[22bb006790] Brief van Stichting Rotterdam Natuurlijk! over oproep herbezinning gebiedsontwikkeling

Rotterdam, 19 oktober 2022

Persbericht: Stichting Rotterdam Natuurlijk! heeft vanmiddag opnieuw (vorige verstuurd op 4 oktober), namens de huidige en toekomstige generaties Rotterdammers de bijgaande open brief gestuurd aan alle relevante commissieleden, gemeenteraadsleden, het college B&W en vele betrokken en belanghebbende burgers en organisaties in Rotterdam, mede namens deze laatsten. Vanuit de meest recente, onafhankelijke, wetenschappelijke inzichten en publicaties komt steeds meer onomstotelijk vast te staan dat Rotterdam en haar burgers aan de vooravond staan van een ongekende opgave om de stad te beschermen tegen de gevolgen van de klimaatverandering en haar volhoudbare bewoonbaarheid en leefbaarheid voor toekomstige generaties zeker te stellen. Rotterdammers hebben door de eeuwen heen aangetoond veerkrachtig om te kunnen gaan met dergelijke veranderingen. Maar deze specifieke opgave wordt tot nu toe niet meetbaar en controleerbaar geadresseerd in de Rotterdamse bouwplannen. En net op dit moment dreigt de Rotterdamse gemeenteraad ingrijpende, onomkeerbare besluiten te nemen over de toekomst van de leefbaarheid in de stad onder invloed van een achterhaalde woonvisie, een verre van optimaal functionerende omgevingsdienst en een wettelijk kader dat natuur en water in de stad niet voldoende beschermt. ===========================================================================

“Bezinning: Rotterdam Central District gebaseerd op drijfzand, deel 2” Oproep aan de gemeenteraadsleden en het college van Rotterdam, “Bezint eer ge begint”. Dat was de aanhef van de oproep die wij u op 4 oktober stuurden. We herhalen onze oproep tot één jaar bezinning met nog een tweetal voorbeelden die aantonen dat een jaar denktijd noodzakelijk is om te werken aan zowel het vertrouwen tussen burgers en overheid, als het verhogen van de inhoudelijke kwaliteit van de besluiten. Ten eerste, bekijk deze uitzending van Zembla om te zien hoe het komt dat mensen die opkomen voor de kwaliteit van de leefomgeving verdwalen in een juridisch en democratisch doolhof. Burgers in Rotterdam hebben een vergelijkbare ervaring en ‘onze’ omgevingsdienst DCMR werkt ook op de geschetste manier. In de uitzending van Zembla wordt het advies van adviescommissie VTH uit maart 2021 aangehaald. De afgelopen jaren heeft de omgevingsdienst DCMR niet kunnen functioneren in het belang van de leefomgeving. RCD(XL), Schiekadeblok en de structuurvisie zijn niet deugdelijk én in samenhang onderzocht en de zorgen van de omwonenden zijn niet serieus genomen. Dit verklaart ook waarom de WHO-geluidsnormen in Rotterdam, maar ook andere gemeenten, stelselmatig worden verhoogd. Ondanks aanbevelingen uit een onderzoek van (in 2008 nog) VROM, naar de motivaties van verhogingen van de geluidsnormen.

Daar komt nog bij dat Stadsontwikkeling géén participatie heeft georganiseerd bij de ontwikkeling van zowel RCD(XL) als Schiekadeblok; dit wordt bevestigd door projectleider.........

1

Rotterdam, 19 oktober 2022

Zijn alle aanbevelingen van VROM en van Aertsen inmiddels bij de DCMR doorgevoerd? Hoe weet u of de dienst (weer) in het belang van de (kwaliteit van de) leefomgeving functioneert? Het volledig onafhankelijk functioneren is in ieder geval niet mogelijk zolang de wethouder in het bestuur zit. Ten tweede, heeft u het advies “Wat wel kan” van Johan Remkes gelezen en de daaropvolgende reactie van het kabinet? U ziet welke enorme consequenties oogkleppen ophouden kunnen hebben. Er zijn enorme offers nodig om uit de stikstof-impasse te komen én tegelijkertijd de natuur te herstellen. Dit is exemplarisch voor de situatie in Rotterdam; de natuur en kwaliteit van de leefomgeving in Rotterdam is bij het bestaande beleid niet houdbaar, terwijl de inwoners recht hebben op een gezonde en leefbare woonomgeving. Hoe langer de oogkleppen op blijven, hoe groter de herstelopgave voor de leefomgeving, als volledig herstel überhaupt mogelijk is. Probeert u zich de parallel voor te stellen: Rotterdam krijgt (in 2030 bijvoorbeeld) het dringende advies om, gedwongen door de klimaatwet, 50 energie piekbelasters te onteigenen en te vervangen door natuur en water. Deze piekbelasters, hoge energiegebruikers zoals de woon- en kantoortorens, moeten binnen 1 jaar worden opgekocht en gesloopt, inclusief de daarbij behorende funderingen en WKOsystemen.

Deze uiterst kostbare en maatschappelijk ingrijpende maatregelen zijn ook nodig om de basiskwaliteit van natuur, bodem en water, en daarmee de leefomgeving ‘onomkeerbaar’ te herstellen. Wie kan, bij de huidige inzichten, dan nog stellen dat niemand dit zag aankomen? U voelt wel aan dat wij dit ernstig serieus nemen. De zorgen zijn gegrond en uiterst urgent. Een oud spreekwoord luidt “meten is weten, gissen is missen”. Voor zover wij kunnen vaststellen op basis van de plannen en de weinige antwoorden die wij tot nu toe ontvingen op WOO-verzoeken, heeft het er alle ‘schijn’ van dat: • • • •

Er niet of nauwelijks wordt gemeten of onderzoek wordt gedaan naar de leefomgeving (er is dus een groot gebrek aan betrouwbare data); Samenwerking ontbreekt; Handhavende diensten niet onafhankelijk zijn; De lobby van de projectontwikkelaars te veel gewicht heeft.

Veel lijkt gebaseerd te zijn op meningen en onderbuikgevoelens met een commercieel belang en ‘politieke’ urgentie. Duiding gebaseerd op data en wetenschappelijke onderzoeken wordt genegeerd en/of ontbreekt. Misschien denkt u, maar er is toch woningnood? We moeten bouwen! U moet zich realiseren dat we te maken hebben met een wooncrisis, en dan specifiek in het betaalbare segment. Er is historisch gezien geen tekort aan woningen en vierkante meters, wel een grote mate van onbalans in het aanbod. Steek uw licht nog een keer op bij het bekijken van dit filmpje van het CBS. Wat ook belangrijk is voor een Rotterdams raadslid is kennis nemen van de bijwerkingen van de beoogde agglomeratie-voordelen waarover in de omgevingsvisie wordt gesproken. De beoogde economische voordelen houden namelijk gelijke tred met achteruitgang van de leefomgeving: met name hittestress, geluidsoverlast, afnemende biodiversiteit, verminderde 2

Rotterdam, 19 oktober 2022

bezonning en afnemende water-, bodem- en luchtkwaliteit verslechteren de kwaliteit van de leefomgeving. Hoeveel van deze nuance ziet u terug in de berichten die via lobbyclub RTM-XL worden verspreid, zoals deze in de Havenloods? Geen woord over volhoudbaarheid, klimaatverandering, gezondheid, omgevingswaarden en biodiversiteit. Rotterdam hoeft niet alles (alleen) op te lossen. De verdeling van het landgebruik in Nederland is al onderwerp van discussie en ‘verdunning’ van Rotterdam kan samengaan met het realiseren van natuur-inclusieve ontwikkelingen op landbouwgrond, die meer dan de helft van Nederland beslaat, en op veel plekken (nog) minder biodiversiteit kent dan de gemiddelde bebouwde omgeving. Herverdeling van landgebruik wordt ook nadrukkelijk onderzocht door Deltares. Onze bevindingen, die wij in alle gevallen desgewenst kunnen onderbouwen met argumenten én documenten, over de ontwikkelingen in de stad zijn kort samengevat: 1. Participatie, waar de gemeente de mond van vol heeft, wordt vrijwel nergens in de praktijk gebracht, ook niet bij Schiekadeblok. Dit is bevestigd door de projectleider. ‘Informeren’ wordt her en der oneigenlijk beschouwd en ‘verkocht’ als participatie; 2. Ontwikkelingen worden ‘opgeknipt’ zodat de gevolgen voor de leefomgeving kleiner lijken en geen m.e.r. onderzoek in samenhang nodig wordt geacht.

Dit wordt ook wel de ‘salamitactiek’ genoemd en is op grond van EU-regelgeving verboden, echter DCMR werkt hier op dit moment aan mee; 3. Hoogbouw ligt door het enorme energiegebruik tijdens de bouw en het gebruik op ramkoers met de klimaatwet; 4. Verdichting ligt op ramkoers met de gezondheid van de Rotterdammers (er wordt een loopje genomen met normen en metingen); 5. De emissies bij slopen voor nieuwbouw worden nooit in samenhang en netto beoordeeld; 6. Sowieso kan de gemeente niet duidelijk maken wat de emissies bij sloop, nieuwbouw en hoogbouw zijn. Hoe wil Rotterdam dan meetbaar, monitorbaar en controleerbaar aan de klimaatwet voldoen? 7. De omgevingsdienst DCMR werkt onvoldoende in het belang van de gezondheid van de Rotterdammers, heeft onvoldoende capaciteit voor metingen (i.p.v. berekeningen) en is niet onafhankelijk; 8. Er worden geen scenario’s gemaakt voor herijking van het Rotterdams landgebruik door zeespiegelstijging, andere gevolgen van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies; 9. Nergens wordt ruimte voor natuur en water als uitgangspunt gehanteerd; 10. De gemeente neemt steeds vaker bijzondere bokkensprongen om staand beleid juridisch te verdedigen (Treehouse, Rise, heel RCD(XL) en Parkhaven010); 11. De Raad van State moet steeds vaker het bestuur tot de orde roepen; 12.

Specifiek voor Schiekadeblok: hoe verloopt de samenwerking met LSI, de eigenaar van de parkeerplaats? 13. De maatschappelijke, juridische en voorbereidingskosten en de zgn. ‘opportunity costs’ (je kunt het geld maar één keer in dienst van de Rotterdammers uitgeven) van dit dwalende beleid zijn voor rekening van de belastingbetalers, de Rotterdammers. 3

Rotterdam, 19 oktober 2022

Onze oproep, in het belang van al die Rotterdammers: stem het bestemmingsplan Schiekadeblok van tafel en reken af met de cultuur en beleid waar het Schiekadeblok een resultaat van is. Neem een jaar om orde op zaken te stellen en (woning)bouwplannen voor de toekomst te stoelen op een Plan-m.e.r. en structuurvisie die zijn gebaseerd op studies, onderzoeken en inzichten die recenter zijn dan 2008/2009. Rotterdammers verdienen inspraak en de best mogelijke besluiten over de fysieke omgeving, op basis van actuele, gezonde, klimaatbestendige en volhoudbare uitgangspunten, ondersteund door een consensus die bestuur en wetenschap in samenhang bereiken. Tot slot nog een verwijzing naar een belangrijk stuk geschiedenis uit de Rotterdamse omgang met de leefomgeving. We weten inmiddels veel beter hoe we ervoor staan, waar de planetaire grenzen lopen voor een ‘gunstige’ atmosfeer en wat nodig is om er niet onomkeerbaar overheen te gaan. Het essay van Arjen van Veelen. Uw politieke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van onze leefomgeving is op dit moment ongekend. Neem deze verantwoordelijkheid uiterst serieus en baseer uw keuzes op inhoud. Niet op het proces, ‘de poppetjes’ en beeldvorming.

Hoogachtend, Het bestuur van Stichting Rotterdam Natuurlijk!

4

Rotterdam, 4 oktober 2022

Persbericht: Stichting Rotterdam Natuurlijk! heeft vanochtend, namens huidige en toekomstige generaties Rotterdammers, bijgaande open brief gestuurd aan alle relevante commissieleden gemeenteraadsleden en vele betrokken stakeholders in Rotterdam, mede namens deze laatsten. De Rotterdamse gemeenteraad dreigt ingrijpende, onomkeerbare besluiten te nemen over de toekomst van de leefbaarheid in de stad onder invloed van een achterhaalde woonvisie, die volgens de Rotterdamse Rekenkamer is gebaseerd op ‘drijfzand’. Dit op een moment dat, vanuit de meest recente onafhankelijke wetenschappelijke inzichten en publicaties, steeds meer onomstotelijk vast komt te staan dat de stad en haar burgers aan de vooravond staan van een ongekende, en tot nu toe niet specifiek en controleerbaar in de Rotterdamse bouwplannen geadresseerde, opgave om de stad te beschermen tegen de gevolgen van de klimaatverandering en haar volhoudbare bewoonbaarheid voor toekomstige generaties zeker te stellen. ===========================================================================

“Bezinning: Rotterdam Central District gebaseerd op drijfzand” Oproep aan de gemeenteraadsleden van Rotterdam, “Bezint eer ge begint”. U heeft als gemeenteraadslid te maken met een situatie waarin gebiedsontwikkeling wordt bedacht èn uitgevoerd door ambtenaren en collegeleden die alléén de wettelijk kaders hanteren, niet ver vooruit willen kijken, samenwerking met wetenschappers en inwoners uit de weg gaan, (salami)tactieken gebruiken om onderzoek en inspraak te passeren en daarnaast de raad zeer beperkt informeert. Dit alles leidt tot een zorgwekkend lage kwaliteit van de besluitvorming over de ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving van de Rotterdammers. Het is uw taak en verantwoordelijkheid de kwaliteit van de besluitvorming naar het hoge niveau te brengen waar huidige en toekomstige generaties Rotterdammers niet alleen nu recht op hebben, maar jaren geleden al recht op hadden. We vragen uw aandacht voor het volgende: u staat op het punt een besluit te nemen over het project ‘Schiekadeblok’ dat onderdeel is van een groot gebied, te weten Rotterdam Central District (RCD), een gebied dat is opgeknipt om op papier milieueffecten te verkleinen (de commissie MER hekelt deze werkwijze van gemeenten) en waar geen (burger)participatie heeft plaatsgevonden.

Direct aan de grens van het RCD-gebied zou een negental (super)hoogbouwtorens worden gebouwd als Rise, Pompenburg, Lumière en de ASR-torens. De gevolgen voor de bodem, hitte, grondwater, biodiversiteit, bezonning en geluid zijn niet of nauwelijks onderzocht en als er al onderzoek is gedaan, dan zijn er in veel gevallen onbetrouwbare cijfers en verdraaiingen van feiten als referentiekaders gekozen die de uitkomst onrealistisch en onbruikbaar maken. Let op: deze stelling is verifieerbaar en 1

Rotterdam, 4 oktober 2022

wetenschappelijk aantoonbaar. De milieuonderzoeken zijn in kleine stukjes geknipt zodat het geheel aan impact op het milieu niet zichtbaar is en daardoor geen integrale milieueffectenrapportage-plan hoeft te worden opgesteld. Ook wordt geen rekening gehouden met de klimaatrisico’s op de langere termijn. Zo worden gebouwen gesloopt en worden er hoge gebouwen voor in de plaats gebouwd. De totale impact op CO2-emissies en het energiegebruik nu en op de langere termijn wordt niet meegenomen in het bestemmingsplan, noch in de structuurvisie, en evenmin in andere plannen, terwijl hierover wel ambities in het klimaatakkoord en de klimaatwet zijn afgesproken. De CO2-emissies in de Rotterdamse bebouwde omgeving nemen in 2021 toe, het tegenovergestelde van wat nodig en afgesproken is. De conclusie die u uit bovenstaande observaties kunt trekken is dat de kwaliteit en houdbaarheid van het (bestemmings)plan voor Schiekadeblok en de bijbehorende milieuonderzoeken potentieel zeer laag en zelfs schadelijk zijn voor Rotterdam en haar inwoners, zowel de huidige als de volgende generaties. Desondanks blijft het college Rotterdam verdichten met (super)hoogbouw alsof er van enige klimaatcrisis geen sprake is.

Een gang naar de rechter door verontruste burgers, vergelijkbaar met die van Urgenda versus de Staat der Nederlanden die door Urgenda werd gewonnen, kan zeer kansrijk worden geacht en zou de Rotterdamse burgers opzadelen met een enorme financiële strop. Bewoners hebben inmiddels twee rechtszaken (deze en deze) gewonnen waardoor de 10 monumentale platanen nog zeker een jaar op het Delftse Plein staan. Treehouse kan hierdoor voorlopig niet worden gebouwd. Hoe langer deze bestuurlijke dwaling duurt, des te groter de mogelijke, negatieve financiële gevolgen voor de stad en haar burgers. Als laatste komt daar nog bij dat het niet duidelijk of controleerbaar is of het rapport van de Rekenkamer uit 2018 over het werken onder (hoge) druk van ambtenaren is gebruikt om de cultuur te verbeteren en of dat de oneigenlijke druk nog steeds hoog is, waardoor (zelf)reflectie binnen Stadsontwikkeling nog steeds niet mogelijk is. Zie ook deze beschouwing op binnenlandsbestuur.nl. U gaat het nog hebben over het rapport van de Rekenkamer over het drijfzand waarop de woonvisie is gebaseerd, dus u zou zich inmiddels rekenschap moeten hebben gegeven dat de woningen die in al deze torens zijn gepland op ditzelfde drijfzand zijn gebaseerd. U kunt erop rekenen dat u voor die rekenschap indien nodig in de toekomst ook door de Rotterdammers ter verantwoording zult worden geroepen.

Bovenstaande is namelijk uiterst zorgelijk en wij vragen de raad deze ontwikkeling, ‘Schiekadeblok’, te stoppen en vervolgens een debat aan te vragen met als inzet een bezinningstijd voor alle gebiedsontwikkelingen in de stad. Tijdens deze tijd van bezinning, minimaal een jaar, zouden alle geplande ontwikkelingen moeten worden bevroren en lopende ontwikkelingen (ook die in aanbouw zijn) met voorrang worden doorgerekend op klimaataansprakelijkheid en omgevingswaarden op langere termijn, volgens de laatste wetenschappelijke inzichten. U kunt zich daarbij voorstellen dat een start bij de ontwikkelingen in, bij de huidige, voorspelde zeespiegelstijging kwetsbare buitendijkse

2

Rotterdam, 4 oktober 2022

gebieden en plannen waarbij zachte bodem wordt verhard en/of sloop van bestaande gebouwen en infrastructuur is opgenomen, voor de hand ligt. Deze periode van bezinning is ook nodig om als gemeenteraad kennis te nemen van de plannen die onder de naam RCD-XL worden gemaakt en de nieuwe procedures die het college en Stadsontwikkeling gebruiken waarbij het college initiatiefnemer, vergunningverlener, beoordelaar én besluitnemer is (dus zónder tussenkomst van de gemeenteraad). U dient zich, in andere woorden, te bezinnen over het feit dat u als Gemeenteraad, bij de huidige werkwijze van het College, buitenspel komt te staan als het gaat om ontwikkelingen die een belangrijke impact hebben op de klimaatveranderingsbestendigheid van de stad. En hoe zuiver is het dat onze wethouder Klimaat, Bouwen en Wonen vicevoorzitter is van DCMR, de instantie die alle milieuonderzoeken moet uitvoeren én beoordelen? Het is in ieders belang dat de kwaliteit van de besluitvorming ten aanzien van de fysieke omgeving van de hoogste kwaliteit is, inclusief expliciete, verifieerbare en controleerbare rekenschap ten aanzien van conformiteit met het klimaatakkoord en de klimaatwet.

Daarvoor moeten alle inzichten (milieu, klimaat, waterkwaliteit, biodiversiteit, lucht, bodem, geluid, emissies, energie en externe veiligheid), korte en lange termijn, en van alle belanghebbenden inclusief wetenschappers en inwoners, worden meegenomen. Hoogachtend, Het bestuur van Stichting Rotterdam Natuurlijk!

NB: Van alle genoemde observaties en inzichten kunnen via stichting Rotterdam Natuurlijk! de onderliggende stukken worden opgevraagd. Wilt u onze stichting steunen, kijk dan op onze website hoe u dat kunt doen.

3

Rotterdam, 4 oktober 2022

Achtergrond: Postzegel bestemmingsplannen en planMER U bent er wellicht niet volledig van op de hoogte, maar Stadsontwikkeling heeft het RCDgebied opgedeeld in postzegel bestemmingsplannen zodat per plan geen planMER nodig is. Ook worden direct grenzend aan het RCD-gebied (aan Weena, Hofplein en Schiekade) meerdere (super)hoogbouwtorens gebouwd. De gevolgen van de in totaal 18 (!) torens van tenminste 70 meter hoogte (waarvan 11 torens tussen 150 en 250 meter) voor de bodem, omgevingswaarden, natuur en gezondheid in het gebied zelf en de wijken eromheen zijn nooit in samenhang onderzocht. Dit is niet in overeenstemming met de “EIA Directive” - de Europese wetgeving - dat het opknippen van een grote gebiedsontwikkeling in kleine stukjes simpelweg verbiedt. Project- en procesmanager van RCD .....kan het EIA directive nader aan u toelichten. Ter referentie, in 2011 heeft wethouder Karakus in een brief gesteld dat voor het hele RCD-gebied een milieueffectrapportage (MER) zou worden uitgevoerd. In het project ‘Schiekadeblok’ is daarnaast nog iets vreemds aan de hand: het project is uit de structuurvisie van het RCD gehaald, op één punt na: de bezonning. En met de bezonning heeft Peutz een bijzondere conclusie getrokken: door het bouwen van o.a. Schiekadeblok gaat er MEER zon schijnen ten noorden van het project. Ook hier kan .........

toelichten wat de reden is dat dit project geen onderdeel is van de structuurvisie en hoe Peutz tot deze bijzondere zon-conclusie komt (dit heeft met een bijzonder gekozen referentiekader te maken). De structuurvisie en planMER voor het RCD zijn uit 2011, kloppen ook niet meer met nieuwe ontwikkelingen. De milieuonderzoeken zijn uit 2008 en 2009 en dus sterk verouderd. Participatie Stadsontwikkeling heeft op geen enkele manier omringende wijken betrokken bij het opstellen van uitgangspunten en het voorkomen van overlast of aantasting van de leefomgeving en gezondheid. De wijken ten noorden van het RCD-XL gebied krijgen een wand van hoogbouwtorens om zich heen waarvan alle negatieve milieueffecten van de hoogbouwtorens neergelegd worden bij deze 19e-eeuwse wijken, bijvoorbeeld voor ruim een half jaar schaduw; wat doet dat met de hoge energieprijzen en het daardoor níet mee kunnen doen met de energietransitie. Sterker nog, pogingen van omwonenden en buurtcommissies om invloed op te eisen – dat hun belangen serieus worden meegenomen – zijn stelselmatig genegeerd en bestreden met, soms vindingrijke, juridische tactieken, hierbij geholpen door huisadvocaat Pels Rijcken. Hierdoor is niet alleen de kwaliteit van de besluitvorming zorgwekkend laag geworden, ook het vertrouwen in de overheid belandt hierdoor op een dieptepunt.

Lange termijnvisie? Het is bijna dagelijks in het nieuws en als u de wetenschap ook maar een beetje volgt weet u dat de gevolgen van klimaatverandering voor Rotterdam de komende decennia enorm gaan zijn. En niet alleen Rotterdam overigens. Wat vindt u ervan dat Stadsontwikkeling bij ALLE gebiedsontwikkelingen alleen het vigerend wettelijk kader hanteert voor de

4

Rotterdam, 4 oktober 2022

uitgangspunten? Adviezen en rapporten van KNMI, Rli, Deltares, RIVM, WHO en CBS en anderen worden volledig genegeerd. Het heeft er ook alle schijn van dat er geen enkele rekening wordt gehouden met de klimaatwet die in 2019 is aangenomen. De CO2-emissies in de bebouwde omgeving lopen weer op, de oogkleppen hebben het zicht belemmerd. Het hele RCD-gebied wordt met een jaren ’90 bril op uitgerold; veel beton, lekker hoog en vooral geen bomen, want daarvoor is te weinig grondwater in de door immense heipalen en stalen damwanden afgebakende ondergrondse gebieden. Met een enorm hoge energievraag en hoge gevolgschade van extreem weer en hitte. Het document Rotterdam Climate District is moeilijk vindbaar, maar toont dat er nog wel mensen binnen Stadsontwikkeling verder vooruit durven kijken. In dit document staan overigens ook veel meningen, aannames en wensgedachten. Naast dit bijzondere document valt ook op dat Rotterdams Weerwoord schittert door afwezigheid in het “plannen maken” voor het RCD-gebied. Waar zijn zij in dit hele verhaal? Overzicht van alle geplande torens in en om het RCD(-XL) gebied Op de volgende pagina’s staan verschillende weergaven waarop alle geplande torens in en om het RCD-gebied staan weergegeven. Wat opvalt is dat er geen weergave bestaat waarop alle torens en plannen in samenhang staan.

Ook zijn er geen weergaves te vinden die, vanuit een vogelperspectief, het hele gebied in de context van de woonwijken eromheen zetten. Bij elkaar kunt u zien dat er heel veel torens op een klein gebied worden gepland. Het RCDXL gebied loopt van de Statentunnel tot aan Pompenburg, dat is ongeveer 1000 x 325 meter. Dat betekent dat er ongeveer twee torens per 100 meter zijn gepland. En nogmaals, zònder participatie, zònder grondig onderzoek, maar wèl op basis van lange lijsten meningen, aannames en wensgedachten.

5

Rotterdam, 4 oktober 2022

6

Rotterdam, 4 oktober 2022

7

Rotterdam, 4 oktober 2022

8