[22bb005910] Presentatie financiële uitdagingen OV Rotterdam MHEK 140922

Programma De stad verandert, het OV verandert mee

Raadscie MHEK Rotterdam 14 september 2022

Inhoud vanavond 1. Governance OV a. Bevoegdheden, samenwerking, dossiers b. Financiële situatie RET 2. OV Ontwikkelprogramma regio Rotterdam a Programma en project Metronet pauze

b. Plan Toekomstvast Tramnet 3. Personenvervoer over water 4. Resterende vragen

Governance OV

De OV-governance op 1 slide • Juridisch:

Wet personenvervoer 2000 en Wet lokaalspoor. MRDH bevoegd.

• Financieel:

MRDH ‘Brede Doeluitkering Mobiliteit’: 455 mln pj (= invest+vaste kn) OV-begroting ca 405 mln: onderhoud, exploitatie, soc veilig, rente

• Organisatorisch: MRDH is bevoegd gezag regionaal OV. MRDH is een samenwerkingsverband van 23 gemeenten • Ontwikkelen:

In driehoek MRDH-gemeenten-RET (soms ook Rijk e.a.) Programmatisch (regio Rotterdam en Zuidelijke Randstad)

• Exploitatie/beheer: O.b.v. inbestede/aanbestede concessies. MRDH <-> RET Jaarlijks optimaliseren (vervoerplan, onderhoudsplan, tarieven)

OV-governance: rollen/bevoegdheden van de gemeente • Juridisch:

Omgevingswet bevoegd gezag (buitenruimte, geluid etc.)

• Financieel & org:

OV-ontwikkeling: mede-investeerder en mede-ontwikkelaar OV-exploitatie/onderhoud/tarieven: extra’s (zie gemeentebegroting)

• Grote dossiers:

Bijv. corona, Hoekse Lijn, Oeververbindingen. Rotterdam, MRDH, RET vaak direct met elkaar samenwerken (accenten steeds anders)

• Aandeelh. RET:

MRDH-aandeel maakt ‘inbesteding’ mogelijk. ‘Publiek eigendom’ creëert publieke aard samenwerking en lange termijn gezondheid.

• inwoners/bedrijven/ reizigers

MRDH met reizigersorganisaties (in wet) RET met klanten/omwonenden (concessie)

Gemeente. Participatie plannen/projecten

OV-governance: wat ziet de raad dan langskomen? • Van MRDH

voor advies: vervoerplan, tarieven, begroting MRDH, grote issues

• Van drie partijen OV-ontwikkeldossiers. Vanwege bevoegdheid omgeving, mede ontwikkelrol, mee-investeren, raakvlakken andere taken. • Van college:

via begroting extra’s OV (surveillanten, gratis OV, nachtmetro)

• Van inwoners/bedrijven: klachten, insprekers (= vaak dossier voor RET of MRDH).

OV-dossiers komende tijd: Corona, MIRT-Oeververbinding, plan tramnet, project metronet, HOV Maastunnel, vervoerplan, …

Maar hoe gaat het met het OV zelf? • Tot 2020:

OV groeisector 3% pj. Steeds belangrijker bij ontwikkeling stad/regio (omgevingsvisie Rotterdam!). Combi met fiets, projecten Hoekse Lijn, knooppunten, ZE-bussen. Reizigers blij.

• Geld 2022:

Groot probleem, vooral bij RET (groei contractueel ingeboekt)

• 2020-2022

80-85% reizigers t.o.v. 2019. Metro relatief goed, bussen minder.

• Prognose:

per 2025 weer groeien (2-3% p.j. reizigers) Deel kantoormensen kwijt, maar komst nieuwe inwoners

• Game changer? Versnelt trend: hoogwaardig OV beter, ander OV krimpt door (nieuwe) alternatieven. ‘Ander OV’ moet sneller veranderen.

Financiële uitdaging

RET heeft een concessiecontract met daarin een dalende subsidie die wordt opgevangen door stijgende opbrengsten MRDH

Reiziger

Kosten

Reizigersopbrengst

Exploitatie

SV

2% p.j.

Infra

Subsidie

Vloot

Overhead

Rendement

Omzet

(belastingbetaler)

Terugval van de reizigersopbrengsten en het niet volledig realiseren van de verwachte reizigersgroei vormen de kern van het financiële probleem Groei reizigersopbrengsten tov 2019

Verwachting Pre corona opbrengsten Verwachting Post corona opbrengsten Daling concessiebijdrage MRDH

70

Nullijn

50

mio euro

30

10

-10

-30

-50

-70 2020

2025

2030

In 2020, 2021 en 2022 hebben we de gemiste reizigersopbrengsten kunnen afdekken met 3 maatregelen 1. Beschikbaarheids vergoeding OV

2. Transitieplannen

3. - Verlies in 2020 - Geen rendement in 2021 en 2022

2023 en verder zijn nog onzeker en de uitdagingen zijn fors

Reizigersgroei

Stijging Energiekosten

Steun vanuit Rijk Personeelskrapte

Aanvullende maatregelen

Ziekteverzuim

OV Ontwikkelprogramma regio Rotterdam

Programma Ontwikkeling OV Regio Rotterdam Ambitie van het programma Gezamenlijk richting en invulling geven aan de verbeteringen in het OV in de regio Rotterdam, om de toenemende reizigersaantallen goed te kunnen accommoderen. Programmadoelen 1. Het faciliteren van de verstedelijkingsopgave 2. Het accommoderen van de verwachte jaarlijkse 3% groei (vanaf 2025…) 3. Effectieve samenwerking tussen RET, MRDH, gemeente Rotterdam en de regiogemeenten

Welke ontwikkeldossiers? • Metro

verhogen metrocapaciteit (met geld Nationaal Groeifonds)

• Tram

Plan Toekomstvast Tramnet, versnellen tram/bus

• HOV-verbindingen

Maastunnel, Ridderkerk, Zoetermeer-R’dam

• Knooppunten

Zuidplein, Spijkenisse, Beurs

• Innovaties, klimaat

stroomgrid RET als laadinfra. Busvloot ZE voor 2030

• Veel raakvlakken

Oeververbinding en Oude Lijn (MIRT), groene stadsprojecten (Hofplein, Rijnhaven), gem. beleid mobiliteitstransitie, 30-50 km/u, verstedelijkingsplannen

Stad verandert, het OV verandert mee…

Rijnhaven: +6.000 woningen, nieuw park, langs de metro die vaker gaat rijden (proj. Metronet)

Hofplein, nieuw plein, -40% auto, meer groen, voet, fiets, sneller OV, aandacht voor geluid en veiligheid

Project Metronet

Context: frequentieverhoging middellange termijn – vanaf 2028 1. Reizigersgroei op knelpuntlocaties >

Reizigersprognose pre corona voorzag gestage groei metronet + knelpunten

>

Aanleiding planstudie MetroNet Programma Ontwikkeling OV Regio Rotterdam (2020)

>

Projectbesluit BCVA 2021

>

Nu: groei verwacht met ander reisgedrag

2. Verstedelijking ondersteunen >

Groei door verstedelijking + mobiliteitstransitie

>

Project onderdeel van Nationaal Groeifonds.

3. Keuze voor wijze van capaciteitsvergroting In planstudie volgende opties zijn onderzocht: >

Frequentieverhoging op de drukste (deel)trajecten metro (oranje tracés)

>

Inzet van extra metro’s in de spits regionaal;

>

Versterking metronet alleen centraal Rotterdam

Proces MetroNet in uitwerkingsfase: toewerken naar realisatiebesluit 2023 Proces en planning Onderzoeksfase

Verkennen; projectopdracht; projectstart

Planstudiefase

Goedkeuring planstudie, projectbesluit

Uitwerkingsfase

Realisatiefase

Deelresultaten afgestemd en gepland; financiële onderbouwing en tijdspad akkoord

Deelresultaten gerealiseerd

Overdrachtsfase

Vervoer en infra gereed, overdracht naar beheer akkoord

Realisatiebesluit 2023

Doel uitwerkingsfase MetroNet: -

Financiële vertaling van project obv vastgestelde buca naar concessie(afspraken). Bijsturen op aanpassingen herstel en groei metroreizigers ten behoeve van realisatieplanning; Aanscherping (trechteren) op scope van het gehele maatregelenpakket; Voorbereiding tot realisatiebesluit (verwacht 2023).

Scope: frequentieverhoging in dienstregeling van de bestaande RET metrolijnen E (fase 1) en C (fase 2). 19

Projectscope maatregelenpakket MetroNet aanscherpen richting realisatiebesluit ✓ Infra-investeringen: ca. €200 mln. (excl. boven/onder 10%) ✓ Positieve businesscase exploitatie €100 mln. over 30 jr. (2% groei) ✓ Extra onderhoud infra ca. €0,6 gem. mln. p.j. per 2028

1

2

3

4

1. Frequentieverhoging: uitbreiding 35 metro’s Doel: toewerken naar inzicht wanneer de frequentieverhoging opportuun wordt. Financiering en inpassing in de Railconcessie. Aanschaf/onderhoud metro’s gedekt in BuCa: finetuning financiële onderbouwing in 2022.

2. Energievoorziening voor tractie Energienet vraagt om grote upgrade, investeringen in nieuwe gelijkrichterstations en bestaande voorzieningen: 50-65 mln. Uitwerkingsfase: bouw van energie dasboard en simulatie impact freq. verhoging tav gebruik- en retourstromen.

3. Spoorbeveiliging Geen aanpassing nodig, wel aandachtspunt en op E-Lijn vervanging na 2030 nodig. Kans op innovatie na 2030 met Randstadrail HTM. Uitwerkingsvragen rondom seinverdichting en haalbaarheid benodigde keersnelheid in metronetwerk. 4. Geluidsmaatregelen Quick Scan naar mitigerende maatregelen: belangrijk omgevingseffect. Niet wettelijk maar vanuit leefbaarheid omgeving, raming 17-23 mln. Mede voor maatregelen t.a.v. uitbreiding remises ‘s-Gravenweg en Waalhaven en langs het spoor.

✓ Knelpunten metro weg, ondersteunt verstedelijking ✓ subsidie NGF/IenW verwacht in 2022; realisatiebesluit 2023 ✓ Start verkenning knoop Beurs, LT spoorbeveiliging E-lijn

5

6

7

8

5. Algehele veiligheidsborging Frequentieverhoging getoetst op de huidige veiligheidsnormen/-wet lokaal spoor en omgevingswet: enkele maatregels nodig, o.a. overweg Nootdorp, ‘brandveiligheid’, safe haven. Raming 10- 30 mln. 6. Remise en werkplaatsuitbreiding Uitbreiding opstelsporen nodig (circa 25 mln.) en onderhoudswerkplaats (20 mln.) op bestaande locaties ‘sGravenweg en Waalhaven-zuid. Lange termijn-studie (na 2032) loopt nog. 7. Station Beurs Preverkenning ruimtelijke omgeving en verbetering van capaciteit. Preverkenning technische haalbaar (2021), focus nu op uitwerken van scenario’s en bouwstenen tbv toekomstperspectief Beurs. Stelpost 50 mln. euro 8. Overeenkomst gemeenten over omgeving en verstedelijking.

Plan Toekomstvast tramnet