[22bb005143] Bijlage 2 behorende bij 22bb5140 - Natuurmeetnet Biodiversiteit Rotterdam 2010-2020

Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020 Analyse van waarnemingsdata van acht soortgroepen

G. Bakker N. de Zwarte A. de Baerdemaeker E. van Doorn R.W.G. Andeweg S.D. Elzerman W. Moerland T. van der Geest bSR-rapport 438 2022

Colofon rapportnummer

438

projectnummer

2500

titel

Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

auteur(s)

ir. G. Bakker, ing. N. de Zwarte, A. de Baerdemaeker, ir. E. van Doorn, R.W.G. Andeweg, S.D. Elzerman MSc., W. Moerland MSc. & T. van der Geest

opdrachtgever

Gemeente Rotterdam

status

DEFINITIEF, januari 2022

afbeeldingen coverfoto

Bureau Stadsnatuur, alle rechten voorbehouden Zanglijster Turdus philomelos, Zevenhuizerplas, 8 maart 2020 (G. Bakker/Bureau Stadsnatuur)

kaartmateriaal

Bureau Stadsnatuur / PDOK; auteursrecht voorbehouden.

Deze uitgave kan geciteerd worden als: Bakker, G., N. de Zwarte, A. de Baerdemaeker, E. van Doorn, R.W.G. Andeweg, S.D. Elzerman, W. Moerland & T. van der Geest. 2022. Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020. Analyse van waarnemingsdata van acht soortgroepen. Rapportnummer 438. Bureau Stadsnatuur, Rotterdam. © Bureau Stadsnatuur, januari 2022 Bureau Stadsnatuur, Westzeedijk 345, 3015 AA, Rotterdam www.bureaustadsnatuur.nl | info@bureaustadsnatuur.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteursrechthebbende. bSR kan door opdrachtgever niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortvloeit uit gebruik van data of gegevens of door toepassing van aanbevelingen en conclusies, die zijn opgenomen in deze rapportage.

INHOUD

1

Inleiding ........................................................................................... 7

1.1

Aanleiding........................................................................................................ 7

1.2

Doel van deze rapportage.................................................................................. 7

1.3

Onderzoeksvragen ............................................................................................ 8

1.4

Leeswijzer......................................................................................................... 8

2

Methodiek ........................................................................................ 9

2.1

Verzameling van de data ................................................................................... 9 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.1.6

Ruimtelijke afbakening .................................................................................................. 9 Tijdsafbakening ........................................................................................................... 9 Afbakening in soortgroepen........................................................................................... 9 Bronnen ................................................................................................................... 11 Kernbiotopen ............................................................................................................ 13 De 10 van 010 ......................................................................................................... 14

2.2

Verwerking van de data ................................................................................... 15

2.3

Analyse voorkomen, verspreiding en relaties met omgeving ................................. 16

3

Resultaten ....................................................................................... 18

3.1

Overzicht van beschikbare data ........................................................................ 18

4

Flora ............................................................................................... 19

4.1

Algemeen ....................................................................................................... 19

4.2

Overzicht data 2010-2020 .............................................................................. 19 4.2.1 4.2.2

4.3

Aantallen.................................................................................................................. 19 Verspreiding ............................................................................................................. 21

Soorten .......................................................................................................... 23 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.3.5

Algemeen: waarnemingen en top tien ........................................................................... 23 Bijzonderheden ......................................................................................................... 23 Ontwikkelingen/trends................................................................................................ 23 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 24 Aanbevelingen voor monitoring .................................................................................... 24

5

Libellen ........................................................................................... 25

5.1

Algemeen ....................................................................................................... 25

5.2

Overzicht data 2010-2020 .............................................................................. 25 5.2.1 5.2.2

5.3

Aantallen.................................................................................................................. 25 Verspreiding ............................................................................................................. 26

Soorten .......................................................................................................... 28 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4

Algemeen en top tien.................................................................................................. 28 Bijzonderheden ......................................................................................................... 28 Ontwikkelingen/trends................................................................................................ 28 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 28

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

1

5.3.5

Aanbevelingen voor monitoring.................................................................................... 28

6

Dagvlinders .................................................................................... 30

6.1

Algemeen .......................................................................................................30

6.2

Overzicht data 2010-2020 ..............................................................................30 6.2.1 6.2.2

6.3

Aantallen.................................................................................................................. 30 Verspreiding ............................................................................................................. 32

Soorten...........................................................................................................34 6.3.1 6.3.2 6.3.3 6.3.4 6.3.5

Algemeen en top tien.................................................................................................. 34 Bijzonderheden ......................................................................................................... 34 Ontwikkelingen/trends ............................................................................................... 34 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 34 Aanbevelingen voor monitoring.................................................................................... 35

7

Vissen ............................................................................................ 36

7.1

Algemeen .......................................................................................................36

7.2

Overzicht data 2010-2020 ..............................................................................36 7.2.1 7.2.2

7.3

Aantallen.................................................................................................................. 36 Verspreiding ............................................................................................................. 37

Soorten...........................................................................................................39 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4 7.3.5

Algemeen en top tien.................................................................................................. 39 Bijzonderheden ......................................................................................................... 39 Ontwikkelingen/trends ............................................................................................... 39 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 39 Aanbevelingen voor monitoring.................................................................................... 39

8

Amfibieën ....................................................................................... 41

8.1

Algemeen .......................................................................................................41

8.2

Overzicht data 2010-2020 ..............................................................................41 8.2.1 8.2.2

8.3

Aantallen.................................................................................................................. 41 Verspreiding ............................................................................................................. 42

Soorten...........................................................................................................44 8.3.1 8.3.2 8.3.3 8.3.4 8.3.5

Algemeen en top zeven .............................................................................................. 44 Bijzonderheden ......................................................................................................... 44 Ontwikkelingen/trends ............................................................................................... 44 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 44 Aanbevelingen voor monitoring.................................................................................... 44

9

Reptielen ........................................................................................ 46

9.1

Algemeen .......................................................................................................46

9.2

Overzicht data 2010-2020 ..............................................................................46 9.2.1 9.2.2

9.3

Soorten...........................................................................................................49 9.3.1 9.3.2 9.3.3 9.3.4 9.3.5

2

Aantallen.................................................................................................................. 46 Verspreiding ............................................................................................................. 47 Algemeen en top zeven .............................................................................................. 49 Bijzonderheden ......................................................................................................... 49 Ontwikkelingen/trends ............................................................................................... 49 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 49 Aanbevelingen voor monitoring.................................................................................... 49

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

10

Vogels ............................................................................................ 51

10.1

Algemeen ....................................................................................................... 51

10.2

Overzicht data 2010-2020 .............................................................................. 51 10.2.1 Aantallen.................................................................................................................. 51 10.2.2 Verspreiding ............................................................................................................. 52

10.3

Soorten .......................................................................................................... 54 10.3.1 Algemeen en top tien.................................................................................................. 54 10.3.2 Bijzonderheden ......................................................................................................... 54 10.3.3 Ontwikkelingen/trends................................................................................................ 54 10.3.4 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 54 10.3.5 Aanbevelingen voor monitoring .................................................................................... 55

10.4

Vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest .................................................. 57 10.4.1 Blauwe reiger ............................................................................................................ 57 10.4.2 Ooievaar.................................................................................................................. 58 10.4.3 Havik ....................................................................................................................... 59 10.4.4 Sperwer ................................................................................................................... 60 10.4.5 Buizerd .................................................................................................................... 61 10.4.6 Boomvalk ................................................................................................................. 62 10.4.7 Slechtvalk ................................................................................................................. 63 10.4.8 Steenuil .................................................................................................................... 64 10.4.9 Ransuil .....................................................................................................................

65 10.4.10 Kerkuil.................................................................................................................. 66 10.4.11 Gierzwaluw .......................................................................................................... 67 10.4.12 Huiszwaluw .......................................................................................................... 68 10.4.13 Grote gele kwikstaart .............................................................................................. 69 10.4.14 Roek .................................................................................................................... 70 10.4.15 Huismus................................................................................................................ 71

11

Vleermuizen .................................................................................... 72

11.1

Algemeen ....................................................................................................... 72

11.2

Overzicht data 2010-2020 .............................................................................. 72 11.2.1 Aantallen.................................................................................................................. 72 11.2.2 Verspreiding ............................................................................................................. 73

11.3

Soorten .......................................................................................................... 75 11.3.1 Algemeen en top tien.................................................................................................. 75 11.3.2 Bijzonderheden ......................................................................................................... 75 11.3.3 Ontwikkelingen/trends................................................................................................ 75 11.3.4 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 76 11.3.5 Aanbevelingen voor monitoring .................................................................................... 76

11.4

Verblijfplaatsen van vleermuizen ....................................................................... 77 11.4.1 Gewone dwergvleermuis ............................................................................................. 78 11.4.2 Ruige dwergvleermuis ................................................................................................. 79 11.4.3 Rosse vleermuis.......................................................................................................... 80 11.4.4 Laatvlieger ................................................................................................................ 81 11.4.5 Watervleermuis ......................................................................................................... 82 11.4.6 Meervleermuis ........................................................................................................... 83 11.4.7 Baardvleermuis .......................................................................................................... 84 11.4.8 Gewone grootoorvleermuis .......................................................................................... 85 11.4.9 Uitgelicht: Vleermuiswaarnemingen nader bekeken.......................................................... 86

12

Grondgebonden zoogdieren ............................................................ 93

12.1

Algemeen ....................................................................................................... 93

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

3

12.2

Overzicht data 2010-2020 ..............................................................................93 12.2.1 Aantallen.................................................................................................................. 93 12.2.2 Verspreiding ............................................................................................................. 94

12.3

Soorten...........................................................................................................96 12.3.1 Algemeen en top tien.................................................................................................. 96 12.3.2 Bijzonderheden ......................................................................................................... 96 12.3.3 Ontwikkelingen/trends ............................................................................................... 98 12.3.4 Ontbrekende data en gebieden.................................................................................... 98 12.3.5 Aanbevelingen voor monitoring.................................................................................... 98

13

De 10 van 010 .............................................................................. 100

13.1

Algemeen .....................................................................................................100

13.2

Rosse metselbij ..............................................................................................101

13.3

Zanglijster .....................................................................................................102

13.4

Laatvlieger ....................................................................................................103

13.5

Zoete kers .....................................................................................................104

13.6

Zwanenbloem ...............................................................................................105

13.7

Kleine vuurvlinder ..........................................................................................106

13.8

Egel .............................................................................................................107

13.9

Snoek ...........................................................................................................108

13.10 Steenbreekvaren ............................................................................................109 13.11 Vos ..............................................................................................................110 14

Kernbiotopen ................................................................................ 111

14.1

Opbouw van dit hoofdstuk, definities en indicatorsoorten ...................................111

14.2

Stadsparken ..................................................................................................112 14.2.1 Omschrijving........................................................................................................... 112 14.2.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 112 14.2.3 Stadsparken uitgelicht: Zuiderpark .............................................................................. 116

14.3

Begraafplaatsen ............................................................................................119 14.3.1 Omschrijving........................................................................................................... 119 14.3.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 119

14.4

Bos: grotere schaal ........................................................................................123 14.4.1 Omschrijving........................................................................................................... 123 14.4.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 123 14.4.3 Uitgelicht: Kralingse Bos............................................................................................ 127

14.5

Sportcomplexen .............................................................................................131 14.5.1 Omschrijving........................................................................................................... 131 14.5.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 131

14.6

(Volks)tuinen..................................................................................................135 14.6.1 Omschrijving........................................................................................................... 135 14.6.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 135

14.7

Centrum en subcentra.....................................................................................139 14.7.1 Omschrijving........................................................................................................... 139 14.7.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 139

4

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

14.8

Stadswijken: wijken vooroorlogs + oude kernen ................................................ 143 14.8.1 Omschrijving........................................................................................................... 143 14.8.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 143

14.9

Tuindorpen ................................................................................................... 147 14.9.1 Omschrijving........................................................................................................... 147 14.9.2 Indicatorsoorten ....................................................................................................... 147

14.10 Tuinsteden: wijken 1950-1970 ....................................................................... 151 14.10.1 14.10.2

Omschrijving ....................................................................................................... 151 Indicatorsoorten ................................................................................................... 151

14.11 Wijken na 1970 ........................................................................................... 155 14.11.1 14.11.2

Omschrijving ....................................................................................................... 155 Indicatorsoorten ................................................................................................... 155

14.12 Wijken na 1990/2000 ................................................................................. 159 14.12.1 14.12.2

Omschrijving ....................................................................................................... 159 Indicatorsoorten ................................................................................................... 159

14.13 Duin ............................................................................................................. 163 14.13.1 14.13.2

Omschrijving ....................................................................................................... 163 Indicatorsoorten ................................................................................................... 163

14.14 Bedrijventerreinen .......................................................................................... 167 14.14.1 14.14.2 14.14.3

Omschrijving ....................................................................................................... 167 Indicatorsoorten ................................................................................................... 167 Uitgelicht: Het Rotterdamse havengebied.................................................................. 172

14.15 Getijdenrivier de Nieuwe Maas ...................................................................... 180 14.15.1 14.15.2

Omschrijving ....................................................................................................... 180 Indicatorsoorten ................................................................................................... 180

14.16 Plassen ......................................................................................................... 184 14.16.1 14.16.2

Omschrijving ....................................................................................................... 184 Indicatorsoorten ................................................................................................... 184

14.17 Rivieren: Rotte en Schie .................................................................................. 188 14.17.1 14.17.2

Omschrijving ....................................................................................................... 188 Indicatorsoorten ................................................................................................... 188

14.18 Veenweide en kleipolders ............................................................................... 192 14.18.1 14.18.2

Omschrijving ....................................................................................................... 192 Indicatorsoorten ................................................................................................... 192

14.19 Braakliggende terreinen/ruigten...................................................................... 196 14.19.1 14.19.2

Omschrijving ....................................................................................................... 196 Indicatorsoorten ................................................................................................... 196

14.20 Dijken, waterkeringen en infrabermen.............................................................. 200 14.20.1 14.20.2

15

Omschrijving ....................................................................................................... 200 Indicatorsoorten ................................................................................................... 200

Bespreking.................................................................................... 204 15.1.1 Conclusie: beperkingen ten aanzien van het gebruik van de data .................................... 204 15.1.2 Korte conclusie per soortgroep ................................................................................... 204 15.1.3 Korte conclusie voor ‘de 10 van 010’.......................................................................... 207 15.1.4 Korte conclusie kernbiotopen ..................................................................................... 207 15.1.5 Kennislacunes.......................................................................................................... 208 15.1.6 Aanbeveling voor maatregelen voor natuurvriendelijk beheer en inrichting ........................ 210

16

Literatuur ...................................................................................... 212

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

5

Inhoud bijlagen ...................................................................................... 216

6

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding Gemeente Rotterdam heeft in 2020 de Uitvoeringsagenda Biodiversiteit vastgesteld. Met deze agenda heeft Rotterdam de ambitie om samen met burgers en allerlei partijen in de stad te werken aan behoud en verbetering van biodiversiteit. Daarbij is de rapportage ‘Samen werken aan rijke Rotterdamse stadsnatuur’ (Gemeente Rotterdam, 2020) verschenen, met daarin drie sporen om deze transitie in gang te zetten (Figuur 1). Binnen het tweede spoor, is het doel om een goed beeld te krijgen van de biodiversiteit van de stad met de kennis van nu. Daarna volgt een opzet voor een monitoring, die voor een aantal soortgroepen zelfs in 2021 al is uitgevoerd. Vanuit het Programmateam Biodiversiteit is aan Bureau Stadsnatuur gevraagd om een eerste beeld van de stand van de Rotterdamse biodiversiteit te geven.

Figuur 1. De drie sporen van de uitvoeringsagenda Programma Biodiversiteit van de Gemeente Rotterdam (Gemeente Rotterdam, 2020).

1.2

Doel van deze rapportage Het doel van de data-analyse, is een interpretatie van alle verzamelde data, waarna met die uitkomsten een antwoord gegeven kan worden op de onderzoeksvragen. De rapportage kan gebruikt worden als vertrekpunt, voor het opzetten van een monitoringssysteem. Met de rapportage wordt inzichtelijk van welke soortgroepen data beschikbaar is en hoe soorten en soortgroepen verdeeld over de stad voorkomen – voor zover dit is geïnventariseerd en digitaal vastgelegd. Het doel van de rapportage is dan ook om inzicht te krijgen waarvan weinig of geen data bekend is, of waarvoor specifiek nader onderzoek nodig is om een beter inzicht te krijgen.

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

7

Een ander doel van de rapportage is het ordenen van verzamelde natuurdata en dit toetsen aan de indeling van kernbiotopen en de “10 van 010”, zodat duidelijk wordt wat er aan data bekend is en wat er nog ontbreekt voor een goed beeld. Het afgeleide doel van de rapportage is, dat met de uitkomsten mogelijk maatregelen bepaald kunnen worden om de biodiversiteit te verbeteren in onder andere de kernbiotopen. Met het inzicht dat verkregen wordt kunnen weer adviezen gemaakt worden voor beheer, inrichting en gebiedsontwikkeling. Een laatste afgeleide doel van het onderzoek, is dat natuurdata is gestructureerd in GIS. Met deze digitale bestanden die beschikbaar komen, kan weer verdere (ruimtelijke) analyse gedaan worden door Gemeente Rotterdam.

1.3

Onderzoeksvragen De belangrijkste onderzoeksvragen die met de analyse beantwoord moeten worden voor Gemeente Rotterdam zijn:

        

Wat is de soortrijkom per soortgroep per kilometerhok in het aangegeven gebied van Rotterdam? Hoeveel waarnemingen zijn er per soort, per jaar bekend? Is er een onderscheidende soortenrijkdom te ontdekken in de kernbiotopen, voor de aangegeven soortgroepen? Wat komt er uit de analyse per doelsoort per kernbiotoop? En wat is de verwachting per kernbiotoop? Wat is er bekend uit de twee meetnetten die in Rotterdam al langere tijd lopen: Kralingse Bos en Zuiderpark? Zijn er opvallende patronen te ontdekken in verspreiding, zowel in ruimte als tijd? Of in onderlinge vergelijking van vergelijkbare gebieden? Wat is er op dit moment bekend van de soorten die behoren tot “de 10 van 010” zowel in verspreiding als voorkomen per jaar? Komt uit de analyse naar voren welke data ontbreekt? En op welke manier is een kennislacune weg te werken? Is er een aanbeveling te geven voor een aantal maatregelen die biodiversiteit zouden verhogen, vanuit de analyse?

Deze vragen zijn leidend geweest, voorliggende rapportage geeft hierop een antwoord.

1.4

Leeswijzer De opbouw van deze rapportage is als volgt: allereerst wordt de methodiek beschreven waarbij ook de afbakening gegeven wordt waarbinnen het onderzoek heeft plaatsgevonden. Daarna worden de resultaten is diverse hoofdstukken besproken: per soortgroep is eerst stadsbreed een analyse gemaakt. Hierbij wordt iedere keer per soortgroep eerst een korte algemene beschrijving gegeven, waarna een overzicht gegeven wordt in aantallen en verspreiding in 2010 t/m 2020, de top tien en vervolgens de bijzonderheden van de betreffende groep. Daarna volgt het hoofdstuk over de 10 van 010, waarbij alle tien de soorten beschreven worden. Vervolgens worden alle 19 kernbiotopen beschreven en geanalyseerd: steeds met een omschrijving en vervolgens de indicatorsoorten van het betreffende kernbiotoop. Afsluitend in het laatste hoofdstuk worden een aantal algemene aanbevelingen gegeven. In de 9 bijlagen zijn tot slot tabellen met details opgenomen.

8

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

2

METHODIEK

2.1

Verzameling van de data

2.1.1

Ruimtelijke afbakening In het kader van deze rapportage is een gebied beschouwd dat de gemeentegrens van Rotterdam omvat, met uitzondering van het havengebied. Het havengebied valt ten aanzien van inrichting, uitgifte van terreinen en beheer niet onder de verantwoordelijkheid van de Gemeente Rotterdam, maar onder Havenbedrijf Rotterdam. Het onderscheidt zich qua oppervlakte, inrichting en landgebruik, maar ook qua samenstelling van flora en fauna dusdanig van de overige delen van de gemeente, dat een aparte analyse gerechtvaardigd is. Opname van soortdata van het havengebied zou bovendien een sterke nadruk leggen op dit gebied en de kwaliteiten van de rest van de stad in kwantitatieve en kwalitatieve zin onderbelichten. Om die reden wordt in deze rapportage alleen een samenvatting gegeven van de natuurkwaliteiten die het havengebied onderscheiden van de overige delen van de gemeente. Binnenstedelijke bedrijventerreinen worden wel als aparte kernbioop besproken onder de kop ‘Bedrijventerreinen’.

Figuur 2. Indicatie van in deze rapportage beschouwd gebied: Rotterdam met uitzondering van Botlek, Europoort, Maasvlakte en delen van Waal- en Eemhaven. Het kilometerhokgrid geeft aan welke delen zijn meegenomen en welke niet (geen grid).

2.1.2

Tijdsafbakening De beschouwde periode betreft elf jaren, van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2020. Natuurgegevens van voor of na deze datumbegrenzing zijn buiten beschouwing gelaten.

2.1.3

Afbakening in soortgroepen Er is in overleg met Gemeente Rotterdam gekozen om een beperkt aantal soortgroepen te analyseren. Deze keuze is met name gemaakt vanuit praktische aard: het betreft soortgroepen waar relatief veel data van beschikbaar is, soortgroepen die vrij goed te inventariseren zijn door een brede groep onderzoekers en burgers en omdat het soortgroepen betreft die een goede indicator

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

9

kunnen zijn voor de aanwezige natuurkwaliteit. Daarmee vallen heel veel soortgroepen buiten beschouwing. Dit is echter een noodzakelijke afbakening om de huidige analyse van de wél besproken groepen naar behoren en redelijk compleet te rapporteren. Toevoeging aan de rapportage van bijvoorbeeld de Rotterdamse mossen en korstmossen, pissenbedden, landslakken, bijen, wespen en mieren en vliegen, om maar enkele soortgroepen te noemen, zou leiden tot een rapport dat voor experts zeer interessant kan zijn, maar een te hoge drempel opwerpt voor de meeste lezers. De besproken selectie van acht soortgroepen moet gezien worden als start, waarbij overige groepen volgens een zelfde stramien in navolging hiervan in toekomstige overzichten kunnen worden gepresenteerd. De in het kader van dit rapport onderzochte groepen zijn:  Flora  Libellen  Dagvlinders  Vissen  Amfibieën  Reptielen  Vogels  Vleermuizen  Grondgebonden zoogdieren Daarnaast is op verzoek van gemeente Rotterdam een aparte analyse uitgevoerd op “de 10 van 010” (zie hoofdstuk 13) en kernbiotopen met bijbehorende indicatorsoorten (zie hoofstuk 14). De gemeente beoogt om per kernbiotooptype strategische doelen te formuleren en algemene maatregelen die de kwaliteit ervan te kunnen verbeteren.

Per specifiek gebied (dat gekenmerkt is als een bepaald kernbiotooptype) kunnen naast de algemene maatregelen aanvullende maatregelen worden geadviseerd, bijvoorbeeld op projectniveau bij herinrichting, of bij aanvullend ecologisch onderzoek ten behoeve van evaluatie van beheerm, of anderszins. Ook wil de gemeente de reeds aanwezige standaarden binnen de gemeente aanpassen op het doel om meer biodiversiteit te genereren; denk daarbij aan de standaarden van de Rotterdamse stijl en de beheeraanpak (per beheerelement ecologische maatregelen benoemen en dat koppelen aan in welk kernbiotoop een beheerelement ligt). Bovendien is voor de soortgroep vogels een aparte paragraaf gemaakt voor vogels met jaarrond beschermd nest (zie paragraaf 10.4) en voor vleermuizen ten aanzien van de vaste verblijfplaatsen (zie paragraaf 11.4). Het is goed om te vermelden dat dus maar een fractie van de Rotterdamse biodiversiteit voor de aangegeven periode is beschouwd. Een groot aantal soortgroepen is niet meegenomen. In de onderstaande figuur is een greep weergenomen van de door Bureau Stadsnatuur bijgehouden bekende soortaantallen die tot op heden in Rotterdam zijn vastgesteld voor deze groepen. Kennis komt vooral voort uit gerichte inventarisaties op specifieke plaatsen.

10

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

10000 1057 1000 285

208

165

125

100

85

62 28

24

10

1

Figuur 3. Voorbeelden van niet in deze rapportage beschouwde groepen die wel onderdeel zijn van de Rotterdamse biodiversiteit en vastgesteld aantal soorten per groep. Nachtvlinders (bijgewerkt t/m 2011); tweevleugeligen (2019); vliesvleugeligen (2017); mossen (2011); bijen s.l. (2019); kevers (2016); landslakken (2012); zoetwaterslakken (2012) en sprinkhanen (2013). Totalen inclusief exoten/geïntroduceerde soorten.

2.1.4

Bronnen Geraadpleegde databases verantwoordelijk voor het gros van de gegevens zijn: 1. 2. 3. 4.

Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) (68%) WrnPro database Rotterdam (in beheer bij Bureau Stadsnatuur) (27%) Data Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (4,8%) Data Hoogheemraadschap van Delfland (0,2%)

In de figuur hierna is de verdeling van deze bronnen per soortgroep weergegeven. 140000 120000 100000 80000 60000 40000 20000 0

NDFF

bSR WrnPro

HHSK

HD

Figuur 4. Aandeel databronnen in verwerkte gegevens: NDFF: Nationale Databank Flora en Fauna; bSR WrnPro: database Bureau Stadsnatuur; HHSK: database Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard; HD: database Hoogheemraadschap van Delfland.

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

11

De NDFF-data zijn afkomstig van een veelheid aan bronnen. Data uit/of verwerkt via de WrnProdatabase van Bureau Stadsnatuur, is eveneens afkomstig van uiteenlopende bronnen. Veel data zijn door eigen ecologen verzameld, maar ook allerlei aangeleverde data van vrijwilligers of gedigitaliseerde data uit bronnen van andere bureaus die deze op verzoek van Gemeente Rotterdam hebben aangeleverd, zijn opgenomen en gebruikt voor de analyse. Alle overige data die Gemeente Rotterdam aangeleverd heeft, zijn eveneens gedigitaliseerd en gebruikt ten behoeve van de rapportage. In Tabel 1 is inzichtelijk gemaakt wat de aard en samenstelling naar soortgroep is van de data in de databases NDFF, WrnPro en die van de Waterschappen.

Tabel 1. Overzicht van aard/herkomst van waarnemingen. Verklaring: waarnemingenwebsites=waarneming.nl, telmee.nl; PGO=Particuliere Gegevensbeherende Organisatie (bijv. Sovon, FLORON); adviesbureaus=diverse bureaus die, meestal in opdracht van Gemeente Rotterdam, gegevens verzamelden; Waterschappen=Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en Hoogheemraadschap van Delfland; onbekend=herkomst waarneming onduidelijk, veelal losse waarnemingen door particulieren; Provincie=Provincie Zuid-Holland; TBO’s=Terreinbeherende Organisaties (bijvoorbeeld Rijkswaterstaat, ProRail); ecologen SO Rotterdam=gegevens verzameld door medewerkers Gemeente Rotterdam, afdeling Stadsontwikkeling; zoogdieren=grondgebonden zoogdieren, naast vleermuizen als los beschouwde zoogdiergroep). In dit overzicht zijn 8.699 resterende waarnemingen waarvan de precieze herkomst niet (met zekerheid) kon worden afgeleid uit de informatie in de databases niet vermeld; het totaal voor ‘bron onbekend’ bedraagt daarmee 24.104 (7,1% van het totaal aantal verwerkte waarnemingen). bron

amfibieën

dagvlinders

flora

libellen

reptielen

vissen

vleermuizen

vogels

zoogdieren

totalen

waarnemingenwebsites

1130

23023

53303

10503

153

1364

6628

20562

5082

121748

PGO's

1518

29062

41012

1074

4

2826

1193

23839

6495

107023

adviesbureaus

190

249

4756

29

8

20

7091

34834

7162

54339

Waterschappen

0

0

10

0

0

32292

0

34

0

32336

onbekend

56

704

1559

500

21

26

492

11372

675

15405

Provincie

0

0

1998

0

0

0

5

0

3

2006

TBO's

9

97

874

3

0

26

12

654

0

1675

ecologen SO Rotterdam

0

4

6

0

0

0

5

59

7

81

totalen

2903

53139

103518

12109

186

36554

15426

91354

19424

334613

Ondanks dat data afkomstig zijn van een bepaalde partij, is de werkelijke herkomst van waarnemingen (in essentie: de naam van de waarnemer, dat is meestal de direct verantwoordelijke voor de juistheid van een determinatie en overige info) vaak lastig te achterhalen, met name omdat gegevens geanonimiseerd in de NDFF en andere bronnen staan. Zo voeren ecologische adviesbureaus bijvoorbeeld inventarisatiewerk uit voor bijvoorbeeld ProRail en Rijkswaterstaat. Namen van waarnemers zijn alleen te achterhalen via waarnemingen met vermelde links naar publiekssites: waarneming.nl en telmee.nl. Ondanks dat data in principe gevalideerd zijn, is een database nooit foutenvrij en is aanvullende informatie over een waarneming, bijvoorbeeld van een bijzondere soort op een ongebruikelike locatie, of een determinatie, meestal uitsluitend bij de waarnemer zelf na te gaan (en niet bij een validator, die bovendien steeds vaker niet een persoon is maar bestaat uit een geautomatiseerd afwegingskader dat de waarneming op basis van specifieke criteria goedkeurt).

12

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

2.1.5

Kernbiotopen Gemeente Rotterdam maakt in het kader van de uitwerking van Programma Biodiverstiteit gebruik van een systematiek van kernbiotopen (Figuur 5). Deze systematiek is gebruikt in deze analyse in hoofdstuk 14. Het definitieve aantal aangeleverde kernbiotopen is 19, die in vijf categorieën verdeeld zijn (Figuur 6).

Figuur 5. Rotterdamse biotopen in 5 categorieën en 18 kernbiotopen (bron: Uitvoeringsagenda Biodiversiteit, Gemeente Rotterdam). Let op: "duin" ontbreekt onder Duinbiotopen en onder Bebouwde biotopen staat "hoogbouw" maar dat moet zijn "wijken van na 1990/2000”. Verder is de definitie van ‘Haven- en industrieterreinen veranderd in ‘Bedrijventerreinen’. De kernbiotoop ‘Oude stadskernen’ is in deze infographic ook nog niet benoemd.

Voor de analyse is de aangeleverde definitieve shape van Gemeente Rotterdam in GIS gebruikt. Het betreft de volgende verdeling in vijf biotopen en de bijbehorende 19 kernbiotopen: 1. Boomrijke biotopen: stadsparken, begraafplaatsen, bos, sportcomplexen, volkstuinen. 2. Bebouwde biotopen: centrum en subcentra, stadswijken vooroorlogs, tuindorpen, tuinsteden, wijken van na 1970, wijken van na 1990/2000. 3. Duinbiotopen: duin, bedrijventerreinen. 4. Waterrijke biotopen: getijdenrivier de Nieuwe Maas, plassen, rivieren Rotte en Schie. 5. Open kruidenrijke biotopen: veenweide en kleipolders, braakliggende terreinen en ruigten, dijken, waterkeringen en infrabermen. De kernbiotoop ‘Oude stadskernen’ (zoals Pernis en Oud Overschie) is later toegevoegd en wordt niet in deze rapportage besproken. Deze kent wat ecologische kwaliteiten betreft een hoge mate van overlap met tuindorpen en tuinsteden.

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

13

Figuur 6. Indeling Rotterdamse biotopen (vijf categorieën) door Gemeente Rotterdam, gebruikt in de analyse.

2.1.6

De 10 van 010 Gemeente Rotterdam heeft (in ieder geval voor 2021) zeven diersoorten en drie plantensoorten benoemd die symbool staan voor de biodiversiteit in de stad. Samen worden deze “de 10 van 010” genoemd. Het is onderdeel van een bewustwordingscampagne (Figuur 7), waarbij aandacht voor biodiversiteit in de stad gevraagd wordt met deze tien vertegenwoordigers als basis. De tien soorten zijn:  Rosse metselbij  Zanglijster  Laatvlieger  Zoete kers  Zwanenbloem  Kleine vuurvlinder  Egel  Snoek  Steenbreekvaren  Vos In deze rapportage wordt in hoofdstuk 13 specifiek aandacht besteed aan de voorhanden zijnde data over deze soorten.

14

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

Figuur 7. Campagneposter met "de 10 van 010" (bron: Gemeente Rotterdam).

2.2

Verwerking van de data Voorafgaand aan de analyse zijn alle datareeksen opgeschoond. Dat houdt het volgende in: • Waarnemingen zonder coördinaten, herleidbare coördinaten of verkeerde coördinaten zijn verwijderd. • Nulwaarnemingen zijn verwijderd. • De informatie in de datasets is waar mogelijk gecontroleerd op mogelijke kwalitatieve fouten, want die zijn ook in sets gevalideerde gegevens aanwezig. Validatoren zijn mensen of automatische algoritmen die soms niet goed genoeg op de hoogte zijn van de lokale status van soorten. Waarnemingen waarvan de determinatie niet klopte, of waarvan de betrouwbaarheid discutabel werd gevonden, zijn verwijderd. Het gaat hier om hoogstens enkele tientallen waarnemingen, dus een fractie van het totaal aan gegevens. • Synoniemen en andere verschillen in soortnamen zijn zoveel mogelijk gelijkgetrokken. • Waarnemingen die niet tot op soortniveau werden gedetermineerd zijn in principe verwijderd, tenzij het superspeciesniveau relevante informatie betrof voor de analyse. • Een uitzondering op bovenstaande vormt de soortgroep flora; vanwege het zeer grote aantal uitzonderingen op de soortclassificatie, vertegenwoordigd door ondersoorten, variëteiten en hybriden, zijn deze als taxonomische eenheden gehandhaafd vanwege hun informatieve waarde; ze vertegenwoordigen óók een stuk van de botanische diversiteit in Rotterdam.

Om die reden spreken we in relatie tot de soortgroep ‘flora’ in het vervolg van deze rapportage over ‘taxa’ in plaats van ‘soorten’. Omdat het slechts een klein percentage van het totaal aantal soorten betreft, heeft dit op de analyse van verschillen tussen jaren en gebieden nauwelijks invloed. • Waarnemingen met vermelding van uitsluitend aantallen die niet betrekking hadden op een discreet getal, maar op dichtheden, of klassen, etc. zijn verwijderd. Na opschoning van de ruwe data zijn nieuwe gegevenssets samengesteld volgens een vast stramien in een zogenaamde ‘mastersheet’ in Microsoft Excel, in .CSV- en .XLSX-formaat. Hierin zijn de volgende variabelen opgenomen: • Bron: bijvoorbeeld ‘NDFF’ of ‘WrnPro’, puur om een praktisch onderscheid te maken tijdens de verwerking van de grote hoeveelheid informatie. Opgemerkt dient te worden dat het gros van alle waarnemingen geanonimiseerd in de data-exports staat. Namen van waarnemers zijn soms indirect (via een link naar waarneming.nl, een van de belangrijkste gegevensbronnen in het geheel) maar vaak niet te achterhalen. In principe zijn alle waarnemingen gevalideerd, maar dit voorkomt niet dat soms toch sprake is van aantoonbaar

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

15

• • • • • • • • • •

2.3

onjuiste determinaties. Er is geen actieve navraag gedaan over dit soort waarnemingen, aangezien het geringe aantal fouten er in de opschoningsronde vooraf al is uitgehaald. Soort: de Nederlandse soortnaam of ondersoortnaam is in deze kolom vermeld. wetenschappelijke naam: de Latijnse soortnaam is in deze kolom vermeld. Onderwerp: in principe een levend of dood organisme. Aantal: een discreet aantal waargenomen of geschat aantal exemplaren van een (onder)soort. rdX: X-coördinaat in Rijksdriehoekstelsel (Amersfoort)-formaat. rdY: Y-coördinaat in Rijksdriehoekstelsel (Amersfoort)-formaat. Locatietype: hok, lijn, punt, vlak of multivlak. In geval van locatietypen die geen punt betreffen is in principe het middelpunt als coördinaten gebruikt. Jaar: jaar afgeleid van de vermelde datum. Stadium: leeftijd of hoedanigheid van het organisme in kwestie (bijvoorbeeld: ‘vegetatief’ of ‘bloeiend’ in geval van flora; ‘juveniel’ of ‘imago’ in geval van fauna). Gedrag: een groot aantal variabelen die informatie geven over een specifieke situatie met betrekking tot het waargenomen organisme, zoals ‘slapend’, ‘overvliegend’, ‘broedend’, etc.

Analyse voorkomen, verspreiding en relaties met omgeving Om inzicht te krijgen in de ruimtelijke configuratie van de waarnemingen zijn alle ‘mastersheets’ voor zowel soortgroepen als afzonderlijke soorten (‘De 10 van 010 én de indicatorsoorten bij de 19 kernbiotopen) omgezet naar een kaartlaag (.shp-formaat) in het programma QGIS. Vervolgens is op basis van een standaard kilometerhokgrid het aantal soorten per vierkante kilometer per soortgroep berekend, zowel voor de gehele periode 2010-2020, als voor de afzonderlijke jaren. Gebruik van het kilometerhokgrid is een standaard in de weergave van biogeografische gegevens en maakt deze eenvoudiger vergelijkbaar. Vierkante kilometers in Rotterdam kunnen zo onderling worden vergeleken, alsmede met die in andere delen van Nederland. Ten behoeve van de analyse van de verspreiding van ‘de 10 van 010’-soorten en de indicatorsoorten zijn stippenkaarten gemaakt met daarin alle waarnemingen uit de periode 20102020. Ten behoeve van de kernbiotopen-analyse zijn door gemeente Rotterdam aangeleverde .shpbestanden geladen in QGIS en waar nodig gecombineerd. Deze zijn samengevoegd met de eerdergenoemde stippenkaarten om eventueel mogelijke verbanden in de verspreiding, of het ontbreken daarvan, te kunnen bepalen.

Voor het verkrijgen van inzicht in de ligging van nestlocaties van vogelsoorten met een jaarrond beschermd nest, is een query (ruimtelijke selectie op inhoud) verricht op het gedrag van de soort. Op basis waarvan deze waarnemingen door middel van een rode stip in kaarten zijn gevisualiseerd: 'alarmerend', 'Atlascode 2 waarschijnlijk broedend', Baltsend / zingend’, 'baltsend of parend', 'baltsend/zingend', 'bezoek aan nestplaats', 'broedend', 'nest-indicerend gedrag', 'nestbouw', 'Nestindicerend gedrag', 'Op nest', 'Parend', 'roepend', 'Roepend', 'Territorium', 'territorium indicerend', 'Territoriumgedrag' en 'vastgesteld territorium'. Ten behoeve van het verkrijgen van inzicht in de ligging van beschermde verblijfplaatsen van vleermuissoorten (alle jaarrond beschermd) is een query verricht op het volgende bij waarnemingen vermelde gedrag, op basis waarvan ook deze door middel van een rode stip in kaarten zijn gevisualiseerd: 'Baltsend - vanuit verblijf', 'In verblijf', 'in winterslaap', 'Invliegend', 'Invliegend (algemeen)', 'Overwinterend', 'overwinterend', 'Parend', 'rustend', 'Rustend', 'slapend', 'Uitvliegend', 'uitvliegend (algemeen)', 'Zwermend', 'zwermend (algemeen)'. Daarnaast zijn waarnemingen aan de selectie toegevoegd met "onderwerp" = 'kolonie'.

16

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

Het voorbehoud moet gemaakt worden dat lang niet alle waarnemers de moeite nemen om een specieke gedraging te vermelden bij hun waarneming. Het beeld dat ontstaat op basis van genoemde selectie is dus redelijk indicatief, maar niet compleet. De analyse van de natuurdata is op twee manieren uitgevoerd (conform Baarda et al. (2009)). Op hoofdlijn is de analyse beschrijvend. Data met betrekking tot soortgroepen zijn uitgewerkt, waarbij tabellen gemaakt zijn met aantallen soorten, en per soort de aantallen waarnemingen. Er is een hiërarchie gemaakt waardoor duidelijk werd welke soorten het meest zijn geteld en waarbij de hoogste aantallen zijn geteld in absolute zin. Ten tweede is de analyse verklarend (exploratief). Daarbij zijn verbanden gezocht: combinaties van soorten, de relatie met een bepaald jaar en een verklaring voor een uitschieter of een ondertelling. Omdat causale verbanden tussen aantallen, aantalsveranderingen en omgevingsvariabelen complex zijn, is de verklarende analyse vrijwel altijd indicatief of speculatief en vooral bedoeld als eerste aanzet voor nader onderzoek naar de oorzaak van een bepaald waarnemingenpatroon. Het behoeft immers geen toelichting dat gedetailleerd verklarend ecologisch onderzoek aan een enkele soort al een kwestie van jaren kan zijn en derhalve buiten het kader van dit rapport valt.

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

17

3

RESULTATEN

3.1

Overzicht van beschikbare data Na opschoning en ontdubbeling is een totaal van 343.312 waarnemingen meegenomen in de analyse. In de bijlagen is per soortgroep een overzicht aanwezig van de aantallen waarnemingen per afzonderlijke soort, supersoort, ondersoort of ander vermeld taxon. In de hiernavolgende hoofdstukken wordt per soortgroep de top tien van meest gedocumenteerde soorten vermeld. 120000

113646

100000

86110

80000 56794

60000 40000

28029

24398

15613

15457

20000

3086

179

0

Figuur 8. Aantal geanalyseerde waarnemingen in dataset 2010-2020 per soortgroep.

45000

35000 30000

38287

37767

40000

29116

28511

40473

33510

31135 31713

25616 25513

25000

21671

20000 15000 10000 5000 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Figuur 9. Aantal geanalyseerde waarnemingen per jaar voor alle soortgroepen samen.

18

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

4

FLORA

4.1

Algemeen De Rotterdamse flora die hier wordt besproken omvat alle hogere planten, inclusief varens, en omvat circa 1800 taxa; het aantal soorten is arbitrair en afhankelijk van de gevolgde taxonomie en soortdefinities. Het ligt in ieder geval boven de 1700. De Rotterdamse Florawerkgroep is in 2014 gestart met het systematisch inventariseren van de gemeente en heeft in dat jaar 458 verschillende plantensoorten aangetroffen op ‘slechts’ negen plekken in Rotterdam. Ter vergelijking: er staan ongeveer 1600 soorten in de Flora van Nederland, dus toentertijd werd al bijna 30% van de totale Nederlandse flora aangetroffen. Geconcludeerd werd dat dit ‘een respectabel aantal betreft omdat veel soorten uit het oosten en zuiden van het land of uit de duinen niet of nauwelijks in de stad voorkomen’ en dat er in Rotterdam ‘veel floradiversiteit’ is. Ook werd geconcludeerd dat veel aangetroffen soorten maar in kleine aantallen voorkomen en dat de gebieden met zeldzamere vegetatie vaak vrij klein en versnipperd zijn. Zij zien daarom een opgave voor de groenbeheerders in Rotterdam ‘om de stadsnatuurwaarden te verhogen en te zorgen dat er grotere stukken met een robuuste plantendiversiteit komen’.

4.2

Overzicht data 2010-2020

4.2.1

Aantallen Over de periode 2010-2020 zijn 113.646 waarnemingen gedocumenteerd. Het aantal waarnemingen per jaar varieert van 4221 in 2011, tot 16.806 in 2020. Vanaf 2015 neemt het aantal waarnemingen gemiddeld toe ten opzichte van de periode ervoor. De oorzaak ligt waarschijnlijk grotendeels in de activiteiten van een actieve florawerkgroep in Rotterdam die sindsdien de stad systematisch langs noord-zuid gerichte raaien van kilometerhokken inventariseert (zie: https://rotterdamseflorawerkgroep.wordpress.com/wie-zijn-wij/).

Figuur 10. Flora: aantal waarnemingen in Rotterdam per jaar in 2010-2020.

Het aantal gedocumenteerde taxa per jaar varieert van 803 in 2010 tot 1188 in 2020. We spreken hier over taxa in plaats van soorten, omdat de lange lijst waarnemingen niet is gecorrigeerd op vermelde subspecies, formae, variëteiten en hybriden. Omdat het hier dikwijls relevante biologische variatie betreft is besloten deze niet te schrappen uit de totalen.

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

19

Figuur 11. Flora: aantal taxa in Rotterdam per jaar in 2010-2020.

LEESWIJZER KAARTEN KILOMETERHOK-VERSPREIDING In de hiernavolgende hoofdstukken is per soortgroep een paragraaf gewijd aan de aantallen soorten vastgesteld per kilometerhok. In de afgebeelde kaarten wordt gebruik gemaakt van aantalsklassen die zijn afgestemd op een zo duidelijk mogelijke weergave van de aantalsvariatie binnen de soortgroep. Een aantalsklasse wordt gevisualiseerd door middel van een kleur van het betreffende kilometerhok, met de verklaring in een legenda. Op de eerste pagina onder de paragraaf zijn telkens twee grote kaarten afgebeeld: een totaaloverzicht voor alle 11 jaren en daaronder een overzicht van het laatste jaar (2020). Op de pagina daarna zijn nog eens 10 kaarten afgebeeld, die zijn gemaakt volgens hetzelfde principe. Deze geven samen het verloop in variatie in soortenaantallen weer over de jaren 2010-2019.

20

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

4.2.2

Verspreiding Het aantal per kilometerhok vastgestelde soorten over de periode 2010-2020 varieert van nul tot meer dan 600. Plantenwaarnemingen komen uit vrijwel ieder kilometerhok van de gemeente. Hoek van Holland onderscheidt zich in floristisch opzicht met de hoogste aantallen. De noordrand (Schiebroek e.o.) onderscheidt zich ook. De jaarlijkse systematische inventarisatie-inspanning van de florawerkgroep (zie onder Aantallen) is vanaf 2015 duidelijk in de kaarten terug te zien.

Figuur 12. Flora: aantal soorten per kilometerhok in Rotterdam in 2010-2020.

Figuur 13. Flora: aantal soorten per kilometerhok in 2020.

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

21

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

22

bSR-rapport 438 – Biodiversiteit in Rotterdam 2010-2020

4.3

Soorten

4.3.1

Algemeen: waarnemingen en top tien Het is evident dat de top tien van meest in Rotterdam waargenomen plantensoorten vooral de aandacht weerspiegelt die aan deze soorten en hun groeiplaatsen wordt besteed. In alle gevallen is het grote aantal waarnemingen het gevolg van het feit dat deze soorten per individu of groep individuen worden geregistreerd, terwijl van vaak veel algemenere soorten alleen hun aan- of afwezigheid in een bepaald gebied wordt genoteerd. De aanwezigheid van vijf muurbewonende varensoorten in de top tien is eenvoudig terug te voeren op systematische muurplantinventarisaties die zijn uitgevoerd in 2013 en 2017 (zie ook paragraaf 13.10). Spindotterbloem en Blauwe zeedistel zijn in verband met hun destijds beschermde status in respectievelijk 2013 en 2014 gericht geïnventariseerd in de beperkte gebieden waar zij in Rotterdam voorkomen. De aandacht voor Bijenorchis neemt na 2017 zichtbaar af als gevolg van het vervallen van de bechermde status van deze soort in dat jaar, terwijl de reële toename van de soort in Rotterdam ook sindsdien nog doorgaat. Reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop worden als invasieve exoten apart gekarteerd i.v.m. bestrijding of beheersing. Tabel 2. Flora: top tien meest waargenomen soorten in periode 2010-2020.

taxon Muurvaren Tongvaren Mannetjesvaren Reuzenberenklauw Steenbreekvaren Gewone eikvaren Blauwe zeedistel Japanse duizendknoop Spindotterbloem Bijenorchis

4.3.2

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 totaal 42 66 280 1217 267 94 18 623 48 47 28 2730 52 126 217 429 161 326 65 249 52 68 207 1952 79 90 78 820 238 74 22 313 111 34 33 1892 27 35 27 14 17 552 974 35 45 40 42 1808 78 26 86 435 33 149 42 359 31 43 40 1322 43 12 84 479 35 13 2 154 1 4 827 21 17 38 77 109 54 17 76 94 41 223 767 34 28 18 17 13 34 36 127 90 228 131 756 13 2 489 39 20 21 4 32 5 10 635 9 15 4 41 73 33 271 12 16 33 19 526