhuur
25 min
Haag Centraal
Kleine campingwinkel,
+
sanitair, wasmachine
7 km
23 min lopen naar station
26 min fietsen
Ypenburg, dan 5 min naar CS
30 min
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde. Eindversie 21 november 2022
15
2.7 Het aanbod in Europa: Steden en hun campings In West- en Centraal Europa verschillen de mogelijkheden tot stadskamperen van land tot land. Het globale beeld is dat vrijwel alle steden met meer dan 500.000 inwoners wel een of andere vorm van (stads)camping in een straal van 10 km rondom de stad hebben. Daarbij zijn er wel verschillen per land, en is in een snelle scan niet duidelijk of alle campings die in (de buurt van) de stad liggen daadwerkelijk een hechte relatie met het bezoek aan de betreffende stad hebben. Een globale analyse van het aanbod bij middelgrote steden in een aantal Europese landen (vergelijkbaar met de maat van Rotterdam) laat zien: ^
In veel middelgrote Duitse steden bevinden zich een of meerdere campings op landschappelijk gelegen locaties in de stad (bij bossen, vennen, beekjes). Ze hebben dus vaak een groene uitstraling maar bevinden zich toch in de directe nabijheid van het stadscentrum (vaak binnen 3-5 km). Ze zijn meestal per bus en fiets goed te bereiken. Dit is bijvoorbeeld het geval in Hannover, Dresden, Bremen, Essen, Düsseldorf, Stuttgart en Leipzig. Slechts in een beperkt aantal steden bevinden de campings zich verder van het centrum (5-8 km in Dortmund, Frankfurt am Main en Duisburg). Hamburg heeft slechts een heel kleine camping die vooral voor campers geschikt is. Vrijwel alle Duitse steden hebben een of meerdere standplaatsen voor campers op redelijk centrale locaties (waarbij het stadscentrum bereikbaar is per OV en fiets).
^
De meeste middelgrote steden in Vlaanderen (Gent, Brugge, Antwerpen) beschikken over een camping binnen 5 km fietsafstand van de binnenstad. In de Waalse steden Charleroi, Luik en Namen en in Brussel bevinden de campings zich ver van de stad ^ 8 kilometer) en zijn ze er qua openbaar vervoer matig mee verbonden.
^
Middelgrote Spaanse steden zoals Valencia, Murcia, Zaragoza en Malaga hebben geen campings binnen de gemeentegrenzen; wel zijn er standplaatsen voor campers die sterk verschillen in kwaliteit (van parkeerterrein zonder voorzieningen, tot 'park met zwembad'). Vaak bevinden zich in de nabijheid van de steden campings aan zee, of in de bossen en heuvels, maar deze liggen op grotere afstand ^ 8 km) en zijn vaak alleen per auto bereikbaar.
^
Veel Franse steden (Lyon, Marseille, Bordeaux, Toulouse, Nice) beschikken over een of meerdere campings, maar op grotere afstand van de stad ^ 8 km) en/of op locaties in de stedelijke periferie die moeilijk te bereiken zijn zonder gemotoriseerd vervoer (beperkte mogelijkheden per OV Z fiets).
^
Centraal-Europese landen hebben een uitgebreidere kampeertraditie, en er zijn dan ook veel (middel)grote steden met campings. Praag heeft bijvoorbeeld meerdere campings binnen 3 km. vanaf het stadscentrum.
^
In Engelse steden als Manchester, Leeds, Liverpool en Birmingham bevinden zich geen campings binnen de stad. De dichtstbijzijnde campings of 'caravan parks' zijn gelegen in het buitengebied, op meer dan 10 km. van het centrum (niet op fietsafstand) en moeilijk of niet bereikbaar per openbaar vervoer.
Uit de vergelijking volgt dat vooral in Vlaanderen, Duitsland en Midden-Europa stadscampings zich in de directe nabijheid van de stad bevinden en dat hun stadscentra over het algemeen per fiets en/of openbaar vervoer bereikbaar zijn. In andere landen zijn campings vaak verder weg en is gemotoriseerd vervoer nodig om het stadscentrum binnen afzienbare tijd te bereiken.
Antwerpen, Zurich en Kopenhagen en hun stadscampings Deze paragraaf beschrijft enkele Europese steden die als referentie voor Rotterdam zouden kunnen dienen. Daarbij wordt gekeken naar hun campingaanbod en eventuele ontwikkelingen die gaande zijn op het gebied van (stads)kamperen. Het betreft de volgende steden, die qua omvang vergelijkbaar zijn met Rotterdam: ^
Antwerpen, waar de gemeente recentelijk een exploitant heeft geselecteerd voor het opzetten van een stadscamping op een nieuwe locatie, en waar de twee bestaande locaties worden gesloten;
^
Zürich, waar de vier campings een duidelijk profiel hebben, en zich onderling onderscheiden met nabijheid tot de stad, landschappelijke ligging, prijsniveau en bereikbaarheid;
^
Kopenhagen, waar een groot aantal campings zich op zeer diverse locaties bevinden, en waar ook jaarlijks een tijdelijke camping in de zomer opereert.
Antwerpen en zijn campings Antwerpen, een stad die met ruim 530.000 inwoners iets kleiner is dan Rotterdam, kende in 2019 2,3 miljoen toeristische overnachtingen. In coronajaar 2021 waren het er nog 1,1 miljoen. De stad beschikt over een compacte stadscamping (City Camping Antwerpen) op de Linkeroever en een camperplaats aan de Ring. Op de 'middellange termijn' zullen beiden verdwijnen en worden vervangen door een grotere stadscamping bij de Middenvijver, eveneens op de linkeroever.
City Camping Antwerpen
Middenvijver
Camperplaats Vogelenzang
Camperplaats Vogelzang ligt op een goed bereikbare locatie net buiten de zuidelijke stadsring van Antwerpen. Het terrein van ca. 3 ha wordt gebruikt door camperaars voor een tarief van C10.- tot C15.per dag, afhankelijk van het seizoen. Tenten en caravans zijn niet toegestaan. De binnenstad is binnen een
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
17
half uur te bereiken per tram vanaf een nabije tramhalte. Sluiting van de Camperplaats is voorzien vanwege de uitbreiding van de naastgelegen expo en de herinrichting van het omliggende gebied. City Camping Antwerpen bevindt zich op loopafstand van het centrum op de locatie van de voormalige Camping de Molen die in 2020 failliet is gegaan. De camping ligt aan de Linker Scheldeoever, direct tegenover het stadscentrum van Antwerpen. De camping is zeer compact met een oppervlak van 1,3 hectare. De camping heeft 30 camperplekken, een veld met 14 kampeerplekken en 45 plaatsen met ruimte voor een camper, caravan of tent (prijzen C20-C32 bij 2 persoonsgebruik). Daarnaast kan voor C60 een city caravan worden gehuurd (2 personen) of voor C90 een tipi (6 personen). Het historisch centrum kan worden bereikt via de voetgangerstunnel onder de Schelde (2.5 km. lopen9) of met de tram en de bus (30 min naar Centraal Station). De camping is centraal gelegen in Antwerpen en is onderdeel van een groter toeristisch-recreatief gebied langs de Schelde. Hier bevinden zich ook een buitenzwembad, speeltuinen, een stadsstrand, een skatepark en het Sint Annabos. De camping zelf heeft fietsverhuur, een overdekt terras met wifi en sanitaire voorzieningen beschikbaar. In Coronajaar 2021 had de camping toch nog bijna 15.000 gasten.
De camping is een maatschappelijk bedrijf dat wordt gerund onder verantwoording van de stad Antwerpen, die eigenaar is. De gemeente verleent een subsidie aan de camping als sociale onderneming die werkgelegenheid creëert voor personen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Werknemers krijgen individuele begeleiding met als doel hen door te laten stromen naar een reguliere baan in het bedrijfsleven.
9 In 2022 is er een veerdienst ter vervanging van de voetgangerstunnel die wordt gerenoveerd. Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
18
De gemeente Antwerpen heeft een vergevorderd plan om een nieuwe stadscamping te realiseren bij de Middenvijver op de linkeroever. Een nieuw concept, genaamd CityKamp en uit te baten door het Franse bedrijf Huttopia, voorziet de realisatie van 150 kampeerplekken en 50 huuraccommodaties (https://europe.huttopia.com/). Daarnaast worden vier groepsaccommodaties ingericht, evenals een centrale ontmoetingsruimte met onder andere een café-restaurant en speeltuin die ook toegankelijk zijn voor niet-gasten. De concessie voor de camping wordt verleend door de stad Antwerpen voor 30 jaar, met mogelijkheid tot verlenging, samen met AG Vespa - het autonoom opererend gemeentebedrijf voor vastgoedbeheer en stadsprojecten. De gemeente Antwerpen heeft eenmalig C1,95 miljoen bijgedragen aan de terreininrichting die door de concessiehouder Huttopia wordt uitgevoerd. Motivatie voor het project is, aldus de schepen (wethouder) voor toerisme: "De nieuwe stadscamping zal tegemoet komen aan alle noden van de moderne kampeertoerist, die echt op zoek is naar kwaliteit. Wij spelen hiermee in op een groeiende niche van het verblijfstoerisme. Ik ben trots dat we straks die toeristen in de allerbeste omstandigheden kunnen ontvangen." (https://press.visitantwerpen.be/huttopia-wordtuitbater-stadscamping-linkeroever#)
ïrf- ft+ĩ1
î'-vJ mi
mmü
ļv^ţjil M
-i m
ļļsţjřuiŕ
. ĩ—
ċįì
Impressie van het hoofdgebouw van de nieuwe stadscamping op de Antwerpse linkeroever.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
19
Zürich en zijn campings Zürich is de grootste stad van Zwitserland, met ruim 430.000 inwoners in de stad en 1,6 miljoen in het kanton en qua afmetingen dus vergelijkbaar met Rotterdam. Zürich-stad kende in 2019 5,24 miljoen toeristische overnachtingen. De stad kent een basic camperplaats aan de invalsweg in het westen van de stad en een camping aan de Zürichsee (Fischer Fritz), bovendien bevinden zich op wat grotere afstand twee campings aan de Greifensee.
De camperstandplaats is gelegen in Zürich Altstetten, direct naast de hoofdinvalsweg aan de westzijde van de stad. De site heeft een oppervlak van 3.000 m2 en biedt ruimte aan ca. 15 caravans of campers. De prijs voor een standplaats is ongeveer C 15,- per dag voor een maximum van 30 dagen. De prijs is aanzienlijk lager dan die van traditionele, ruimer opgezette campings in de regio. De bereikbaarheid per openbaar vervoer is uitstekend door de ligging vlakbij station Zürich Altstetten vanwaar alle locaties in Zürich en de omliggende regio per trein en bus bereikbaar zijn. De afwerking van de camperplaats is minimaal, met alleen een grindverharding, geen aangeplant groen, en nagenoeg geen beschutting van de naastgelegen snelweg. Wel zijn er voorzieningen als een douche, afzonderlijk dames en herentoilet, aansluiting van drinkwater, afvalwater en stroom, en afvalvoorzieningen. De locatie is tijdelijk en zal over enkele jaren vermoedelijk een nieuwe functie krijgen. Cijfers over het gebruik van de standplaats zijn niet beschikbaar; maar in de zomer van 2022 was de camperplaats doorgaans vrijwel geheel bezet.
IIP r:- ì
#sļtässļ
BOK
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
20
'Fischer Fritz' heeft een aantrekkelijke landschappelijke ligging aan de Zürichsee, zo'n 3,5 km. ten zuiden van het stadscentrum. De camping is ca. 2,5 ha. groot, met plaatsen voor campers Z caravans en trekkerstenten. De bereikbaarheid van de camping is zeer goed, met een makkelijke aanrijroute over de hoofdweg langs het meer, en een reguliere bus waarmee binnen 15 minuten het stadscentrum bereikt kan worden. Gasten geven echter aan dat de aanwezige infrastructuur (weg + spoorlijn) ook de nodige geluidsoverlast met zich meebrengt. Het prijsniveau van de camping is vrij hoog, met ca. C60 voor een kampeerplek voor twee volwassenen en ca. C50 voor een camper met twee reizigers. Daarnaast zijn er een 'cottage' en een 'safaritent' beschikbaar (vanaf C150 per nacht). Op de camping kun je bovendien met een boot aanleggen en er is een cafetaria Z restaurant. Wat verder weg gelegen (10-12 km.) bevinden zich aan de Greifensee de campings Maurholz en Rausenbach. Hoewel deze niet direct als stadscamping zijn te typeren, hebben beiden wel een goede openbaar vervoersverbinding naar Zürich10. Het prijsniveau op deze campings is aanzienlijk lager (ca. C28 voor 2 personen met tent).
es®
*"
^
V[ - s Ĵrn V #
Camperplatz J ■
Âjtsťettėä 4
f ' ,
{
.
.
'
-v
.
t
„
-
ľi‘S
''
.
Maurholz
Rausenbach 'A
y
^
* Ar
'tJK Fischer Fritz
10 De kortste reisoptie is binnen 30 minuten via bus + S-bahn naar Bellevue in Zurich voor Camping Maurholz; en 35 minuten voor Camping Rausenbach. Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
21
Kopenhagen en zijn campings De hoofdstad van Denemarken is met ruim 640.000 inwoners de grootste stad van het land (stedelijke regio: 1,3 miljoen) en iets groter dan Rotterdam. De toeristische populariteit van Kopenhagen is het afgelopen decennium snel gegroeid, en in 2019 werden er 9,6 miljoen overnachtingen geregistreerd. De stad kent een groot aantal campings: Charlottenlund Fort camping, die het dichtst bij het centrum is gelegen, een camperplaats (Svanemollen), twee grote campings aan de westkant van de stad (Bellahoj en Absalon) en meerdere campings in het zuiden en zuidwesten van de stad.
Charlottenlund Fort
Camperplaats •'■Svanemollen Camping Bellahoj
DCU Camping Absalon
Ishoj Camping Hundige Camping
Tangloppen Camping
Copenhagen Camping
Charlottenlund Fort Camping is gelegen op het terrein van het voormalige fort Charlottenlund op 8 kilometer ten noorden van het stadscentrum. Dankzij deze historie is de camping van 3,3 hectare (inclusief omliggend waterlichaam 6,0 hectare) omgeven door groen en water. De camping telt in totaal 75 plekken variërend in omvang. De kosten voor campers (2 personen) variëren tussen de 290 - 310 DK (C39-42; afhankelijk van grootte) en kampeerplekken zonder auto (2 personen) zijn 270 - 290 DK/dag (C36-39). De camping heeft een keuken, een café, een restaurant, wasmachine en sanitaire voorzieningen. De camping verhuurt geen kampeermiddelen of accommodaties. De camping is direct aan de Oresund gelegen en aangrenzend zijn een strand, een park en een bos. Aldus de camping zelf: 'Stay close to the city center - in the middle of nature, close to water, forest and attractions'. Charlottenlund ligt in de noordelijke buitenwijken van Kopenhagen en het centrum van de stad is per auto, met de stoptrein (25 minuten lopen; 15 minuten trein) of per bus (40 minuten; 1 overstap) bereikbaar.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
22
Autocamperplads Svanem0llen bevindt zich bij de haven | marina direct ten noorden van het stadscentrum. Het betreft een basic standplaats voor campers met elektriciteit. Er zijn douches | toiletvoorzieningen beschikbaar in het gebouw van de naastgelegen marina.
DCU Campsite Absalon is een jaarrond geopende camping aan de westkant van Kopenhagen met plaatsen voor campers, caravans en trekkerstenten. De camping heeft een oppervlak van 10 hectare, is zeer ruim opgezet, en gelegen in de stadsrand in een gebied met groen en sportvelden. Het centrum is binnen 30 minuten per trein, bus of fiets te bereiken. Bellah0j is een tweede grote camping aan de westzijde van de stad, echter deze camping is alleen geopend in de zomermaanden juni-augustus. Het prijsniveau van beide campings is wat lager dan de hiervoor genoemde Charlottenlund Fort Camping.
Copenhagen Camping ligt aan de zuidkant van de stad en heeft 250 plekken, verspreid over huisjes en plaatsen voor caravans, campers en tentjes. De camping is moeilijker bereikbaar zonder eigen gemotoriseerd vervoer, maar het centrum is binnen een uur te bereizen per trein en bus.
Tot slot bevinden zich meerdere campings aan de zuidwestkant van de stad, allen op 15-20 km van de binnenstad: Tangloppen, Hundige en Ishoj. De campings maken deel uit van een recreatief gebied met stranden, vakantieparken en marina's en oriënteren zich daardoor niet primair op de stad Kopenhagen. Echter, vanwege de ligging nabij een metrostation is ook vanaf hier het centrum nog binnen een uur te bereiken, gecombineerd met een busritje of een stukje lopen.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
23
2.8 Conclusies vraag en aanbod stadsbezoek en -kamperen
Al met al lijkt er sprake te zijn van een stabiele of groeiende markt, zowel voor het stadsbezoek aan Rotterdam als voor het (stads)kamperen in het algemeen. Een Rotterdamse stadscamping kan naar verwachting, ook de komende jaren, in een stabiele of groeiende behoefte voorzien. 1.
Vraag: ontwikkelingen stadsbezoek. Na een forse terugval van het buitenlands toerisme in de coronajaren 2020 en 2021 is het herstel van de city trips in rap tempo ingezet. Het herstel van het buitenlands toerisme gaat vooralsnog snel, en Rotterdam lijkt populair te blijven voor een stadsbezoek, met name bij Duitsers en Belgen. De verwachting is dat binnenlands bezoek lager zal zijn dan het pandemiejaar 2021, maar structureel hoger blijft dan in de periode tot en met 2019.
2.
Vraag: ontwikkelingen kamperen en stadskamperen. Ook het kamperen is weer helemaal terug na 2 magere coronajaren. Ook in Rotterdam, waar de stadscamping in 2022 afstevent op een recordaantal overnachtingen.
3.
Kwalitatieve vraag: De vraag naar kamperen wordt steeds diverser, van basic tot luxe. Zo komen er steeds meer camperplaatsen die niet veel meer bieden dan een stukje verharding om de camper neer te zetten. Maar er is ook steeds meer behoefte aan vormen van huurbare tenten, chalets, 'cabins' en andere hutten.
4.
Aanbod in de andere grote Nederlandse steden: Den Haag, Utrecht en Amsterdam hebben meer aanbod van stadscampings dan Rotterdam binnen ca. 30 minuten reistijd per fiets of openbaar vervoer vanaf het stadscentrum. Het betreft zowel de terreinoppervlakte als het aantal staanplaatsen en de variatie van het aanbod. Veel van deze stadscampings hebben een mix van vaste staanplaatsen, camperplekken, chalets voor verhuur, en toeristische plaatsen. Vrijwel overal is het aantal camperplaatsen het laatste decennia uitgebreid, evenals het aanbod van luxueuzere verhuuraccommodatie.
5.
Aanbod in Europa: andere grote steden ^ 500.000 inwoners) in West- en Centraal Europa beschikken in het algemeen over een camping in of in de directe nabijheid van de stad. We zien hier: a. dat in de meeste gevallen de campings gelegen zijn op locaties die goed bereikbaar zijn zowel per auto en een verbinding hebben met het openbaar vervoer waarmee je binnen een uur in het centrum van de stad bent. b. dat er in de vernieuwing van de stadscampings wordt geïnvesteerd door exploitanten. c. dat de gemeentelijk overheid in een aantal gevallen commerciële exploitanten selecteert voor realisatie van een nieuwe camping (Antwerpen), danwel renovatie van de bestaande (Gent). d. dat sommige steden meerdere campings hebben met een verschillend profiel, zowel qua voorzieningen als qua ligging. e. dat in diverse steden op centrale locaties camperplekken zijn of worden gerealiseerd met een basic voorzieningenniveau.
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
24
3- Het bepalen van de waarde van een stadscamping 3-l
Bepalende factoren
aan dat het in Rotterdam^aaľSChhinlükmľg'e^i:V00r de Stomst goed zijn, geeft “me prijs en met —e,
R0tterdam' Om die
te
bePaien idenľifiCeren'W^0''Üľfl'lrmnaat'CÎappeiijke en eC0"Omisch' waarde voor
Slapen op z'n Rotterdams Rotterdam is niet in een paar uur te vangen. We nodigen onze gasten uit om wat langer te blijven en in de stad te blijven slapen. Er is voor ieder wat wils. Hotels en hostels in alle soorten en maten, slapen bij Rotterdammers thuis op de bank (vakantieverhuur eigen woning) en plekken voor je tent of camper. Nieuwe verblijfsaccommodaties moeten passen bij de unieke kwaliteiten van gebieden met een zo groot mogelijke spin off voor de Rotterdammer. Ook stimuleren we verrassende initiatieven die een onvergetelijke Rotterdamse slaapervaring bieden (denk aan kamperen op het dak, tiny houses, etc.). (Visie Toerisme Te gast in Rotterdam: een nieuwe kijk op Toerisme, Gemeente Rotterdam, 2020, p.28)
Uurzaam vervoer naar en in de stad es is het Het streven is dat
het inform
stad kan de
eren van onze
yy*» -
klein mogeiijke i
Van duurzame
zŗŗn ^ZlZZs 8n na,w-^ * 3o willen i. .. . oersmopoii.i.L, ,
-coİDf7Ĵcv'ŕ.„ eco ogische .voetafdruk
l
we bijdragen
en* «Ottert 2ū;!0
gelijkheden die
•*S™"’Homrdam:
Frontrunners We willen bezoekers aantrekken die specifiek voor het Rotterdamse karakter en voor kenmerken komen zoals moderne architectuur, een onderscheidend kunst- en cultuuraanbod of (groene) innovaties. Deze doelgroep noemen wij de frontrunners; pioniers, vernieuwers, bouwers (...). Frontrunners zijn een interessante doelgroep, omdat ze zich aangetrokken voelen tot de identiteit van Rotterdam en ze kunnen bijdragen aan onze ambities. Dit type bezoeker is geneigd buiten de gebaande paden te gaan en laat zich daarom gemakkelijker dan anderen verleiden om bijzondere plekken te bezoeken. Daarbij hebben ze een aanzuigende werking op anderen; zijn zij geïnteresseerd, dan volgt de rest. (Visie toerisme. Te gast in Rotterdam: een nieuwe kijk op Toerisme, Gemeente Rotterdam, 2020, p.13)
Een Rotterdamse stadscamping. Economische en maatschappelijke waarde.
25
3.2
Economische waarde
Bij economische waarde kijken wij naar: 1.
De directe waarde in bestedingen (a) en arbeidsplaatsen (b) die de camping zelf genereert.
2.
De indirecte waarde als gevolg van stadsbezoek door campingbezoekers die bestedingen doen in de stad (in omzetten (a) en arbeidsplaatsen (b). We hanteren een ruwe en indicatieve berekening om de bestedingen in de lokale economie te vertalen in arbeidsplaatsen. De gemiddelde omzet per werknemer bedroegen landelijk in 2020 als volgt11: ^
Horeca (gemiddeld, excl. hotels): ca. C 65.000,- euro omzet per arbeidsplaats
^
Detailhandel dagelijks: ca. C 147.000,- euro omzet per arbeidsplaats
^
Detailhandel niet-dagelijks: ca. C 140.000,- euro omzet per arbeidsplaats.
Uitgaand van een inflatie van 15 procent sinds 2020 en 50/50 bestedingen in detailhandel en horeca is er voor een arbeidsplaats in de lokale economie ongeveer 120.000 euro aan bestedingen nodig. Dit ruwe getal is toegepast om een indicatie te krijgen van de indirecte waarde uitgedrukt in het aantal arbeidsplaatsen.