[22bb007105] Bijlage 3 behorende bij 22bb7118 - Locatieonderzoek Walstroom voor zeecruise Rotterdam

Gemeente Rotterdam

Walstroom Rotterdam Een locatieonderzoek voor walstroom voor cruiseschepen.

Opsteller: Mw. J. Brummelkamp Mw. N. de Haas

Projectleider: Dhr. J. Peters

Opdrachtgever: Dhr. R. Cornelisse

Versie: 2.1

Datum 29 juli 2021

Inhoudsopgave

1. Inleiding

3

1.1 Aanleiding

3

1.2 Scope 3 1.3 Doel en opzet van het onderzoek

4

1.4 Leeswijzer

4

2.

Achtergrond

5

3.

Aanpak

7

4.

Technische installatie

9

5.

Locaties (y-as van criteria analyse)

11

6.

Locatie criteria (x-as van multicriteria analyse)

13

7.

Analyse van MCA

15

8.

Conclusie, aanbevelingen en aandachtspunten voor vervolg

23

Bijlagen 26 1. Rapport van RebelGroup en RHDHV

26

2. Implicaties rondom inbouw van walstroom

27

3. Beoordeling locaties walstroom

30

4. Walstroom locaties in kaart gebracht

32

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

2 van 37

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Rotterdam streeft ernaar om in 2050 klimaatneutraal te zijn en daarmee haar bijdrage te leveren aan de afspraken die zijn gemaakt in het klimaatakkoord van Parijs. Met de uitrol van walstroomtechniek wil Rotterdam het iconische beeld van cruiseschepen in de binnenstad behouden en tegelijkertijd een bijdrage leveren aan de ambities rondom luchtkwaliteit en klimaat. Met walstroom kunnen schepen, terwijl zij aan de kade in Rotterdam liggen, gebruik maken van elektriciteit (bij voorkeur groen) vanaf het land. Daardoor kunnen hun fossiel aangedreven (hulp)motoren (die voornamelijk draaien op diesel, LNG of zware stookolie) worden uitgeschakeld, waarmee veel negatieve externe milieueffecten van deze motoren worden weggenomen, denk aan CO2-uitstoot, geluid, fijnstof- en stikstof-uitstoot. Bewoners van o.a. de Wilhelminakade klagen over stank, roet en geluid van de cruiseschepen wanneer deze aangemeerd zijn. Gemeente Rotterdam heeft om die reden, samen met Havenbedrijf Rotterdam, een walstroomstrategie ontwikkeld, waarin ambitieus het uitrollen van de aanpak in de komende jaren wordt beschreven. Bovendien is in de Gemeenteraad een motie met algemene stemmen aangenomen om in Rotterdam een walstroominstallatie voor cruiseschepen te realiseren. SO-Duurzaamheid heeft de opdracht gegeven voor dit onderzoek.

1.2 Scope Het onderzoek heeft betrekking op de Wilhelminakade en potentiële walstroom locaties binnen een straal van 1 km vanaf de Historische Cruise Terminal (CT) (Figuur 1).

Rotten

ľuii

Zoekgebied Walstroom installatie Traforuimte Stedin t.b.v. "N10 MVa aansluiting

Figuur 1. Zoekgebied walstroominstallatie binnen een straal van 1 km vanaf de Historische CT.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

3 van 37

In dit onderzoek wordt de haalbaarheid van aanleg van een voorziening voor walstroom, de inpassing van het technische deel in een object, bepaald voor het gebied rondom de Wilhelminakade (1 km radius; dit i.v.m. additionele hoge kosten). Haalbaarheid wordt voornamelijk bepaald door de (1) snelheid van implementatie, (2) inpassings- en (3) financiële aspecten.

1.3 Doel en opzet van het onderzoek Het doel van dit onderzoek is antwoord te geven op de volgende centrale vraag:

Welke locatie(s) binnen het aangegeven zoekgebied is (zijn) het meest geschikt (o.b.v. technische-, financiële haalbaarheid en ruimtelijke inpassing) en kan (kunnen) op korte termijn worden ingericht voor de walstroominstallatie? In het haalbaarheidsonderzoek wordt inzicht gegeven in locaties in de omgeving van de Wilhelminakade, die interessant zijn voor walstroomvoorzieningen: de studie richt zich op verschillende locaties in een straal van 1 km rondom de Wilhelminakade te Rotterdam. Daarbuiten lopen de kosten dermate hoog op, dat ervoor is gekozen deze maximale afstand te hanteren. Deze haalbaarheidsstudie is gebaseerd op actuele gegevens uit het jaar 2021. Het onderzoek is in drie fasen uitgevoerd: 1. Inventarisatie mogelijke locaties; 2. Afwegingen van de locaties aan de hand van verschillende criteria en implicaties; 3. Advies en eindrapportage.

1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de achtergrond van dit locatieonderzoek toegelicht. De aanpak wordt in hoofdstuk 3 omschreven. In hoofdstuk 4 wordt de technische installatie toegelicht. De inventarisatie van mogelijke locaties komt aan bod in hoofdstuk 5. De locatie criteria worden omschreven in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 worden achtereenvolgens de activiteiten die in de inventarisatiefase zijn uitgevoerd en de hieruit verkregen informatie en resultaten weergegeven inclusief overzicht van de meest waarschijnlijke locatie(s) voor walstroom voor zeevaart. In hoofdstuk 8 worden de conclusie met uiteindelijke aanbevelingen weer gegeven.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

4 van 37

2. Achtergrond In het verleden zijn reeds diverse onderzoeken in opdracht van het Havenbedrijf uitgevoerd. Afgelopen jaar hebben RebelGroup en RHDHV in opdracht van Gemeente Rotterdam aanvullend onderzoek verricht naar de mogelijkheden, kosten, en commerciële haalbaarheid van walstroom voor cruiseschepen (zie Bijlage 1). Eerst volgt een omschrijving van de benodigde technische installatie. Een systeemvermogen van 16 MVA is ruim voldoende om één cruiseschip van walstroom te voorzien. Het hoogste benodigde walstroomvermogen dat door rederijen wordt genoemd bedraagt 13,4 MVA en dat vermogen wordt alleen gevraagd in een tropische omgeving. Met een vermogen van 16 MVA wordt ook voldaan aan de IEC-norm 80005-1. Dit is relevant omdat sommige rederijen niet willen aansluiten op walstroom installaties die niet volgens deze norm zijn gerealiseerd. Er dient een netfrequentie van 60 HZ aangeboden te worden; Het Rotterdamse net biedt 50 HZ, dus een frequentieomvormer is benodigd. Het gevraagde voltage per schip verschilt, waarbij 6.6 en 11kV als uitgangsspanningen zullen worden gehanteerd. De totale omvang van de installatie heeft een footprint van 200-300 m2 en is ongeveer 4,0 m hoog. De kosten voor een dergelijke installatie bedragen in totaal ca 10 miljoen (zie ook Figuur X: financiële raming van RebelGroup en RHDHV).

Vanuit het Stedin-net kan tegen redelijke kosten maximaal 10 MVA worden aangeleverd. Het onderstation van Stedin dat hiervoor zal worden aangesproken ligt aan de Putselaan op ongeveer 1.0 km van de Wilhelminakade. Het is ook mogelijk om direct 16 MVA aan te laten leveren, maar hiervoor zal een onderVmidden station in de Waalhaven moeten worden aangesproken, wat leidt tot een substantieel kostenverschil. De meerkosten om 16 MVA vanuit de Waalhaven aangeleverd te krijgen bedragen ca. 10-15 miljoen euro ten opzichte van de aansluiting Putselaan. Daarbij is Stedin bevoegd de investeringskosten voor de aanleg van de verbindingen door te berekenen aan de eindklant (Bron: RebelGroup en RHDHV). Vanwege de aanmerkelijk hogere kosten voor een netaansluiting groter dan 10 MVA, is gekozen voor toepassing van een aanvullend batterijsysteem, waaruit kortdurende pieken in de energievraag (boven de 10 MVA) kunnen worden geleverd. De verwachting is dat een batterij met een capaciteit van maximaal 10 MWh voldoende is; de praktijk zal moeten uitwijzen in hoeverre de batterij daadwerkelijk nodig is (het gemiddelde gevraagde vermogen van schepen bedraagt 9 MVA). Voor installatie van een dergelijk batterijpakket is nogmaals zo'n 100-200 m2 benodigd, waardoor de totale benodigde oppervlakte voor één cruiseschip ongeveer 400 m2 bedraagt.

Het ontwerp van RebelGroup en RHDHV is voorbereid op het in de toekomst realiseren van een mogelijk 2e aansluitpunt. In dat geval wordt een grotere netaansluiting onvermijdelijk (32 MVA) en kan het batterijsysteem vervallen inclusief de hiervoor benodigde oppervlakte. Naast het aanbrengen van de walstroominstallatie moet ook een nieuw zwaar kabeltracé worden getrokken. Binnen de projectgroep 'Cruise', onder leiding van wethouder en bestuurlijk opdrachtgever de heer Van

Gils alsmede ambtelijk opdrachtgever mevrouw

De Groene, directeur Economie en

Duurzaamheid, worden afwegingen ten aanzien van de toekomst van de Historische Cruise Terminal gemaakt, waarvan het aanbrengen van walstroom één van deze afwegingen is. Deze projectgroep

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

5 van 37

heeft in 2020 besloten, dat een praktische locatie voor plaatsing van de walstroominstallatie (destijds nog zonder batterij-optie) het later voor het STC (Scheepvaart en Transport College) aangebouwde deel (het Simulatorgebouw) van de Historische Cruise Terminal is (Figuur 2).

300 meter

BfljļįtMnļnim

rail

Xüüll

CRUISE TERMINAL PLOT BALTIMORE

simulator

auto's veiligheldsreglo

LAS PALMAS PAKHUISMEEST

MONTEVIDEO NEW ORLEANS

Figuur2. Bovenaanzicht van Wilhelminakade en constructies (Bron: TomDavidArchitecten).

In dit gebouw was in het verleden ook een walstroom installatie aanwezig (2 MVA en 50HZ dus niet conform de huidige specificaties van de schepen), bovendien is dit zo dicht bij de schepen een logische locatie. Gemeente Rotterdam is eigenaar van dit pand en heeft de ambitie het commercieel te verhuren. Gelijktijdig met de inspanningen van RebelGroup en RHDHV, om de haalbaarheid van plaatsing van een walstroominstallatie in het gebouw te onderzoeken, is er door de afdeling Vastgoed gewerkt aan het opnieuw verhuren van dit deel van het pand. Inmiddels is vanuit de directie Stadsontwikkeling het signaal afgegeven, dat voor realisatie van walstroom niet alleen op de Historische Cruise Terminal moet worden ingezoomd. Deze optie wordt daarom mede afgewogen naast potentiële andere locaties.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

6 van 37

3. Aanpak In deze haalbaarheidsstudie is, met behulp van een Multicriteria-analyse (MCA), bekeken welke locaties geschikt zijn voor het aanbrengen van een walstroominstallatie. Een MCA is een beslissingsanalyse die meerdere (conflicterende) criteria in de besluitvorming evalueert. Door het structureren van complexe problemen en het analyseren van meerdere criteria worden er beter geïnformeerde en gerechtvaardigdere beslissingen genomen. De MCA levert een onderbouwing op van mogelijke locaties op grond van verschillende criteria (tabel met (gewogen) scores). Onderscheidende criteria, gegevens en schattingen van experts van IBR, SOduurzaamheid en RHDHV, worden als input gebruikt. De MCA kan zo omvangrijk worden gemaakt als is gewenst. Het aantal onderscheidende criteria en de mate van kwantificering zijn daarvoor bepalend. Voor dit onderzoek zijn allereerst, gezien het belang van resultaat op korte termijn, door stedenbouwkundigen van afdeling 'Ruimte en wonen', walstroom expert bij RHDHV en experts van het Ingenieursbureau & afdeling Duurzaamheid van gemeente Rotterdam, verschillende potentiële locaties in kaart gebracht (36 in totaal). Hiervoor is een 'QuickScan' uitgevoerd naar de haalbaarheid van walstroom op basis van enkele belangrijke criteria zoals ruimtelijke inpassing in de boven- en ondergrond.

Op basis van haalbaarheidscriteria en locatiebezoeken is een selectie gemaakt van 6 potentiële locaties waar walstroom aangebracht zou kunnen worden. Voor deze locaties is een verdiepingsslag gemaakt en zijn de verschillende criteria verder onderzocht en gekwantificeerd. Binnen deze aanpak zijn de criteria, potentiële locaties en beoordelingen weergegeven in een evaluatietabel. Vervolgens is het belang van de verschillende criteria bepaald, waarna het mogelijk is met de scores van de evaluatietabel tot een bepaalde rangschikking van locaties te komen.

Uitgangspunten -

Na een inventarisatie van locaties binnen een straal van één kilometer rondom de Wilhelminakade,

wordt

uiteindelijk een

selectie van

een

paar

locaties

voor een

verdiepingsslag gemaakt omtrent haalbaarheid van walstroom. -

De ingang voor het transformatorstation heeft als uitgangspunt de locatie op de Putselaan (Figuur 3), waar voor het trafostation rekening is gehouden met een oppervlakte van 400 vierkante meter.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

7 van 37

Willem1 Įemsbrug

Noordcreiloi

įeijenoord

ĮWilhelminapiei

Kop.van Zuid

Afrikaa^ļerwi|k

Kalendrecht

*,

\

1

' • Aansluiting Putselaarî^o 10.0 MVA

Maoìhoven

Bloemhof Tarwewijk

Figuur 3. Overzicht aansluiting Putselaan naar Wilhelminapier (Bron: RebelGroup en RHDHV).

-

De rapportage van RebelGroup en RHDHV is als uitganspunt genomen voor het opstellen van

-

Versplintering van walstroomcomponenten is niet gewenst, aangezien dit kostenverhoogd

deze voorliggende rapportage. werkt. Voor de walstroominstallatie is uitgegaan van één locatie waar alle componenten tezamen kunnen worden opgesteld.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

8 van 37

4. Technische installatie Eigenschappen walstroomcomponenten Tabel 1 geeft een overzicht van de verschillende relevante componenten van een walstroominstallatie (Bron: RebelGroup en RHDHV). Tabel 1. Overzicht van de verschillende relevante componenten van een walstroominstallatie

Component

Afmetingen en gewicht (Bron: RHDHV)

Illustraties (Bron: RHDHV)

Transformatoren

Transformatoren zijn olie- of luchtgekoeld toepasbaar. Een oliegekoelde transformator met een vermogen van 16 MVA weegt ongeveer 50 ton en bevat circa 8 tot 10 m3 olie. Deze trafo heeft een afmeting van 4 bij 6 bij 5 meter. Beide varianten hebben voor- en nadelen. Zo is een oliegevulde transformator goedkoop,

heeft

deze

een

lager

geluidsniveau, een hogere bedrijfszekerheid en

langere

levensduur.

Echter,

een

oliegevulde

transformator

heeft

een

olieopvangvoorziening

én

brandveilig

trafocompartiment nodig: dit betekent ook meer onderhoud. Bij

nadere technische

(ontwerp) stappen, moeten alle voor- en nadelen tegen elkaar afgewogen worden.

Frequentieomvormers

Een frequentieomvormer van 16 MVA heeft een kastgrootte van circa. 8x3x2,5m en weegt ongeveer 20 ton.

Middenspanningsverdeelinrichtingen

Een middenspanningsverdeler is een kast van ca. 2m diep en 2,5m hoog. De lengte varieert van

ca. 3-8m

en

het gewicht

bedraagt 2-5 ton.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

9 van 37

Kabels

De verbinding tussen de walstroomcomponenten bestaat uit verschillende kabeltracés met diverse kruisingen en obstakels, variërend van enkele meters tot honderden meters (afhankelijk per locatie).

Aansluitvoorziening naar de schepen (kraan/ wagen)

Onder aansluitvoorzieningen valt o.a. een truck voor scheepsaansluiting, garagebox, mobiele kranen en stalling voor de kranen: allen variërend in afmeting en gewicht. In Bergen wordt gebruik gemaakt van een truck met kabelhaspel; in Hamburg wordt gebruik gemaakt van truck vastgekoppeld aan het kabelsysteem (zie foto links).

Een batterijopslagsysteem van 10MWh

Batterij

(Indicatie RebelGroup en RHDHV) is variërend in afmeting en gewicht. Desalniettemin is deze meegerekend in het totaal vloeroppervlak van 400 vierkante meter voor de complete installatie.

Er zijn verschillende bedrijven welke een gecontaineriseerde

walstroomoplossing

aanbieden voor grote vermogens. Het bedrijf

Gecontaineriseerd

Powercon uit Denemarken levert o.a. deze producten. Eén van de grote voordelen van een gecontaineriseerde oplossing is dat deze een tijdelijke huisvesting mogelijk maakt, die verplaatsbaar is en omwille van de flexibele inpasbaarheid een kleiner inbouwplot nodig heeft.

Het

nadeel is

dat deze variant

doorgaans luchtgekoeld is, waardoor er mogelijk sprake kan zijn van geluidsoverlast.

Naast de bovengenoemde componenten zijn er verschillende andere implicaties voor de inbouw van walstroom zoals diverse risico's en omgevingsfactoren. Deze worden in Bijlage 2 verder toegelicht.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

10 van 37

5. Locaties (y-as van criteria analyse) Verschillende inrichtingswensen dragen

bij aan een

uiteindelijke voorkeurskeuze voor de

walstroominstallatie. Een stedenbouwkundige inpassing gaat in op de volgende zaken: de huidige situatie

en

toekomstige

situatie,

het

gemeentelijke

(en

Rijks-)

beleid.

Ook

draait

de

stedenbouwkundige inpassing om landschap, stedenbouw en architectuur. Vanuit het team van experts vanuit de gemeente, RebelGroup en RHDHV en Havenbedrijf Rotterdam is de voorkeur uitgesproken om de installatie niet in een parkeergarage te plaatsen in verband met de schaarse beschikbare parkeerruimte op de Wilhelminapier. Tevens is het de wens een inpandige oplossing toe te passen, waarbij bij voorkeur niet in de plint wordt gebouwd om de levendigheid van de pier te behouden. Daarnaast bestaat de wens de transformatorkasten niet in kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte te plaatsen. Geplande bouwlocaties als Chicago en Baltimore kwamen allereerst ook niet als favoriet naar voren zodra de realisatie van walstroom tot beperkingen leidt op de ontwikkeling van de bouwlocaties. Daarnaast zijn diverse ontwikkelingen op de Wilhelminapier tegengehouden of aangepast als gevolg van de stedelijke inrichtingseisen om (1) zichtlijnen tussen gebouwen te behouden, (2) de oriëntatie ten opzichte van de Maas te behouden en (3) het iconische beeld van de Erasmusbrug in stand te houden. Het plaatsen van een walstroominstallatie (in de buitenruimte) zal moeten gebeuren indachtig deze inrichtingseisen (Bron: SO-Duurzaamheid).

Voor de eerste verkenning naar potentiële locaties zijn experts van boven- en ondergrond bij elkaar gekomen, om binnen een straal van één kilometer rondom de Wilhelminakade de omgeving te verkennen. De straal van één kilometer is geprojecteerd zodat locaties zowel op de noordoever als op de zuidoever nader kunnen worden onderzocht. Daarnaast is het wenselijk uit beheer oogpunt om de installatie dicht bij de bron te houden. Het verder wegzetten is mogelijk maar zorgt voor meer kabelwerk en hogere kosten. Deze verkenning vond plaats aan de hand van de eerdergenoemde criteria, met inachtneming van de ook bovengenoemde implicaties voor de inbouw van walstroom. Figuur 4 geeft de 36 potentiële locaties aan (zie ook Bijlage 3). De locaties zijn vooral open plekken in openbaar gebied, parken, nog te realiseren bouwplannen en enkele plekken in water.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

11 van 37

28Ï26

\^yn v .ļTiX?

’ v'

tKrf Tŗfįiŕ

Figuur 4. Overzicht van de 36 potentiële locaties.

Na de afweging per locatie zijn er uiteindelijk 6 potentiële locaties uitgekozen, waarop na locatiebezoek een verdere verdiepingsslag is toegepast. Deze worden verderop in het rapport toegelicht.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

12 van 37

6. Locatie criteria (x-as van multicriteria analyse) Criteria van de beoordelingstabel (MCA) Om de meest geschikte locatie te vinden zijn de locaties beoordeeld op de volgende criteria:

Stedenbouwkundige inpassing

Dit punt gaat over de goede inpassing in de gebouwde omgeving en in gebouwen, zowel ruimtelijk en in relatie tot monumenten als het effect op gebiedsontwikkelingen en/of bouwplannen. Het mag deze niet verhinderen of geluidsoverlast/hitte/stank genereren. De stedenbouwkundige inpassing is geclassificeerd in 3 categorieën: Kan niet İ1 Kan mogelijk Goed inpasbaar

Inpassing buitenruimte

2 İ3

Inpassing in de buitenruimte omvat bijvoorbeeld de zichtlijnen (open zicht), interferentie met parkeergarages/kunstwerken, toegankelijkheid van de walstroomruimte en beboombaarheid van het gebied (vergroening van de omgeving). Maar ook of het mogelijk is de installatie vrij van hinder (uitstoot, geluid, hitte, reuk) en met beperkte belasting van de logistiek in te voegen. De inpassing in de buitenruimte is geclassificeerd in 3

Technische haalbaarheid

categorieën: Kan niet

İ1

Kan mogelijk Goed inpasbaar

2 İ3

De technische haalbaarheid omvat bijvoorbeeld de bouwkundige staat en de ondergrond wat betreft kabels en leidingen. De technische haalbaarheid is geclassificeerd in 3

Snelheid van inpassing technische ruimte

categorieën: Complex

İ1

Matig complex Relatief eenvoudig

2 |3

De snelheid van inpassing hangt af van de bouwplannen, ruimtegebruik, afstemming met de omgeving en bestaande kabels en leidingen. De snelheid van inpassing is geclassificeerd in 3 categorieën: > 5jaar 2-5 jaar

1 2

<2jaar

3

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

13 van 37

Kosten I opbrengsten I consequenties

De kosten, opbrengsten en consequenties omvatten aspecten die kostenverhogend kunnen zijn. Denk hierbij aan: ondergrondse inpassing, grondopbrengst i.v.m. nieuwbouw, utiliteit etc. De kostenverhogende aspecten zijn geclassificeerd in 3 categorieën:

Afstand en kabelroute

Kosten verhogend ^ miljoen

1

Kosten verhogend 3-5 miljoen

2

Kosten verhogend ^ miljoen

3

Afstand en kabelroute draait om; hoe verder de walstroominstallatie van het trafostation af ligt, hoe kostbaarder de installatie wordt. De walstroom installatie wordt enerzijds aangesloten op het Stedin onderstation, hetgeen Stedin aan de klant doorberekend op basis van een vast bedrag. Anderzijds worden vanuit de walstroominstallatie kabels aangebracht naar het afnamepunt. Verrekening van deze kosten geschiedt marktconform; een langere afstand resulteert in additionele hogere kosten. Dit criterium is apart beoordeeld op een schaal van 1 tot 10, waarbij 10 het meest efficiënt inpasbaar is.

Bijzonderheden ! tijd ! fasering ! meekoppelkansen

Bijzonderheden, tijd, fasering en meekoppelkansen omvat bijvoorbeeld ander grond eigenaarschap dan de gemeente, recente opleveringen van bouwplannen en meekoppelkansen op gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid en gebiedsontwikkeling.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

14 van 37

7. Analyse van MCA Op basis van de eerdergenoemde criteria zijn de 36 verschillende locaties beoordeeld. De haalbaarheid wordt voornamelijk bepaald door de (1) snelheid van implementatie, (2) inpassings- en (3) financiële aspecten. Tabel X geeft een overzicht van de verschillende locaties die de hoogste totaalscore hebben behaald op de verschillende criteria. De tabel licht enkele karakteristieken van de beoordeling uit. Voor de volledige beoordeling zie Bijlage 3. Per locatie zijn de wijze van inpassing, enkele uitgelichte afwegingscriteria, voor- en nadelen, algemene kostenindicatie en bijkomende kosten (tracé- en kabelkosten bij een keuze voor een locatie anders dan de Historische Cruise Terminal) en de uiteindelijk score weergegeven. Daarnaast is een algemeen oordeel gegeven. Het rapport van RebelGroup en RHDHV heeft onder andere de ramingen van de walstroom voorzieningen in de Historische Cruise Terminal (Tabel 2) uitgelicht. In de voorliggende rapportage worden voor de overige locaties alleen de kostenverhogende aspecten weergegeven in relatie tot de basisraming van C 9.850.000. Tabel 2. Raming walstroomvoorzieningen (Bron: RebelGroup en RHDHV).

Voorzieningen in de Cruise Terminal (Bron: RebelGroup en RHDHV Omschrijving

Kosten

Netaansluiting 10 MVA Stedin Putselaan

C

Bouwkundige aanpassing Cruise Terminal

C 1.000.000

10kV verdeelinrichting

C

100.000

3-Wikkelinstrafo 10kV Z 2 x 3,3 kV, 16 MVA

C

500.000

500.000

Frequentieomvormer 50-60Hz, 16 MVA

C 1.500.000

Trafo 3,3kV Z 11kV, 16 MVA

C

350.000

Koelsysteem met rivierwater

C

300.000

11kV schakel- en beveiligingsvoorziening

C

100.000

Omschakelvoorzieningen 50-60Hz en 11-6,6kV

C

900.000

Batterijopslagsysteem 10MWh (gekoppeld aan DC bus voor inverter)

C 4.000.000

Installatiekosten

C

TOTAAL

C 9.850.000

600.000

Er is een verdiepingsslag gemaakt door middel van locatiebezoeken waarbij de onderstaande 6 locaties nader zijn onderzocht en getoetst op de additionele 'implicaties voor inbouw van walstroom'. Zie voor overzichtskaarten per locatie Bijlage 4.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

15 van 37

(0) Historische Cruise Terminal (a^ood) 1 Simulatorgebouw ^groen)

Score

Wijze van inpassen: (a) Inpandig op de begane grond vloer van bestaand gebouw.

-

(b) Inpandig in het Simulatorgebouw. Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): (a) Rijksmonument, geeft flinke beperkingen; levendige plint is sterk gewenst.

2

(b) Levendige plint is sterk gewenst.

3

Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): binnen gesitueerd Bijzonderheden tijd/ fasering / meekoppelen / bereikbaarheid: (a) Inpandig in een monument plaatsen, goed bereikbaar voor B&O, Bruidsschat bij

-

verkoop van vastgoed. (b) n.v.t.

-

Afstand kabelroute: n.v.t. (score 10/10) Technische haalbaarheid: (a) Check bouwkundig staat pand. Vloer versteviging nodig, mogelijk nieuwe cassettevloer, waterkoeling eenvoudig te realiseren. Kortst mogelijke kabelverbindingen.

2

(b) Check bouwkundig staat pand. Vloer versteviging nodig, waterkoeling eenvoudig te realiseren. Kortst mogelijke kabelverbindingen. Snelheid van inpassing technische ruimte: (a) Afhankelijk van de beoordeling Rijksmonument door RvB en BWT.

3

(b) Mogelijk snel, afhankelijk van Vastgoed en BWT. Kosten-/opbrengsten consequenties: (a) n.v.t., onderzoek RebelGroup en RHDHV. Mogelijk te combineren met zoektocht technische ruimte voor Eneco

3

(b) n.v.t. Totaalscore:

13

Algemeen oordeel:

(a) Historische CT: mogelijk lange doorlooptijd vanwege Rijksmonument, verhuurbare m2, koppelen met Eneco warmte- en koude opslag. Onzekerheid over slagingskans is hier zeer groot i.v.m. status als rijksmonument.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

16 van 37

(b) Simulatorgebouw: goed alternatief voor tijdelijke huisvesting of na sloop een additioneel bijgebouw.

(4a) Op de locatie Baltimore tot deze bebouwd wordt

Score

Wijze van inpassen: Op het maaiveld (tijdelijk). En moet later worden ingepast in de Baltimore. Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): Mogelijk, netjes weggewerkt in bouwblok. Onder voorwaarden! Denkbaar om de blokken tussen Posthuma en LoZ te sluiten en binnenroute uit de openbaarheid te halen (want rommelig en onderbenut). Met

3

bebouwing sluiten en trafo daarin opnemen.

Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): Voorstelbaar. Mits niet ten koste van verblijfswaarde en toegankelijkheid hof. Mits geen

3

overlast geluid, hitte, stank. Effectief grondgebruik door combinatie meerdere nutsgebouwen.

Bijzonderheden tijd/ fasering / meekoppelen / bereikbaarheid: Tijdelijk tot bouw Baltimore of afstel en afschrijving op Grex van het bouwplot - kan als faseringsvariant worden aangeboden. - voldoende ruimte om te parkeren ca 3/4. - in lijn van de Westerdam ligt een belangrijke zichtas

Afstand kabelroute: n.v.t. (score 9/10) Technische haalbaarheid: Tijdelijke (10 jaar) locatie daarna definitieve locatie. Kan mogelijk met definitieve locatie worden als Baltimore niet doorgaat. Kan rand voorwaardelijk zijn voor ontwikkeling Baltimore. Geen K&L.

Snelheid van inpassing technische ruimte: let op parkeerlocatie (bussen etc.) etc.

3

KostenVopbrengsten consequenties: Kostenverhogend voor grex. Dient t.z.t. te worden verplaatst. Danwel geen nieuwbouwlocatie Baltimore, geen grondopbrengst waardoor

1

saldo grex negatief wordt.

Totaalscore:

12

Algemeen oordeel: faseringsoptie goed te combineren met locatie 1b (Simulatorgebouw).

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

17 van 37

(9) In hof onder metro

Score

VfN fl

-

Wijze van inpassen: Op maaiveld Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): Mogelijk, netjes weggewerkt in bouwblok. Onder voorwaarden! Denkbaar om de blokken tussen Posthuma en LoZ te sluiten en

3

binnenroute uit de openbaarheid te halen (want rommelig en onderbenut). Met bebouwing sluiten en trafo daarin opnemen. Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): Voorstelbaar. Mits niet ten koste van verblijfswaarde en toegankelijkheid hof. Mits geen overlast geluid, hitte, stank. Effectief grondgebruik door combinatie meerdere nutsgebouwen.

3

Bijzonderheden tijd/ fasering/meekoppelen/bereikbaarheid: Vergt mogelijk herschikken van bestaande nutsgebouwen gezien krappe ruimte. Planning nog

-

onduidelijk.

Afstand kabelroute: Door extra tracé lengte van de kabels, herbestrating en meerkosten waterkoeling; meerkosten + 1 miljoen. Echter minderkosten doordat dichter bij Putselaan. De omgeving/groen is door een vermaard landschapsontwerper aangelegd en de plot is

-

te klein om een goede installatie aan te brengen. (Score 7/10)

Technische haalbaarheid: Let op voldoende ruimte van ca 400 m2. Complexe uitvoering in plot m.b.t. overige nuts. Veel aanpassingen van nutspartijen, weinig ruimte voor 400 m2

2

opp.

3

Snelheid van inpassing technische ruimte: onbekend KostenVopbrengsten consequenties: plot is te klein waardoor extra investeringen nodig

2

zijn.

Totaalscore:

13

Algemeen oordeel: Geen reële optie; te klein plot om walstroom te realiseren.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

18 van 37

(12) Siloplein naast Maashavenstraat

Score

mm \v v

; '

^

-

Wijze van inpassen: Ondergronds met toegangsschacht boven 4.00 +NAP. Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): Geluidsoverlast i.r.t. naastgelegen

2

woningen is een probleem.

Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): Voorstelbaar, indien ondergeschikt aan buitenruimte-inrichting, niet beperkend is op de beboombaarheid en geen overlast geluid, hitte, stank. Logistiek bereikbaar.

Bijzonderheden tijd/ fasering/meekoppelen/bereikbaarheid: Recent ingericht.

3

-

Afstand kabelroute: Door extra tracé lengte van de kabels, herbestrating en meerkosten waterkoeling; meerkosten + 1,6 miljoen. Echter ook minderkosten doordat dichter bij Putselaan. Locatie net opnieuw ingericht, mogelijk te combineren met walstroom in de

-

Maashaven. (Score 5/10)

Technische haalbaarheid: Veel bomen aanwezig. Geen complexe ondergrond wat betreft 3

K&L.

Snelheid van inpassing technische ruimte: Zware constructie uitwerking. Krappe ruimte

2

400 m2. KostenVopbrengsten consequenties: Ondergrondse inpassing hoge investering ca 2-3 2

miljoen.

Totaalscore:

12

Algemeen oordeel: goed inpasbaar, koppelen met walstroom Maashaven (echter, vergt een diepe ligging i.v.m. beboombaarheid van dit parkplein en een bescheiden ingepaste toegang), net opnieuw ingericht, grote afstand naar Wilhelminapier.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

19 van 37

Score

(25) Prinsenhoofd Noordereiland

-

Wijze van inpassen: Ondergronds met toegangssschacht boven 4.00 +NAP. Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): Geluidsoverlast voor woningbouw oordeel

2

stedenbouw zuid.

Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): Voorstelbaar, mits behoud van openheid van de kade, beboombaarheid en geen overlast geluid, hitte en stank. Logistiek bereikbaar. Beperkingen dagelijkse toegankelijkheid van de walstroomruimte.

Bijzonderheden tijd/ fasering / meekoppelen / bereikbaarheid:

3

-

Afstand kabelroute: Door extra tracé lengte van de kabels, herbestrating en meerkosten

-

waterkoeling; meerkosten + 3,1 miljoen. (Score 4/10).

Technische haalbaarheid: Inpasbaar, vrijwel geen bomen en K&L aanwezig. Wel invloed

3

op de buslijn. Let op: kade loopt geregeld onder water.

Snelheid van inpassing technische ruimte: kan snel worden ingepast wel in overleg met

2

stakeholders.

KostenVopbrengsten consequenties: Ondergrondse inpassing hoge investering ca 2-3

2

miljoen. Consequenties voor aanpassing aan de kadeconstructie + 1,0 miljoen.

Totaalscore:

12

Algemeen oordeel: goed inpasbaar, koppelkans inrichting plein, hoge extra kosten voor inpassing

aan de kademuur.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

20 van 37

Score

(13) In park Maashaven

ţjjļįè

-

Wijze van inpassen: Ondergronds met toegangsschacht boven 4.00 +NAP. Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): Oordeel stedenbouw Zuid.

3

Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): Voorstelbaar, indien ondergeschikt aan parkontwerp, niet beperkend is op de beboombaarheid en geen overlast geluid, hitte, stank. Logistiek bereikbaar. Mogelijk beperkingen dagelijkse toegankelijkheid van de

3

walstroomruimte.

Bijzonderheden tijd/ fasering / meekoppelen / bereikbaarheid: Lange realisatietermijn van stappen besluitvorming en aanleg. Ondergrondse parkeergarages Pols belemmeren doortrekking kabelaansluiting.

-

Afstandkabelroute: Door extra tracé lengte van de kabels, herbestrating en meerkosten waterkoeling; meerkosten + 3,8 miljoen. Echter ook minderkosten doordat dichter bij Putselaan. De ontwikkeltermijn is onbekend en de verwachting is dat dit ca nog een

-

aantal jaar nodig heeft om in te bedden. (Score 5/10)

Technische haalbaarheid: technisch haalbaar en in te passen. Nu rekening te houden met

3

nieuwe ontwikkelingen.

Snelheid van inpassing technische ruimte): ontwikkeling onbekend niet duidelijk wanneer ontwikkeld wordt. KostenVopbrengsten consequenties: Onbekend, dient nader geanalyseerd te worden.

Totaalscore:

1 3 13

Algemeen oordeel: afstand kabels erg ver, ontwikkeling duurt erg lang, wel goed inpasbaar (op

tijd).

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

21 van 37

Provimi (18)

Score

Wijze van inpassen: Ondergronds met toegangsschacht boven 4.00 +NAP. Stedenbouwkundige inpassing (bron: SO RW): Er komen woningen op deze plek, lastig i.v.m. geluidsoverlast. Geluidsbelasting mag niet hoger worden dan zonder walstroom.

2

Inpassing buitenruimte (bron: SO RW): Voorstelbaar. Interessante locatie in combinatie met doortrekken looproute Fenixkade naar Buizenpark en aanmeerstation watertaxi of andere boten.

2

Bijzonderheden tijd/ fasering / meekoppelen / bereikbaarheid: - Koppelkans met kade Z walstroom; - Lastig qua planning, zal nog minimaal vijf jaar duren. Misschien wel tien jaar.

Afstand kabelroute: Door extra tracé lengte van de kabels, herbestrating en meerkosten waterkoeling; meerkosten + 2,7 miljoen. (Score 4/10)

Technische haalbaarheid: potentieel haalbaar en inpasbaar mogelijk combineren met het werk om een ingestort bak mee te maken. Omgeving niet complex, echter wel veel eisen aan inpasbaarheid.

2

1

Snelheid van inpassing technische ruimte: Plannen kade onbekend.

KostenVopbrengsten consequenties: integrale afweging omdat de anders de 400 m2 niet haalbaar is.

Totaalscore:

9

Algemeen oordeel: Een uitdagende moeilijk inpasbare locatie, met mits het lukt groot rendement voor de ontsluitingsstructuur van het gebied. Beperking is dat de installatie ruimte half verdiept in water staat. Een goede inpassing houdt verband met de ontwikkeling van Provimi indien die vertrekt: onduidelijk is waarnaar het pand getransformeerd wordt. Kan nog wel 5 tot 10 jaar duren.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

22 van 37

8. Conclusie, aanbevelingen en aandachtspunten voor vervolg De MCA en onderliggende analyses laten zien dat de realisatie van walstroom het snelst en meest kostenefficiënt kan worden gerealiseerd op een locatie in of nabij de Historische Cruise Terminal (0a, 0b en 4a). Andere locaties brengen implicaties met zich mee. Er zijn vier mogelijkheden in of nabij de Historische Cruise Terminal waarvan voor- en nadelen hieronder nader worden toegelicht op basis van haalbaarheid en detaillering.

1. Inbouw in het historische pand van de Cruise Terminal Voordelen: Plaatsing van de walstroominstallatie in de Historische Cruise Terminal brengt geen eventuele tussentijdse verhuizingen met zich mee: je bent in één keer klaar.

Nadelen: -

Het gewicht van de installatie in de Historische Cruise Terminal zal leiden tot benodigde lokale versterking

van

de

bestaande

constructie.

Dergelijke

aanpassingen

kunnen

een

kostenverhogende factor zijn en op bezwaren stuiten vanwege de rijks monumentale status van het gebouw (Bron: SO-IBR). -

De doorlooptijd van zo'n systeem op een definitieve locatie kan oplopen tot 3 jaar omwille van het inregelen van bedrijfsvoering van het systeem: pas dan kan men over stappen op verdere realisatie.

-

Inpassing in dit hoofdgebouw brengt vertragingen met zich mee in verband met (1) het vastgoedperspectief dat meegenomen moet worden, (2) de afweging over wat te doen met de walstroominstallatie bij verkoop van de Historische Cruise Terminal en (3) omdat dit pand een Rijksmonument betreft, kunnen vertragingen verder oplopen t.b.v. het verkrijgen van een vergunning. Goed om te vermelden is dat de kans zeer reëel is dat hiervoor geen vergunning verkregen wordt. In dat geval valt deze optie af.

2.

Inbouw in het Simulatorgebouw naast het historische pand van de Cruise Terminal

Het gaat hier om inbouw van in de walstroominstallatie in het simulatorgebouw (zolang dit er nog staat), tot moment van sloop.

Voordelen: Het inbouwen van walstroom in het Simulatorgebouw is snel inpasbaar. Nadelen: -

Het plaatsen van walstroom op deze locatie heeft invloed op de planontwikkeling rondom

-

In alle gevallen moet rekening gehouden worden met de zichtsas vanuit de Westerdam door

-

Start realisatie van Baltimore wordt niet eerder voorzien dan in 2030.

Baltimore, waar rekening mee gehouden moet worden. het toekomstig te ontwikkelen gebouw.

3.

Sloop Simulatorgebouw en tijdelijke realisatie aldaar

De walstroominstallatie kan na sloop van het Simulatorgebouw ook in een permanent gebouw worden geplaatst en indien gewenst worden opgenomen in de plannen rondom Baltimore.

Voordelen:

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

23 van 37

-

Uitgaande dat Baltimore er komt, kan het permanente nutsgebouw kan ook tegen de Cruise Terminal worden gebouwd, zodanig dat het bouwplot van Baltimore niet te veel verkleind wordt.

-

Ook al heeft het inbouwen van een walstroomvoorziening in nog te realiseren vastgoed (Baltimore) relatief onbekende kosten en opbrengstenconsequenties, het is een mogelijkheid waarover

gesproken

kan

worden

(zoals

ook

geschetst

is

in het fasedocument

van TomDavid Architecten).

Nadelen: Het kan zeer lastig tot onmogelijk worden om een goede plint in de Baltimore te maken. Dit is een ernstige belemmering voor een kwaliteit die essentieel is voor de stad. -

Sloop van het Simulatorgebouw brengt een belangrijk aspect met zich mee: de simulator, ontworpen

door

Norman

Foster

(https://www.fosterandpartners.com/proiects/marine-

simulator-centre/) is een geschenk van het Havenbedrijf aan de gemeente. Dit object heeft een architectonische waarde en bij een keuze voor sloop moet de haalbaarheid hiervan worden onderzocht.

4. Tijdelijke realisatie op parkeerplaats cruise (Baltimore-plot) Het plaatsen van de walstroominstallatie op het parkeerterrein van Baltimore in de vorm van containers is een volgende mogelijkheid. Voor een installatie van 16 MVA dienen 7 containers toegepast te worden (Bron: SO-Duurzaamheid).

Voordelen: Qua flexibiliteit is dit de meest gunstige optie. Nadelen: Uiteindelijk moet de installatie worden opgenomen in de plannen rondom Baltimore. Geadviseerd wordt om de volgende onderzoeken uit te voeren: -

Er is vooral gekeken naar de inpassingruimte voor de walstroominstallatie. Hoe het benodigd kabeltracé moet/kan lopen is grofweg verkend, maar niet uitputtend waar het gaat om de ruimte in de ondergrond. Vervolgonderzoek is noodzakelijk.

-

Haalbaarheid en wenselijkheid van inbouw walstroom in het historische pand van de Cruise Terminal. Ondanks dat de eerdergenoemde faseringopties als aparte mogelijkheden zijn beschouwd, lijkt het effectief om de verschillende benodigde nadere onderzoeken parallel te laten verlopen. Dit brengt flexibiliteit met zich mee wanneer verdere ontwikkelingen zich aandienen: bijvoorbeeld beginnend in het Simulatorgebouw en in een latere fase, als de mogelijkheid zich voordoet, een permanente plek in de Historische Cruise Terminal (als dit gewenst is op langere termijn).

-

De Historische Cruise Terminal heeft een hoog architectonische waarde: de huidige inschatting is, dat het plaatsen van een transformator in die ruimte niet gaat passen binnen de kaders van de toetsingscommissies, maar het is aan te bevelen dit nader te onderzoeken. Onderzoek naar de bestaande karakteristieken van het gebouw en onderzoek naar de vergunningseisen voor de inpassing in dit Rijksmonument zijn benodigd. Vervolgens kunnen de Welstandcommissie en de Rijksdienst een advies uitbrengen ten behoeve van het college. Het risico dat dit een negatief advies zal zijn, is groot. Het college volgt over het algemeen de adviezen van de welstandscommissie op. Verder moet worden overwogen welke gevolgen walstroom heeft voor de Historische Cruise Terminal. Bij een zorgvuldige afweging

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

24 van 37

waarbij walstroom binnen afzienbare tijd moet worden gerealiseerd lopen de belangen van de realisatiesnelheid van walstroom en die van de Historische Cruise Terminal door elkaar. -

Meekoppelkansen en de bijkomende logische volgordelijkheid van de plannen. Het is goed mogelijk dat bij de ontwikkeling van de walstroom een aantal duurzaamheidsambities kunnen worden neergezet. Zo kan de batterij dienen als buffer voor het stroomnetwerk, wanneer er geen schepen aangemeerd liggen. Daarnaast is Stedin in samenwerking met Eneco op zoek naar een

technische

ruimte voor de toenemende vraag

naar warmte/koude.

De

verdichtingsopgave welke meekomt met de ontwikkeling van de Rijnhaven, de Kop van Zuid en Katendrecht moet ook worden meegenomen. Deze koppelkansen kunnen investering technisch uitpakken in win-win situaties. -

Haalbaarheid sloop van het Simulatorgebouw (architect Norman Foster).

Een tijdelijke (gecontaineriseerde) oplossing op de parkeerplaats van de Cruise Terminal is de meest effectieve wijze voor een snelle realisatie van walstroom; zeker gezien de snelheid van inpassing en onzekerheden hierover bij opties 1, 2 en 3. Daarbij wordt geadviseerd om parallel hieraan direct bovenstaande onderzoeken op te starten om opties 1, 2 en 3 verder te verkennen, zodat er snel geschakeld kan worden als er wordt gekozen voor een andere optie dan optie 4.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

25 van 37

Bijlagen 1. Rapport van RebelGroup en RHDHV

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

26 van 37

2. Implicaties rondom inbouw van walstroom Geluidsoverlast Geluidshinder is een belangrijk aspect bij de inbouw van walstroom in een dicht stedelijke omgeving. Transformatoren produceren een laagfrequent geluid (100 Hz) en zijn beschikbaar in oliegevulde of droge varianten. Beiden hebben voor- en nadelen. Zo heeft een oliegevulde transformator lager geluidsniveau. Het brongeluid niveau, het geluid dat dicht bij de bron wordt geproduceerd, van een olietrafo bedraagt 52 - 55dBA (Bron: Testrapport Smit-SGB) en van een droge trafo 72-73dBA (te vergelijken met het achtergrond geluid wanneer je in de auto zit) (Bron: SGB- website en Siemens). Een frequentieomvormer maakt een midden- tot hoogfrequent geluid (met name componenten zoals spoelen). Het geluidsniveau van een watergekoelde 16 MVA omvormer ligt in de orde van grootte van 60dB(A). Van beide transformatoren kan het geluid worden gedempt door deze op trillingsdempers te plaatsen en ze in een geluidgeïsoleerde ruimte op te stellen. Hiermee wordt het geluidsniveau tot een minimum beperkt, waardoor deze niet als hinderlijk zal worden ervaren. De trafo's produceren een geluid dat hoorbaar is op 10 meter afstand, echter het bronvermogen wordt dermate geabsorbeerd door de ruimte, dat het niet grensoverschrijdend is.

Indien blijkt dat het door de transformatoren geproduceerde geluid toch grensoverschrijdend is, dan zijn er maatregelen te treffen die het geluidsniveau kunnen reduceren. Watergekoelde systemen zijn geluidsarmer dan luchtgekoelde systemen, omdat rondcirculerend water geen geluid maakt. Echter, watergekoelde systemen zijn niet geheel geruisloos i.v.m. de pomp voor het rondpompen van water.

Stank Onder normale omstandigheden veroorzaken de componenten van een walstroominstallatie geen geuroverlast. Vanaf implementatie van de walstroominstallatie zullen inwoners minder overlast door stank, roet van de schepen ervaren omdat hiermee een einde komt aan draaiende (diesel)motoren.

Overstromingsgevaar De installatie dient bestand te zijn tegen overstromingsrisico's. Een walstroominstallatie plaatst men (i.v.m. hoogspanning) bij voorkeur op een locatie waar geen overstromingsgevaar bestaat. Een olietrafo is beperkt bestand tegen water, zolang de aansluitpunten en eventueel andere elektrische componenten droog blijven. Kabels zijn wel bestand tegen water: permanent onder water is zelfs mogelijk. Echter de aansluitpunten moeten wel droog blijven. De aansluitvoorzieningen zijn tevens bestand

tegen

regenwater,

maar

niet

tegen

overstromingen.

Droge

transformatoren,

frequentieomvormers en middenspanningsverdelers zijn daarentegen niet bestand tegen water en moeten in een droge ruimte worden opgesteld.

Oververhitting en koeling Om oververhitting te voorkomen dient de omgevingstemperatuur van de installatie lager te zijn dan 40 graden Celsius. Daarnaast zal er een voorziening getroffen moeten worden voor het koelen van de transformator en frequentieomvormer. Om een dergelijk systeem koel te houden is een grote capaciteit

benodigd.

Koelen

kan

door

middel

van

oppervlaktewater

of

door

lucht.

Voor waterkoeling kan gebruik worden gemaakt van rivierwater uit de Maas. Hiertoe dient een in- en uitlaat voor het koelwater te worden gerealiseerd met leidingen van 100 mm diameter. Een dergelijke uitlaat is reeds aanwezig in de Historische Cruise Terminal, echter deze zal vernieuwd moeten worden. Het koelwater wordt met +10 graden temperatuurverschil teruggestort in de Maas. Dit terugstorten is vergunningplichting;

moeilijkheden

voor

de

toekenning

hiervan

worden

niet

voorzien.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

27 van 37

Bij koeling door middel van lucht zijn grote ventilatoren benodigd: zonder aanvullende maatregelen kan dit leiden tot overlast in de omgeving. Ter beperking kunnen geluid reducerende maatregelen worden getroffen. Transformatoren en frequentieomvormers van deze grootte worden doorgaans met oppervlaktewater gekoeld (bij frequentieomvormers van 16 MVA echter wel via een warmtewisselaar).

Brandveiligheid Het is essentieel dat in geval van brand deze beperkt dient te blijven tot de elektrische bedrijfsruimte. Alle wanden en plafonds dienen daarom minimaal 60 minuten brandwerend te zijn. Een oliegevulde transformator heeft aanvullend een olieopvangvoorziening én brandveilig trafocompartiment nodig: dit betekent ook meer onderhoud. Batterijen kunnen ook brandgevaar opleveren. Bij een batterijbrand komt zeer veel energie vrij en daarom zijn voor deze ruimte aangepaste brandwerende voorzieningen nodig (Bron: RebelGroup en RHDHV). Uiteraard moet een batterij ook onderhouden worden en droog bewaard. Daarnaast dient deze regelmatig gekeurd te worden om vroegtijdig problemen op te kunnen sporen: dit kan bijvoorbeeld door middel van meerdere veiligheidschecks in welke het de levensduur van zichzelf monitort (Bron: SO-IBR). Dit stelt eisen aan de ruimte in de omgeving voor een goede bereikbaarheid van vrachtauto's.

Bereikbaarheid (onderhoud en toegang) Componenten van een walstroominstallatie moeten vervangen kunnen worden: hiervoor zijn transport openingen nodig (variërend van 3 tot/bij 6 meter). Tevens moeten de componenten aan verschillende kanten bereikbaar zijn met genoeg loopruimte ^ 1m) (Bron: RHDHV). Ook dit stelt eisen aan de ruimte in de omgeving voor een goede bereikbaarheid van vrachtauto's.

Bestaande Constructie - Historische Cruise Terminal en Simulatorgebouw Op basis van een eerste analyse kan gesteld worden, dat het gewicht van de installatie tot lokaal benodigde versterking van de bestaande constructie zal leiden. In het uiterste geval zelfs tot wat nieuwe inwendig geheide buispalen. De additionele kosten kunnen hiervoor oplopen tot een paar ton. In grote ruimtes is het installeren van de walstroominstallatie gemakkelijker vergeleken met kleinere ruimtes, die wellicht meer versteviging nodig hebben. Echter, met minimale inspanning is dat realiseerbaar (Bron: SO-IBR).

Ondergrond In

het geval een installatie in een openbare ruimte moet worden geplaatst, dan gaat

Stedenbouwkundig gezien de voorkeur uit naar ondergrondse inpassing. Er zijn voldoende technieken voorhanden om dit mogelijk te maken. Het aanbrengen van een wand met damwandplanken of het laten ingraven van verticale schachten is goed mogelijk, ook binnenstedelijk. Voor ondergrondse inpassing moet daarnaast rekening worden gehouden met het feit dat de ondergrond vrij dient te zijn van obstakels (kabels en leidingen, kademuren etc.) In de meeste gevallen vergt de beboombaarheid van de ruimte een extra diepe ligging van de installatie om voldoende grond voor de beworteling en een goede waterhuishouding te hebben. De inpassing ondergronds kent echter wel een aantal belangrijke gevaren. Overstromingsgevaar buitendijks maakt dat de constructie waterdicht afsluitbaar moet zijn. Stedin geeft aan dat hun klantstation altijd bovengronds moet staan i.v.m. waterveiligheid. Het is vervolgens mogelijk om de walstroom ondergronds aan te brengen. Inpassingen ondergronds geven een kostenverhogend effect met minimaal 2,0 miljoen euro, afhankelijk van de specifieke locatie. Vanwege de complexiteit van dergelijke installaties geniet het de voorkeur om deze bovengronds te plaatsen.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

28 van 37

Karakteristieken van de omgeving rondom de Wilhelminakade De omgeving rondom de Wilhelminakade is een levendig gebied met horeca, hotels, kantoren, woningen en groen. Een compact stukje stad, met een levendige, aantrekkelijke en kwalitatief hoogwaardige buitenruimte, grootstedelijke voorzieningen, een iconische Cruise Terminal en hoogwaardig

openbaar vervoer (HOV)

als

ultieme

bestemming

voor Rotterdammers

en

(internationale) bezoekers (Bron: TomDavid Architecten, 2020). Het heeft de voorkeur van afdeling Stedenbouw dat deze levendigheid niet wordt verstoord.

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

29 van 37

Gemeente Rotterdam

3. Beoordeling locaties walstroom Beoordeling locatieonderzoek Walstroom

G«rO introstaat iľ-.v.rcLr,-,-..-:

(SOftwl

BMJ Ēl.Hfccftì] Üļ I

InKtk gewen - KPN gebouw.

atat-dnţjDNieŕDL

Ondorņ'Crtk

I Itįfelļt).

ċtraHKI» libWrtilŵ

292009' '' ÍW-'-ï ' OrKtorgmcfc alņeci r

'i^.kanOt

. Vergt eŵřielacho

i '

«case

rrtwiUielngballii

alt taaai į 1W'“ KioganUrttawK

M 'tv i"

Oordeel stedertajnZúd.

292*09!: 4-:ii:iin:t į t nwraeltér llelscratalrg logsse arQmdagckÿae

Hteden«*M«2Ud prog-emme I IGfrrűyt

I Magdpt rKrļfts weggewerkt i

Vergt mngel.tr bersīthfcker

OrfctketkLkilshéd c

ļ frngfÄnmfllŭcíi ovctvri.

202*00 - 4000tn3 s OKfargmcls citnro r

I 90engebad.

^pg9^ beFarkBigen

AsUrrngielir

MogeUt/TMJIeladlthggePc

epgeleverd Vergt

292909-: i9Ľúin91

ardor dcM betotrrrd t mogsme n»««n» i stort. LogSfak I Sepcrkngen degetļksa

bainrit KAL. Ces

Ondergrondse

292*09 -■«OOlTŮ. ovKrg-o-íB Mi(sa naarasiwr

I lep niKlnrgmnds i

IJevrthoudenr

MogeŲt/TvHjfelacMņgeslc

ļ 292*0 9 : -İÜL-JtJ. ksrmrċraimjľlle

.1agel*t' Iwjielacmiggeste

rontgearge imjrdigoed

GaudsMusing mag n«i i

Ofōşrvgsöed WQOr

Ondergronds nut toagargssc

I Oiuunsd^i. Gaat tan kwia van

Ľ---.- ..:-

ļ Ovdagrandįq Inpassing door C»

2020*10:

Iceomgevmg.MserHkar

anect raait

:4fltOmĵ gror»

erUsIgaUdliae, i inpassing ņ»n

loegmingt

2020*10 - 40OOm3yonl

L.ľgr.tlok horoUíaar BņpsrkUgan

Mc-gnik i raiřaanpwii

cawargrends 0»fö naaraţner

Ustņ Tdļnr.1 irrgö ik i

ūndograiKlee I - 400Qm3 i ūndorţrffldS EçŕCţ r

, compensatie metgrceo

nverwsr geUd.

anderg-ends op^a rm(M«r

eUra-esWiuscnBelųnaj nkeSÿdieid van I

eis boven 400

eaudwvfiw» woon

MÍŮ*1ÍIi : knife loopt

bgeld onder watti

JWdik volgens

Lwalmfd

cbl toren 4.00

RoWie*veinig bomer

2020*10 = 4000013^0*0

2020*10 - 40O0m3yonl

rbêjfsbcalie? - lamolfc laag nog rjilrte.

nņvaardge .arer*sncalav

ñleiTBpten rni ai járen

»eer aompuvo diwsrçidm p*ar

:4fltOmĵ gror»

tonqaarvĵ

. DaermnsSM rverdctitendiílad BUiteuirĉĉfi. .Votjemr

«mbomi'Klk

i pasbierl red in groerperk {rial

i d? Leweharen «4 v«erra-.eríî?|

ngaaardge vsrtlJlsuceW?

Gndograndse I - 4űOOm3 i ũrlderţrCrldS OEpSC* r

omgeving. Ersggan

i ņnrrşK opgave Ondagnjnoae

Zoals ge»gd.tMi

:4fltomĵ grņrō

ivoor inpassing ' icmgeOrgi

elsdte0tl!riė*i nmgevrngvoûi: 2020*10 - 40O0m3yonl

ehl boven 400

íe* Pais « «en Rl*ismonomer*

ļsucm rpaşpaar cmdal i ilgi he* ports gtooii

icmgeOrgi

2020*10 î

mcherpark Oe parkooigarage

tnr.-gangsssr.nii:

: 40Mm3 grond

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

31 van 37

Gemeente Rotterdam

4. Walstroom locaties in kaart gebracht 4.1 Historische Cruise Terminal en Simulatorgebouw (0) VERKLARING

KabelLracé Vertrekpunt Locatie walstroomvoorziening Erasmus brug

•EřMÍ8®Temillľl5l] (C)

SITUATIE

Puteetaan 10.8 MVA

Putsetaan

M- 1

Gemeente Rotterdam

Walstroom Locaties Locatie: Cruise Terminal (0) 1:7.500

0 50100

Meter 200

bri Corrť-lj-ìitį' Maps Cortr.tutOŲçXada

HERE. Gbrmin. INCREWfcNl K MEII/NA5A. '.loľossir»

J. de Boer

JVnbifiaiHÿl.

22-06-2021 OMiffn I.M&U WJrtgwig: 22-06-2021

100022179

4b. Hof onder metro (9) VERKLARING

Kabeltracé Vertrekpunt

: rasmusbryg

Locatie walstroomvoorziening

ltd? onť&r rsafcrc (S)

‘*r,»an

SITUATIE

Awiriulltiis řsXxsrUfirî TiitMlffen '-Sř.ļţnWÄ 5lBgh«*s«r

*1l- Gemeente Rotterdam walstroom Locaties Locatie: Hof onder metro (9) 1:7.500

Ui I i ū

50 100

butors. Kadaste'.

Htkttarmi ;NtR:ytN

Mkl l.flASA.ļUSGS

J. de Boer

22-06-2021

J. Peters

22-06-2021

200

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

33 van 37

100022179

4c. Prinsenhoofd (25) VERKLARING Rotterdam ísassauhave-i Kabeltrace Vertrekpunt Locatie walstroomvoorziening

“

PrinsenhooM (25) Erasmusbrug i-WttieMna

i '.Vlincimlnacleln

SITUATIE

Gemeente Rotterdam AmhEWnffWn Walstroom Locaties Locatie: Prinsenhoofd (25) sVaalsW»at

Metei 0

50100

-Maashaven

tsri Community Maps Corlr tutors Kudast

1:7.500 HtRk. ţjdflflìĥíïříĈâtMtN I K Mtll/NASA. USGS

Adviseur I Tsksrewt: J. de Boer

200 J. Peters

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

34 van 37

Pro(*otm: 22-06-2021 il.1i! vvlļilţ ng 22-06-2021

100022179

4d. Provimi (18) VERKLARING i IKŗiminapli* Kabeitracé Vertrekpunt Locatie walstroomvoorziening

Provhîît (18)

ì^j|föāsf«ŘiTī 1M MVÃ

SITUATIE 5laqKeVsir

Gemeente Rotterdam

Walstroom Locaties Locatie: Provimi (18) 1:7 500 Meter 0

ifty Maps CoŕŴbutors. KocJŭsT. Lsr HtRt'tţjirmin. iNCRsVťtíįļ! HIvl111/NAįA. JSíį

J. de Boer

22-06-2021

J. Peters

22-06-2021 s'i;xr-Ar'aBi

50100

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

35 van 37

100022179

4e. Siloplein (12) Erasmusbrug

VERKLARING -Wlhelml'iíp'dn

íabeltrace vertrekpunt Locatie walstroomvoorzienmg

Stat lor Rotterdam Zj

Sîtep aïit (IX)

Asnslsi Wn^ļSlMlIn FiütMlain í-®.© NVA list»»®1

SITUATIE

ļnek'.trsat

Metro-Mąashaver

Gemeente Rotterdam Walstroom Locaties Locatie: Siloplein (12)

Fotmaat 1:7 500

o, 50100

:hj:ľ:

i Cortrbutors. Kadasfep. tsr'fofcKfc, Gamtin|wtlt:VlfcNI H Mtll/NASA. JSÖS

Adviseur ì Tekenaar: J. de Boer J. Peters

'.1003771 Tg

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

36 van 37

22-06-2021 22-06-2021 ir.fc'»;xr»APRX.ii

100022179

4f. Parkin Maashaven (13) Erssmusbrug

VERKLARING Ihęlrn rap «In

vertrekpunt Locatie walstroomvoorzienmg

Roiieiűain Zu u

12

ŵa mh '■ãt'ģ&šfãtort Pjtsela-in

Maashaven ētio-Vąashaver

SITUATIE

Slagbed'43'

Gemeente Rotterdam

Walstroom Locaties Locatie: Park in Maashaven (13) 1:7.500

Meter

0 50100

iy Mjui Ctxîíĥįjulur^HíuldvU'i, bsrįjīltRL. (jat min, INCRlIVLNI K ML l/NASA. USCjS

J. de Boer

22-06-2021

200 J. Peters KVSÜ.|RWICCjro

'CCCŰ'ľí- Vólwjsm'.Z.Vc

Versie

Datum

Pagina

2.0

15 juli 2021

37 van 37

22-06-2021 VcC-5'MXD APRX'Lc

100022179