[22bb007679] Bijlage 2 behorende bij 22bb7638 - Infographic evaluatie cameratoezicht Rotterdam

Onderzoek cameratoezicht Rotterdam Toelichting onderzoek Aanleiding en doel onderzoek Vanaf 2000 maakt de gemeente Rotterdam gebruik van gemeentelijk cameratoezicht in de openbare ruimte voor de handhaving van de openbare orde. Tijdens de commissie Veiligheid en Bestuur (d.d. 1 juli 2021) is toegezegd onderzoek uit te voeren naar de effectiviteit van het cameratoezicht. De gemeente Rotterdam heeft DSP-groep gevraagd dit onderzoek uit te voeren en daarbij ook de beleving van Rotterdammers ten aanzien van het cameratoezicht inzichtelijk te maken. Het is belangrijk te vermelden dat het niet mogelijk is om naar het directe effect van cameratoezicht (outcome) te kijken. In dit onderzoek kijken we daarom naar de resultaten van het cameratoezicht (output): we openen de black box.

Deskresearch Interviews met professionals

Kerncijfers

Wetenschappelijke toets

stap 2

stap 1

Expliciteren van beleidstheorieën

Toets bevindingen uit stap 1 aan kennis uit literatuur

90

stap 3

Het onderzoek is op te delen in de volgende stappen:

Empirische toets

51

Incidentenregistratie toezichtcentrale Observaties Enquêtes onder bewoners, bezoekers en ondernemers

Totaal aantal incidenten waargenomen door observanten: Ongeveer 470 camera's

2019: 35.330 (40% eigen meldingen)

Van alle eigen meldingen werd in de jaren 2019 - 2021 ongeveer de helft opgevolgd door inzet van de politie op straat (50%-55%).

2020: 23.326 (30% eigen meldingen) Meeste incidenten hebben betrekking op verdacht gedrag, hulpverlening, overlast, alcohol/ drugs/ jeugd of APV-overtredingen.

2021: 22.103 (32% eigen meldingen)

Meeste waarnemingen in ‘centrumgebieden’, relatief gezien minder in ‘woonwijken’.

Aantal verzoeken tot veilig stellen van opgeslagen beelden door de recherche: 2017: 2.854 2018: 2.656 2019: 2.636

30

Dit valt deels te verklaren doordat het in de centrumgebieden drukker is.

Volgens respondenten van de politie wordt ongeveer 70% van de verzoeken ‘positief ’ afgehandeld.

2020: 2.001 2021: 1.900

Beoogde doelen + mechanismen Rotterdam

Toename veiligheidsgevoel P rev e n t i e

Afname criminaliteit en overlast I n tuitestap rve n tkennis i e uit literatuur Toets bevindingen 1 aan

92 69

88

R e p re s s i e

95

Potentiële daders passen hun gedrag aan: ze

Incidenten54 worden waargenomen in de centrale

Opgenomen beelden worden gebruikt voor

plegen geen delict en/ of veroorzaken geen

en verdere escalatie van incidenten wordt

opsporing achteraf.

overlast.

voorkomen. Operators kijken live over de schouder van de politie mee en ondersteunen in het werk.

88

95

Beleving In de buurten Carnisse en de Nieuwe Binnenweg zijn in mei 2022 bezoekers van de gebieden op straat bevraagd naar de beleving omtrent cameratoezicht (n=448). Daarnaast waren in de Omnibusenquête uit 2022 een vijftal vragen opgenomen over cameratoezicht (n=720). Hieronder volgen de belangrijkste resultaten Houding De meeste Rotterdammers zijn (zeer) positief tegenover cameratoezicht in de buitenruimte. Afname criminaliteit De meningen zijn verdeeld of gemeentelijk cameratoezicht leidt tot een afname van criminaliteit. Gedrag Cameratoezicht heeft weinig invloed op het gedrag van de Rotterdammers.

Bekendheid Bijna alle Rotterdammers weten dat er cameratoezicht in Rotterdam is. Veiligheidsgevoelens Een meerderheid geeft aan zich veiliger te voelen door cameratoezicht. Privacy Ongeveer een vijfde van de respondenten ervaart gemeentelijk cameratoezicht als een aantasting van de privacy. Deze percentages zijn gebruikelijk, weten we uit vele eerdere evaluaties.

Onderzoek cameratoezicht Rotterdam Wetenschappelijke + empirische toets

Hoofddoelen + mechanismen

Afname criminaliteit en overlast

Toename veiligheidsgevoel

Preventie

Interventie

Repressie

Wetenschappelijke toets

Empirische toets

51

De potentie van cameratoezicht is groot voor het bestrijden van criminaliteit en overlast. Alleen het ophangen van camera’s werkt niet: er moet namelijk voldaan worden aan een aantal randvoorwaarden om succes te kunnen verwachten.

Op basis van het huidige onderzoek is het niet mogelijk de ontwikkeling van criminaliteit en overlast direct te relateren aan de inzet van de camera’s.

Camera’s werken zowel positief als negatief in op het veiligheidsgevoel. Dit is afhankelijk van het gebied en de mensen in dat gebied (o.a. verwachtingen en ervaringen). Er is maatwerk per cameragebied nodig. Denk goed na over de boodschap die de camera’s en de bordjes moeten uitzenden (afschrikking of vertrouwen) en de doelgroep (boeven of burgers).

Beperkte structurele en actieve communicatie om positieve associaties te bevorderen en zo de veiligheidsgevoelens te verhogen.

Camera’s hebben een beperkt afschrikwekkend effect op impulsieve daders en een mogelijk groot effect op rationele daders. Het schrikeffect is van korte duur: om het effect te bestendigen moeten de camera’s echt worden gebruikt. Als er geen reactie volgt op incidenten, verwatert het effect van de camera’s snel.

Wisselend beeld over in hoeverre het cameratoezicht een afschrikkende werking op potentiële daders heeft.

Beginnende incidenten worden waargenomen, waarna een reactie op straat kan worden gegeven. Beginnende incidenten worden daardoor in de kiem gesmoord. Rechtstreeks cameratoezicht is niet altijd succesvol: er zijn belangrijke technische en organisatorische randvoorwaarden. Uitkijktijden en instructies moeten aansluiten op de problemen.

Cameratoezicht draagt veel bij aan de ondersteuning in de operatie op straat. In de praktijk worden incidenten snel in de kiem gesmoord. Capaciteit wordt op straat efficiënter ingezet. De kwaliteit van de communicatie en samenwerking met de politie en de observanten in de toezichtcentrale is zeer goed.

88 De meerwaarde van cameratoezicht voor opsporing is in theorie groot, maar nooit wetenschappelijk overtuigend aangetoond. Het is namelijk vrijwel onmogelijk een directe koppeling te leggen tussen de inzet van een camera en de opsporing.

95 Veel 67 succesverhalen van opsporingszaken die zijn opgelost waarbij camerabeelden een belangrijke rol speelden. Bij ongeveer 70% van de verzoeken wordt relevant beeldmateriaal aangeleverd bij de recherche. De al schaarse opsporingscapaciteit kan door gebruik te maken van opgeslagen beelden veel efficiënter worden ingezet. De beeldkwaliteit ruim voldoende voor gebruik ten behoeve van de opsporing.

Kortom...

Er gaat veel goed rondom het cameratoezicht in Rotterdam.

Verschillende cameragebieden in de stad, worden op dezelfde wijze

Technisch voldoet het project aan de eisen.

uitgekeken, over het algemeen zonder specifieke instructie per

Proces achter de lens zo ingericht dat er op straat snel

gebied.

ingegrepen kan worden en de meerwaarde voor de opsporing

De preventieve werking wordt impliciet verondersteld, maar er

groot is.

wordt niet actief aan gewerkt. De nadruk ligt in de praktijk op live

Veel Rotterdammers weten dat er cameratoezicht is in hun stad

toezicht en opsporing.

en zij staan hier over het algemeen positief tegenover. Er zijn voor het cameratoezicht alleen algemene doelen bepaald op outcome-niveau. Hierdoor kunnen we in deze evaluatie niets zeggen over het doelbereik van de camera’s.

Aanbevelingen

Behoud stevige basis Optimaliseer door maatwerk Meer aandacht voor preventieve werking